HỌC YÊU BẢN THÂN

HỌC YÊU BẢN THÂN

Nếu bạn lúc nào cũng chán ghét bản thân và đang sống một cách bất cần, thì có lẽ bạn thật sự cần “làm việc” với chính mình một chút trước khi trao tình cảm cho một ai đó khác. Nhưng phải yêu chính mình thật trọn vẹn rồi hẵng yêu người khác là một lời khuyên không đúng. Đây thường là tuyên ngôn của những người đã đọc quá nhiều sách self-help, và nó có thể biến thành bức tường để ta luôn trốn tránh cùng với nỗi sợ hãi, không dám mở lòng yêu một ai đó.

Yêu bản thân vốn dĩ không phải là một chứng chỉ hay một đích đến mà là một quá trình lâu dài. Đó không phải một bài học. Đó là tâm thế.

Giống như mọi mối quan hệ khác, mối quan hệ giữa bạn và chính mình cũng có những thăng trầm khác biệt và cần được vun đắp mỗi ngày. Khi bản thân bạn, hoàn cảnh bạn sống và những người xung quanh bạn thay đổi, mối quan hệ này cũng sẽ thay đổi theo.

Thế nên, dù bạn đã chăm chút cho thế giới nội tâm của mình đến đâu, hay bạn đã đạt được bao nhiêu thành công trong cuộc sống, vẫn sẽ có những ngày bạn không yêu bản thân cho lắm, vì rất nhiều yếu tố khác nhau. Bạn có thể tử tế với bản thân hơn, hoặc cố gắng để không ghét chính mình, nhưng những nốt trầm của cảm xúc đều có cách quay trở lại – khi mà tất cả chúng ta đều sống cùng những góc khuất tâm hồn ở một mức độ nhất định. Những góc khuất đó chất chứa những câu chuyện riêng, ghi hằn trong lòng chúng ta sự giày vò cùng những niềm tin đã đổ vỡ. Làm gì có ai đi được đến tuổi trưởng thành mà chưa từng chịu một chút thương tổn nào.

“Tuyên ngôn” ấy khiến chúng ta sợ hãi và thay vì xây một cây cầu dẫn lối, ta lại dựng nên thành lũy vây quanh mình

Vậy nên mấu chốt không nằm ở việc bạn đã yêu bản thân hay chưa. Đừng để điều này trở thành áp lực đè nặng trong tâm trí, nhất là khi bạn đủ điều kiện để yêu một ai đó. Hãy xem yêu bản thân là những việc quan tâm, chăm chút cho chính mình mà bạn cần làm trong từng ngày của cuộc sống. Chúng sẽ nằm ở từng lựa chọn hàng ngày của bạn, từ món bạn ăn đến người bạn quyết định yêu và ở cạnh bên. Yêu bản thân thật ra là một chuỗi hành động thực tế và cần được thực hiện xuyên suốt, cho đến tận lúc ta nhắm mắt xuôi tay. Nó không nên được xem như một mức vạch để đo lường giá trị của mỗi người trước khi bước vào một mối quan hệ.

Bắt đầu một mối quan hệ không đòi hỏi ta phải là một dạng người nhất định hay đã có thành tựu nhất định trong cuộc sống. 

Điều thật sự đáng để đầu tư cho một mối quan hệ chính là tập “thích” chính mình. Khi việc “thích” bản thân đạt được đến một mức độ nào đó, bạn sẽ dễ dàng “yêu” toàn bộ con người mình hơn. Bạn không còn là một người dễ nhượng bộ. Bạn không còn nhẫn nhịn chịu đựng trước một số hành động mà bạn không thích của người khác. Bạn không còn mải miết tìm kiếm sự chấp thuận. Những mối quan hệ với bạn bè không còn đi lệch hướng. Những lỗ hổng cần được lấp đầy bên trong sẽ dần được lấp đầy. Bạn dần bao dung và dễ dàng tha thứ cho chính mình hơn. Bạn tin rằng mình xứng đáng nhận được nhiều hơn, tốt hơn, khác biệt hơn. Cuối cùng, bạn ngừng thất hứa với chính mình. Và mối quan hệ của bạn với trái tim bạn, linh hồn bạn sẽ được cải thiện.

Chúng ta yêu bản thân thông qua những người khác.

Chúng ta học yêu thương bản thân thông qua người khác và các mối quan hệ mà ta có với họ. Con người vốn được tạo hóa nhào nặn với khả năng học hỏi, phát triển và yêu thương thông qua những người xung quanh. Chúng ta là những sinh vật bộ lạc, chứ không phải sinh ra để sống một mình.

Dĩ nhiên sẽ có những lúc, bạn muốn đơn độc đảm nhiệm những thử thách trong cuộc sống, đặc biệt là sau một mối quan hệ đổ vỡ, và bạn cần thực hiện hành trình tìm lại những mảnh vỡ của linh hồn mình. Nhưng nó chỉ mang tính tạm thời, không phải một lối sống. Đến cuối cùng, rồi trái tim bạn lại một lần nữa rung động. Khi ấy, bạn sẽ đặt toàn bộ kinh nghiệm mình có về bản thân, về tình yêu và thế giới vào mối quan hệ này. 

Nếu đây là một mối quan hệ lành mạnh, nó sẽ tạo ra không gian để bạn yêu thương chính mình hơn, kể cả khi bạn không nhận thức được điều đó. Tất cả nhờ vào sự diệu kỳ của cảm giác được chìm đắm trong tình yêu mà người khác dành cho bạn. Tình yêu người đó đem lại rồi sẽ ẩn chứa động lực còn lớn lao hơn tình yêu bạn dành cho chính mình. Bởi yêu người khác luôn là một chuyện dễ dàng hơn, dù chúng ta đã chăm chút kỹ lưỡng cho trái tim mình đến đâu. Có rất nhiều minh chứng thực tế cho điều này. Chẳng hạn như tình yêu của bậc sinh thành dành cho con cái. Hay tình yêu mà ta hướng đến vợ chồng, anh chị em, bạn bè của mình. Chúng ta sẵn sàng bỏ ra rất nhiều thứ cho họ – hơn là cho chính ta, nhưng đó đâu có nghĩa là chúng ta không yêu thương bản thân ta. Nó chỉ có nghĩa rằng chúng ta là con người, và nó cũng là thứ khiến mỗi người nắm giữ được sức mạnh diệu kỳ.

Khi được nhận lại tình cảm chân thành và lành mạnh, khi có người cho ta biết rằng ta là một người giá trị và xứng đáng được yêu thương mà không với bất kì điều kiện hay sự phán xét nào, chúng ta sẽ dần có khả năng đối xử với chính mình theo cách thức tương tự.

Mặt khác, khi bị ràng buộc bởi những mối quan hệ độc hại và không lành mạnh – khi chúng ta bị kiểm soát và không được phép là chính mình, chúng ta sẽ tự chĩa nòng súng hà khắc về phía bản thân từ lúc nào không hay.

Tóm lại, chúng ta vốn không cần phải yêu bản thân để có đủ khả năng yêu người khác. Có điều, hãy thích chính mình một chút, bởi chỉ khi chúng ta thích chính mình, chúng ta mới có những lựa chọn đúng đắn và từ đó tạo ra một không gian để thúc đẩy tình yêu cho toàn bộ con người chúng ta.

 

  • Bạn sẽ dễ dàng “yêu” toàn bộ con người mình hơn. 
  • Bạn không còn là một người dễ nhượng bộ. 
  • Bạn không còn nhẫn nhịn chịu đựng trước một số hành động mà bạn không thích của người khác. 
  • Bạn không còn mải miết tìm kiếm sự chấp thuận. 
  • Những mối quan hệ với bạn bè không còn đi lệch hướng. 
  • Những lỗ hổng cần được lấp đầy bên trong sẽ dần được lấp đầy. 
  • Bạn dần bao dung và dễ dàng tha thứ cho chính mình hơn. 
  • Bạn tin rằng mình xứng đáng nhận được nhiều hơn, tốt hơn, khác biệt hơn. 
  • Cuối cùng, bạn ngừng thất hứa với chính mình. Và mối quan hệ của bạn với trái tim bạn, linh hồn bạn sẽ được cải thiện.

CATHERINE

Nếu bạn lúc nào cũng chán ghét bản thân và đang sống một cách bất cần, thì có lẽ bạn thật sự cần “làm việc” với chính mình một chút trước khi trao tình cảm cho một ai đó khác. Nhưng phải yêu chính mình thật trọn vẹn rồi hẵng yêu người khác là một lời khuyên không đúng. Đây thường là tuyên ngôn của những người đã đọc quá nhiều sách self-help, và nó có thể biến thành bức tường để ta luôn trốn tránh cùng với nỗi sợ hãi, không dám mở lòng yêu một ai đó.

Yêu bản thân vốn dĩ không phải là một chứng chỉ hay một đích đến mà là một quá trình lâu dài. Đó không phải một bài học. Đó là tâm thế.

Giống như mọi mối quan hệ khác, mối quan hệ giữa bạn và chính mình cũng có những thăng trầm khác biệt và cần được vun đắp mỗi ngày. Khi bản thân bạn, hoàn cảnh bạn sống và những người xung quanh bạn thay đổi, mối quan hệ này cũng sẽ thay đổi theo.

Thế nên, dù bạn đã chăm chút cho thế giới nội tâm của mình đến đâu, hay bạn đã đạt được bao nhiêu thành công trong cuộc sống, vẫn sẽ có những ngày bạn không yêu bản thân cho lắm, vì rất nhiều yếu tố khác nhau. Bạn có thể tử tế với bản thân hơn, hoặc cố gắng để không ghét chính mình, nhưng những nốt trầm của cảm xúc đều có cách quay trở lại – khi mà tất cả chúng ta đều sống cùng những góc khuất tâm hồn ở một mức độ nhất định. Những góc khuất đó chất chứa những câu chuyện riêng, ghi hằn trong lòng chúng ta sự giày vò cùng những niềm tin đã đổ vỡ. Làm gì có ai đi được đến tuổi trưởng thành mà chưa từng chịu một chút thương tổn nào.

“Tuyên ngôn” ấy khiến chúng ta sợ hãi và thay vì xây một cây cầu dẫn lối, ta lại dựng nên thành lũy vây quanh mình

Vậy nên mấu chốt không nằm ở việc bạn đã yêu bản thân hay chưa. Đừng để điều này trở thành áp lực đè nặng trong tâm trí, nhất là khi bạn đủ điều kiện để yêu một ai đó. Hãy xem yêu bản thân là những việc quan tâm, chăm chút cho chính mình mà bạn cần làm trong từng ngày của cuộc sống. Chúng sẽ nằm ở từng lựa chọn hàng ngày của bạn, từ món bạn ăn đến người bạn quyết định yêu và ở cạnh bên. Yêu bản thân thật ra là một chuỗi hành động thực tế và cần được thực hiện xuyên suốt, cho đến tận lúc ta nhắm mắt xuôi tay. Nó không nên được xem như một mức vạch để đo lường giá trị của mỗi người trước khi bước vào một mối quan hệ.

Bắt đầu một mối quan hệ không đòi hỏi ta phải là một dạng người nhất định hay đã có thành tựu nhất định trong cuộc sống. 

Điều thật sự đáng để đầu tư cho một mối quan hệ chính là tập “thích” chính mình. Khi việc “thích” bản thân đạt được đến một mức độ nào đó, bạn sẽ dễ dàng “yêu” toàn bộ con người mình hơn. Bạn không còn là một người dễ nhượng bộ. Bạn không còn nhẫn nhịn chịu đựng trước một số hành động mà bạn không thích của người khác. Bạn không còn mải miết tìm kiếm sự chấp thuận. Những mối quan hệ với bạn bè không còn đi lệch hướng. Những lỗ hổng cần được lấp đầy bên trong sẽ dần được lấp đầy. Bạn dần bao dung và dễ dàng tha thứ cho chính mình hơn. Bạn tin rằng mình xứng đáng nhận được nhiều hơn, tốt hơn, khác biệt hơn. Cuối cùng, bạn ngừng thất hứa với chính mình. Và mối quan hệ của bạn với trái tim bạn, linh hồn bạn sẽ được cải thiện.

Chúng ta yêu bản thân thông qua những người khác.

Chúng ta học yêu thương bản thân thông qua người khác và các mối quan hệ mà ta có với họ. Con người vốn được tạo hóa nhào nặn với khả năng học hỏi, phát triển và yêu thương thông qua những người xung quanh. Chúng ta là những sinh vật bộ lạc, chứ không phải sinh ra để sống một mình.

Dĩ nhiên sẽ có những lúc, bạn muốn đơn độc đảm nhiệm những thử thách trong cuộc sống, đặc biệt là sau một mối quan hệ đổ vỡ, và bạn cần thực hiện hành trình tìm lại những mảnh vỡ của linh hồn mình. Nhưng nó chỉ mang tính tạm thời, không phải một lối sống. Đến cuối cùng, rồi trái tim bạn lại một lần nữa rung động. Khi ấy, bạn sẽ đặt toàn bộ kinh nghiệm mình có về bản thân, về tình yêu và thế giới vào mối quan hệ này. 

Nếu đây là một mối quan hệ lành mạnh, nó sẽ tạo ra không gian để bạn yêu thương chính mình hơn, kể cả khi bạn không nhận thức được điều đó. Tất cả nhờ vào sự diệu kỳ của cảm giác được chìm đắm trong tình yêu mà người khác dành cho bạn. Tình yêu người đó đem lại rồi sẽ ẩn chứa động lực còn lớn lao hơn tình yêu bạn dành cho chính mình. Bởi yêu người khác luôn là một chuyện dễ dàng hơn, dù chúng ta đã chăm chút kỹ lưỡng cho trái tim mình đến đâu. Có rất nhiều minh chứng thực tế cho điều này. Chẳng hạn như tình yêu của bậc sinh thành dành cho con cái. Hay tình yêu mà ta hướng đến vợ chồng, anh chị em, bạn bè của mình. Chúng ta sẵn sàng bỏ ra rất nhiều thứ cho họ – hơn là cho chính ta, nhưng đó đâu có nghĩa là chúng ta không yêu thương bản thân ta. Nó chỉ có nghĩa rằng chúng ta là con người, và nó cũng là thứ khiến mỗi người nắm giữ được sức mạnh diệu kỳ.

Khi được nhận lại tình cảm chân thành và lành mạnh, khi có người cho ta biết rằng ta là một người giá trị và xứng đáng được yêu thương mà không với bất kì điều kiện hay sự phán xét nào, chúng ta sẽ dần có khả năng đối xử với chính mình theo cách thức tương tự.

Mặt khác, khi bị ràng buộc bởi những mối quan hệ độc hại và không lành mạnh – khi chúng ta bị kiểm soát và không được phép là chính mình, chúng ta sẽ tự chĩa nòng súng hà khắc về phía bản thân từ lúc nào không hay.

Tóm lại, chúng ta vốn không cần phải yêu bản thân để có đủ khả năng yêu người khác. Có điều, hãy thích chính mình một chút, bởi chỉ khi chúng ta thích chính mình, chúng ta mới có những lựa chọn đúng đắn và từ đó tạo ra một không gian để thúc đẩy tình yêu cho toàn bộ con người chúng ta.

 

  • Bạn sẽ dễ dàng “yêu” toàn bộ con người mình hơn. 
  • Bạn không còn là một người dễ nhượng bộ. 
  • Bạn không còn nhẫn nhịn chịu đựng trước một số hành động mà bạn không thích của người khác. 
  • Bạn không còn mải miết tìm kiếm sự chấp thuận. 
  • Những mối quan hệ với bạn bè không còn đi lệch hướng. 
  • Những lỗ hổng cần được lấp đầy bên trong sẽ dần được lấp đầy. 
  • Bạn dần bao dung và dễ dàng tha thứ cho chính mình hơn. 
  • Bạn tin rằng mình xứng đáng nhận được nhiều hơn, tốt hơn, khác biệt hơn. 
  • Cuối cùng, bạn ngừng thất hứa với chính mình. Và mối quan hệ của bạn với trái tim bạn, linh hồn bạn sẽ được cải thiện.

CATHERINE

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...