BÀN TAY TẶNG HOA HỒNG

BÀN TAY TẶNG HOA HỒNG

 

“Con gái đi đâu mà lâu quá không thấy đi xe bus vậy?”

“Con vẫn đi mỗi ngày chú ơi, tại không may mắn đi trúng tài của chú thôi.”

Chú tài xế già cười ngặt nghẽo rồi bật đĩa nhạc nhẹ nhàng thời của cô Giao Linh, Thanh Tuyền như thường nhật. Nghe đúng gu nhạc của ba, tôi cảm giác nhớ nhà da diết. Tôi lim dim nhắm mắt, gà gật vì tối qua lại làm cú đêm. 

Rồi tôi lại giật bắn mình vì tiếng chuông nhấn liên tục như kiểu mấy đứa trẻ phá chuông nhà hàng xóm. Một giọng nói chua lét khiến buổi sớm yên bình trở nên cộc cằn, khó chịu. 

 “Dừng xe. Anh có nghe chuông không vậy. Sao tới trạm rồi mà không chịu dừng?” – Một cô cũng khá đứng tuổi cáu gắt, hét ầm ở phía cuối xe. 

“Chị phải bấm chuống cách trạm năm mươi mét thì tôi mới đánh lái vào mà dừng được chị ơi. Sau này chị nghe thông báo rồi làm cho đúng nhé”.

“Làm sao mà người ta canh được là còn năm mươi mét, bấm chuông rồi thì phải tắp vào cho người ta xuống chứ! Tắp vào nhanh đi”.

Chú im lặng cho qua. 

Một thanh niên lên tiếng “Trên chỗ chuông có hướng dẫn đó cô ơi, xe tập thể chứ không phải xe nhà cô ạ”.

Cái nguýt dài thườn thượt là câu trả lời mà cô ấy dành cho anh thanh niên, khiến tôi bất giác phì cười. 

Xe lỡ trạm. Chú tài xế dừng ở một trạm kế cách đó khoảng 300-400m để cô ấy xuống xe, tiếng lầm bầm vẫn nheo nhéo mãi đến khi xe đóng cửa hẳn. 

“Gặp trúng mấy bà như vầy đôi co mệt óc, thôi im cho rồi con ạ”. Rồi chú lại cười hề hề tiếp tục hành trình. 

Có lẽ mọi người sẽ nghĩ rằng chú ấy là một trong những chú tài xế hàng hiếm ở Sài Gòn này. Nhưng thật ra, có rất nhiều bác tài tử tế như chú. Họ hài hước, lễ độ, nhường nhịn dù khách có “ba trợn” đến mức nào. Rất nhiều bác tài vẫn dừng xe rất đàng hoàng để đón, thả người già, trẻ con, bà bầu… 

Tuy nhiên, tôi không phủ nhận rằng có một bộ phận không nhỏ bác tài hay có thái độ cáu gắt, thiếu kiên nhẫn, thiếu kiểm soát hành vi và lời nói của mình. Chính bản thân tôi cũng đã gặp rất nhiều cảnh “chướng tai gai mắt” khi có vài lần xui xẻo “lên nhầm” xe vài bác hay chửi mắng khách, đặc biệt là người già. 

Nhưng cái sai không bao giờ chỉ xuất phát từ một phía. Chính vì sự đánh đồng từ phía tài xế dành cho hành khách và từ hành khách dành cho tài xế đã khiến cho mâu thuẫn liên tục phát sinh, mất khả năng hòa giải và không còn thái độ chừng mực trong cư xử giữa người và người nữa. 

Mỗi người đều có một định kiến cho sự việc mà mình nhìn thấy và mặc định điều đó là một chân lý vì nó xảy ra nhan nhản, được đồn thổi qua những bàn tay chủ quan “viết cho số đông”.

Nếu buổi sáng nào đó, chúng ta tình cờ thấy người tài xế vội vàng, ăn gấp gáp những muỗng cơm đã nguội, đựng trong chiếc cà mền để còn chạy kịp tài kế tiếp, thì có lẽ bạn sẽ nhẹ nhàng hơn khi bác lỡ quên mất tiếng chuông báo xuống xe mà đạp ga làm lỡ trạm dừng của bạn.

Nếu một ngày chúng ta nhìn thấy vào tầm 3-4h sáng, khi mọi người còn bình an trong giấc ngủ, họ phải luân phiên nhau dậy sớm để lấy tài đầu ngày, thì có lẽ chúng ta sẽ thông cảm cho những chuyến xe cuối, sự mỏi mệt và kẹt xe ở thành phố này sẽ làm người ta dễ cáu gắt hơn. 

Nếu chúng ta biết được rằng, đồng lương của các bác tài được tính theo số lượng cuốc chạy được trong tháng, nhưng về bến trễ hay sớm cũng đều bị phạt và trừ lương; nếu chúng ta hiểu được sự căng thẳng của hơn mười tiếng đồng hồ cầm vô lăng mà thời gian nghỉ để thở giữa cái chuyến chưa đến mười phút; thì có lẽ, chúng ta sẽ cảm thông cho những cái im lặng không trả lời của họ khi chúng ta báo dừng trạm mà không một lời đáp.

Nếu anh tài xế biết được rằng, cụ già hay đứng đón xe ở trạm không còn nhìn thấy rõ, phải chờ xe đến gần thật gần mới thấy được số xe mà vẫy tay nhờ rước, thì có lẽ anh sẽ không cong cớn mắng cụ rằng “Đón xe mà sao không biết vẫy từ sớm vậy”.

Nếu anh tài xế để ý được rằng em sinh viên ấy bị tật ở chân, mỗi lần lên xuống xe đều rất chậm chạp, thì anh sẽ không buông lời gay gắt “Lẹ lên, lề mề quá rồi đấy”. 

Nếu anh tài xế biết được rằng ông bác kia bị lãng tai, đi khám bệnh chẳng có con cháu đi cùng, thì khi bác bấm chuông báo dừng rồi bối rối khi biết mình đã nhầm vị trí, anh sẽ không gắt lên rằng “Mai mốt làm ơn nghe cho rõ tên trạm dùm”.

Chúng ta sẽ chẳng mất điều gì nếu chịu khó quan sát nhiều hơn, nhìn nhiều góc độ để tử tế hơn với nhau. Đừng chỉ nhìn bằng mắt, nghe bằng tai, mà hãy dùng trái tim và tình thương của mình để tặng cho nhau những nụ cười thay vì những lời nói thô kệch. 

Hoa hồng muôn đời vẫn là loài hoa đại diện cho tình yêu. 

Và bàn tay tặng hoa hồng bao giờ cũng sẽ phảng phất hương thơm. 

Một buổi sáng sẽ an lành, khi chúng ta bước xuống xe bus và không quên câu cảm ơn đầy trìu mến. 

LẠC NHIÊN

 

 

“Con gái đi đâu mà lâu quá không thấy đi xe bus vậy?”

“Con vẫn đi mỗi ngày chú ơi, tại không may mắn đi trúng tài của chú thôi.”

Chú tài xế già cười ngặt nghẽo rồi bật đĩa nhạc nhẹ nhàng thời của cô Giao Linh, Thanh Tuyền như thường nhật. Nghe đúng gu nhạc của ba, tôi cảm giác nhớ nhà da diết. Tôi lim dim nhắm mắt, gà gật vì tối qua lại làm cú đêm. 

Rồi tôi lại giật bắn mình vì tiếng chuông nhấn liên tục như kiểu mấy đứa trẻ phá chuông nhà hàng xóm. Một giọng nói chua lét khiến buổi sớm yên bình trở nên cộc cằn, khó chịu. 

 “Dừng xe. Anh có nghe chuông không vậy. Sao tới trạm rồi mà không chịu dừng?” – Một cô cũng khá đứng tuổi cáu gắt, hét ầm ở phía cuối xe. 

“Chị phải bấm chuống cách trạm năm mươi mét thì tôi mới đánh lái vào mà dừng được chị ơi. Sau này chị nghe thông báo rồi làm cho đúng nhé”.

“Làm sao mà người ta canh được là còn năm mươi mét, bấm chuông rồi thì phải tắp vào cho người ta xuống chứ! Tắp vào nhanh đi”.

Chú im lặng cho qua. 

Một thanh niên lên tiếng “Trên chỗ chuông có hướng dẫn đó cô ơi, xe tập thể chứ không phải xe nhà cô ạ”.

Cái nguýt dài thườn thượt là câu trả lời mà cô ấy dành cho anh thanh niên, khiến tôi bất giác phì cười. 

Xe lỡ trạm. Chú tài xế dừng ở một trạm kế cách đó khoảng 300-400m để cô ấy xuống xe, tiếng lầm bầm vẫn nheo nhéo mãi đến khi xe đóng cửa hẳn. 

“Gặp trúng mấy bà như vầy đôi co mệt óc, thôi im cho rồi con ạ”. Rồi chú lại cười hề hề tiếp tục hành trình. 

Có lẽ mọi người sẽ nghĩ rằng chú ấy là một trong những chú tài xế hàng hiếm ở Sài Gòn này. Nhưng thật ra, có rất nhiều bác tài tử tế như chú. Họ hài hước, lễ độ, nhường nhịn dù khách có “ba trợn” đến mức nào. Rất nhiều bác tài vẫn dừng xe rất đàng hoàng để đón, thả người già, trẻ con, bà bầu… 

Tuy nhiên, tôi không phủ nhận rằng có một bộ phận không nhỏ bác tài hay có thái độ cáu gắt, thiếu kiên nhẫn, thiếu kiểm soát hành vi và lời nói của mình. Chính bản thân tôi cũng đã gặp rất nhiều cảnh “chướng tai gai mắt” khi có vài lần xui xẻo “lên nhầm” xe vài bác hay chửi mắng khách, đặc biệt là người già. 

Nhưng cái sai không bao giờ chỉ xuất phát từ một phía. Chính vì sự đánh đồng từ phía tài xế dành cho hành khách và từ hành khách dành cho tài xế đã khiến cho mâu thuẫn liên tục phát sinh, mất khả năng hòa giải và không còn thái độ chừng mực trong cư xử giữa người và người nữa. 

Mỗi người đều có một định kiến cho sự việc mà mình nhìn thấy và mặc định điều đó là một chân lý vì nó xảy ra nhan nhản, được đồn thổi qua những bàn tay chủ quan “viết cho số đông”.

Nếu buổi sáng nào đó, chúng ta tình cờ thấy người tài xế vội vàng, ăn gấp gáp những muỗng cơm đã nguội, đựng trong chiếc cà mền để còn chạy kịp tài kế tiếp, thì có lẽ bạn sẽ nhẹ nhàng hơn khi bác lỡ quên mất tiếng chuông báo xuống xe mà đạp ga làm lỡ trạm dừng của bạn.

Nếu một ngày chúng ta nhìn thấy vào tầm 3-4h sáng, khi mọi người còn bình an trong giấc ngủ, họ phải luân phiên nhau dậy sớm để lấy tài đầu ngày, thì có lẽ chúng ta sẽ thông cảm cho những chuyến xe cuối, sự mỏi mệt và kẹt xe ở thành phố này sẽ làm người ta dễ cáu gắt hơn. 

Nếu chúng ta biết được rằng, đồng lương của các bác tài được tính theo số lượng cuốc chạy được trong tháng, nhưng về bến trễ hay sớm cũng đều bị phạt và trừ lương; nếu chúng ta hiểu được sự căng thẳng của hơn mười tiếng đồng hồ cầm vô lăng mà thời gian nghỉ để thở giữa cái chuyến chưa đến mười phút; thì có lẽ, chúng ta sẽ cảm thông cho những cái im lặng không trả lời của họ khi chúng ta báo dừng trạm mà không một lời đáp.

Nếu anh tài xế biết được rằng, cụ già hay đứng đón xe ở trạm không còn nhìn thấy rõ, phải chờ xe đến gần thật gần mới thấy được số xe mà vẫy tay nhờ rước, thì có lẽ anh sẽ không cong cớn mắng cụ rằng “Đón xe mà sao không biết vẫy từ sớm vậy”.

Nếu anh tài xế để ý được rằng em sinh viên ấy bị tật ở chân, mỗi lần lên xuống xe đều rất chậm chạp, thì anh sẽ không buông lời gay gắt “Lẹ lên, lề mề quá rồi đấy”. 

Nếu anh tài xế biết được rằng ông bác kia bị lãng tai, đi khám bệnh chẳng có con cháu đi cùng, thì khi bác bấm chuông báo dừng rồi bối rối khi biết mình đã nhầm vị trí, anh sẽ không gắt lên rằng “Mai mốt làm ơn nghe cho rõ tên trạm dùm”.

Chúng ta sẽ chẳng mất điều gì nếu chịu khó quan sát nhiều hơn, nhìn nhiều góc độ để tử tế hơn với nhau. Đừng chỉ nhìn bằng mắt, nghe bằng tai, mà hãy dùng trái tim và tình thương của mình để tặng cho nhau những nụ cười thay vì những lời nói thô kệch. 

Hoa hồng muôn đời vẫn là loài hoa đại diện cho tình yêu. 

Và bàn tay tặng hoa hồng bao giờ cũng sẽ phảng phất hương thơm. 

Một buổi sáng sẽ an lành, khi chúng ta bước xuống xe bus và không quên câu cảm ơn đầy trìu mến. 

LẠC NHIÊN

 

 

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

CHE GIẤU BÍ MẬT ĐỂ GIA ĐÌNH KHÔNG TAN VỠ

Trong nhiều gia đình, khi có một sự thật khó chấp nhận – như chuyện vợ hoặc chồng ngoại tình, hay việc hôn nhân không còn hạnh phúc – các thành viên thường chọn cách che giấu và né tránh. Người lớn nói dối rằng “mọi chuyện vẫn ổn”, con cái giả vờ tin, còn cả gia đình...

NÓI DỐI MÃN TÍNH

  Nói dối là hành vi con người nào cũng từng trải qua, nhưng khi nó trở thành một thói quen kéo dài và dường như ăn sâu vào cách tồn tại của một người, ta gọi đó là nói dối mãn tính. Đây không chỉ đơn thuần là sự gian lận hay thiếu trung thực, mà thường là một cơ...

LGBT+ – NỖI ĐAU MANG TÊN CÔ ĐƠN

  Cô đơn là trải nghiệm mà ai cũng từng nếm trải, nhưng với cộng đồng LGBT+, nỗi cô đơn thường mang màu sắc đặc biệt sâu và đau hơn. Khi một người lớn lên trong môi trường bị kỳ thị, từ chối hay không được công nhận, não bộ họ liên tục ghi nhận tín hiệu “mình...

CÔ ĐƠN DƯỚI GÓC NHÌN SINH HỌC THẦN KINH

  Cô đơn không chỉ là cảm giác trống trải hay nỗi buồn thoáng qua, mà thực sự là một trải nghiệm đau đớn ở cấp độ sinh học thần kinh. Con người là sinh vật xã hội, bộ não chúng ta tiến hóa để duy trì kết nối với nhóm nhằm đảm bảo sự tồn tại. Khi bị tách rời hoặc...

CÔ ĐƠN VÀ TRẦM CẢM

  Cô đơn là một trải nghiệm phổ biến, ai trong chúng ta cũng từng trải qua. Thế nhưng, khi nỗi cô đơn kéo dài và không được xoa dịu bằng sự kết nối, sự lắng nghe và những vòng tay ấm áp, nó có thể trở thành mảnh đất màu mỡ cho trầm cảm hình thành. Về mặt sinh học...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...