SỰ THẬT VỀ THUỐC GIẢM CÂN

SỰ THẬT VỀ THUỐC GIẢM CÂN

 

Nếu bạn thừa cân và cảm thấy chế độ ăn uống cũng như tập thể dục không hiệu quả, thuốc giảm cân có thể giúp bạn nhưng tất nhiên cũng có rủi ro.

Thuốc giảm cân không làm chất béo biến mất như phép màu, nhưng một số loại thuốc được kê theo toa bác sĩ có thể giúp bạn giảm 5% trọng lượng cơ thể. Bạn vẫn cần áp dụng chế độ ăn ít calo hơn và tập thể dục nhiều hơn để giảm cân. Như với hầu hết các loại thuốc, thuốc giảm cân đi kèm với rủi ro.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã phê chuẩn 4 loại thuốc kể từ năm 2012 giúp người béo phì giảm cân, nhưng kiến ​​thức thực sự của người tiêu dùng về những loại thuốc này rất khác nhau.

Tiến sĩ Kim Gudzune, Trợ lý Giáo sư y khoa và chuyên gia chữa béo phì tại Johns Hopkins Medicine ở Baltimore cho biết: “Mặc dù kết quả giảm cân chưa đáng kể, nhưng các loại thuốc này – Belviq (lorcaserin hydrochloride), Contrave (naltrexone hydrochloride và hydrochloride bupropion), Qsymia (phentermine và topiramate), và Saxenda (liraglutide) có thể đem đến một số lợi ích cho bệnh nhân muốn giảm cân, nhưng đồng thời đi kèm với rủi ro”.

Vì vậy, mặc dù thuốc giảm cân có tác dụng, một số bác sĩ vẫn chưa mạnh dạn giới thiệu cho bệnh nhân vì những bất ổn về nguy cơ gây hại và tác dụng phụ của nó. Trước khi bạn tìm gặp bác sĩ, dưới đây là 10 điều quan trọng cần biết về thuốc giảm cân:

1. Thuốc giảm cân được sử dụng cho những người có vấn đề trọng lượng đáng kể

Thuốc giảm cân không có tác dụng đối với những người muốn giảm một vài cân để mặc vừa bộ đầm tuyệt đẹp trong bữa tiệc chia tay năm cuối hoặc để khoe dáng trong bộ bikini trong chuyến du lịch biển sắp tới.

Theo FDA, bạn phải có vấn đề trọng lượng đáng kể để cân nhắc sử dụng thuốc giảm cân, chẳng hạn như chỉ số BMI > 30, hoặc cân nặng khiến bạn khó kiểm soát các vấn đề sức khỏe khác như huyết áp cao, cholesterol cao, hoặc tiểu đường loại 2.

2. Nhiều loại thuốc giảm cân chống chỉ định với phụ nữ mang thai hoặc những người đang cố gắng thụ thai

Nếu uống trong thời kỳ mang thai, Belviq, Contrave, Qsymia và Saxenda có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản nên sử dụng biện pháp tránh thai liên tục trong khi dùng các loại thuốc này.

Ngoài ra, trước khi bắt đầu dùng bất kỳ loại thuốc nào, phụ nữ cũng cần được kiểm tra để chắc chắn rằng mình không đang mang thai.

3. Kết quả giảm cân có thể không đáng kể, nhưng lợi ích sức khỏe thu được có thể rất nhiều

Theo FDA, những người dùng Qsymia có thể giảm trung bình 6.7- 8.9% trọng lượng của họ, hoặc khoảng 3-4kg cho mỗi 45kg. Những người dùng Saxenda đã giảm trung bình từ 4-5% tổng trọng lượng cơ thể trong các nghiên cứu. Mặc dù nghe không có vẻ là nhiều, nhưng giảm được 5% trọng lượng cơ thể là một mục tiêu ngắn hạn tuyệt vời.

Các chuyên gia tại Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) khuyên rằng việc giảm 5-10% trọng lượng cơ thể có thể tạo ra những lợi ích sức khỏe tích cực, bao gồm hạ huyết áp, kiểm soát lượng đường trong máu tốt hơn và cải thiện lượng cholesterol trong máu.

Theo Liên minh Hành động chống Béo phì, giảm 5-10% cân nặng có thể giúp tăng 5 điểm HDL (cholesterol tốt) và giảm 40 milligram chất béo trung tính (chất béo có hại trong máu). Ngoài ra, giảm 5-10% trọng lượng cơ thể cũng có thể làm giảm trung bình 5 mmHg cả huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương.

Hãy trao đổi với bác sĩ của bạn về một kế hoạch thay đổi chế độ ăn uống hoặc đặt mục tiêu giúp bạn có được một trọng lượng cơ thể tốt cho sức khỏe.

4. Một kế hoạch tập thể dục và ăn kiêng là cần thiết để đáp ứng các mục tiêu dài hạn

Thuốc giảm cân được sử dụng như một phương án bổ sung chứ không phải thay thế trong nỗ lực giảm cân của bạn. Bạn vẫn cần phải tập thể dục và ăn uống theo một chế độ giảm calo nếu mục tiêu của bạn là giảm cân đáng kể.

Để có thêm ý tưởng về chế độ ăn uống kiểm soát lượng calo, hãy thử công cụ lập kế hoạch bữa ăn của Everyday Health vốn có thể thiết kế riêng cho mỗi người để đáp ứng các mục tiêu giảm cân của bạn.

5. Thuốc giảm cân có tác dụng phụ

Bất kể loại thuốc chữa bệnh nào cũng đều có tác dụng phụ, Qsymia có thể làm tăng nhịp tim ở một số người và Contrave có thể gây co giật và tăng khả năng nghĩ đến việc tự tử ở một số bệnh nhân.

6. Bác sĩ có thể cần thay đổi liều lượng của bạn theo thời gian

Không phải ai cũng phản ứng lại với cùng một loại thuốc trong cùng một thời gian, cho dù đó là thuốc giảm cân hay các loại thuốc khác. Giống như bất kỳ loại thuốc mới nào khác, bác sĩ có thể cho bạn liều lượng nhỏ hơn để xem thuốc được hấp thu tốt như thế nào.”

Hãy kiên nhẫn: Các bác sĩ có một số lượng nhỏ các loại thuốc giảm cân để lựa chọn, và họ có thể cần thời gian để đưa ra một phương án phù hợp với bạn. Sử dụng một ứng dụng đếm calo hoặc viết nhật ký về những thay đổi trọng lượng mà bạn cảm thấy cũng như chế độ ăn uống của bạn để chia sẻ với bác sĩ nhằm đem lại kết quả giảm cân tối ưu.

7. Bạn có thể phải dùng thuốc lâu dài

Uống thuốc trong 3 tháng thường không giúp ích được gì, và bạn sẽ tăng cân trở lại khi ngưng thuốc. Giống như bất kỳ nỗ lực giảm cân nào, bạn cần phải cam kết một kế hoạch dài hạn để giảm cân và duy trì nó.

8. Tất cả các loại thuốc giảm cân không hoạt động giống nhau: một số ngăn chặn hấp thu chất béo, trong khi số khác kiểm soát chứng thèm ăn

Những loại ngăn chặn hấp thu chất béo trong thức ăn có thể đem lại các tác dụng phụ gây khó chịu trong các vấn đề tiêu hóa và đường ruột. Orlistat là một loại thuốc uống giúp ngăn chặn hấp thu chất béo được bán rộng rãi như Alli, và theo toa thuốc như Xenical.

Các loại khác như Belviq, Contrave và Qsymia có tác dụng ức chế sự thèm ăn. Saxenda là một loại thuốc tiêm có thể mô phỏng việc truyền tín hiệu cho não khi no của một loại hormone. Hãy trao đổi với bác sĩ để tìm ra phương án và kế hoạch giảm cân hiệu quả với lối sống của bạn.

Các loại thuốc này có thể tiêu tốn của bạn và trăm đô la một tháng, nên việc tìm hiểu kĩ về các giải pháp giảm chi phí là cần thiết.

9. Một số bác sĩ có thể do dự trong việc chỉ định dùng thuốc giảm cân, và bạn có thể cần phải đưa ra lý do hợp lý để được kê toa thuốc

Vào năm 2013, Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ đã công nhận béo phì là một căn bệnh, nhưng không phải tất cả các bác sĩ đều hứng thú với việc điều trị căn bệnh này. Một số bác sĩ do dự trong việc kê toa thuốc giảm cân, và mặt khác, bệnh nhân cũng có thể miễn cưỡng dùng thuốc vì sợ các tác dụng phụ. Các bác sĩ cũng có thể lo lắng vì một số loại thuốc giảm cân đã bị cấm trên thị trường trong những năm qua do các tác dụng phụ và rủi ro nghiêm trọng.

Hãy nhớ rằng giảm ít nhất 5% trọng lượng cơ thể có thể đem lại lợi ích sức khỏe đáng kể, bao gồm giảm nguy cơ ung thư, cải thiện cholesterol và huyết áp. Nếu bạn thừa cân hoặc béo phì, đừng ngần ngại trao đổi với bác sĩ của bạn về các phương án hỗ trợ giảm cân phù hợp, bao gồm mẹo giảm cân, thuốc theo toa, tư vấn dinh dưỡng và phẫu thuật giảm béo.

LILA

Nếu bạn thừa cân và cảm thấy chế độ ăn uống cũng như tập thể dục không hiệu quả, thuốc giảm cân có thể giúp bạn nhưng tất nhiên cũng có rủi ro.

Thuốc giảm cân không làm chất béo biến mất như phép màu, nhưng một số loại thuốc được kê theo toa bác sĩ có thể giúp bạn giảm 5% trọng lượng cơ thể. Bạn vẫn cần áp dụng chế độ ăn ít calo hơn và tập thể dục nhiều hơn để giảm cân. Như với hầu hết các loại thuốc, thuốc giảm cân đi kèm với rủi ro.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã phê chuẩn 4 loại thuốc kể từ năm 2012 giúp người béo phì giảm cân, nhưng kiến ​​thức thực sự của người tiêu dùng về những loại thuốc này rất khác nhau.

Tiến sĩ Kim Gudzune, Trợ lý Giáo sư y khoa và chuyên gia chữa béo phì tại Johns Hopkins Medicine ở Baltimore cho biết: “Mặc dù kết quả giảm cân chưa đáng kể, nhưng các loại thuốc này – Belviq (lorcaserin hydrochloride), Contrave (naltrexone hydrochloride và hydrochloride bupropion), Qsymia (phentermine và topiramate), và Saxenda (liraglutide) có thể đem đến một số lợi ích cho bệnh nhân muốn giảm cân, nhưng đồng thời đi kèm với rủi ro”.

Vì vậy, mặc dù thuốc giảm cân có tác dụng, một số bác sĩ vẫn chưa mạnh dạn giới thiệu cho bệnh nhân vì những bất ổn về nguy cơ gây hại và tác dụng phụ của nó. Trước khi bạn tìm gặp bác sĩ, dưới đây là 10 điều quan trọng cần biết về thuốc giảm cân:

1. Thuốc giảm cân được sử dụng cho những người có vấn đề trọng lượng đáng kể

Thuốc giảm cân không có tác dụng đối với những người muốn giảm một vài cân để mặc vừa bộ đầm tuyệt đẹp trong bữa tiệc chia tay năm cuối hoặc để khoe dáng trong bộ bikini trong chuyến du lịch biển sắp tới.

Theo FDA, bạn phải có vấn đề trọng lượng đáng kể để cân nhắc sử dụng thuốc giảm cân, chẳng hạn như chỉ số BMI > 30, hoặc cân nặng khiến bạn khó kiểm soát các vấn đề sức khỏe khác như huyết áp cao, cholesterol cao, hoặc tiểu đường loại 2.

2. Nhiều loại thuốc giảm cân chống chỉ định với phụ nữ mang thai hoặc những người đang cố gắng thụ thai

Nếu uống trong thời kỳ mang thai, Belviq, Contrave, Qsymia và Saxenda có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản nên sử dụng biện pháp tránh thai liên tục trong khi dùng các loại thuốc này.

Ngoài ra, trước khi bắt đầu dùng bất kỳ loại thuốc nào, phụ nữ cũng cần được kiểm tra để chắc chắn rằng mình không đang mang thai.

3. Kết quả giảm cân có thể không đáng kể, nhưng lợi ích sức khỏe thu được có thể rất nhiều

Theo FDA, những người dùng Qsymia có thể giảm trung bình 6.7- 8.9% trọng lượng của họ, hoặc khoảng 3-4kg cho mỗi 45kg. Những người dùng Saxenda đã giảm trung bình từ 4-5% tổng trọng lượng cơ thể trong các nghiên cứu. Mặc dù nghe không có vẻ là nhiều, nhưng giảm được 5% trọng lượng cơ thể là một mục tiêu ngắn hạn tuyệt vời.

Các chuyên gia tại Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) khuyên rằng việc giảm 5-10% trọng lượng cơ thể có thể tạo ra những lợi ích sức khỏe tích cực, bao gồm hạ huyết áp, kiểm soát lượng đường trong máu tốt hơn và cải thiện lượng cholesterol trong máu.

Theo Liên minh Hành động chống Béo phì, giảm 5-10% cân nặng có thể giúp tăng 5 điểm HDL (cholesterol tốt) và giảm 40 milligram chất béo trung tính (chất béo có hại trong máu). Ngoài ra, giảm 5-10% trọng lượng cơ thể cũng có thể làm giảm trung bình 5 mmHg cả huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương.

Hãy trao đổi với bác sĩ của bạn về một kế hoạch thay đổi chế độ ăn uống hoặc đặt mục tiêu giúp bạn có được một trọng lượng cơ thể tốt cho sức khỏe.

4. Một kế hoạch tập thể dục và ăn kiêng là cần thiết để đáp ứng các mục tiêu dài hạn

Thuốc giảm cân được sử dụng như một phương án bổ sung chứ không phải thay thế trong nỗ lực giảm cân của bạn. Bạn vẫn cần phải tập thể dục và ăn uống theo một chế độ giảm calo nếu mục tiêu của bạn là giảm cân đáng kể.

Để có thêm ý tưởng về chế độ ăn uống kiểm soát lượng calo, hãy thử công cụ lập kế hoạch bữa ăn của Everyday Health vốn có thể thiết kế riêng cho mỗi người để đáp ứng các mục tiêu giảm cân của bạn.

5. Thuốc giảm cân có tác dụng phụ

Bất kể loại thuốc chữa bệnh nào cũng đều có tác dụng phụ, Qsymia có thể làm tăng nhịp tim ở một số người và Contrave có thể gây co giật và tăng khả năng nghĩ đến việc tự tử ở một số bệnh nhân.

6. Bác sĩ có thể cần thay đổi liều lượng của bạn theo thời gian

Không phải ai cũng phản ứng lại với cùng một loại thuốc trong cùng một thời gian, cho dù đó là thuốc giảm cân hay các loại thuốc khác. Giống như bất kỳ loại thuốc mới nào khác, bác sĩ có thể cho bạn liều lượng nhỏ hơn để xem thuốc được hấp thu tốt như thế nào.”

Hãy kiên nhẫn: Các bác sĩ có một số lượng nhỏ các loại thuốc giảm cân để lựa chọn, và họ có thể cần thời gian để đưa ra một phương án phù hợp với bạn. Sử dụng một ứng dụng đếm calo hoặc viết nhật ký về những thay đổi trọng lượng mà bạn cảm thấy cũng như chế độ ăn uống của bạn để chia sẻ với bác sĩ nhằm đem lại kết quả giảm cân tối ưu.

7. Bạn có thể phải dùng thuốc lâu dài

Uống thuốc trong 3 tháng thường không giúp ích được gì, và bạn sẽ tăng cân trở lại khi ngưng thuốc. Giống như bất kỳ nỗ lực giảm cân nào, bạn cần phải cam kết một kế hoạch dài hạn để giảm cân và duy trì nó.

8. Tất cả các loại thuốc giảm cân không hoạt động giống nhau: một số ngăn chặn hấp thu chất béo, trong khi số khác kiểm soát chứng thèm ăn

Những loại ngăn chặn hấp thu chất béo trong thức ăn có thể đem lại các tác dụng phụ gây khó chịu trong các vấn đề tiêu hóa và đường ruột. Orlistat là một loại thuốc uống giúp ngăn chặn hấp thu chất béo được bán rộng rãi như Alli, và theo toa thuốc như Xenical.

Các loại khác như Belviq, Contrave và Qsymia có tác dụng ức chế sự thèm ăn. Saxenda là một loại thuốc tiêm có thể mô phỏng việc truyền tín hiệu cho não khi no của một loại hormone. Hãy trao đổi với bác sĩ để tìm ra phương án và kế hoạch giảm cân hiệu quả với lối sống của bạn.

Các loại thuốc này có thể tiêu tốn của bạn và trăm đô la một tháng, nên việc tìm hiểu kĩ về các giải pháp giảm chi phí là cần thiết.

9. Một số bác sĩ có thể do dự trong việc chỉ định dùng thuốc giảm cân, và bạn có thể cần phải đưa ra lý do hợp lý để được kê toa thuốc

Vào năm 2013, Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ đã công nhận béo phì là một căn bệnh, nhưng không phải tất cả các bác sĩ đều hứng thú với việc điều trị căn bệnh này. Một số bác sĩ do dự trong việc kê toa thuốc giảm cân, và mặt khác, bệnh nhân cũng có thể miễn cưỡng dùng thuốc vì sợ các tác dụng phụ. Các bác sĩ cũng có thể lo lắng vì một số loại thuốc giảm cân đã bị cấm trên thị trường trong những năm qua do các tác dụng phụ và rủi ro nghiêm trọng.

Hãy nhớ rằng giảm ít nhất 5% trọng lượng cơ thể có thể đem lại lợi ích sức khỏe đáng kể, bao gồm giảm nguy cơ ung thư, cải thiện cholesterol và huyết áp. Nếu bạn thừa cân hoặc béo phì, đừng ngần ngại trao đổi với bác sĩ của bạn về các phương án hỗ trợ giảm cân phù hợp, bao gồm mẹo giảm cân, thuốc theo toa, tư vấn dinh dưỡng và phẫu thuật giảm béo.

LILA

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

CHE GIẤU BÍ MẬT ĐỂ GIA ĐÌNH KHÔNG TAN VỠ

Trong nhiều gia đình, khi có một sự thật khó chấp nhận – như chuyện vợ hoặc chồng ngoại tình, hay việc hôn nhân không còn hạnh phúc – các thành viên thường chọn cách che giấu và né tránh. Người lớn nói dối rằng “mọi chuyện vẫn ổn”, con cái giả vờ tin, còn cả gia đình...

NÓI DỐI MÃN TÍNH

  Nói dối là hành vi con người nào cũng từng trải qua, nhưng khi nó trở thành một thói quen kéo dài và dường như ăn sâu vào cách tồn tại của một người, ta gọi đó là nói dối mãn tính. Đây không chỉ đơn thuần là sự gian lận hay thiếu trung thực, mà thường là một cơ...

LGBT+ – NỖI ĐAU MANG TÊN CÔ ĐƠN

  Cô đơn là trải nghiệm mà ai cũng từng nếm trải, nhưng với cộng đồng LGBT+, nỗi cô đơn thường mang màu sắc đặc biệt sâu và đau hơn. Khi một người lớn lên trong môi trường bị kỳ thị, từ chối hay không được công nhận, não bộ họ liên tục ghi nhận tín hiệu “mình...

CÔ ĐƠN DƯỚI GÓC NHÌN SINH HỌC THẦN KINH

  Cô đơn không chỉ là cảm giác trống trải hay nỗi buồn thoáng qua, mà thực sự là một trải nghiệm đau đớn ở cấp độ sinh học thần kinh. Con người là sinh vật xã hội, bộ não chúng ta tiến hóa để duy trì kết nối với nhóm nhằm đảm bảo sự tồn tại. Khi bị tách rời hoặc...

CÔ ĐƠN VÀ TRẦM CẢM

  Cô đơn là một trải nghiệm phổ biến, ai trong chúng ta cũng từng trải qua. Thế nhưng, khi nỗi cô đơn kéo dài và không được xoa dịu bằng sự kết nối, sự lắng nghe và những vòng tay ấm áp, nó có thể trở thành mảnh đất màu mỡ cho trầm cảm hình thành. Về mặt sinh học...

CĂNG THẲNG VÀ KHẢ NĂNG THỤ THAI, MANG THAI

  Hệ thống đáp ứng với căng thẳng (stress response system) là một cơ chế sinh học phức tạp, trong đó trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận (HPA axis) đóng vai trò trung tâm. Khi cơ thể đối mặt với áp lực, hormone cortisol và catecholamine (adrenaline,...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

ĐẰNG SAU SỰ TỨC GIẬN

Cơn tức giận thường được nhìn thấy như một phản ứng bùng nổ, mạnh mẽ và đôi khi gây tổn hại trong các mối quan hệ. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ hơn, tức giận không phải lúc nào cũng là “vấn đề gốc”. Đằng sau nó là những hoạt động phức tạp của hệ thần kinh, những ký ức...