BẠN LÀ CÁO HAY NHÍM TRONG HÔN NHÂN

BẠN LÀ CÁO HAY NHÍM TRONG HÔN NHÂN

 

Tôi cá là bạn chưa bao giờ nghĩ về điều này. Nhưng đây là một câu hỏi quan trọng cần trả lời nếu bạn muốn cứu vãn hôn nhân của mình. Hãy tiếp tục đọc, tôi sẽ giải thích lý do tại sao và tôi sẽ giúp bạn tìm ra đáp án.

Trong bài viết “Nhím và Cáo” dựa trên một câu chuyện ngụ ngôn Hy Lạp cổ đại, Isaiah Berlin mô tả cách tiếp cận vấn đề khác nhau của mọi người. Một số người giống như cáo – biết rất nhiều thứ. Những người khác giống như nhím – biết một điều cốt lõi duy nhất.

Cáo là một động vật thông minh có thể nghĩ ra nhiều chiến thuật để tấn công Nhím. Có vẻ như mỗi ngày Cáo ta đều nghĩ ra một chiến lược tuyệt vời khác để tóm cho bằng được con mồi. Mặt khác, Nhím là một sinh vật chậm chạp đáng chán với khả năng phòng thủ theo cùng một cách.

Mỗi ngày, Cáo đều nghĩ rằng: “À ha, cuối cùng cũng tóm được nó rồi!”. Nhưng ngày này qua tháng nọ, bất kể Cáo tấn công bằng cách nào, từ hướng nào, vào thời điểm nào trong ngày, ngay khi Nhím đánh hơi được mùi nguy hiểm, nó lại nghĩ: “Lại nữa rồi” và nó cuộn mình thành một quả bóng nhỏ, rướn dài những chiếc gai sắc nhọn của mình và đập tan kế hoạch hoàn mỹ nhất của Cáo.

Berlin giải thích điều này rằng một số người (Cáo) nhìn thế giới với tất cả sự phức tạp của nó. Cách tiếp cận của họ liên tục thay đổi tùy thuộc vào hoàn cảnh, nhưng họ không bao giờ phát triển được một tầm nhìn thống nhất. Mặt khác, những người khác (Nhím), đơn giản hóa sự phức tạp của thế giới thành một nguyên tắc – một ý tưởng cốt lõi quyết định mọi bước đi của họ.

Đừng hiểu lầm ý của tôi nhé. Những người như Nhím không phải kiểu người đầu óc đơn giản. Trái lại, sự hiểu biết của họ về thế giới sâu sắc đến mức có thể xác định được các yếu tố cơ bản nhất. Bạn biết đấy, đơn giản nhưng không nông cạn.

Giờ thì bạn có thể hỏi tôi rằng: “Nhưng thứ gì trong những điều này có liên quan đến cuộc hôn nhân của tôi?”. Tất cả đều có liên quan đấy!

Ai cũng phải đối mặt với những vấn đề, rắc rối và thách thức trong hôn nhân của họ. Những vấn đề mà bạn gặp phải có thể còn nghiêm trọng hơn người khác. Và bạn chắc chắn phải đối mặt với một loạt các vấn đề trong những năm qua.

Bạn có thể nghĩ rằng mỗi vấn đề mới cần phải có một giải pháp mới. Nhưng không phải như vậy! Hãy suy nghĩ như Nhím, đừng như Cáo. Hãy nhớ rằng, đối với Nhím, GIẢI PHÁP LUÔN LUÔN CHỈ CÓ MỘT.

Một số chương trình radio và truyền hình được tổ chức bởi các chuyên gia tình yêu khuyến khích mọi người gọi điện đến để chia sẻ các vấn đề của mình. Những chương trình kiểu này hấp dẫn vô số cặp đôi đưa ra hàng tá những vấn đề mà họ phải đối mặt. Nhưng điều hấp dẫn không kém là khả năng của người dẫn dắt chương trình trong việc đưa ra giải pháp độc đáo cho tất cả các vấn đề khác nhau.

Thực ra điều này làm nên một chương trình thú vị, nhưng thực tế sự việc lại không phức tạp đến vậy. Câu trả lời cuối cùng cho mọi vấn đề là như nhau – tình yêu. TÌNH YÊU LÀ NỀN TẢNG CỦA HÔN NHÂN, và tất cả các vấn đề hôn nhân đều bắt nguồn từ việc thiếu tình yêu. Bạn gặp phải một vấn đề ư? Bạn không cần một giải pháp. Bạn cần thêm tình yêu. TÌNH YÊU LÀ GIẢI PHÁP CỦA BẠN!

Nghe lãng mạn quá đúng không? Tôi biết. Dù vậy hãy suy nghĩ về điều này. Còn nhớ lúc bạn đang yêu không? Lúc đó bạn gặp phải những vấn đề gì? Hầu như không có, đúng không? Vì lúc đó bạn có tình yêu!

Bạn đã từng nhìn thấy một cái cau mày hay một cái nhếch mép của người bạn đời lúc mới quen. Vậy làm thế nào mà bạn từng nghĩ rằng nó rất dễ thương, rồi một ngày nó lại trở nên khiến bạn khó chịu? Người bạn đời của bạn đã từng rất được lòng bạn bởi bản tính tiết kiệm, và bây giờ anh ta lại trở nên ki bo trong mắt bạn. ĐIỀU GÌ ĐÃ THAY ĐỔI? Tình yêu của bạn đã thay đổi! Và giải pháp cho vấn đề phiền phức đó (và tất cả các vấn đề của bạn!) là xây dựng lại tình yêu.

Tìm cách khắc phục sự cố và phát triển kỹ năng giao tiếp có thể dẫn đến những thay đổi nhỏ trong hôn nhân. Nhưng nếu bạn muốn tạo nên đột phá trong cuộc hôn nhân của mình, nếu muốn tạo ra điều kỳ diệu, bạn phải thực hiện một mô hình thói quen trong mối quan hệ mới. Bạn phải tạo ra tình yêu.

Mọi người bị sa lầy vào sự tiêu cực của việc cố gắng giải quyết vấn đề. Chuyện này không đem lại niềm vui và không hiệu quả. Câu hỏi quan trọng trong hôn nhân không phải là “Làm thế nào để giải quyết vấn đề?” mà là “Làm cách nào để tạo ra tình yêu?”

Dù vấn đề của bạn có phức tạp ra sao, tin tốt là giải pháp rất đơn giản. Hãy là một con nhím. Tập trung vào việc xây dựng tình yêu của bạn. Điều đó sẽ giải quyết TẤT CẢ các vấn đề bạn muốn.

LILA

Tôi cá là bạn chưa bao giờ nghĩ về điều này. Nhưng đây là một câu hỏi quan trọng cần trả lời nếu bạn muốn cứu vãn hôn nhân của mình. Hãy tiếp tục đọc, tôi sẽ giải thích lý do tại sao và tôi sẽ giúp bạn tìm ra đáp án.

Trong bài viết “Nhím và Cáo” dựa trên một câu chuyện ngụ ngôn Hy Lạp cổ đại, Isaiah Berlin mô tả cách tiếp cận vấn đề khác nhau của mọi người. Một số người giống như cáo – biết rất nhiều thứ. Những người khác giống như nhím – biết một điều cốt lõi duy nhất.

Cáo là một động vật thông minh có thể nghĩ ra nhiều chiến thuật để tấn công Nhím. Có vẻ như mỗi ngày Cáo ta đều nghĩ ra một chiến lược tuyệt vời khác để tóm cho bằng được con mồi. Mặt khác, Nhím là một sinh vật chậm chạp đáng chán với khả năng phòng thủ theo cùng một cách.

Mỗi ngày, Cáo đều nghĩ rằng: “À ha, cuối cùng cũng tóm được nó rồi!”. Nhưng ngày này qua tháng nọ, bất kể Cáo tấn công bằng cách nào, từ hướng nào, vào thời điểm nào trong ngày, ngay khi Nhím đánh hơi được mùi nguy hiểm, nó lại nghĩ: “Lại nữa rồi” và nó cuộn mình thành một quả bóng nhỏ, rướn dài những chiếc gai sắc nhọn của mình và đập tan kế hoạch hoàn mỹ nhất của Cáo.

Berlin giải thích điều này rằng một số người (Cáo) nhìn thế giới với tất cả sự phức tạp của nó. Cách tiếp cận của họ liên tục thay đổi tùy thuộc vào hoàn cảnh, nhưng họ không bao giờ phát triển được một tầm nhìn thống nhất. Mặt khác, những người khác (Nhím), đơn giản hóa sự phức tạp của thế giới thành một nguyên tắc – một ý tưởng cốt lõi quyết định mọi bước đi của họ.

Đừng hiểu lầm ý của tôi nhé. Những người như Nhím không phải kiểu người đầu óc đơn giản. Trái lại, sự hiểu biết của họ về thế giới sâu sắc đến mức có thể xác định được các yếu tố cơ bản nhất. Bạn biết đấy, đơn giản nhưng không nông cạn.

Giờ thì bạn có thể hỏi tôi rằng: “Nhưng thứ gì trong những điều này có liên quan đến cuộc hôn nhân của tôi?”. Tất cả đều có liên quan đấy!

Ai cũng phải đối mặt với những vấn đề, rắc rối và thách thức trong hôn nhân của họ. Những vấn đề mà bạn gặp phải có thể còn nghiêm trọng hơn người khác. Và bạn chắc chắn phải đối mặt với một loạt các vấn đề trong những năm qua.

Bạn có thể nghĩ rằng mỗi vấn đề mới cần phải có một giải pháp mới. Nhưng không phải như vậy! Hãy suy nghĩ như Nhím, đừng như Cáo. Hãy nhớ rằng, đối với Nhím, GIẢI PHÁP LUÔN LUÔN CHỈ CÓ MỘT.

Một số chương trình radio và truyền hình được tổ chức bởi các chuyên gia tình yêu khuyến khích mọi người gọi điện đến để chia sẻ các vấn đề của mình. Những chương trình kiểu này hấp dẫn vô số cặp đôi đưa ra hàng tá những vấn đề mà họ phải đối mặt. Nhưng điều hấp dẫn không kém là khả năng của người dẫn dắt chương trình trong việc đưa ra giải pháp độc đáo cho tất cả các vấn đề khác nhau.

Thực ra điều này làm nên một chương trình thú vị, nhưng thực tế sự việc lại không phức tạp đến vậy. Câu trả lời cuối cùng cho mọi vấn đề là như nhau – tình yêu. TÌNH YÊU LÀ NỀN TẢNG CỦA HÔN NHÂN, và tất cả các vấn đề hôn nhân đều bắt nguồn từ việc thiếu tình yêu. Bạn gặp phải một vấn đề ư? Bạn không cần một giải pháp. Bạn cần thêm tình yêu. TÌNH YÊU LÀ GIẢI PHÁP CỦA BẠN!

Nghe lãng mạn quá đúng không? Tôi biết. Dù vậy hãy suy nghĩ về điều này. Còn nhớ lúc bạn đang yêu không? Lúc đó bạn gặp phải những vấn đề gì? Hầu như không có, đúng không? Vì lúc đó bạn có tình yêu!

Bạn đã từng nhìn thấy một cái cau mày hay một cái nhếch mép của người bạn đời lúc mới quen. Vậy làm thế nào mà bạn từng nghĩ rằng nó rất dễ thương, rồi một ngày nó lại trở nên khiến bạn khó chịu? Người bạn đời của bạn đã từng rất được lòng bạn bởi bản tính tiết kiệm, và bây giờ anh ta lại trở nên ki bo trong mắt bạn. ĐIỀU GÌ ĐÃ THAY ĐỔI? Tình yêu của bạn đã thay đổi! Và giải pháp cho vấn đề phiền phức đó (và tất cả các vấn đề của bạn!) là xây dựng lại tình yêu.

Tìm cách khắc phục sự cố và phát triển kỹ năng giao tiếp có thể dẫn đến những thay đổi nhỏ trong hôn nhân. Nhưng nếu bạn muốn tạo nên đột phá trong cuộc hôn nhân của mình, nếu muốn tạo ra điều kỳ diệu, bạn phải thực hiện một mô hình thói quen trong mối quan hệ mới. Bạn phải tạo ra tình yêu.

Mọi người bị sa lầy vào sự tiêu cực của việc cố gắng giải quyết vấn đề. Chuyện này không đem lại niềm vui và không hiệu quả. Câu hỏi quan trọng trong hôn nhân không phải là “Làm thế nào để giải quyết vấn đề?” mà là “Làm cách nào để tạo ra tình yêu?”

Dù vấn đề của bạn có phức tạp ra sao, tin tốt là giải pháp rất đơn giản. Hãy là một con nhím. Tập trung vào việc xây dựng tình yêu của bạn. Điều đó sẽ giải quyết TẤT CẢ các vấn đề bạn muốn.

LILA

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

CHE GIẤU BÍ MẬT ĐỂ GIA ĐÌNH KHÔNG TAN VỠ

Trong nhiều gia đình, khi có một sự thật khó chấp nhận – như chuyện vợ hoặc chồng ngoại tình, hay việc hôn nhân không còn hạnh phúc – các thành viên thường chọn cách che giấu và né tránh. Người lớn nói dối rằng “mọi chuyện vẫn ổn”, con cái giả vờ tin, còn cả gia đình...

NÓI DỐI MÃN TÍNH

  Nói dối là hành vi con người nào cũng từng trải qua, nhưng khi nó trở thành một thói quen kéo dài và dường như ăn sâu vào cách tồn tại của một người, ta gọi đó là nói dối mãn tính. Đây không chỉ đơn thuần là sự gian lận hay thiếu trung thực, mà thường là một cơ...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...