ĐẶT SỰ QUAN TÂM VÀO BẠN ĐỜI

ĐẶT SỰ QUAN TÂM VÀO BẠN ĐỜI

  Ngày nay phần lớn các cặp vợ chồng đối diện với Tivi, bạn bè, công việc, café, nhậu nhẹt, tiệc tùng nhiều hơn là gặp mặt vợ con. Sẽ chẳng có cách nào nhanh nhất tạo ra khoảng cách giữa hai vợ chồng bằng việc đặt người bạn đời của mình vào vị trí không phải là ưu tiên hay quan trọng nhất. Quan tâm bạn đời, chia sẻ tất cả mọi công việc với nhau là cơ hội để bạn hiểu về người bạn đời của mình hơn và cũng là chất xúc tác để tình yêu lứa đôi thêm bền vững. Cũng giống như việc chăm sóc con, bạn tôi luôn dành tối thứ 2,4,6 để đưa con của mình đi chơi tennis, dù bận việc cách mấy, dù mệt cách mấy anh vẫn giữ thói quen này cho đến khi con mình trưởng thành. Anh biết con mình thích chơi tennis từ nhỏ nên đã đi chọn mua giày, quần áo và cả tham gia vào câu lạc bộ chỉ để cùng chơi với con. Nhiều bạn bè nói với anh sao không để con tự chơi, làm gì phải mất thời gian và công sức với tennis quá vậy. Thời gian đó anh có thể kiếm tiền và gặp gỡ bạn bè có tốt hơn không. Nhưng với anh thì không có gì quan trọng hơn bằng con cái của mình, những việc anh làm, thời gian anh dành cho con chẳng thứ gì trên đời này có thể so sánh được. Anh tận dụng mọi cơ hội, thời gian rảnh để được ở bên con, và chính những trải nghiệm hằng ngày với tennis đã giúp anh xây dựng được tình cảm gắn kết sâu sắc giữa hai cha con. Trong cuộc sống vợ chồng cũng vậy, sẽ không khó để quản lý cuộc sống ngoài kia nhưng sẽ là không dễ để quản lý cảm xúc, tình yêu và những điều ưu tiên nhất trong cuộc sống gia đình. Nếu vợ chồng là người quan trọng nhất thì tất cả mọi lựa chọn của chúng ta đều phải ưu tiên cho tình yêu và hôn nhân của mình. Là một người bạn đời tốt không phải chỉ xuất hiện khi đối phương cần, hoặc chỉ quan tâm bạn đời khi cô ấy/ anh ấy nhờ vả, hay chỉ ở lại để giải quyết vấn đề gia đình khi được yêu cầu. Mỗi ngày, mỗi giờ, mỗi phút giây ta phải luôn dành cho nhau. Có khi là những tin nhắn chứa đầy những yêu thương, là những cuộc nói chuyện thể hiện sự quan tâm; là thời gian ta tự nguyện ở bên nhau, làm giúp nhau việc nhà; là cách chúng ta chọn quà cho người mình yêu, hỏi thăm nhau bằng sự tôn trọng, hay đơn giản là ánh mắt, lời sẻ chia động viên chân tình. Một người chồng/ vợ tốt sẽ luôn làm những điều nhỏ nhặt nhất nhưng đầy ý nghĩa cho người bạn đời của mình mà không cần phải đắn đo hay suy nghĩ. Nếu bạn không xem người bạn đời của mình là quan trọng nhất, sống với nhau chỉ vì những điều kiện, hay chấp nhận ở bên nhau là vì nghĩa vụ và trách nhiệm thì bạn sẽ đặt công việc, Tivi, mua sắm, bạn bè, đam mê cá nhân, tiền bạc, danh vọng, địa vị, con cái lên hàng đầu và tình cảm vợ chồng chỉ còn là thứ bắt buộc phải có ở bên lề cuộc sống của mỗi cá nhân. Bạn có thể có nhà cao cửa rộng, con cái đủ đầy, tiền tài và địa vị đáng ngưỡng mộ nhưng nếu không có tình yêu hoặc thiếu vắng đi cảm giác yêu thương giữa hai vợ chồng thì trái tim của bạn cũng sẽ là những ngăn trống rỗng và chẳng bao giờ bạn cảm thấy đủ đầy trọn vẹn. Bởi dù cho bạn có chinh phục được cả thế giới này, thì đêm về bạn cũng cần có một tình yêu bên cạnh. Tình yêu chân thành có khả năng biến một “chú ếch” xấu xí trở thành hoàng tử nhưng cuộc đời nếu thiếu vắng đi tình yêu thì mọi thứ cũng dần trở nên vô nghĩa. Khi cả hai vợ chồng bận rộn với công việc thì tình yêu phải “đợi” cho đến khi cả hai có lại thời gian cho nhau. Dần dần sự vô tâm làm cho tình yêu không còn nhiều ý nghĩa. Một mặt chúng ta muốn có một cuộc sống gia đình hạnh phúc, mặt khác chúng ta quá bận tâm đến thế giới bên ngoài đến nỗi quên mất đi nhu cầu, sự mong đợi của cả hai vợ chồng. Công nghệ thông tin càng phát triển, điện thoại, tin nhắn, email, tin tức, các kênh giải trí luôn đầy đủ và hấp dẫn, khiến cho ai cũng phải bận tâm, tranh thủ thỏa mãn nhu cầu cá nhân mà quên mất đi sự hiện diện của người bên cạnh. Càng nhiều thời gian cho công việc thì càng ít thời gian dành cho gia đình, còn đâu là năng lượng và thời gian dành cho tình yêu và người bạn đời còn ở lại? Một số cuộc hôn nhân tồn tại chỉ bởi thỏa mãn những điều kiện của nhau, một số khác vẫn đang tồn tại bởi một trong hai cho phép người kia được  tự do làm những điều họ muốn mà không có sự ràng buộc, số khác thì tồn tại trong vòng kiểm soát của niềm tin “hôn nhân một vợ một chồng” nên cố được lợi cho mình mà quên đi ý nghĩa của tình yêu, của người mình yêu. Để hôn nhân tồn tại và đầy sức sống thì chúng ta cần dành thời gian, năng lượng và sự ưu tiên cho nó. Nhiều cặp vợ chồng sẽ gặp khó khăn khi bắt đầu có con cái, vì một trong hai sẽ dành nhiều thời gian, năng lượng, tiền bạc hơn cho con của mình. Sự lo lắng, những kế hoạch về tương lai, sức khỏe của con đã chiếm hết tâm trí của cả hai vợ chồng. Thời gian còn lại của cả hai chỉ còn lại là sự trống rỗng và mệt mỏi. Hôn nhân cần có tình yêu để bền vững. Do vậy hai vợ chồng dù bận rộn cách mấy cũng cần dành thời gian, không gian cho nhau. Sắp xếp cho con ngủ riêng, nhờ ông bà hoặc thuê người giữ trẻ theo giờ để cả hai có thể đi ra ngoài hẹn hò cùng nhau vào mỗi cuối tuần. Gia đình, tình yêu giữa cha mẹ là nền tảng quan trọng để con cái trưởng thành. Không có tình yêu của cha mẹ thì dù con có lớn lên giữa muôn ngàn thứ vật chất phù phiếm cũng sẽ chẳng thể nào tìm thấy bình yên và giá trị đích thực trong cuộc sống. Là một người cha người mẹ biết quan tâm đến con thì hãy đặt tình yêu lứa đôi, sự quan tâm bạn đời lên trước bởi không có gì tốt hơn là con cái được sống trong tình yêu thương của cha mẹ. Sẽ chẳng có lời dạy nào đủ ý nghĩa bằng việc làm gương cho con mình, trẻ em sẽ học được trong cách chúng ta sống, đối xử và yêu thương với nhau hơn là qua những lời dạy bảo giáo điều. MIA
Ngày nay phần lớn các cặp vợ chồng đối diện với Tivi, bạn bè, công việc, café, nhậu nhẹt, tiệc tùng nhiều hơn là gặp mặt vợ con. Sẽ chẳng có cách nào nhanh nhất tạo ra khoảng cách giữa hai vợ chồng bằng việc đặt người bạn đời của mình vào vị trí không phải là ưu tiên hay quan trọng nhất. Quan tâm bạn đời, chia sẻ tất cả mọi công việc với nhau là cơ hội để bạn hiểu về người bạn đời của mình hơn và cũng là chất xúc tác để tình yêu lứa đôi thêm bền vững. Cũng giống như việc chăm sóc con, bạn tôi luôn dành tối thứ 2,4,6 để đưa con của mình đi chơi tennis, dù bận việc cách mấy, dù mệt cách mấy anh vẫn giữ thói quen này cho đến khi con mình trưởng thành. Anh biết con mình thích chơi tennis từ nhỏ nên đã đi chọn mua giày, quần áo và cả tham gia vào câu lạc bộ chỉ để cùng chơi với con. Nhiều bạn bè nói với anh sao không để con tự chơi, làm gì phải mất thời gian và công sức với tennis quá vậy. Thời gian đó anh có thể kiếm tiền và gặp gỡ bạn bè có tốt hơn không. Nhưng với anh thì không có gì quan trọng hơn bằng con cái của mình, những việc anh làm, thời gian anh dành cho con chẳng thứ gì trên đời này có thể so sánh được. Anh tận dụng mọi cơ hội, thời gian rảnh để được ở bên con, và chính những trải nghiệm hằng ngày với tennis đã giúp anh xây dựng được tình cảm gắn kết sâu sắc giữa hai cha con. Trong cuộc sống vợ chồng cũng vậy, sẽ không khó để quản lý cuộc sống ngoài kia nhưng sẽ là không dễ để quản lý cảm xúc, tình yêu và những điều ưu tiên nhất trong cuộc sống gia đình. Nếu vợ chồng là người quan trọng nhất thì tất cả mọi lựa chọn của chúng ta đều phải ưu tiên cho tình yêu và hôn nhân của mình. Là một người bạn đời tốt không phải chỉ xuất hiện khi đối phương cần, hoặc chỉ quan tâm bạn đời khi cô ấy/ anh ấy nhờ vả, hay chỉ ở lại để giải quyết vấn đề gia đình khi được yêu cầu. Mỗi ngày, mỗi giờ, mỗi phút giây ta phải luôn dành cho nhau. Có khi là những tin nhắn chứa đầy những yêu thương, là những cuộc nói chuyện thể hiện sự quan tâm; là thời gian ta tự nguyện ở bên nhau, làm giúp nhau việc nhà; là cách chúng ta chọn quà cho người mình yêu, hỏi thăm nhau bằng sự tôn trọng, hay đơn giản là ánh mắt, lời sẻ chia động viên chân tình. Một người chồng/ vợ tốt sẽ luôn làm những điều nhỏ nhặt nhất nhưng đầy ý nghĩa cho người bạn đời của mình mà không cần phải đắn đo hay suy nghĩ. Nếu bạn không xem người bạn đời của mình là quan trọng nhất, sống với nhau chỉ vì những điều kiện, hay chấp nhận ở bên nhau là vì nghĩa vụ và trách nhiệm thì bạn sẽ đặt công việc, Tivi, mua sắm, bạn bè, đam mê cá nhân, tiền bạc, danh vọng, địa vị, con cái lên hàng đầu và tình cảm vợ chồng chỉ còn là thứ bắt buộc phải có ở bên lề cuộc sống của mỗi cá nhân. Bạn có thể có nhà cao cửa rộng, con cái đủ đầy, tiền tài và địa vị đáng ngưỡng mộ nhưng nếu không có tình yêu hoặc thiếu vắng đi cảm giác yêu thương giữa hai vợ chồng thì trái tim của bạn cũng sẽ là những ngăn trống rỗng và chẳng bao giờ bạn cảm thấy đủ đầy trọn vẹn. Bởi dù cho bạn có chinh phục được cả thế giới này, thì đêm về bạn cũng cần có một tình yêu bên cạnh. Tình yêu chân thành có khả năng biến một “chú ếch” xấu xí trở thành hoàng tử nhưng cuộc đời nếu thiếu vắng đi tình yêu thì mọi thứ cũng dần trở nên vô nghĩa. Khi cả hai vợ chồng bận rộn với công việc thì tình yêu phải “đợi” cho đến khi cả hai có lại thời gian cho nhau. Dần dần sự vô tâm làm cho tình yêu không còn nhiều ý nghĩa. Một mặt chúng ta muốn có một cuộc sống gia đình hạnh phúc, mặt khác chúng ta quá bận tâm đến thế giới bên ngoài đến nỗi quên mất đi nhu cầu, sự mong đợi của cả hai vợ chồng. Công nghệ thông tin càng phát triển, điện thoại, tin nhắn, email, tin tức, các kênh giải trí luôn đầy đủ và hấp dẫn, khiến cho ai cũng phải bận tâm, tranh thủ thỏa mãn nhu cầu cá nhân mà quên mất đi sự hiện diện của người bên cạnh. Càng nhiều thời gian cho công việc thì càng ít thời gian dành cho gia đình, còn đâu là năng lượng và thời gian dành cho tình yêu và người bạn đời còn ở lại? Một số cuộc hôn nhân tồn tại chỉ bởi thỏa mãn những điều kiện của nhau, một số khác vẫn đang tồn tại bởi một trong hai cho phép người kia được  tự do làm những điều họ muốn mà không có sự ràng buộc, số khác thì tồn tại trong vòng kiểm soát của niềm tin “hôn nhân một vợ một chồng” nên cố được lợi cho mình mà quên đi ý nghĩa của tình yêu, của người mình yêu. Để hôn nhân tồn tại và đầy sức sống thì chúng ta cần dành thời gian, năng lượng và sự ưu tiên cho nó. Nhiều cặp vợ chồng sẽ gặp khó khăn khi bắt đầu có con cái, vì một trong hai sẽ dành nhiều thời gian, năng lượng, tiền bạc hơn cho con của mình. Sự lo lắng, những kế hoạch về tương lai, sức khỏe của con đã chiếm hết tâm trí của cả hai vợ chồng. Thời gian còn lại của cả hai chỉ còn lại là sự trống rỗng và mệt mỏi. Hôn nhân cần có tình yêu để bền vững. Do vậy hai vợ chồng dù bận rộn cách mấy cũng cần dành thời gian, không gian cho nhau. Sắp xếp cho con ngủ riêng, nhờ ông bà hoặc thuê người giữ trẻ theo giờ để cả hai có thể đi ra ngoài hẹn hò cùng nhau vào mỗi cuối tuần. Gia đình, tình yêu giữa cha mẹ là nền tảng quan trọng để con cái trưởng thành. Không có tình yêu của cha mẹ thì dù con có lớn lên giữa muôn ngàn thứ vật chất phù phiếm cũng sẽ chẳng thể nào tìm thấy bình yên và giá trị đích thực trong cuộc sống. Là một người cha người mẹ biết quan tâm đến con thì hãy đặt tình yêu lứa đôi, sự quan tâm bạn đời lên trước bởi không có gì tốt hơn là con cái được sống trong tình yêu thương của cha mẹ. Sẽ chẳng có lời dạy nào đủ ý nghĩa bằng việc làm gương cho con mình, trẻ em sẽ học được trong cách chúng ta sống, đối xử và yêu thương với nhau hơn là qua những lời dạy bảo giáo điều. MIA

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

CHE GIẤU BÍ MẬT ĐỂ GIA ĐÌNH KHÔNG TAN VỠ

Trong nhiều gia đình, khi có một sự thật khó chấp nhận – như chuyện vợ hoặc chồng ngoại tình, hay việc hôn nhân không còn hạnh phúc – các thành viên thường chọn cách che giấu và né tránh. Người lớn nói dối rằng “mọi chuyện vẫn ổn”, con cái giả vờ tin, còn cả gia đình...

NÓI DỐI MÃN TÍNH

  Nói dối là hành vi con người nào cũng từng trải qua, nhưng khi nó trở thành một thói quen kéo dài và dường như ăn sâu vào cách tồn tại của một người, ta gọi đó là nói dối mãn tính. Đây không chỉ đơn thuần là sự gian lận hay thiếu trung thực, mà thường là một cơ...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...