NHÌN NHẬN TỪ MÔ HÌNH TÂM – THÂN – KINH

U nang buồng trứng là tình trạng khá phổ biến ở phụ nữ, đặc biệt trong độ tuổi sinh sản. Phần lớn u nang lành tính, nhưng trong một số trường hợp, chúng có thể gây rối loạn nội tiết, đau vùng chậu, rối loạn kinh nguyệt hoặc ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Điều đáng chú ý là căng thẳng mãn tính – dù ít được nhắc đến – lại là một trong những yếu tố góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng này.

Khi cơ thể ở trong trạng thái căng thẳng kéo dài, trục HPA (hypothalamus – pituitary – adrenal) liên tục được kích hoạt, khiến lượng hormone cortisol và adrenaline gia tăng. Điều này ảnh hưởng đến vùng dưới đồi – một trung tâm điều hòa nội tiết quan trọng – và từ đó làm rối loạn chu kỳ rụng trứng, gây mất cân bằng estrogen – progesterone, là một trong những cơ chế hình thành u nang chức năng.

Không chỉ ở cấp độ nội tiết, căng thẳng mãn tính còn ảnh hưởng đến hệ thần kinh tự động, khiến cơ thể rơi vào trạng thái “chiến đấu hay bỏ chạy” kéo dài. Điều này gây ra viêm mạn tính nhẹ toàn thân, cản trở chức năng miễn dịch, làm chậm quá trình tự phục hồi tế bào và tăng cảm nhận đau – lý giải vì sao nhiều người bị u nang cảm thấy mệt mỏi, lo âu, hoặc mất ngủ kinh niên.

Từ góc độ tâm lý, phụ nữ sống trong môi trường nhiều áp lực, kìm nén cảm xúc hoặc thiếu không gian chăm sóc bản thân thường có nguy cơ cao bị rối loạn nội tiết. Cảm giác mất kiểm soát, không được hỗ trợ hoặc phải gồng gánh trong thời gian dài khiến hệ thống thần kinh rơi vào tình trạng quá tải.

Hướng hỗ trợ hiệu quả cần mang tính tổng thể, kết hợp giữa trị liệu y khoa và can thiệp tâm thể. Trị liệu tâm lý giúp người bệnh nhận diện cảm xúc bị kìm nén, học cách đặt ranh giới và kết nối lại với cơ thể. Các kỹ thuật điều hòa thần kinh như thở chậm, chạm chữa lành, chuyển động nhẹ nhàng (yoga, somatic practice) giúp làm dịu hệ thần kinh, hỗ trợ quá trình hồi phục nội tiết và miễn dịch. Đây là lúc người bệnh không chỉ cần “điều trị” mà cần được lắng nghe – nâng đỡ – và kết nối lại với chính mình.

​

MIA NGUYỄN

NHÌN NHẬN TỪ MÔ HÌNH TÂM – THÂN – KINH

U nang buồng trứng là tình trạng khá phổ biến ở phụ nữ, đặc biệt trong độ tuổi sinh sản. Phần lớn u nang lành tính, nhưng trong một số trường hợp, chúng có thể gây rối loạn nội tiết, đau vùng chậu, rối loạn kinh nguyệt hoặc ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Điều đáng chú ý là căng thẳng mãn tính – dù ít được nhắc đến – lại là một trong những yếu tố góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng này.

Khi cơ thể ở trong trạng thái căng thẳng kéo dài, trục HPA (hypothalamus – pituitary – adrenal) liên tục được kích hoạt, khiến lượng hormone cortisol và adrenaline gia tăng. Điều này ảnh hưởng đến vùng dưới đồi – một trung tâm điều hòa nội tiết quan trọng – và từ đó làm rối loạn chu kỳ rụng trứng, gây mất cân bằng estrogen – progesterone, là một trong những cơ chế hình thành u nang chức năng.

Không chỉ ở cấp độ nội tiết, căng thẳng mãn tính còn ảnh hưởng đến hệ thần kinh tự động, khiến cơ thể rơi vào trạng thái “chiến đấu hay bỏ chạy” kéo dài. Điều này gây ra viêm mạn tính nhẹ toàn thân, cản trở chức năng miễn dịch, làm chậm quá trình tự phục hồi tế bào và tăng cảm nhận đau – lý giải vì sao nhiều người bị u nang cảm thấy mệt mỏi, lo âu, hoặc mất ngủ kinh niên.

Từ góc độ tâm lý, phụ nữ sống trong môi trường nhiều áp lực, kìm nén cảm xúc hoặc thiếu không gian chăm sóc bản thân thường có nguy cơ cao bị rối loạn nội tiết. Cảm giác mất kiểm soát, không được hỗ trợ hoặc phải gồng gánh trong thời gian dài khiến hệ thống thần kinh rơi vào tình trạng quá tải.

Hướng hỗ trợ hiệu quả cần mang tính tổng thể, kết hợp giữa trị liệu y khoa và can thiệp tâm thể. Trị liệu tâm lý giúp người bệnh nhận diện cảm xúc bị kìm nén, học cách đặt ranh giới và kết nối lại với cơ thể. Các kỹ thuật điều hòa thần kinh như thở chậm, chạm chữa lành, chuyển động nhẹ nhàng (yoga, somatic practice) giúp làm dịu hệ thần kinh, hỗ trợ quá trình hồi phục nội tiết và miễn dịch. Đây là lúc người bệnh không chỉ cần “điều trị” mà cần được lắng nghe – nâng đỡ – và kết nối lại với chính mình.

MIA NGUYỄN