TÌNH ĐẦU KHÓ QUÊN!

TÌNH ĐẦU KHÓ QUÊN!

  Chắc hẳn trong mỗi chúng ta ai cũng đều trải qua một vài mối tình trước khi bước vào ngưỡng cửa hôn nhân. Nhưng cũng có người hạnh phúc mỉm cười trong lần hẹn hò đầu tiên đã  tìm được ý trung nhân của đời mình. Dù muốn dù không những kỷ niệm thuở ban đầu khi bước vào yêu cũng đã ghi dấu ấn khó phai trong lòng người đi hay ở lại. Tình đầu chưa hẳn là mối tình trẻ con, đơn giản đó là những rung động đầu đời. Đó là lần đầu tiên bạn cảm thấy loạn nhịp với một ai đó, là lần đầu tiên bạn biết quên mất lối về cũng bởi cái mong muốn được ở bên cạnh người mình yêu lâu hơn nữa. Tình đầu thường trong sáng, không toan tính, không vụ lợi. Những cảm xúc lúc bấy giờ thường lạ lẫm, dịu dàng, bồi hồi và khát khao được trao trọn trái tim cho người bên cạnh. Thế nhưng, có tình đầu thì cũng sẽ có cuộc tình thứ 2, 3 sau đó. Những cảm xúc dành cho mối tình đã qua giống như là ngọn lửa tình âm ỉ chờ cơ hội bùng cháy trở lại. Có khi nó được gọi là “Hiệu ứng mỏ neo” cho những cuộc tình tiếp theo. Nghĩa là người trong cuộc dù đã cố quên, hay không muốn quên nhưng những hình ảnh đầu tiên cùng với những trải nghiệm trong tiềm thức vô tình hay hữu ý trở thành tiêu chuẩn “neo” vào trong tâm trí chúng ta và trở thành khuôn mẫu cho những cuộc tình sau này. Trong một lần tôi đi hội nghị tại Thái Lan, thì có một anh đồng nghiệp người Campuchia đến chào hỏi và mời tôi trò chuyện. Anh không khỏi xúc động khi bày tỏ những cảm xúc về Việt Nam, về nơi anh đã từng gắn bó suốt 5 năm học đại học. Hình ảnh Hà Nội dần hiện ra thật đẹp và đâu đó thấp thoáng bóng dáng của người con gái anh yêu năm xưa nhưng chẳng thành vì thời cuộc. Anh ước gì được quay lại nơi cũ để được thỏa mong chờ và có khi anh còn cơ hội gặp lại cố nhân. Anh không giấu việc anh đã lập gia đình và đang rất hạnh phúc nhưng đâu đó trong lời kể của anh tình đầu chắc chẳng bao giờ là phai nhạt. Trong công việc, tôi đã không ít lần đi qua những câu chuyện đầy nuối tiếc về mối tình đầu không trọn vẹn nhưng vương vấn mãi không nguôi. Có người đã lập gia đình nhưng vẫn bới tìm đâu đó bóng dáng người yêu cũ trong cái gọi là hạnh phúc mới để khỏa lấp nỗi cô đơn hay đơn giản là để níu kéo quá khứ chứ chẳng dễ gì buông bỏ. Chợt khi chúng ta nhận ra bản thân không thể vượt qua nỗi ám ảnh ngày xưa, dù đã lập gia đình nhưng nỗi nhớ đó cứ hằn sâu như một phần bi kịch của cuộc đời mình. Những mối tình đầu lớn lên cùng nhau, cùng với những giá trị chung và có cùng một nền tảng thì khi có cơ hội gặp lại nhau giống như “cá gặp nước”, tình cảm xưa bỗng chốc trở nên vô cùng nồng nàn. Dù khoa học chứng minh rằng, dưới 25 tuổi thì phần vỏ não trước nơi chịu trách nhiệm cho những lựa chọn quyết định mang tính thiết thực chưa thật sự phát triển một cách hoàn thiện nên tình yêu lúc đó thường chịu tác động bởi những đợt cao trào của hormone dopamine trong cơ thể cả Nam và Nữ. Nhờ vậy mà những mảnh tình đầu lúc đó được xem là rất bản năng, đầy lãng mạn và vô cùng lôi cuốn so với những mối tình phản ánh hiện thực của cuộc sống sau này. Theo nhiều nhà nghiên cứu tâm lý tại Mỹ chỉ ra rằng có khoảng 80% những cặp đôi đã mất liên lạc khoảng 5 năm, sau khi nối lại quan hệ thì đều đi tới hôn nhân. Bây giờ hãy xem, tỷ lệ ly hôn ở những người kết hôn lần đầu tiên là 47%, thế nhưng tỷ lệ ly hôn ở những cặp đôi đã từng chia tay sau đó quay lại bên nhau và cùng đi tới hôn nhân chỉ 2%. Nghĩa là 98% người kết hôn với tình cũ đều ở bên nhau và đạt chỉ số hạnh phúc rất cao. Chẳng cần nói đến hôn nhân, việc gặp lại người mà bạn đã từng yêu say đắm nhưng vì một lý do khách quan nào đó hai bạn phải chia tay như còn quá trẻ, do gia đình ngăn cấm, hay mất liên lạc cũng sẽ đem lại những cảm xúc thăng hoa, mãnh liệt. Những mối tình thời thanh mai trúc mã, những rung động đầu đời thường lý do chia tay là do hoàn cảnh thì sẽ khó quên hơn là do không hòa hợp, quan điểm sống khác nhau. Bởi chẳng ai muốn quay lại tìm người cũ nếu người xưa không phù hợp về mặt tinh thần. Không ít lần tôi đã chứng kiến những cuộc hội ngộ đầy nước mắt của những mối tình đầu trong thời chiến. Họ tìm nhau sau những bẽ bàng, chia cắt trong đắng cay. Họ gặp nhau thì tóc đã điểm bạc và chẳng còn nhiều hy vọng nhưng niềm tin yêu dành cho nhau vẫn còn. Họ gặp nhau chỉ để nhìn thấy nhau và thỏa lòng mong đợi của ngần ấy năm xa cách. Họ gặp nhau thì duyên xưa cũng đã lỡ làng mất rồi. Tiến sĩ Nancy Khalish cũng đưa ra nhận định, những cuộc chia cắt trên 10 năm thì có cơ hội thành công trong hôn nhân khi hội ngộ. Điều này liên quan đến việc hầu hết chúng ta cần một khoảng thời gian đủ dài để trải nghiệm và hoàn thiện bản thân cũng như tính cách, quan điểm sống cùng khả năng thấu hiểu chính mình nên dễ đồng cảm và hòa hợp với nhau hơn trong cuộc sống vợ chồng. Dù là mối tình đầu hay là tình cũ, thì “người đi qua đời tôi không nhớ gì sao người”, là những dằn vặt băn khoăn của nỗi nhớ nghẹn ngào cùng sự hiếu kỳ không biết ai đó bây giờ ra sao luôn là “động lực” để ta sống với dĩ vãng. Một con phố nhỏ, một nụ cười quen thuộc, một hàng cây, một mùi hương thoáng qua trong gió cũng đủ gợi cho ta tìm về với ký ức xưa. Thời gian rồi bôi xóa nhưng gọi tên người cũ thì dư âm xưa hiện về, nhiều khi ta cảm thấy có lỗi với chính người chồng, người vợ đang hiện hữu. Vậy có nguy hiểm cho hiện tại của bạn hay không khi mà bạn luôn ấp ủ một hình bóng khó phai trong tâm trí. Chắc chắn là có, nên đừng bao giờ so sánh tình đầu, tình cũ với người chồng, người vợ hiện tại. Đừng biến mình thành kẻ lừa dối, lợi dụng tình cảm để lấp đầy nỗi trống vắng trong tâm trí. Sau khi kết thúc cuộc tình đầu tiên, hãy để tâm hồn bạn lắng đọng, chấp nhận, ngừng tìm kiếm và vượt qua. Sau đó hãy yêu sâu sắc người yêu hiện tại để những hình ảnh trong kí ức chỉ là kỉ niệm mà không phải là nỗi ám ảnh nhớ thương để rồi sau đó giết chết hôn nhân của chính mình. Rồi một ngày hãy để những vấn vương bay xa, mỉm cười với hiện tại và cầu mong cho ai kia hạnh phúc vì giờ ai cũng đã khác xưa rồi! MIA
Chắc hẳn trong mỗi chúng ta ai cũng đều trải qua một vài mối tình trước khi bước vào ngưỡng cửa hôn nhân. Nhưng cũng có người hạnh phúc mỉm cười trong lần hẹn hò đầu tiên đã  tìm được ý trung nhân của đời mình. Dù muốn dù không những kỷ niệm thuở ban đầu khi bước vào yêu cũng đã ghi dấu ấn khó phai trong lòng người đi hay ở lại. Tình đầu chưa hẳn là mối tình trẻ con, đơn giản đó là những rung động đầu đời. Đó là lần đầu tiên bạn cảm thấy loạn nhịp với một ai đó, là lần đầu tiên bạn biết quên mất lối về cũng bởi cái mong muốn được ở bên cạnh người mình yêu lâu hơn nữa. Tình đầu thường trong sáng, không toan tính, không vụ lợi. Những cảm xúc lúc bấy giờ thường lạ lẫm, dịu dàng, bồi hồi và khát khao được trao trọn trái tim cho người bên cạnh. Thế nhưng, có tình đầu thì cũng sẽ có cuộc tình thứ 2, 3 sau đó. Những cảm xúc dành cho mối tình đã qua giống như là ngọn lửa tình âm ỉ chờ cơ hội bùng cháy trở lại. Có khi nó được gọi là “Hiệu ứng mỏ neo” cho những cuộc tình tiếp theo. Nghĩa là người trong cuộc dù đã cố quên, hay không muốn quên nhưng những hình ảnh đầu tiên cùng với những trải nghiệm trong tiềm thức vô tình hay hữu ý trở thành tiêu chuẩn “neo” vào trong tâm trí chúng ta và trở thành khuôn mẫu cho những cuộc tình sau này. Trong một lần tôi đi hội nghị tại Thái Lan, thì có một anh đồng nghiệp người Campuchia đến chào hỏi và mời tôi trò chuyện. Anh không khỏi xúc động khi bày tỏ những cảm xúc về Việt Nam, về nơi anh đã từng gắn bó suốt 5 năm học đại học. Hình ảnh Hà Nội dần hiện ra thật đẹp và đâu đó thấp thoáng bóng dáng của người con gái anh yêu năm xưa nhưng chẳng thành vì thời cuộc. Anh ước gì được quay lại nơi cũ để được thỏa mong chờ và có khi anh còn cơ hội gặp lại cố nhân. Anh không giấu việc anh đã lập gia đình và đang rất hạnh phúc nhưng đâu đó trong lời kể của anh tình đầu chắc chẳng bao giờ là phai nhạt. Trong công việc, tôi đã không ít lần đi qua những câu chuyện đầy nuối tiếc về mối tình đầu không trọn vẹn nhưng vương vấn mãi không nguôi. Có người đã lập gia đình nhưng vẫn bới tìm đâu đó bóng dáng người yêu cũ trong cái gọi là hạnh phúc mới để khỏa lấp nỗi cô đơn hay đơn giản là để níu kéo quá khứ chứ chẳng dễ gì buông bỏ. Chợt khi chúng ta nhận ra bản thân không thể vượt qua nỗi ám ảnh ngày xưa, dù đã lập gia đình nhưng nỗi nhớ đó cứ hằn sâu như một phần bi kịch của cuộc đời mình. Những mối tình đầu lớn lên cùng nhau, cùng với những giá trị chung và có cùng một nền tảng thì khi có cơ hội gặp lại nhau giống như “cá gặp nước”, tình cảm xưa bỗng chốc trở nên vô cùng nồng nàn. Dù khoa học chứng minh rằng, dưới 25 tuổi thì phần vỏ não trước nơi chịu trách nhiệm cho những lựa chọn quyết định mang tính thiết thực chưa thật sự phát triển một cách hoàn thiện nên tình yêu lúc đó thường chịu tác động bởi những đợt cao trào của hormone dopamine trong cơ thể cả Nam và Nữ. Nhờ vậy mà những mảnh tình đầu lúc đó được xem là rất bản năng, đầy lãng mạn và vô cùng lôi cuốn so với những mối tình phản ánh hiện thực của cuộc sống sau này. Theo nhiều nhà nghiên cứu tâm lý tại Mỹ chỉ ra rằng có khoảng 80% những cặp đôi đã mất liên lạc khoảng 5 năm, sau khi nối lại quan hệ thì đều đi tới hôn nhân. Bây giờ hãy xem, tỷ lệ ly hôn ở những người kết hôn lần đầu tiên là 47%, thế nhưng tỷ lệ ly hôn ở những cặp đôi đã từng chia tay sau đó quay lại bên nhau và cùng đi tới hôn nhân chỉ 2%. Nghĩa là 98% người kết hôn với tình cũ đều ở bên nhau và đạt chỉ số hạnh phúc rất cao. Chẳng cần nói đến hôn nhân, việc gặp lại người mà bạn đã từng yêu say đắm nhưng vì một lý do khách quan nào đó hai bạn phải chia tay như còn quá trẻ, do gia đình ngăn cấm, hay mất liên lạc cũng sẽ đem lại những cảm xúc thăng hoa, mãnh liệt. Những mối tình thời thanh mai trúc mã, những rung động đầu đời thường lý do chia tay là do hoàn cảnh thì sẽ khó quên hơn là do không hòa hợp, quan điểm sống khác nhau. Bởi chẳng ai muốn quay lại tìm người cũ nếu người xưa không phù hợp về mặt tinh thần. Không ít lần tôi đã chứng kiến những cuộc hội ngộ đầy nước mắt của những mối tình đầu trong thời chiến. Họ tìm nhau sau những bẽ bàng, chia cắt trong đắng cay. Họ gặp nhau thì tóc đã điểm bạc và chẳng còn nhiều hy vọng nhưng niềm tin yêu dành cho nhau vẫn còn. Họ gặp nhau chỉ để nhìn thấy nhau và thỏa lòng mong đợi của ngần ấy năm xa cách. Họ gặp nhau thì duyên xưa cũng đã lỡ làng mất rồi. Tiến sĩ Nancy Khalish cũng đưa ra nhận định, những cuộc chia cắt trên 10 năm thì có cơ hội thành công trong hôn nhân khi hội ngộ. Điều này liên quan đến việc hầu hết chúng ta cần một khoảng thời gian đủ dài để trải nghiệm và hoàn thiện bản thân cũng như tính cách, quan điểm sống cùng khả năng thấu hiểu chính mình nên dễ đồng cảm và hòa hợp với nhau hơn trong cuộc sống vợ chồng. Dù là mối tình đầu hay là tình cũ, thì “người đi qua đời tôi không nhớ gì sao người”, là những dằn vặt băn khoăn của nỗi nhớ nghẹn ngào cùng sự hiếu kỳ không biết ai đó bây giờ ra sao luôn là “động lực” để ta sống với dĩ vãng. Một con phố nhỏ, một nụ cười quen thuộc, một hàng cây, một mùi hương thoáng qua trong gió cũng đủ gợi cho ta tìm về với ký ức xưa. Thời gian rồi bôi xóa nhưng gọi tên người cũ thì dư âm xưa hiện về, nhiều khi ta cảm thấy có lỗi với chính người chồng, người vợ đang hiện hữu. Vậy có nguy hiểm cho hiện tại của bạn hay không khi mà bạn luôn ấp ủ một hình bóng khó phai trong tâm trí. Chắc chắn là có, nên đừng bao giờ so sánh tình đầu, tình cũ với người chồng, người vợ hiện tại. Đừng biến mình thành kẻ lừa dối, lợi dụng tình cảm để lấp đầy nỗi trống vắng trong tâm trí. Sau khi kết thúc cuộc tình đầu tiên, hãy để tâm hồn bạn lắng đọng, chấp nhận, ngừng tìm kiếm và vượt qua. Sau đó hãy yêu sâu sắc người yêu hiện tại để những hình ảnh trong kí ức chỉ là kỉ niệm mà không phải là nỗi ám ảnh nhớ thương để rồi sau đó giết chết hôn nhân của chính mình. Rồi một ngày hãy để những vấn vương bay xa, mỉm cười với hiện tại và cầu mong cho ai kia hạnh phúc vì giờ ai cũng đã khác xưa rồi! MIA

KHI PHỤ NỮ DỊ TÍNH YÊU PHỤ NỮ ĐỒNG TÍNH

Trong thực hành lâm sàng, mối quan hệ giữa một phụ nữ dị tính và một phụ nữ đồng tính thường mang theo những động lực tâm lý phức tạp, không thể hiểu đơn giản như sự “lệch pha xu hướng tính dục”. Nhiều trường hợp cho thấy đây là những mối quan hệ được hình thành trong...

CẢM GIÁC “MÌNH KHÔNG ĐỦ”

Cảm giác “mình không đủ” không chỉ là một suy nghĩ thoáng qua về năng lực hay giá trị bản thân. Trong nhiều trường hợp, đó là một trạng thái tồn tại dai dẳng, ăn sâu vào cách cá nhân cảm nhận chính mình và thế giới xung quanh. Người mang cảm giác này có thể liên tục...

“MÌNH KHÔNG TIN CÓ NGƯỜI THẬT SỰ THƯƠNG MÌNH”

Trong thực hành lâm sàng, niềm tin “mình không tin có người thật sự thương mình” thường không xuất hiện như một suy nghĩ bề mặt, mà như một kết luận rất sâu được hình thành từ những trải nghiệm gắn bó sớm. Đây không đơn thuần là sự bi quan hay thiếu tự tin, mà là một...

NHỮNG NGƯỜI “GAY” HOÀN HẢO ĐẾN ĐAU LÒNG…

Có một kiểu hoàn hảo rất quen thuộc ở nhiều người gay: hoàn hảo đến mức không cho phép mình được thiếu, được yếu, được sai. Họ chăm chút ngoại hình, kỷ luật cơ thể, để ý từng chi tiết nhỏ trong cách ăn mặc, làm việc, giao tiếp và yêu đương. Từ bên ngoài, họ trông thu...

NGOẠI TÌNH SAU CẬN TỬ Ở NAM GIỚI

  Sau một cơn bạo bệnh, tai biến, hay ca phẫu thuật lớn, không ít nam giới trở về đời sống thường nhật với một trạng thái tâm lý rất khác. Họ sống sót, nhưng không thực sự “trở lại” như trước. Trong bối cảnh này, một số người trở nên bất cần, tìm kiếm cảm giác...

KHI PHỤ NỮ KHÔNG THIẾU LỰA CHỌN LẠI CHỌN ĐÀN ÔNG CÓ VỢ: GẮN BÓ ÁM ẢNH TINH VI

  Có một số phụ nữ thường khiến xã hội bối rối khi quan sát: họ có học thức, có địa vị xã hội, có khả năng tự chủ tài chính và không thiếu lựa chọn trong tình yêu, nhưng lại chọn yêu đàn ông đã có vợ. Họ không tìm kiếm tiền bạc hay chu cấp, thậm chí nhấn mạnh...

SUGAR BABY – MANG CẤU TRÚC SANG CHẤN: NHỮNG CÔ GÁI KHÔNG BAO GIỜ THẤY ĐỦ

Hiện tượng sugar baby thường bị nhìn nhận đơn giản như một lựa chọn thực dụng hoặc lối sống hưởng thụ. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, tồn tại một nhóm sugar baby mang cấu trúc sang chấn rõ rệt – những cô gái không bao giờ cảm thấy đủ, dù được chu cấp tài chính,...

KHI ĐỨA TRẺ LỚN LÊN TRONG ÁNH NHÌN DÈ BỈU

TỰ TI, NGOẠI HÌNH VÀ DẤU ẤN TRÊN CƠ THỂ** Có những đứa trẻ không bị đánh đập, nhưng lớn lên trong những lời nhận xét lặp đi lặp lại từ cha mẹ về ngoại hình của mình: “xấu”, “mập”, “đen”, “không ưa nhìn”, “so với người khác thì kém”. Những lời nói ấy thường được ngụy...

CÀNG THƯƠNG CÀNG ĐAU – KHI TÌNH CẢM DÀNH CHO CHA MẸ ĐƯỢC HÌNH THÀNH TRONG BẠO LỰC

Ở những người lớn lên trong gia đình có bạo hành, kiểm soát hoặc bất ổn cảm xúc kéo dài, tình thương dành cho cha mẹ thường không được hình thành trong sự an toàn. Khi cha hoặc mẹ vừa là người chăm sóc, vừa là nguồn gây sợ hãi, đứa trẻ không có lựa chọn rời đi. Để tồn...

SỢ VỀ TẾT – KHI GIA ĐÌNH LÀ NƠI LƯU GIỮ SANG CHẤN

  Những ngày Tết Nguyên đán thường được nhắc đến như thời điểm sum vầy, trở về, đoàn tụ. Nhưng với không ít bạn trẻ, Tết lại là khoảng thời gian nặng nề. Không phải vì họ ghét gia đình, mà vì cơ thể họ không cảm thấy an toàn khi quay về. Dù lý trí hiểu rằng “về...

CHIA TÁCH – ÁM ẢNH – CƯỠNG CHẾ MANG TÍNH SANG CHẤN

  Chia tách (splitting) không phải là dấu hiệu của yếu kém tâm lý, mà là một cơ chế sinh tồn của hệ thần kinh khi con người phải lớn lên trong môi trường quá nguy hiểm, quá mâu thuẫn, hoặc quá xâm nhập để có thể xử lý bằng một bản ngã thống nhất. Khi người chăm...

SEX DOLL HAY ROBOT?

Sex doll và robot tình dục thường bị gộp chung trong các cuộc tranh luận như biểu tượng của sự suy đồi hay lệch lạc trong đời sống thân mật. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và gắn bó, câu hỏi quan trọng không phải là “chúng có đúng hay sai”, mà là: con người...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

KHI PHỤ NỮ DỊ TÍNH YÊU PHỤ NỮ ĐỒNG TÍNH

Trong thực hành lâm sàng, mối quan hệ giữa một phụ nữ dị tính và một phụ nữ đồng tính thường mang theo những động lực tâm lý phức tạp, không thể hiểu đơn giản như sự “lệch pha xu hướng tính dục”. Nhiều trường hợp cho thấy đây là những mối quan hệ được hình thành trong...

CẢM GIÁC “MÌNH KHÔNG ĐỦ”

Cảm giác “mình không đủ” không chỉ là một suy nghĩ thoáng qua về năng lực hay giá trị bản thân. Trong nhiều trường hợp, đó là một trạng thái tồn tại dai dẳng, ăn sâu vào cách cá nhân cảm nhận chính mình và thế giới xung quanh. Người mang cảm giác này có thể liên tục...

“MÌNH KHÔNG TIN CÓ NGƯỜI THẬT SỰ THƯƠNG MÌNH”

Trong thực hành lâm sàng, niềm tin “mình không tin có người thật sự thương mình” thường không xuất hiện như một suy nghĩ bề mặt, mà như một kết luận rất sâu được hình thành từ những trải nghiệm gắn bó sớm. Đây không đơn thuần là sự bi quan hay thiếu tự tin, mà là một...

NHỮNG NGƯỜI “GAY” HOÀN HẢO ĐẾN ĐAU LÒNG…

Có một kiểu hoàn hảo rất quen thuộc ở nhiều người gay: hoàn hảo đến mức không cho phép mình được thiếu, được yếu, được sai. Họ chăm chút ngoại hình, kỷ luật cơ thể, để ý từng chi tiết nhỏ trong cách ăn mặc, làm việc, giao tiếp và yêu đương. Từ bên ngoài, họ trông thu...

NGOẠI TÌNH SAU CẬN TỬ Ở NAM GIỚI

  Sau một cơn bạo bệnh, tai biến, hay ca phẫu thuật lớn, không ít nam giới trở về đời sống thường nhật với một trạng thái tâm lý rất khác. Họ sống sót, nhưng không thực sự “trở lại” như trước. Trong bối cảnh này, một số người trở nên bất cần, tìm kiếm cảm giác...

KHI PHỤ NỮ KHÔNG THIẾU LỰA CHỌN LẠI CHỌN ĐÀN ÔNG CÓ VỢ: GẮN BÓ ÁM ẢNH TINH VI

  Có một số phụ nữ thường khiến xã hội bối rối khi quan sát: họ có học thức, có địa vị xã hội, có khả năng tự chủ tài chính và không thiếu lựa chọn trong tình yêu, nhưng lại chọn yêu đàn ông đã có vợ. Họ không tìm kiếm tiền bạc hay chu cấp, thậm chí nhấn mạnh...

SUGAR BABY – MANG CẤU TRÚC SANG CHẤN: NHỮNG CÔ GÁI KHÔNG BAO GIỜ THẤY ĐỦ

Hiện tượng sugar baby thường bị nhìn nhận đơn giản như một lựa chọn thực dụng hoặc lối sống hưởng thụ. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, tồn tại một nhóm sugar baby mang cấu trúc sang chấn rõ rệt – những cô gái không bao giờ cảm thấy đủ, dù được chu cấp tài chính,...

KHI ĐỨA TRẺ LỚN LÊN TRONG ÁNH NHÌN DÈ BỈU

TỰ TI, NGOẠI HÌNH VÀ DẤU ẤN TRÊN CƠ THỂ** Có những đứa trẻ không bị đánh đập, nhưng lớn lên trong những lời nhận xét lặp đi lặp lại từ cha mẹ về ngoại hình của mình: “xấu”, “mập”, “đen”, “không ưa nhìn”, “so với người khác thì kém”. Những lời nói ấy thường được ngụy...

CÀNG THƯƠNG CÀNG ĐAU – KHI TÌNH CẢM DÀNH CHO CHA MẸ ĐƯỢC HÌNH THÀNH TRONG BẠO LỰC

Ở những người lớn lên trong gia đình có bạo hành, kiểm soát hoặc bất ổn cảm xúc kéo dài, tình thương dành cho cha mẹ thường không được hình thành trong sự an toàn. Khi cha hoặc mẹ vừa là người chăm sóc, vừa là nguồn gây sợ hãi, đứa trẻ không có lựa chọn rời đi. Để tồn...

SỢ VỀ TẾT – KHI GIA ĐÌNH LÀ NƠI LƯU GIỮ SANG CHẤN

  Những ngày Tết Nguyên đán thường được nhắc đến như thời điểm sum vầy, trở về, đoàn tụ. Nhưng với không ít bạn trẻ, Tết lại là khoảng thời gian nặng nề. Không phải vì họ ghét gia đình, mà vì cơ thể họ không cảm thấy an toàn khi quay về. Dù lý trí hiểu rằng “về...

CHIA TÁCH – ÁM ẢNH – CƯỠNG CHẾ MANG TÍNH SANG CHẤN

  Chia tách (splitting) không phải là dấu hiệu của yếu kém tâm lý, mà là một cơ chế sinh tồn của hệ thần kinh khi con người phải lớn lên trong môi trường quá nguy hiểm, quá mâu thuẫn, hoặc quá xâm nhập để có thể xử lý bằng một bản ngã thống nhất. Khi người chăm...

SEX DOLL HAY ROBOT?

Sex doll và robot tình dục thường bị gộp chung trong các cuộc tranh luận như biểu tượng của sự suy đồi hay lệch lạc trong đời sống thân mật. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và gắn bó, câu hỏi quan trọng không phải là “chúng có đúng hay sai”, mà là: con người...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...