BẠN ĐÃ CƯỚI ĐÚNG NGƯỜI

BẠN ĐÃ CƯỚI ĐÚNG NGƯỜI

 

Trong buổi hội thảo, một người phụ nữ đã hỏi tôi rằng: “Làm thế nào để biết được rằng tôi đã lựa chọn đúng người bạn đời?”

Ngồi bên cạnh cô ấy là một người đàn ông vạm vỡ. Tôi khẽ cười trả lời: “Điều này còn tùy nữa. Anh ấy chồng của bạn, có phải không?”

Vậy rốt cuộc, bạn phải làm thế nào để biết liệu cuộc hôn nhân của mình có phải là một quyết định đúng đắn?

Hãy cùng tôi khám phá câu trả lời.

Mọi mối quan hệ trong cuộc sống này đều có một chu kỳ vận hành riêng. Những ngày mới yêu, bạn mải mê chìm đắm trong những cảm xúc ngọt ngào và sâu lắng nhất mà tình yêu có thể đem lại. Bạn sẵn sàng dành cả ngày để chờ một cuộc gọi từ dãy số quen thuộc. Cả hai luôn chực chờ để được ôm lấy nhau hay đan bàn tay mình vào nhau. Mọi cá tính của người ấy cũng khiến bạn cảm thấy thật đáng yêu và đặc biệt.

Khi ấy, yêu thương một người dường như trở thành chuyện dễ dàng nhất trong cuộc sống này. Thực tế, nảy sinh tình cảm là một quá trình tự nhiên, chẳng hề đòi hỏi con người phải lao tâm khổ tứ làm bất cứ điều gì. Chúng ta cứ thế nhẹ nhàng rơi vào hố sâu của tình yêu, và chìm đắm trong đó từ lúc nào không hay.

Có một câu thành ngữ tiếng Anh rất hay mà những người đang yêu đôi khi nói với nhau: “I was swept off my feet”. Nghĩa là ta chỉ đứng đó, không cần làm gì cả, và rồi những cơn sóng đầu tiên của yêu thương xuất hiện, dần cuốn ta vào cõi hạnh phúc miên man dạt dào.

Nói cách khác, rất dễ để một người nảy sinh tình yêu với một người. Đó là một quá trình tự nhiên, được người trong cuộc thụ động đón nhận.

Thế nhưng, khi thời gian dần qua đi, những cung bậc cảm xúc cũng dần trở nên phai mờ. Đó là chu kỳ vốn có của mọi mối quan hệ trong cuộc sống này. Chu kỳ ấy có thể vận hành một cách chậm rãi. Nhưng chắc chắn rằng đến một lúc nào đó, những cuộc gọi trở bỗng nên phiền phức, những cái ôm hay những chiếc hôn không còn được chào đón, những cá tính riêng biệt của đối phương thay vì nhuốm màu đáng yêu như trước đây lại làm bạn chán ghét, thậm chí muốn phát điên.

Sự biến đổi cảm xúc này diễn ra với bất cứ mối quan hệ nào. Thử nghĩ về cuộc hôn nhân của chính mình mà xem, ắt hẳn bạn sẽ nhận thấy sự khác biệt rõ rệt giữa những ngày mới yêu và giai đoạn sau này – khi trái tim chứa đầy nỗi buồn bã, thậm chí là giận dữ.

Lúc đó, cả bạn và nửa kia đều dần tự hỏi chính mình rằng tôi đã lựa chọn đúng người bạn đời hay chưa? Cứ thế, cả hai dần đuổi theo những hồi ức cũ xưa về năm tháng còn yêu nhau bằng cả trái tim, khi mọi cảm xúc mà đôi bên từng có đều là những nốt nhạc ngân nga và bay bổng nhất. Dần dần, cả hai bắt đầu khao khát được sống trong cảm xúc đó một lần nữa – với một người khác. Đây cũng là lúc hôn nhân tan vỡ, bởi đôi bên đều đổ lỗi cho nửa kia về sự nguội lạnh của trái tim mình và tìm cách thỏa mãn chính mình bằng những yếu tố bên ngoài.

Sự tự thỏa mãn này có thể được biểu hiện bằng nhiều cách khác nhau. Ngoại tình chính là biểu hiện rõ nhất. Cũng có lúc, con người tìm sự bình yên và hạnh phúc bằng cách đến nhà thờ, lao đầu vào công việc, đắm chìm trong sở thích của riêng mình, ra ngoài với bạn bè, xem Tivi cả ngày hoặc lạm dụng chất gây hại. 

Thế nhưng, câu trả lời cho vấn đề nan giải này không nằm ngoài cuộc hôn nhân của cả hai mà tồn tại trong chính nó.

Tôi không nói rằng bạn không thể nảy sinh tình cảm với người khác. Bạn có thể, và điều đó giúp bạn tạm thời cảm thấy tốt hơn. Nhưng vài năm sau, trái tim bạn sẽ lại dần trở nên chai lì và đưa bạn vào tình trạng tương tự một lần nữa. Bởi lẽ, chìa khóa để thành công trong hôn nhân không phải là tìm được đúng người, mà là học cách yêu thương người mà ta đã chọn.

Tình yêu bền vững không phải là một đích đến có sẵn hay tự nhiên xuất hiện. Thay vì “tìm kiếm” tình yêu vĩnh hằng, chúng ta phải học cách “tạo ra” nó mỗi ngày. Chẳng phải người ta thường nói “the labor of love” vì tình yêu cũng cần được đầu tư thời gian, công sức và sự nỗ lực đấy sao? Quan trọng hơn cả là tình yêu còn đòi hỏi sự sáng suốt từ người trong cuộc. Cả hai cần biết rõ mình phải làm gì để hôn nhân có thể lăn bánh và di chuyển trên đúng đường ray của nó.

Đừng vội vã tạo ra sai lầm đáng tiếc. Tình yêu chẳng phải chiếc hộp Pandora bí ẩn và cầu kỳ. Luôn có những điều cụ thể mà cả hai có thể cùng thực hiện để cuộc hôn nhân đi đến đích đến của hạnh phúc.

Vũ trụ có những quy luật vật lý như trọng lực, các mối quan hệ cũng có quy luật vận hành cho riêng mình. Nếu chế độ ăn kiêng và chương trình tập thể dục phù hợp cải thiện sức khỏe thể chất con người, thì một số thói quen trong mối quan hệ sẽ cải thiện chất lượng của đời sống hôn nhân. Chúng là nguyên nhân, cũng là sự ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc hôn nhân của bạn. Một khi bạn hiểu và khéo léo vận dụng chúng, bạn nhất định có thể vẽ nên câu chuyện tình yêu viên mãn cho riêng mình.

CATHERINE

Trong buổi hội thảo, một người phụ nữ đã hỏi tôi rằng: “Làm thế nào để biết được rằng tôi đã lựa chọn đúng người bạn đời?”

Ngồi bên cạnh cô ấy là một người đàn ông vạm vỡ. Tôi khẽ cười trả lời: “Điều này còn tùy nữa. Anh ấy chồng của bạn, có phải không?”

Vậy rốt cuộc, bạn phải làm thế nào để biết liệu cuộc hôn nhân của mình có phải là một quyết định đúng đắn?

Hãy cùng tôi khám phá câu trả lời.

Mọi mối quan hệ trong cuộc sống này đều có một chu kỳ vận hành riêng. Những ngày mới yêu, bạn mải mê chìm đắm trong những cảm xúc ngọt ngào và sâu lắng nhất mà tình yêu có thể đem lại. Bạn sẵn sàng dành cả ngày để chờ một cuộc gọi từ dãy số quen thuộc. Cả hai luôn chực chờ để được ôm lấy nhau hay đan bàn tay mình vào nhau. Mọi cá tính của người ấy cũng khiến bạn cảm thấy thật đáng yêu và đặc biệt.

Khi ấy, yêu thương một người dường như trở thành chuyện dễ dàng nhất trong cuộc sống này. Thực tế, nảy sinh tình cảm là một quá trình tự nhiên, chẳng hề đòi hỏi con người phải lao tâm khổ tứ làm bất cứ điều gì. Chúng ta cứ thế nhẹ nhàng rơi vào hố sâu của tình yêu, và chìm đắm trong đó từ lúc nào không hay.

Có một câu thành ngữ tiếng Anh rất hay mà những người đang yêu đôi khi nói với nhau: “I was swept off my feet”. Nghĩa là ta chỉ đứng đó, không cần làm gì cả, và rồi những cơn sóng đầu tiên của yêu thương xuất hiện, dần cuốn ta vào cõi hạnh phúc miên man dạt dào.

Nói cách khác, rất dễ để một người nảy sinh tình yêu với một người. Đó là một quá trình tự nhiên, được người trong cuộc thụ động đón nhận.

Thế nhưng, khi thời gian dần qua đi, những cung bậc cảm xúc cũng dần trở nên phai mờ. Đó là chu kỳ vốn có của mọi mối quan hệ trong cuộc sống này. Chu kỳ ấy có thể vận hành một cách chậm rãi. Nhưng chắc chắn rằng đến một lúc nào đó, những cuộc gọi trở bỗng nên phiền phức, những cái ôm hay những chiếc hôn không còn được chào đón, những cá tính riêng biệt của đối phương thay vì nhuốm màu đáng yêu như trước đây lại làm bạn chán ghét, thậm chí muốn phát điên.

Sự biến đổi cảm xúc này diễn ra với bất cứ mối quan hệ nào. Thử nghĩ về cuộc hôn nhân của chính mình mà xem, ắt hẳn bạn sẽ nhận thấy sự khác biệt rõ rệt giữa những ngày mới yêu và giai đoạn sau này – khi trái tim chứa đầy nỗi buồn bã, thậm chí là giận dữ.

Lúc đó, cả bạn và nửa kia đều dần tự hỏi chính mình rằng tôi đã lựa chọn đúng người bạn đời hay chưa? Cứ thế, cả hai dần đuổi theo những hồi ức cũ xưa về năm tháng còn yêu nhau bằng cả trái tim, khi mọi cảm xúc mà đôi bên từng có đều là những nốt nhạc ngân nga và bay bổng nhất. Dần dần, cả hai bắt đầu khao khát được sống trong cảm xúc đó một lần nữa – với một người khác. Đây cũng là lúc hôn nhân tan vỡ, bởi đôi bên đều đổ lỗi cho nửa kia về sự nguội lạnh của trái tim mình và tìm cách thỏa mãn chính mình bằng những yếu tố bên ngoài.

Sự tự thỏa mãn này có thể được biểu hiện bằng nhiều cách khác nhau. Ngoại tình chính là biểu hiện rõ nhất. Cũng có lúc, con người tìm sự bình yên và hạnh phúc bằng cách đến nhà thờ, lao đầu vào công việc, đắm chìm trong sở thích của riêng mình, ra ngoài với bạn bè, xem Tivi cả ngày hoặc lạm dụng chất gây hại. 

Thế nhưng, câu trả lời cho vấn đề nan giải này không nằm ngoài cuộc hôn nhân của cả hai mà tồn tại trong chính nó.

Tôi không nói rằng bạn không thể nảy sinh tình cảm với người khác. Bạn có thể, và điều đó giúp bạn tạm thời cảm thấy tốt hơn. Nhưng vài năm sau, trái tim bạn sẽ lại dần trở nên chai lì và đưa bạn vào tình trạng tương tự một lần nữa. Bởi lẽ, chìa khóa để thành công trong hôn nhân không phải là tìm được đúng người, mà là học cách yêu thương người mà ta đã chọn.

Tình yêu bền vững không phải là một đích đến có sẵn hay tự nhiên xuất hiện. Thay vì “tìm kiếm” tình yêu vĩnh hằng, chúng ta phải học cách “tạo ra” nó mỗi ngày. Chẳng phải người ta thường nói “the labor of love” vì tình yêu cũng cần được đầu tư thời gian, công sức và sự nỗ lực đấy sao? Quan trọng hơn cả là tình yêu còn đòi hỏi sự sáng suốt từ người trong cuộc. Cả hai cần biết rõ mình phải làm gì để hôn nhân có thể lăn bánh và di chuyển trên đúng đường ray của nó.

Đừng vội vã tạo ra sai lầm đáng tiếc. Tình yêu chẳng phải chiếc hộp Pandora bí ẩn và cầu kỳ. Luôn có những điều cụ thể mà cả hai có thể cùng thực hiện để cuộc hôn nhân đi đến đích đến của hạnh phúc.

Vũ trụ có những quy luật vật lý như trọng lực, các mối quan hệ cũng có quy luật vận hành cho riêng mình. Nếu chế độ ăn kiêng và chương trình tập thể dục phù hợp cải thiện sức khỏe thể chất con người, thì một số thói quen trong mối quan hệ sẽ cải thiện chất lượng của đời sống hôn nhân. Chúng là nguyên nhân, cũng là sự ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc hôn nhân của bạn. Một khi bạn hiểu và khéo léo vận dụng chúng, bạn nhất định có thể vẽ nên câu chuyện tình yêu viên mãn cho riêng mình.

CATHERINE

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

CHE GIẤU BÍ MẬT ĐỂ GIA ĐÌNH KHÔNG TAN VỠ

Trong nhiều gia đình, khi có một sự thật khó chấp nhận – như chuyện vợ hoặc chồng ngoại tình, hay việc hôn nhân không còn hạnh phúc – các thành viên thường chọn cách che giấu và né tránh. Người lớn nói dối rằng “mọi chuyện vẫn ổn”, con cái giả vờ tin, còn cả gia đình...

NÓI DỐI MÃN TÍNH

  Nói dối là hành vi con người nào cũng từng trải qua, nhưng khi nó trở thành một thói quen kéo dài và dường như ăn sâu vào cách tồn tại của một người, ta gọi đó là nói dối mãn tính. Đây không chỉ đơn thuần là sự gian lận hay thiếu trung thực, mà thường là một cơ...

PERFORMANCE ANXIETY Ở NAM GIỚI KHI QUAN HỆ: KHI CĂNG THẲNG LẤN ÁT SỰ GẦN GŨI

Performance anxiety (lo âu về khả năng tình dục) ở nam giới là một hiện tượng phổ biến hơn nhiều so với những gì xã hội thường thừa nhận. Không ít người đàn ông bước vào quan hệ tình dục với tâm thế căng thẳng, tự giám sát bản thân và sợ thất bại, thay vì cảm nhận...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...