TÌNH YÊU VÀ NỖI SỢ

TÌNH YÊU VÀ NỖI SỢ

 

Ngồi trong quán cà phê giữa lòng thành phố, tôi lẳng lặng nhìn những dáng hình trơ trọi vội vã lướt qua nhau. Tôi tin rằng mỗi cá thể cô đơn giữa cuộc sống hiện tại đều có một câu chuyện riêng. 

Có người vì không được ai để ý nên cứ mãi là một số lẻ hiu quạnh. Có người vì chưa tìm ra nửa kia đáp ứng tiêu chuẩn của bản thân nên vẫn còn “chăn đơn gối chiếc”. Cũng có người vì sợ yêu nên tự thu mình trong chiếc lồng vô hình, không bao giờ dám mở lòng với ai nữa.

Trong ca khúc “Sợ yêu”, Thanh Hà đã lý giải nỗi ám ảnh này qua những lời hát sâu lắng: “Sợ những đau thương bất ngờ. Sợ những đam mê dại khờ. Rồi nhận ra hạnh phúc chỉ là mơ”. Suy cho cùng, sợ yêu cũng là hệ lụy của việc sợ tan vỡ và sợ tổn thương của những trái tim yếu đuối.

Tôi nhớ ngày còn bé, vì bất cẩn nên tôi từng suýt bị đuối nước. Tôi nhớ rõ thời khắc mình vùng vẫy đầy tuyệt vọng, cảm nhận hai lá phổi đang trở nên trống rỗng khi không khí xung quanh dần mất đi. Đến tận bây giờ, tôi vẫn không thể nào học bơi vì mỗi lần đắm mình trong nước, cảm giác sợ hãi ấy lại ùa về.

Chuyện tình cảm cũng tương tự như vậy. Một khi hành trang mang theo chỉ là những nỗi đau cay đắng và những mối tình dở dang, chúng ta sẽ không còn đủ can đảm để toàn tâm toàn ý yêu ai nữa.

Lúc niềm tin dần cạn, sự phòng ngự sẽ dâng cao. Trái tim dần trở nên hoài nghi hơn, không còn tin vào những ngọt ngào ngụy tạo, không mộng mơ về những lời hẹn thề, càng không dám “quẳng gánh lo đi” để yêu thương trọn vẹn với những cung bậc cảm xúc của mình. 

Vì vậy, khi đối diện với sự ân cần, chiều chuộng và thương yêu do người khác đem lại, chúng ta không dám đón nhận, sợ rằng nỗi đau xưa sẽ có cơ hội tìm về và lặp lại một lần nữa. Chúng ta cứ thế thu mình trong vỏ ốc của những nỗi lo toan và tự xây dựng thành trì trong tim một cách vụng về. Trái tim chằng chịt vết sẹo trở thành vật thể “bất khả xâm phạm”, để không ai có cơ hội làm tổn thương nó một lần nữa.

Nhưng bạn biết không? Tuy rằng bước qua thương tổn là một điều khó khăn và cần nhiều thời gian, nhưng như thế không có nghĩa là không thể. Thay vì mãi cầu cạnh những điều đã qua và gắng gượng ôm lấy vết thương từ quá khứ, hãy sắp xếp lại ngăn kéo của kí ức và sẵn sàng cho một hành trình mới tươi sáng hơn.

Tôi rất thích những câu hát trong ca khúc “Sau này” của Lưu Nhược Anh: “Sau này, khi em cuối cùng cũng học được cách yêu thương, thì anh đã biến mất giữa biển người mênh mông. Sau này, trong màn nước mắt em cuối cùng cũng hiểu được, có những người, một khi bỏ lỡ thì sẽ không bao giờ gặp lại nữa”. Đừng vì âu lo mà mải mê chật vật giữa tiếng thương tiếng nhớ, để rồi bỏ lỡ những cơ hội mà chúng ta không bao giờ tìm lại được.

Ai từng trải qua cay đắng cũng biết quý trọng những ngọt ngào. Chính vì từng yêu và tổn thương, nên chúng ta càng hiểu rằng tình yêu không phải là một món quà tự nhiên mà có hay được người khác ban tặng. Cũng nhờ vậy mà chúng ta càng biết trân trọng và nỗ lực để xây dựng và giữ lấy hạnh phúc cho riêng mình. 

Tình yêu của những trái tim đã từng va vấp sẽ trưởng thành và giàu sự bao dung hơn. Thay vì chỉ biết dỗi hờn trẻ con, chúng ta hiểu rõ cần làm gì và nên làm gì để hạnh phúc được toàn vẹn. Để yêu một người đã chịu nhiều tổn thương, chúng ta cần nhiều sự kiên nhẫn và chân thành. Để mở lòng cho một mối quan hệ mới khi đã từng thất bại trên “chiến trường tình yêu”, chúng ta lại cần nhiều sự can đảm và cố gắng.

Có thể bây giờ bạn vẫn cảm thấy chưa sẵn sàng để mở lòng với một mối quan hệ mới. Không sao cả! Hãy tận dụng quãng thời gian độc thân này để tận hưởng trọn vẹn cuộc sống và trau dồi chính mình nhiều hơn. Quan trọng nhất là hãy bao dung với trái tim của mình. Đừng gò bó nó bằng những nỗi đau đã qua, đừng phủ nhận mỗi khi nó bày tỏ khao khát về một hạnh phúc mới.

Thời gian luôn là phương thuốc thần kì có thể xoa dịu nỗi đau. Sẽ có một ngày ai đó đến, chặt đứt những sợi dây gai bao bọc chung quanh và đánh thức trái tim ngủ yên bấy lâu nay của bạn. Vì người đó, mọi vết thương mà bạn có đều sẽ được chữa lành. Vì người đó, bạn hiểu ra rằng mình xứng đáng để yêu và được yêu. Sợ yêu không xấu, nhưng đừng vì sợ yêu mà vĩnh viễn tước bỏ quyền được hạnh phúc của chính mình.

Tình cảm của con người không phải là một thứ bất biến. Tình phai nhạt, người biệt ly là chuyện thường tình trong cuộc sống này. Giữa xem người cũ như một kí ức đẹp để bước tiếp và biến họ thành một nỗi đau dai dẳng để không còn dám đón nhận hạnh phúc, bạn sẽ chọn cách nào?

CATHERINE

Ngồi trong quán cà phê giữa lòng thành phố, tôi lẳng lặng nhìn những dáng hình trơ trọi vội vã lướt qua nhau. Tôi tin rằng mỗi cá thể cô đơn giữa cuộc sống hiện tại đều có một câu chuyện riêng. 

Có người vì không được ai để ý nên cứ mãi là một số lẻ hiu quạnh. Có người vì chưa tìm ra nửa kia đáp ứng tiêu chuẩn của bản thân nên vẫn còn “chăn đơn gối chiếc”. Cũng có người vì sợ yêu nên tự thu mình trong chiếc lồng vô hình, không bao giờ dám mở lòng với ai nữa.

Trong ca khúc “Sợ yêu”, Thanh Hà đã lý giải nỗi ám ảnh này qua những lời hát sâu lắng: “Sợ những đau thương bất ngờ. Sợ những đam mê dại khờ. Rồi nhận ra hạnh phúc chỉ là mơ”. Suy cho cùng, sợ yêu cũng là hệ lụy của việc sợ tan vỡ và sợ tổn thương của những trái tim yếu đuối.

Tôi nhớ ngày còn bé, vì bất cẩn nên tôi từng suýt bị đuối nước. Tôi nhớ rõ thời khắc mình vùng vẫy đầy tuyệt vọng, cảm nhận hai lá phổi đang trở nên trống rỗng khi không khí xung quanh dần mất đi. Đến tận bây giờ, tôi vẫn không thể nào học bơi vì mỗi lần đắm mình trong nước, cảm giác sợ hãi ấy lại ùa về.

Chuyện tình cảm cũng tương tự như vậy. Một khi hành trang mang theo chỉ là những nỗi đau cay đắng và những mối tình dở dang, chúng ta sẽ không còn đủ can đảm để toàn tâm toàn ý yêu ai nữa.

Lúc niềm tin dần cạn, sự phòng ngự sẽ dâng cao. Trái tim dần trở nên hoài nghi hơn, không còn tin vào những ngọt ngào ngụy tạo, không mộng mơ về những lời hẹn thề, càng không dám “quẳng gánh lo đi” để yêu thương trọn vẹn với những cung bậc cảm xúc của mình. 

Vì vậy, khi đối diện với sự ân cần, chiều chuộng và thương yêu do người khác đem lại, chúng ta không dám đón nhận, sợ rằng nỗi đau xưa sẽ có cơ hội tìm về và lặp lại một lần nữa. Chúng ta cứ thế thu mình trong vỏ ốc của những nỗi lo toan và tự xây dựng thành trì trong tim một cách vụng về. Trái tim chằng chịt vết sẹo trở thành vật thể “bất khả xâm phạm”, để không ai có cơ hội làm tổn thương nó một lần nữa.

Nhưng bạn biết không? Tuy rằng bước qua thương tổn là một điều khó khăn và cần nhiều thời gian, nhưng như thế không có nghĩa là không thể. Thay vì mãi cầu cạnh những điều đã qua và gắng gượng ôm lấy vết thương từ quá khứ, hãy sắp xếp lại ngăn kéo của kí ức và sẵn sàng cho một hành trình mới tươi sáng hơn.

Tôi rất thích những câu hát trong ca khúc “Sau này” của Lưu Nhược Anh: “Sau này, khi em cuối cùng cũng học được cách yêu thương, thì anh đã biến mất giữa biển người mênh mông. Sau này, trong màn nước mắt em cuối cùng cũng hiểu được, có những người, một khi bỏ lỡ thì sẽ không bao giờ gặp lại nữa”. Đừng vì âu lo mà mải mê chật vật giữa tiếng thương tiếng nhớ, để rồi bỏ lỡ những cơ hội mà chúng ta không bao giờ tìm lại được.

Ai từng trải qua cay đắng cũng biết quý trọng những ngọt ngào. Chính vì từng yêu và tổn thương, nên chúng ta càng hiểu rằng tình yêu không phải là một món quà tự nhiên mà có hay được người khác ban tặng. Cũng nhờ vậy mà chúng ta càng biết trân trọng và nỗ lực để xây dựng và giữ lấy hạnh phúc cho riêng mình. 

Tình yêu của những trái tim đã từng va vấp sẽ trưởng thành và giàu sự bao dung hơn. Thay vì chỉ biết dỗi hờn trẻ con, chúng ta hiểu rõ cần làm gì và nên làm gì để hạnh phúc được toàn vẹn. Để yêu một người đã chịu nhiều tổn thương, chúng ta cần nhiều sự kiên nhẫn và chân thành. Để mở lòng cho một mối quan hệ mới khi đã từng thất bại trên “chiến trường tình yêu”, chúng ta lại cần nhiều sự can đảm và cố gắng.

Có thể bây giờ bạn vẫn cảm thấy chưa sẵn sàng để mở lòng với một mối quan hệ mới. Không sao cả! Hãy tận dụng quãng thời gian độc thân này để tận hưởng trọn vẹn cuộc sống và trau dồi chính mình nhiều hơn. Quan trọng nhất là hãy bao dung với trái tim của mình. Đừng gò bó nó bằng những nỗi đau đã qua, đừng phủ nhận mỗi khi nó bày tỏ khao khát về một hạnh phúc mới.

Thời gian luôn là phương thuốc thần kì có thể xoa dịu nỗi đau. Sẽ có một ngày ai đó đến, chặt đứt những sợi dây gai bao bọc chung quanh và đánh thức trái tim ngủ yên bấy lâu nay của bạn. Vì người đó, mọi vết thương mà bạn có đều sẽ được chữa lành. Vì người đó, bạn hiểu ra rằng mình xứng đáng để yêu và được yêu. Sợ yêu không xấu, nhưng đừng vì sợ yêu mà vĩnh viễn tước bỏ quyền được hạnh phúc của chính mình.

Tình cảm của con người không phải là một thứ bất biến. Tình phai nhạt, người biệt ly là chuyện thường tình trong cuộc sống này. Giữa xem người cũ như một kí ức đẹp để bước tiếp và biến họ thành một nỗi đau dai dẳng để không còn dám đón nhận hạnh phúc, bạn sẽ chọn cách nào?

CATHERINE

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

CHE GIẤU BÍ MẬT ĐỂ GIA ĐÌNH KHÔNG TAN VỠ

Trong nhiều gia đình, khi có một sự thật khó chấp nhận – như chuyện vợ hoặc chồng ngoại tình, hay việc hôn nhân không còn hạnh phúc – các thành viên thường chọn cách che giấu và né tránh. Người lớn nói dối rằng “mọi chuyện vẫn ổn”, con cái giả vờ tin, còn cả gia đình...

NÓI DỐI MÃN TÍNH

  Nói dối là hành vi con người nào cũng từng trải qua, nhưng khi nó trở thành một thói quen kéo dài và dường như ăn sâu vào cách tồn tại của một người, ta gọi đó là nói dối mãn tính. Đây không chỉ đơn thuần là sự gian lận hay thiếu trung thực, mà thường là một cơ...

LGBT+ – NỖI ĐAU MANG TÊN CÔ ĐƠN

  Cô đơn là trải nghiệm mà ai cũng từng nếm trải, nhưng với cộng đồng LGBT+, nỗi cô đơn thường mang màu sắc đặc biệt sâu và đau hơn. Khi một người lớn lên trong môi trường bị kỳ thị, từ chối hay không được công nhận, não bộ họ liên tục ghi nhận tín hiệu “mình...

CÔ ĐƠN DƯỚI GÓC NHÌN SINH HỌC THẦN KINH

  Cô đơn không chỉ là cảm giác trống trải hay nỗi buồn thoáng qua, mà thực sự là một trải nghiệm đau đớn ở cấp độ sinh học thần kinh. Con người là sinh vật xã hội, bộ não chúng ta tiến hóa để duy trì kết nối với nhóm nhằm đảm bảo sự tồn tại. Khi bị tách rời hoặc...

CÔ ĐƠN VÀ TRẦM CẢM

  Cô đơn là một trải nghiệm phổ biến, ai trong chúng ta cũng từng trải qua. Thế nhưng, khi nỗi cô đơn kéo dài và không được xoa dịu bằng sự kết nối, sự lắng nghe và những vòng tay ấm áp, nó có thể trở thành mảnh đất màu mỡ cho trầm cảm hình thành. Về mặt sinh học...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...