Khi người trưởng thành vừa sợ bị bỏ rơi, vừa sợ bị gần gũi

Gắn bó lo âu – né tránh, còn gọi là gắn bó hỗn hợp (disorganized attachment), là kiểu gắn bó phức tạp và mâu thuẫn nhất ở người trưởng thành. Nó thường bắt nguồn từ những trải nghiệm tuổi thơ đan xen giữa gắn bó và đe dọa – ví dụ như khi người chăm sóc vừa là nguồn an ủi, vừa là nguồn gây sợ hãi (do lạm dụng, bỏ rơi, hoặc bất ổn tâm lý). Kết quả là, người lớn có kiểu gắn bó này phát triển một mô hình nội tâm rối loạn và không nhất quán: “Tôi cần được gần gũi để cảm thấy an toàn”, nhưng đồng thời “Gần gũi sẽ làm tôi bị tổn thương”.

Điểm đặc trưng của người gắn bó hỗn hợp là sự xung đột nội tâm dữ dội trong các mối quan hệ. Họ thường xuyên cảm thấy bị bỏ rơi, lo lắng về việc không được yêu thương đủ, và khao khát sự gần gũi mãnh liệt. Tuy nhiên, khi sự gần gũi thực sự xảy ra, họ lại cảm thấy ngột ngạt, nghi ngờ, hoặc thậm chí muốn rút lui. Điều này dẫn đến chu kỳ cảm xúc đầy hỗn loạn: tiếp cận – rút lui, yêu – sợ, gắn bó – phòng vệ. Họ có thể đòi hỏi, giận dữ, hoặc kiểm soát, nhưng cũng có thể ngắt kết nối, tê liệt cảm xúc, hoặc từ chối hỗ trợ – tất cả đều xuất phát từ nỗi sợ bị tổn thương hoặc bị bỏ lại lần nữa.

Trong tình yêu, người gắn bó hỗn hợp có thể khiến đối phương cảm thấy “không bao giờ đủ”. Họ khao khát được thấy, được giữ, nhưng lại không tin rằng ai đó thực sự sẽ ở lại với mình. Điều này dẫn đến những hành vi như kiểm tra, thử thách lòng trung thành, hoặc ngược lại là rút lui đột ngột để tự bảo vệ. Họ cũng thường khó tin vào giá trị bản thân, đồng thời không tin vào khả năng của người khác trong việc đáp ứng nhu cầu cảm xúc.

Vì kiểu gắn bó này chứa cả lo âu (sợ mất người khác) lẫn né tránh (sợ bị tổn thương khi gần gũi), nên việc điều tiết cảm xúc và duy trì mối quan hệ là một thách thức lớn. Tuy nhiên, gắn bó hỗn hợp không phải là bản án suốt đời. Qua trị liệu, qua những mối quan hệ an toàn và phản hồi đồng cảm, người gắn bó hỗn hợp có thể dần học cách tách biệt hiện tại khỏi quá khứ, xây lại lòng tin, và điều chỉnh phản ứng cảm xúc theo hướng lành mạnh hơn.

MIA NGUYỄN

Khi người trưởng thành vừa sợ bị bỏ rơi, vừa sợ bị gần gũi

Gắn bó lo âu – né tránh, còn gọi là gắn bó hỗn hợp (disorganized attachment), là kiểu gắn bó phức tạp và mâu thuẫn nhất ở người trưởng thành. Nó thường bắt nguồn từ những trải nghiệm tuổi thơ đan xen giữa gắn bó và đe dọa – ví dụ như khi người chăm sóc vừa là nguồn an ủi, vừa là nguồn gây sợ hãi (do lạm dụng, bỏ rơi, hoặc bất ổn tâm lý). Kết quả là, người lớn có kiểu gắn bó này phát triển một mô hình nội tâm rối loạn và không nhất quán: “Tôi cần được gần gũi để cảm thấy an toàn”, nhưng đồng thời “Gần gũi sẽ làm tôi bị tổn thương”.

Điểm đặc trưng của người gắn bó hỗn hợp là sự xung đột nội tâm dữ dội trong các mối quan hệ. Họ thường xuyên cảm thấy bị bỏ rơi, lo lắng về việc không được yêu thương đủ, và khao khát sự gần gũi mãnh liệt. Tuy nhiên, khi sự gần gũi thực sự xảy ra, họ lại cảm thấy ngột ngạt, nghi ngờ, hoặc thậm chí muốn rút lui. Điều này dẫn đến chu kỳ cảm xúc đầy hỗn loạn: tiếp cận – rút lui, yêu – sợ, gắn bó – phòng vệ. Họ có thể đòi hỏi, giận dữ, hoặc kiểm soát, nhưng cũng có thể ngắt kết nối, tê liệt cảm xúc, hoặc từ chối hỗ trợ – tất cả đều xuất phát từ nỗi sợ bị tổn thương hoặc bị bỏ lại lần nữa.

Trong tình yêu, người gắn bó hỗn hợp có thể khiến đối phương cảm thấy “không bao giờ đủ”. Họ khao khát được thấy, được giữ, nhưng lại không tin rằng ai đó thực sự sẽ ở lại với mình. Điều này dẫn đến những hành vi như kiểm tra, thử thách lòng trung thành, hoặc ngược lại là rút lui đột ngột để tự bảo vệ. Họ cũng thường khó tin vào giá trị bản thân, đồng thời không tin vào khả năng của người khác trong việc đáp ứng nhu cầu cảm xúc.

Vì kiểu gắn bó này chứa cả lo âu (sợ mất người khác) lẫn né tránh (sợ bị tổn thương khi gần gũi), nên việc điều tiết cảm xúc và duy trì mối quan hệ là một thách thức lớn. Tuy nhiên, gắn bó hỗn hợp không phải là bản án suốt đời. Qua trị liệu, qua những mối quan hệ an toàn và phản hồi đồng cảm, người gắn bó hỗn hợp có thể dần học cách tách biệt hiện tại khỏi quá khứ, xây lại lòng tin, và điều chỉnh phản ứng cảm xúc theo hướng lành mạnh hơn.

​

MIA NGUYỄN