Trong thế giới hiện đại đầy áp lực và nhiệm vụ chồng chất, kỹ năng quản lý thời gian và kiểm soát bản thân là yếu tố then chốt để thành công.

Tuy nhiên, với người lớn mắc ADHD (Rối loạn tăng động giảm chú ý), những kỹ năng này không chỉ đơn giản là vấn đề thiếu kỷ luật – mà còn liên quan đến một cơ chế tâm lý sâu sắc hơn: cận thị tương lai (future myopia).

Hiểu một cách đơn giản, cận thị tương lai là hiện tượng khi một người khó hình dung, kết nối hoặc quan tâm đến các phần thưởng hay hậu quả trong tương lai. Thay vào đó, họ thường bị cuốn hút vào những điều mang lại cảm giác dễ chịu ngay lập tức – dù điều đó có thể khiến họ gặp rắc rối về sau. Giống như người bị cận mắt chỉ nhìn rõ những gì ở gần, người mắc “cận thị tương lai” chỉ thấy được những gì đang xảy ra trong hiện tại, mà không thực sự “thấy” được tương lai để điều chỉnh hành vi của mình.

Không chỉ người mắc ADHD mới có xu hướng “cận thị tương lai” – tức là thiên về phần thưởng ngắn hạn và khó tập trung vào các mục tiêu dài hạn – mà thực tế, ai trong chúng ta cũng từng trải qua điều này.

Tuy nhiên, điểm khác biệt ở người ADHD nằm ở mức độ lặp lại, tính nghiêm trọng và cơ chế thần kinh phía sau. Với người khác, sự trì hoãn hay mất tập trung thường mang tính tạm thời và có thể điều chỉnh khi có động lực đủ mạnh. Trong khi đó, người ADHD dù rất muốn hành động và hiểu rõ hậu quả, vẫn có cảm giác như bị “kẹt” trong hiện tại, không thể bật dậy dù đã có kế hoạch.

Điều này liên quan đến hoạt động không ổn định của vùng vỏ não trước trán và hệ thống dopamine – hai yếu tố then chốt trong kiểm soát hành vi và động lực. Hậu quả là họ thường gặp khó khăn kéo dài trong học tập, công việc và các mối quan hệ, dẫn đến cảm giác tự trách và bất lực.

Ở người lớn có ADHD, điều này thường thể hiện qua sự trì hoãn, bốc đồng, hay khó kiên trì với những nhiệm vụ dài hạn. Ví dụ, họ có thể hiểu rằng việc chuẩn bị bài thuyết trình từ sớm là điều cần thiết, nhưng lại khó bắt đầu cho đến phút chót – vì phần thưởng (sự thành công) quá xa vời, còn việc xem YouTube hay lướt mạng lại mang đến sự thỏa mãn tức thì. Khó khăn trong việc tiết kiệm tiền, duy trì thói quen lành mạnh hay hoàn thành mục tiêu cũng bắt nguồn từ sự “mù mờ” với tương lai này.

Cận thị tương lai không phải là dấu hiệu của sự lười biếng hay thiếu ý chí. Nó liên quan đến cách não bộ – đặc biệt là vùng vỏ não trước trán – xử lý thông tin về thời gian và phần thưởng.

Việc hiểu đúng về nó không chỉ giúp người ADHD có cái nhìn bao dung hơn với bản thân, mà còn mở ra hướng tiếp cận phù hợp hơn: như chia nhỏ mục tiêu, tạo phần thưởng ngắn hạn, hay dùng công cụ hỗ trợ trực quan để “đưa tương lai đến gần” hơn.

Hiểu và chấp nhận “cận thị tương lai” là bước đầu để xây dựng sự tự chủ thực sự – không phải bằng áp lực, mà bằng sự đồng cảm và chiến lược thông minh.

​

MIA NGUYỄN

Trong thế giới hiện đại đầy áp lực và nhiệm vụ chồng chất, kỹ năng quản lý thời gian và kiểm soát bản thân là yếu tố then chốt để thành công.

Tuy nhiên, với người lớn mắc ADHD (Rối loạn tăng động giảm chú ý), những kỹ năng này không chỉ đơn giản là vấn đề thiếu kỷ luật – mà còn liên quan đến một cơ chế tâm lý sâu sắc hơn: cận thị tương lai (future myopia).

Hiểu một cách đơn giản, cận thị tương lai là hiện tượng khi một người khó hình dung, kết nối hoặc quan tâm đến các phần thưởng hay hậu quả trong tương lai. Thay vào đó, họ thường bị cuốn hút vào những điều mang lại cảm giác dễ chịu ngay lập tức – dù điều đó có thể khiến họ gặp rắc rối về sau. Giống như người bị cận mắt chỉ nhìn rõ những gì ở gần, người mắc “cận thị tương lai” chỉ thấy được những gì đang xảy ra trong hiện tại, mà không thực sự “thấy” được tương lai để điều chỉnh hành vi của mình.

Không chỉ người mắc ADHD mới có xu hướng “cận thị tương lai” – tức là thiên về phần thưởng ngắn hạn và khó tập trung vào các mục tiêu dài hạn – mà thực tế, ai trong chúng ta cũng từng trải qua điều này.

Tuy nhiên, điểm khác biệt ở người ADHD nằm ở mức độ lặp lại, tính nghiêm trọng và cơ chế thần kinh phía sau. Với người khác, sự trì hoãn hay mất tập trung thường mang tính tạm thời và có thể điều chỉnh khi có động lực đủ mạnh. Trong khi đó, người ADHD dù rất muốn hành động và hiểu rõ hậu quả, vẫn có cảm giác như bị “kẹt” trong hiện tại, không thể bật dậy dù đã có kế hoạch.

Điều này liên quan đến hoạt động không ổn định của vùng vỏ não trước trán và hệ thống dopamine – hai yếu tố then chốt trong kiểm soát hành vi và động lực. Hậu quả là họ thường gặp khó khăn kéo dài trong học tập, công việc và các mối quan hệ, dẫn đến cảm giác tự trách và bất lực.

Ở người lớn có ADHD, điều này thường thể hiện qua sự trì hoãn, bốc đồng, hay khó kiên trì với những nhiệm vụ dài hạn. Ví dụ, họ có thể hiểu rằng việc chuẩn bị bài thuyết trình từ sớm là điều cần thiết, nhưng lại khó bắt đầu cho đến phút chót – vì phần thưởng (sự thành công) quá xa vời, còn việc xem YouTube hay lướt mạng lại mang đến sự thỏa mãn tức thì. Khó khăn trong việc tiết kiệm tiền, duy trì thói quen lành mạnh hay hoàn thành mục tiêu cũng bắt nguồn từ sự “mù mờ” với tương lai này.

Cận thị tương lai không phải là dấu hiệu của sự lười biếng hay thiếu ý chí. Nó liên quan đến cách não bộ – đặc biệt là vùng vỏ não trước trán – xử lý thông tin về thời gian và phần thưởng.

Việc hiểu đúng về nó không chỉ giúp người ADHD có cái nhìn bao dung hơn với bản thân, mà còn mở ra hướng tiếp cận phù hợp hơn: như chia nhỏ mục tiêu, tạo phần thưởng ngắn hạn, hay dùng công cụ hỗ trợ trực quan để “đưa tương lai đến gần” hơn.

Hiểu và chấp nhận “cận thị tương lai” là bước đầu để xây dựng sự tự chủ thực sự – không phải bằng áp lực, mà bằng sự đồng cảm và chiến lược thông minh.

​

MIA NGUYỄN

​