CPTSD (Complex Post-Traumatic Stress Disorder) không chỉ ảnh hưởng đến cảm xúc và tâm lý mà còn có tác động sâu sắc lên cơ thể sinh học. Nhiều nghiên cứu trong lĩnh vực thần kinh học và miễn dịch học cho thấy sang chấn kéo dài có thể làm tăng nguy cơ đau mạn tính và viêm mạn tính mức thấp. Điều này giúp giải thích vì sao nhiều người sống với CPTSD thường trải qua đau đầu, đau cơ, đau lưng, đau vùng chậu, rối loạn tiêu hóa, mệt mỏi kéo dài hoặc cảm giác cơ thể luôn trong trạng thái căng thẳng dù không có nguy hiểm thực sự trước mắt.

Khi một người trải qua sang chấn kéo dài, đặc biệt là trong thời thơ ấu hoặc trong các mối quan hệ bạo hành, hệ thần kinh có xu hướng bị “mắc kẹt” trong trạng thái sinh tồn. Não bộ liên tục gửi tín hiệu rằng cơ thể đang gặp nguy hiểm, khiến hệ giao cảm hoạt động quá mức. Điều này dẫn đến tăng tiết cortisol, adrenaline và norepinephrine — các hormone stress giúp cơ thể phản ứng nhanh trong tình huống đe dọa. Tuy nhiên, khi trạng thái này kéo dài trong nhiều tháng hoặc nhiều năm, hệ thống stress bắt đầu mất cân bằng và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể.

Một trong những hậu quả quan trọng là phản ứng viêm mạn tính mức thấp. Hệ miễn dịch bắt đầu giải phóng nhiều cytokine gây viêm. Cytokine là các tín hiệu hóa học giúp cơ thể chống lại tổn thương và nhiễm trùng, nhưng khi chúng tăng kéo dài, chúng có thể làm cơ thể trở nên nhạy cảm hơn với đau, mệt mỏi và căng thẳng. Nhiều nghiên cứu cho thấy những người có tiền sử sang chấn thời thơ ấu có nguy cơ cao hơn đối với các bệnh lý liên quan viêm như hội chứng ruột kích thích (IBS), đau cơ xơ hóa (fibromyalgia), bệnh tự miễn và đau lan tỏa toàn thân.

Sang chấn kéo dài cũng ảnh hưởng đến các vùng não liên quan đến xử lý đau như amygdala, insula và anterior cingulate cortex (ACC). Các vùng này trở nên nhạy cảm hơn với tín hiệu đe dọa và cảm giác khó chịu trong cơ thể. Kết quả là cơ thể có thể phản ứng mạnh với những kích thích nhỏ, khiến cơn đau kéo dài ngay cả khi không còn tổn thương thực thể rõ ràng. Đồng thời, giấc ngủ kém, tăng cảnh giác và kiệt sức thần kinh tiếp tục duy trì vòng xoắn stress – viêm – đau mạn tính.

Hiểu được mối liên hệ giữa CPTSD và cơ thể giúp giảm cảm giác tự trách ở nhiều thân chủ. Những triệu chứng đau và mệt mỏi không chỉ “ở trong đầu”, mà là kết quả của sự thay đổi thần kinh, nội tiết và miễn dịch sau sang chấn kéo dài. Điều này cho thấy việc điều trị CPTSD cần tiếp cận toàn diện, kết hợp hỗ trợ tâm lý, điều hòa hệ thần kinh, chăm sóc giấc ngủ, vận động nhẹ nhàng và phục hồi cảm giác an toàn trong cơ thể.

MIA NGUYỄN

CPTSD (Complex Post-Traumatic Stress Disorder) không chỉ ảnh hưởng đến cảm xúc và tâm lý mà còn có tác động sâu sắc lên cơ thể sinh học. Nhiều nghiên cứu trong lĩnh vực thần kinh học và miễn dịch học cho thấy sang chấn kéo dài có thể làm tăng nguy cơ đau mạn tính và viêm mạn tính mức thấp. Điều này giúp giải thích vì sao nhiều người sống với CPTSD thường trải qua đau đầu, đau cơ, đau lưng, đau vùng chậu, rối loạn tiêu hóa, mệt mỏi kéo dài hoặc cảm giác cơ thể luôn trong trạng thái căng thẳng dù không có nguy hiểm thực sự trước mắt.

Khi một người trải qua sang chấn kéo dài, đặc biệt là trong thời thơ ấu hoặc trong các mối quan hệ bạo hành, hệ thần kinh có xu hướng bị “mắc kẹt” trong trạng thái sinh tồn. Não bộ liên tục gửi tín hiệu rằng cơ thể đang gặp nguy hiểm, khiến hệ giao cảm hoạt động quá mức. Điều này dẫn đến tăng tiết cortisol, adrenaline và norepinephrine — các hormone stress giúp cơ thể phản ứng nhanh trong tình huống đe dọa. Tuy nhiên, khi trạng thái này kéo dài trong nhiều tháng hoặc nhiều năm, hệ thống stress bắt đầu mất cân bằng và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể.

Một trong những hậu quả quan trọng là phản ứng viêm mạn tính mức thấp. Hệ miễn dịch bắt đầu giải phóng nhiều cytokine gây viêm. Cytokine là các tín hiệu hóa học giúp cơ thể chống lại tổn thương và nhiễm trùng, nhưng khi chúng tăng kéo dài, chúng có thể làm cơ thể trở nên nhạy cảm hơn với đau, mệt mỏi và căng thẳng. Nhiều nghiên cứu cho thấy những người có tiền sử sang chấn thời thơ ấu có nguy cơ cao hơn đối với các bệnh lý liên quan viêm như hội chứng ruột kích thích (IBS), đau cơ xơ hóa (fibromyalgia), bệnh tự miễn và đau lan tỏa toàn thân.

Sang chấn kéo dài cũng ảnh hưởng đến các vùng não liên quan đến xử lý đau như amygdala, insula và anterior cingulate cortex (ACC). Các vùng này trở nên nhạy cảm hơn với tín hiệu đe dọa và cảm giác khó chịu trong cơ thể. Kết quả là cơ thể có thể phản ứng mạnh với những kích thích nhỏ, khiến cơn đau kéo dài ngay cả khi không còn tổn thương thực thể rõ ràng. Đồng thời, giấc ngủ kém, tăng cảnh giác và kiệt sức thần kinh tiếp tục duy trì vòng xoắn stress – viêm – đau mạn tính.

Hiểu được mối liên hệ giữa CPTSD và cơ thể giúp giảm cảm giác tự trách ở nhiều thân chủ. Những triệu chứng đau và mệt mỏi không chỉ “ở trong đầu”, mà là kết quả của sự thay đổi thần kinh, nội tiết và miễn dịch sau sang chấn kéo dài. Điều này cho thấy việc điều trị CPTSD cần tiếp cận toàn diện, kết hợp hỗ trợ tâm lý, điều hòa hệ thần kinh, chăm sóc giấc ngủ, vận động nhẹ nhàng và phục hồi cảm giác an toàn trong cơ thể.

MIA NGUYỄN