KHI NGƯỜI LẮNG NGHE NGƯỜI

KHI NGƯỜI LẮNG NGHE NGƯỜI

Lắng nghe là một việc tưởng chừng đơn giản mà lại khó làm vô cùng, nhất là khi ta rơi vào trạng thái bị công kích. Lắng nghe trở nên quá xa xỉ khi cả hai cái đầu đều đang nóng bừng, ai cũng như con ngựa mất cương lao vút vào nhau mà xâu xé, làm tổn thương đối thủ.

Chúng ta có thể lặng hàng giờ để lắng nghe một bản nhạc, một tiếng chim hót, tiếng nước chảy róc rách qua khe suối… dù rằng sự mến mộ những thứ ấy chỉ đến từ một phía của riêng mình. Nhưng rất nhiều lần ta không đủ kiên nhẫn để lắng nghe một người mình đang yêu thương và yêu thương mình. 

Nguyên nhân dẫn đến một cuộc trò chuyện không có sự lắng nghe mà mọi người vẫn biết  đó chính là cái tôi của người trong cuộc. Đôi khi nó lớn đến mức vượt khỏi sự kiểm soát và lấn áp trí tuệ cảm xúc. 

Mỗi người chúng ta ra đời, lớn khôn trong những hoàn cảnh khác nhau, có thể là tương tự nhưng trải nghiệm và điều mình đối mặt hàng ngày không thể hoàn toàn giống với người kia. Do đó những tranh cãi là chuyện không sớm thì muộn, không thể tránh khỏi. 

Và để tiết chế những tổn thương hai phía mang lại cho nhau, người ta thường chọn phương pháp gọi là nhẫn nhịn. Nhưng nhẫn nhịn sai cách thì vấn đề vẫn không được tháo gỡ, chỉ là một phía đơn phương nuốt hết ấm ức vào lòng để cho qua chuyện, mà không biết rằng những bất mãn đó vẫn đang tích tụ ngầm trong lòng. 

Từ thời xa xôi, phụ nữ được dạy phải là người “bớt lửa” trong những cuộc cãi vã thế này, nhưng đó chỉ là những nhẫn nhịn mang tính ép buộc, nó không thể làm cho những ấm ức tan đi hay sự việc được giải quyết triệt để mà chỉ tạo sự thỏa mãn chiến thắng từ phía đàn ông chỉ vì câu mang tính áp đặt và lỗi thời “đàn bà xây tổ ấm”. 

Đề ra một nguyên tắc chung và tuân thủ theo khi phát sinh mâu thuẫn sẽ là phương án tốt nhất. Ví dụ: khi một người đang tức giận, người còn lại sẽ đi khỏi nơi đó, chờ đợi cơn giận ấy trôi qua và cùng ngồi lại nói chuyện. Đây là một thỏa thuận nên được thực hiện trước khi những mâu thuẫn đầu tiên bắt đầu trong đời sống hôn nhân.

Những bức xúc đó phải được xử lý hoặc bằng cách nào đó tạm gác lại trước khi bước vào giấc ngủ tiếp theo. Vì chúng ta đều biết, giấc ngủ sẽ khiến năng lượng được phục hồi, chất lượng giấc ngủ sẽ ảnh hưởng đến tinh thần và cảm xúc. Do đó, những cơn giận không được giải toả sẽ gây tác động tiêu cực đến đầu óc chúng ta, làm giảm khả năng tư duy cảm xúc và kiềm chế cái tôi. 

Và khi đang nói chuyện về vấn đề hiện tại, tuyệt đối không được nhắc về những sai lầm trong quá khứ. Vì chúng đã được giải quyết trước đó, không có lí do gì để khơi gợi lại và được dùng để phán xét mâu thuẫn hiện tại. Việc nhắc lại sai lầm cũ của đối phương là điều thiếu tôn trọng đến cố gắng sửa sai của họ. 

Những thỏa thuận này cũng nên được đề khi từ lúc các cặp đôi yêu nhau. Và sự tranh cãi là điều khuyến khích giữa hai người vì chỉ qua tranh cãi, tất cả những gì thuộc về bản chất con người mới được bộc lộ. Và ngay từ thời điểm đó, hãy xác lập những giới hạn và thỏa thuận để những cơn nóng giận không cuốn lấy những yêu thương trôi xa mãi mãi. 

Sự tranh cãi sẽ giúp mỗi người hiểu được đối phương nhiều hơn và xác định được rằng người ấy có phù hợp để đồng hành với mình cả đời hay không. 

Họ có tuân thủ những nguyên tắc được đặt ra khi xảy ra tranh cãi hay không? Họ có thể lắng nghe và hạ cái tôi xuống để cùng giải quyết vấn đề thay vì cố gắng bảo vệ lý lẽ của riêng mình hay chưa? Và những vấn đề này có thể cùng nhau cải thiện hay không?

Đây cũng là bước để chuẩn bị cho một cuộc sống hôn nhân sau này hạn chế được những điều quá sốc về đối phương, vì mâu thuẫn giữa những người sống cùng nhau là không thể tránh khỏi. 

Có rất nhiều cặp đôi rất ít cãi vã trong giai đoạn hẹn hò, nhưng những đôi như thế thường lại gặp nhiều trắc trở sau khi cưới. Bởi vì lúc đó họ sẽ bỡ ngỡ khi gặp phải các tình huống cãi nhau này. Sự tổn thương và sốc văn hóa sẽ khiến hai người rất dễ xa nhau. 

Khi người lắng nghe người, mọi chuyện đều có thể dàn xếp được để giữ gìn hòa bình trong thế giới yêu thương của hai người. Cõi trú ẩn mang nhiều ý nghĩa của một gia đình sẽ vì thế mà bình yên và hạnh phúc hơn. 

Đọc giả có thể gửi chia sẻ câu hỏi, nhu cần tham vấn hoặc câu chuyện của bạn đến chúng tôi qua email: info@ladiesofvietnam.net, Zalo: +848 9934 4478. Chân thành cảm ơn và hẹn gặp các bạn trong những chương trình sắp tới.

LẠC NHIÊN

Lắng nghe là một việc tưởng chừng đơn giản mà lại khó làm vô cùng, nhất là khi ta rơi vào trạng thái bị công kích. Lắng nghe trở nên quá xa xỉ khi cả hai cái đầu đều đang nóng bừng, ai cũng như con ngựa mất cương lao vút vào nhau mà xâu xé, làm tổn thương đối thủ.

Chúng ta có thể lặng hàng giờ để lắng nghe một bản nhạc, một tiếng chim hót, tiếng nước chảy róc rách qua khe suối… dù rằng sự mến mộ những thứ ấy chỉ đến từ một phía của riêng mình. Nhưng rất nhiều lần ta không đủ kiên nhẫn để lắng nghe một người mình đang yêu thương và yêu thương mình. 

Nguyên nhân dẫn đến một cuộc trò chuyện không có sự lắng nghe mà mọi người vẫn biết  đó chính là cái tôi của người trong cuộc. Đôi khi nó lớn đến mức vượt khỏi sự kiểm soát và lấn áp trí tuệ cảm xúc. 

Mỗi người chúng ta ra đời, lớn khôn trong những hoàn cảnh khác nhau, có thể là tương tự nhưng trải nghiệm và điều mình đối mặt hàng ngày không thể hoàn toàn giống với người kia. Do đó những tranh cãi là chuyện không sớm thì muộn, không thể tránh khỏi. 

Và để tiết chế những tổn thương hai phía mang lại cho nhau, người ta thường chọn phương pháp gọi là nhẫn nhịn. Nhưng nhẫn nhịn sai cách thì vấn đề vẫn không được tháo gỡ, chỉ là một phía đơn phương nuốt hết ấm ức vào lòng để cho qua chuyện, mà không biết rằng những bất mãn đó vẫn đang tích tụ ngầm trong lòng. 

Từ thời xa xôi, phụ nữ được dạy phải là người “bớt lửa” trong những cuộc cãi vã thế này, nhưng đó chỉ là những nhẫn nhịn mang tính ép buộc, nó không thể làm cho những ấm ức tan đi hay sự việc được giải quyết triệt để mà chỉ tạo sự thỏa mãn chiến thắng từ phía đàn ông chỉ vì câu mang tính áp đặt và lỗi thời “đàn bà xây tổ ấm”. 

Đề ra một nguyên tắc chung và tuân thủ theo khi phát sinh mâu thuẫn sẽ là phương án tốt nhất. Ví dụ: khi một người đang tức giận, người còn lại sẽ đi khỏi nơi đó, chờ đợi cơn giận ấy trôi qua và cùng ngồi lại nói chuyện. Đây là một thỏa thuận nên được thực hiện trước khi những mâu thuẫn đầu tiên bắt đầu trong đời sống hôn nhân.

Những bức xúc đó phải được xử lý hoặc bằng cách nào đó tạm gác lại trước khi bước vào giấc ngủ tiếp theo. Vì chúng ta đều biết, giấc ngủ sẽ khiến năng lượng được phục hồi, chất lượng giấc ngủ sẽ ảnh hưởng đến tinh thần và cảm xúc. Do đó, những cơn giận không được giải toả sẽ gây tác động tiêu cực đến đầu óc chúng ta, làm giảm khả năng tư duy cảm xúc và kiềm chế cái tôi. 

Và khi đang nói chuyện về vấn đề hiện tại, tuyệt đối không được nhắc về những sai lầm trong quá khứ. Vì chúng đã được giải quyết trước đó, không có lí do gì để khơi gợi lại và được dùng để phán xét mâu thuẫn hiện tại. Việc nhắc lại sai lầm cũ của đối phương là điều thiếu tôn trọng đến cố gắng sửa sai của họ. 

Những thỏa thuận này cũng nên được đề khi từ lúc các cặp đôi yêu nhau. Và sự tranh cãi là điều khuyến khích giữa hai người vì chỉ qua tranh cãi, tất cả những gì thuộc về bản chất con người mới được bộc lộ. Và ngay từ thời điểm đó, hãy xác lập những giới hạn và thỏa thuận để những cơn nóng giận không cuốn lấy những yêu thương trôi xa mãi mãi. 

Sự tranh cãi sẽ giúp mỗi người hiểu được đối phương nhiều hơn và xác định được rằng người ấy có phù hợp để đồng hành với mình cả đời hay không. 

Họ có tuân thủ những nguyên tắc được đặt ra khi xảy ra tranh cãi hay không? Họ có thể lắng nghe và hạ cái tôi xuống để cùng giải quyết vấn đề thay vì cố gắng bảo vệ lý lẽ của riêng mình hay chưa? Và những vấn đề này có thể cùng nhau cải thiện hay không?

Đây cũng là bước để chuẩn bị cho một cuộc sống hôn nhân sau này hạn chế được những điều quá sốc về đối phương, vì mâu thuẫn giữa những người sống cùng nhau là không thể tránh khỏi. 

Có rất nhiều cặp đôi rất ít cãi vã trong giai đoạn hẹn hò, nhưng những đôi như thế thường lại gặp nhiều trắc trở sau khi cưới. Bởi vì lúc đó họ sẽ bỡ ngỡ khi gặp phải các tình huống cãi nhau này. Sự tổn thương và sốc văn hóa sẽ khiến hai người rất dễ xa nhau. 

Khi người lắng nghe người, mọi chuyện đều có thể dàn xếp được để giữ gìn hòa bình trong thế giới yêu thương của hai người. Cõi trú ẩn mang nhiều ý nghĩa của một gia đình sẽ vì thế mà bình yên và hạnh phúc hơn. 

Đọc giả có thể gửi chia sẻ câu hỏi, nhu cần tham vấn hoặc câu chuyện của bạn đến chúng tôi qua email: info@ladiesofvietnam.net, Zalo: +848 9934 4478. Chân thành cảm ơn và hẹn gặp các bạn trong những chương trình sắp tới.

LẠC NHIÊN

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...