HỘI CHỨNG JEREMY – KHI TÌNH BẠN TRỞ NÊN ĐE DỌA

HỘI CHỨNG JEREMY – KHI TÌNH BẠN TRỞ NÊN ĐE DỌA

 

Trong các mối quan hệ xã hội, đặc biệt là giữa bạn bè, chúng ta thường tin rằng tình cảm chân thành sẽ là nguồn hỗ trợ lớn lao trên hành trình phát triển cá nhân. Tuy nhiên, có những trường hợp mà chính bạn thân – người tưởng như luôn đồng hành – lại trở thành nguồn ghen tị, khiến chúng ta cảm thấy có lỗi vì sự thành công của chính mình. Đây chính là hiện tượng được gọi là Hội chứng Jeremy, hay Friends Envious – một kiểu quan hệ độc hại, đặc biệt dễ xuất hiện trong bối cảnh công việc và cuộc sống trưởng thành.

Trong môi trường nghề nghiệp, khi một người bắt đầu “vượt lên” – có cơ hội thăng tiến, được công nhận, hoặc tự tin hơn – thì người bạn gắn bó trước đó có thể phản ứng bằng sự im lặng lạnh lùng, mỉa mai ngầm, hoặc thậm chí là cạnh tranh không lành mạnh. Những biểu hiện như không chúc mừng thành công, thay đổi thái độ, hay tung tin tiêu cực sau lưng là những dấu hiệu đáng cảnh báo. Nếu không nhận diện kịp thời, người thành công dễ rơi vào trạng thái “tự làm nhỏ mình lại”, kìm hãm bản thân để giữ gìn mối quan hệ – một cái giá rất đắt trong dài hạn.

Từ góc nhìn sang chấn, cả hai phía đều có thể mang những “vết thương chưa lành”. Người ghen tị thường mang trong mình cảm giác thiếu thốn sự công nhận từ nhỏ, hình thành niềm tin rằng chỉ một người trong nhóm được “lên tiếng”, còn mình mãi phải ở lại phía sau. Trong khi đó, người đang phát triển lại dễ mang cảm giác tội lỗi sống sót (survivor’s guilt) – một dạng sang chấn tinh vi khiến họ không dám sống hết mình vì sợ bị bỏ rơi.

Đây là lúc cần thiết lập ranh giới lành mạnh. Không phải tình bạn nào cũng nên giữ lại. Nếu bạn nhận thấy mình thường xuyên phải “giải thích thành công”, thu mình lại để tránh ghen tị từ người khác, hoặc bị đổ lỗi khi bạn họ cảm thấy bất an – đó là lúc cần xem xét lại. Ranh giới không phải là cắt đứt vì giận dữ, mà là hành động bảo vệ lòng tự trọng và định hướng phát triển cá nhân. Hãy chọn những mối quan hệ nơi cả hai cùng có không gian để lớn lên – thay vì bị giữ lại trong lòng ghen tị âm thầm.

Hội chứng Jeremy là lời nhắc rằng không phải ai cũng đi cùng bạn suốt hành trình. Và đôi khi, buông tay một tình bạn độc hại lại là hành động tử tế nhất dành cho cả hai.

MIA NGUYỄN

Trong các mối quan hệ xã hội, đặc biệt là giữa bạn bè, chúng ta thường tin rằng tình cảm chân thành sẽ là nguồn hỗ trợ lớn lao trên hành trình phát triển cá nhân. Tuy nhiên, có những trường hợp mà chính bạn thân – người tưởng như luôn đồng hành – lại trở thành nguồn ghen tị, khiến chúng ta cảm thấy có lỗi vì sự thành công của chính mình. Đây chính là hiện tượng được gọi là Hội chứng Jeremy, hay Friends Envious – một kiểu quan hệ độc hại, đặc biệt dễ xuất hiện trong bối cảnh công việc và cuộc sống trưởng thành.

Trong môi trường nghề nghiệp, khi một người bắt đầu “vượt lên” – có cơ hội thăng tiến, được công nhận, hoặc tự tin hơn – thì người bạn gắn bó trước đó có thể phản ứng bằng sự im lặng lạnh lùng, mỉa mai ngầm, hoặc thậm chí là cạnh tranh không lành mạnh. Những biểu hiện như không chúc mừng thành công, thay đổi thái độ, hay tung tin tiêu cực sau lưng là những dấu hiệu đáng cảnh báo. Nếu không nhận diện kịp thời, người thành công dễ rơi vào trạng thái “tự làm nhỏ mình lại”, kìm hãm bản thân để giữ gìn mối quan hệ – một cái giá rất đắt trong dài hạn.

Từ góc nhìn sang chấn, cả hai phía đều có thể mang những “vết thương chưa lành”. Người ghen tị thường mang trong mình cảm giác thiếu thốn sự công nhận từ nhỏ, hình thành niềm tin rằng chỉ một người trong nhóm được “lên tiếng”, còn mình mãi phải ở lại phía sau. Trong khi đó, người đang phát triển lại dễ mang cảm giác tội lỗi sống sót (survivor’s guilt) – một dạng sang chấn tinh vi khiến họ không dám sống hết mình vì sợ bị bỏ rơi.

Đây là lúc cần thiết lập ranh giới lành mạnh. Không phải tình bạn nào cũng nên giữ lại. Nếu bạn nhận thấy mình thường xuyên phải “giải thích thành công”, thu mình lại để tránh ghen tị từ người khác, hoặc bị đổ lỗi khi bạn họ cảm thấy bất an – đó là lúc cần xem xét lại. Ranh giới không phải là cắt đứt vì giận dữ, mà là hành động bảo vệ lòng tự trọng và định hướng phát triển cá nhân. Hãy chọn những mối quan hệ nơi cả hai cùng có không gian để lớn lên – thay vì bị giữ lại trong lòng ghen tị âm thầm.

Hội chứng Jeremy là lời nhắc rằng không phải ai cũng đi cùng bạn suốt hành trình. Và đôi khi, buông tay một tình bạn độc hại lại là hành động tử tế nhất dành cho cả hai.

MIA NGUYỄN

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...