SỢ YÊU

SỢ YÊU

 

Sợ yêu thường gắn liền với sợ tổn thương, sợ bản thân không đủ tốt, sợ bị bỏ rơi hoặc sợ một lý do riêng tư nào đó mà tôi chưa từng nghe đến. Nếu bạn đang ở trong một khán phòng chật kín người và hỏi: “Có bao nhiêu người ở đây mong muốn được yêu?”. Sẽ không ngạc nhiên chút nào nếu hầu hết mọi người đều giơ cao tay không do dự. Cho dù chúng ta có nghĩ về điều đó hàng ngày hay không, tình yêu vẫn là thứ mà mỗi người đều khao khát như một phần bản năng vậy.

Nhưng tôi biết nhiều người gặp khó khăn khi để người khác đến gần mình. Đối với một số người, vì nhiều lý do mà để tình yêu bước vào thế giới của mình là một điều không tưởng, ngay cả khi đối tượng là một người rất tốt. Chấp nhận yêu một người đòi hỏi bạn phải dũng cảm, mở lòng với người khác theo cách mà bạn không bao giờ nghĩ rằng mình muốn làm và có thể đủ tin tưởng để làm. Nỗi sợ hãi mất mát trong tình yêu cũng nhiều như niềm khao khát được yêu vậy.

Có thể điều mà tôi sắp nói tới đây là một ý tưởng không mấy dễ chịu, nhưng nếu bạn đã thử trăm phương ngàn kế mà mãi vẫn không thoát ra được nỗi sợ hãi tình yêu, hãy nghĩ về nó theo cách này: nếu bạn biết rằng một người bạn rất thân của mình sẽ mãi mãi ra đi vào một ngày nào đó, tất nhiên cảm giác lúc này của bạn là vô cùng đau lòng, nhưng có phải vì vậy mà bạn sẽ xa lánh cô ấy hay không dám mở lòng yêu thương cô ấy không? Ngược lại, bạn sẽ càng cảm thấy trân trọng nhiều hơn từng giây phút ở bên cạnh cô ấy. Hãy thử hình dung nếu bạn cũng hành động như vậy đối với từng mối quan hệ trong cuộc sống, mọi chuyện có phải sẽ khác đi rất nhiều, phải không?

Có một câu nói vui mà mọi người đều quen thuộc: “Yêu thì khổ, không yêu thì lỗ”. Đánh mất tình yêu có thể là chuyện khủng khiếp và đáng sợ nhất trên đời, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta không nên yêu. Lúc còn nhỏ, tôi chỉ lựa chọn những cuốn truyện hay những bộ phim kết thúc có hậu. Ngay cả đến giờ tôi vẫn thích thể loại này, nhưng trải qua nhiều chuyện tôi hiểu được rằng vì sao người ta vẫn cất công xây dựng những câu chuyện tình đẹp đẽ để rồi kết thúc không vẹn tròn. Bởi vì tình yêu muôn màu có thể khởi đầu cùng một cách nhưng kết thúc không bao giờ đoán định được. Nhưng điều quan trọng là nhận thức được mỗi giây phút trong tình yêu đều đáng giá, bất kể cuối cùng mọi chuyện sẽ đi về đâu.

Vì vậy, khi đối mặt với cơ hội đón nhận tình yêu vào cuộc sống của bạn, trước khi kích hoạt cơ chế “trốn chạy” như thường lệ, hãy dừng lại một lúc và tự hỏi mình những câu hỏi sau:

“Tôi thực sự phải mất gì?”

Nếu bạn luôn nghĩ về những lần tan vỡ trước đây hoặc những hình ảnh đau khổ vì tình tràn lan trên mạng xã hội, có thể bạn sẽ thấy mình phải mất mát rất nhiều thứ. Nhưng sự thật thì bạn sẽ mất gì nếu thực sự chấp nhận tình yêu và rồi thất bại? Hẳn là bạn sẽ phải đối mặt với một số thời điểm khó khăn, nhưng đó có phải là ngày tận thế hay không? Không. Bạn sẽ vẫn sống sót. Nhưng nếu kìm nén và trốn chạy tình yêu, bạn sẽ bỏ lỡ tất cả những điều tuyệt vời đi kèm với tình yêu. Con người dễ tập trung vào những điều tiêu cực khi cảm thấy sợ hãi, dễ tránh xa bất cứ điều gì có thể khiến mình cảm thấy tồi tệ. Nhưng khi nói đến tình yêu, bạn sẽ thấy rằng những cảm xúc kỳ diệu khi yêu có thể lấn át tất cả những mặt tiêu cực mà bạn sợ hãi.

“Điều tồi tệ nhất có thể xảy ra là gì?”

Tôi biết tan vỡ có vẻ là điều tồi tệ nhất có thể xảy ra nhưng liệu rằng bạn không thể sống tiếp nếu tình yêu thất bại? Tình yêu được xem là điều kỳ diệu và truyền cảm hứng bất tận, nhưng đó không phải là tất cả của cuộc sống muôn màu. Dù tình yêu chiếm một phần lớn trong nhiều khía cạnh của cuộc sống, không có nó, bạn sẽ không khô héo và chết được. Không có nó, cuộc sống của bạn sẽ không mất đi ý nghĩa. Dù bạn nghĩ điều tồi tệ nhất có thể xảy ra là gì, hãy nhớ rằng tình yêu đem lại những thứ giá trị hơn và đáng để liều lĩnh.

“Tôi nhận được gì từ tình yêu?”

Giờ thì hãy tập trung vào những điều tích cực trong giây lát. Bất cứ ai đã từng yêu đều biết, tình yêu thật sự rất TUYỆT VỜI. Đó là một trong những điều tốt nhất mà bạn từng có. Nó không chỉ làm cho bạn cảm thấy lâng lâng vui sướng mà còn đem lại nhiều lợi ích sức khỏe và thường khiến tâm trạng bạn tốt hơn, tích cực hơn nhiều. Khi ai đó thực sự yêu bạn, họ sẽ kề bên ủng hộ bạn, sẽ sát cánh bên cạnh bạn và nâng bạn lên khi bạn cảm thấy tụt dốc. Khi tập trung vào những điều tích cực, bạn sẽ thấy rằng tình yêu thực sự xứng đáng để bạn chấp nhận rủi ro.

“Tôi thực sự sợ điều gì?”

Khi bạn bắt đầu cảm thấy sợ yêu, điều quan trọng là phải có cái nhìn khác về nỗi sợ của bạn và thực sự cố gắng hiểu nó. Bạn sợ yêu vì không tin tưởng mọi người? Sợ yêu vì không cảm thấy mình xứng đáng? Sợ yêu vì không biết liệu bạn có thực sự yêu người khác không? Có nhiều lý do để bạn kìm nén bản thân và khép chặt cửa lòng, điều quan trọng là phải xem xét những lý do đằng sau nỗi sợ của bạn và cố gắng giải quyết những lý do đó. Một khi làm được điều đó, tình yêu sẽ nhẹ nhàng và dễ dàng bước vào cuộc sống của bạn.

“Làm thế nào tôi có thể buông bỏ nỗi sợ hãi của tôi?”

Sau khi xác định được điều mà bạn thực sự sợ hãi, bạn có thể bắt đầu tìm ra cách từ bỏ nỗi sợ hãi và tập trung vào các khía cạnh tích cực của tình yêu (vốn dĩ nhiều hơn những điều tiêu cực, mặc dù bạn có thể không nghĩ như vậy khi đang ở trong “vỏ ốc” của mình). Hãy nhớ rằng: ngay cả khi mọi thứ không như mong đợi, tất cả nguồn năng lượng đỉnh cao mà bạn có được khi yêu cũng đem lại giá trị cho bạn. Khi yêu một người, bạn có thể có cảm giác đang cho đi một phần của chính mình, nhưng thực ra bạn chỉ đơn giản là cho phép phần đó thoát ra và phát triển mạnh mẽ hơn.

Khi bạn thực sự đã dành thời gian suy nghĩ về những câu hỏi đó, tôi chắc rằng bạn sẽ thấy việc mở cửa trái tim trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Bạn có thể sợ bị tổn thương hoặc sợ sẽ làm tổn thương người khác hoặc sợ mình không xứng đáng với tình yêu. Bạn có thể đấu tranh với việc tin tưởng người khác, tin tưởng bản thân hoặc thậm chí tin tưởng vào tình yêu. Nhưng hãy nghe này! Tình yêu là điều tuyệt vời. Đó là một trong những điều tốt nhất trên thế giới và không phải ngày nào nó cũng xuất hiện và tỏa sáng trong thế giới của bạn. Nếu bạn có cơ hội để yêu và được yêu, đừng chần chừ nữa. Cho dù khó khăn đến đâu, bất kể bạn phải làm gì để biến nó thành hiện thực, hãy từ bỏ nỗi sợ hãi và mở cửa trái tim mình.

Nỗi sợ yêu sẽ kết thúc vào đúng thời điểm chúng ta quyết định mở cửa trái tim mình.

Cách duy nhất để cảm thấy trái tim mình sống lại là để cho nó được yêu.

LILA

Sợ yêu thường gắn liền với sợ tổn thương, sợ bản thân không đủ tốt, sợ bị bỏ rơi hoặc sợ một lý do riêng tư nào đó mà tôi chưa từng nghe đến. Nếu bạn đang ở trong một khán phòng chật kín người và hỏi: “Có bao nhiêu người ở đây mong muốn được yêu?”. Sẽ không ngạc nhiên chút nào nếu hầu hết mọi người đều giơ cao tay không do dự. Cho dù chúng ta có nghĩ về điều đó hàng ngày hay không, tình yêu vẫn là thứ mà mỗi người đều khao khát như một phần bản năng vậy.

Nhưng tôi biết nhiều người gặp khó khăn khi để người khác đến gần mình. Đối với một số người, vì nhiều lý do mà để tình yêu bước vào thế giới của mình là một điều không tưởng, ngay cả khi đối tượng là một người rất tốt. Chấp nhận yêu một người đòi hỏi bạn phải dũng cảm, mở lòng với người khác theo cách mà bạn không bao giờ nghĩ rằng mình muốn làm và có thể đủ tin tưởng để làm. Nỗi sợ hãi mất mát trong tình yêu cũng nhiều như niềm khao khát được yêu vậy.

Có thể điều mà tôi sắp nói tới đây là một ý tưởng không mấy dễ chịu, nhưng nếu bạn đã thử trăm phương ngàn kế mà mãi vẫn không thoát ra được nỗi sợ hãi tình yêu, hãy nghĩ về nó theo cách này: nếu bạn biết rằng một người bạn rất thân của mình sẽ mãi mãi ra đi vào một ngày nào đó, tất nhiên cảm giác lúc này của bạn là vô cùng đau lòng, nhưng có phải vì vậy mà bạn sẽ xa lánh cô ấy hay không dám mở lòng yêu thương cô ấy không? Ngược lại, bạn sẽ càng cảm thấy trân trọng nhiều hơn từng giây phút ở bên cạnh cô ấy. Hãy thử hình dung nếu bạn cũng hành động như vậy đối với từng mối quan hệ trong cuộc sống, mọi chuyện có phải sẽ khác đi rất nhiều, phải không?

Có một câu nói vui mà mọi người đều quen thuộc: “Yêu thì khổ, không yêu thì lỗ”. Đánh mất tình yêu có thể là chuyện khủng khiếp và đáng sợ nhất trên đời, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta không nên yêu. Lúc còn nhỏ, tôi chỉ lựa chọn những cuốn truyện hay những bộ phim kết thúc có hậu. Ngay cả đến giờ tôi vẫn thích thể loại này, nhưng trải qua nhiều chuyện tôi hiểu được rằng vì sao người ta vẫn cất công xây dựng những câu chuyện tình đẹp đẽ để rồi kết thúc không vẹn tròn. Bởi vì tình yêu muôn màu có thể khởi đầu cùng một cách nhưng kết thúc không bao giờ đoán định được. Nhưng điều quan trọng là nhận thức được mỗi giây phút trong tình yêu đều đáng giá, bất kể cuối cùng mọi chuyện sẽ đi về đâu.

Vì vậy, khi đối mặt với cơ hội đón nhận tình yêu vào cuộc sống của bạn, trước khi kích hoạt cơ chế “trốn chạy” như thường lệ, hãy dừng lại một lúc và tự hỏi mình những câu hỏi sau:

“Tôi thực sự phải mất gì?”

Nếu bạn luôn nghĩ về những lần tan vỡ trước đây hoặc những hình ảnh đau khổ vì tình tràn lan trên mạng xã hội, có thể bạn sẽ thấy mình phải mất mát rất nhiều thứ. Nhưng sự thật thì bạn sẽ mất gì nếu thực sự chấp nhận tình yêu và rồi thất bại? Hẳn là bạn sẽ phải đối mặt với một số thời điểm khó khăn, nhưng đó có phải là ngày tận thế hay không? Không. Bạn sẽ vẫn sống sót. Nhưng nếu kìm nén và trốn chạy tình yêu, bạn sẽ bỏ lỡ tất cả những điều tuyệt vời đi kèm với tình yêu. Con người dễ tập trung vào những điều tiêu cực khi cảm thấy sợ hãi, dễ tránh xa bất cứ điều gì có thể khiến mình cảm thấy tồi tệ. Nhưng khi nói đến tình yêu, bạn sẽ thấy rằng những cảm xúc kỳ diệu khi yêu có thể lấn át tất cả những mặt tiêu cực mà bạn sợ hãi.

“Điều tồi tệ nhất có thể xảy ra là gì?”

Tôi biết tan vỡ có vẻ là điều tồi tệ nhất có thể xảy ra nhưng liệu rằng bạn không thể sống tiếp nếu tình yêu thất bại? Tình yêu được xem là điều kỳ diệu và truyền cảm hứng bất tận, nhưng đó không phải là tất cả của cuộc sống muôn màu. Dù tình yêu chiếm một phần lớn trong nhiều khía cạnh của cuộc sống, không có nó, bạn sẽ không khô héo và chết được. Không có nó, cuộc sống của bạn sẽ không mất đi ý nghĩa. Dù bạn nghĩ điều tồi tệ nhất có thể xảy ra là gì, hãy nhớ rằng tình yêu đem lại những thứ giá trị hơn và đáng để liều lĩnh.

“Tôi nhận được gì từ tình yêu?”

Giờ thì hãy tập trung vào những điều tích cực trong giây lát. Bất cứ ai đã từng yêu đều biết, tình yêu thật sự rất TUYỆT VỜI. Đó là một trong những điều tốt nhất mà bạn từng có. Nó không chỉ làm cho bạn cảm thấy lâng lâng vui sướng mà còn đem lại nhiều lợi ích sức khỏe và thường khiến tâm trạng bạn tốt hơn, tích cực hơn nhiều. Khi ai đó thực sự yêu bạn, họ sẽ kề bên ủng hộ bạn, sẽ sát cánh bên cạnh bạn và nâng bạn lên khi bạn cảm thấy tụt dốc. Khi tập trung vào những điều tích cực, bạn sẽ thấy rằng tình yêu thực sự xứng đáng để bạn chấp nhận rủi ro.

“Tôi thực sự sợ điều gì?”

Khi bạn bắt đầu cảm thấy sợ yêu, điều quan trọng là phải có cái nhìn khác về nỗi sợ của bạn và thực sự cố gắng hiểu nó. Bạn sợ yêu vì không tin tưởng mọi người? Sợ yêu vì không cảm thấy mình xứng đáng? Sợ yêu vì không biết liệu bạn có thực sự yêu người khác không? Có nhiều lý do để bạn kìm nén bản thân và khép chặt cửa lòng, điều quan trọng là phải xem xét những lý do đằng sau nỗi sợ của bạn và cố gắng giải quyết những lý do đó. Một khi làm được điều đó, tình yêu sẽ nhẹ nhàng và dễ dàng bước vào cuộc sống của bạn.

“Làm thế nào tôi có thể buông bỏ nỗi sợ hãi của tôi?”

Sau khi xác định được điều mà bạn thực sự sợ hãi, bạn có thể bắt đầu tìm ra cách từ bỏ nỗi sợ hãi và tập trung vào các khía cạnh tích cực của tình yêu (vốn dĩ nhiều hơn những điều tiêu cực, mặc dù bạn có thể không nghĩ như vậy khi đang ở trong “vỏ ốc” của mình). Hãy nhớ rằng: ngay cả khi mọi thứ không như mong đợi, tất cả nguồn năng lượng đỉnh cao mà bạn có được khi yêu cũng đem lại giá trị cho bạn. Khi yêu một người, bạn có thể có cảm giác đang cho đi một phần của chính mình, nhưng thực ra bạn chỉ đơn giản là cho phép phần đó thoát ra và phát triển mạnh mẽ hơn.

Khi bạn thực sự đã dành thời gian suy nghĩ về những câu hỏi đó, tôi chắc rằng bạn sẽ thấy việc mở cửa trái tim trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Bạn có thể sợ bị tổn thương hoặc sợ sẽ làm tổn thương người khác hoặc sợ mình không xứng đáng với tình yêu. Bạn có thể đấu tranh với việc tin tưởng người khác, tin tưởng bản thân hoặc thậm chí tin tưởng vào tình yêu. Nhưng hãy nghe này! Tình yêu là điều tuyệt vời. Đó là một trong những điều tốt nhất trên thế giới và không phải ngày nào nó cũng xuất hiện và tỏa sáng trong thế giới của bạn. Nếu bạn có cơ hội để yêu và được yêu, đừng chần chừ nữa. Cho dù khó khăn đến đâu, bất kể bạn phải làm gì để biến nó thành hiện thực, hãy từ bỏ nỗi sợ hãi và mở cửa trái tim mình.

Nỗi sợ yêu sẽ kết thúc vào đúng thời điểm chúng ta quyết định mở cửa trái tim mình.

Cách duy nhất để cảm thấy trái tim mình sống lại là để cho nó được yêu.

LILA

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

CHE GIẤU BÍ MẬT ĐỂ GIA ĐÌNH KHÔNG TAN VỠ

Trong nhiều gia đình, khi có một sự thật khó chấp nhận – như chuyện vợ hoặc chồng ngoại tình, hay việc hôn nhân không còn hạnh phúc – các thành viên thường chọn cách che giấu và né tránh. Người lớn nói dối rằng “mọi chuyện vẫn ổn”, con cái giả vờ tin, còn cả gia đình...

NÓI DỐI MÃN TÍNH

  Nói dối là hành vi con người nào cũng từng trải qua, nhưng khi nó trở thành một thói quen kéo dài và dường như ăn sâu vào cách tồn tại của một người, ta gọi đó là nói dối mãn tính. Đây không chỉ đơn thuần là sự gian lận hay thiếu trung thực, mà thường là một cơ...

LGBT+ – NỖI ĐAU MANG TÊN CÔ ĐƠN

  Cô đơn là trải nghiệm mà ai cũng từng nếm trải, nhưng với cộng đồng LGBT+, nỗi cô đơn thường mang màu sắc đặc biệt sâu và đau hơn. Khi một người lớn lên trong môi trường bị kỳ thị, từ chối hay không được công nhận, não bộ họ liên tục ghi nhận tín hiệu “mình...

CÔ ĐƠN DƯỚI GÓC NHÌN SINH HỌC THẦN KINH

  Cô đơn không chỉ là cảm giác trống trải hay nỗi buồn thoáng qua, mà thực sự là một trải nghiệm đau đớn ở cấp độ sinh học thần kinh. Con người là sinh vật xã hội, bộ não chúng ta tiến hóa để duy trì kết nối với nhóm nhằm đảm bảo sự tồn tại. Khi bị tách rời hoặc...

CÔ ĐƠN VÀ TRẦM CẢM

  Cô đơn là một trải nghiệm phổ biến, ai trong chúng ta cũng từng trải qua. Thế nhưng, khi nỗi cô đơn kéo dài và không được xoa dịu bằng sự kết nối, sự lắng nghe và những vòng tay ấm áp, nó có thể trở thành mảnh đất màu mỡ cho trầm cảm hình thành. Về mặt sinh học...

CĂNG THẲNG VÀ KHẢ NĂNG THỤ THAI, MANG THAI

  Hệ thống đáp ứng với căng thẳng (stress response system) là một cơ chế sinh học phức tạp, trong đó trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận (HPA axis) đóng vai trò trung tâm. Khi cơ thể đối mặt với áp lực, hormone cortisol và catecholamine (adrenaline,...

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...