BẠO HÀNH TÂM LÝ TRONG TÌNH CẢM

BẠO HÀNH TÂM LÝ TRONG TÌNH CẢM

Sau đây là câu chuyện của N – cô bạn thân của tôi. Cô ấy đã hẹn hò gần hai năm với B – một chàng trai đạo mạo và thành đạt. Mọi người đều cảm thấy cô bạn tôi may mắn khi được một người ưu tú như vậy yêu thương điên cuồng mà không biết rằng, những ngày gắn bó với B. chính là quãng thời gian mà N. cảm thấy tồi tệ nhất. 

B. là một người cực kỳ hay ghen và có tính kiểm soát rất cao. Ngoài hắn ta, N. không được chuyện trò hay thân mật với bất cứ ai khác. Mọi chuyện đều phải làm theo ý muốn của B. Mỗi khi lên cơn ghen tuông hay cảm thấy không vừa ý, B. sẽ bóp cổ hoặc đánh đập N. Thậm chí còn có lần hắn dùng dao rạch chân N. và lấy kim châm vào tay N. vì cô ấy đi dự tiệc sinh nhật bạn thân mình mà không cho hắn ta biết.

Thế nhưng, bên cạnh những đớn đau về thể xác ấy, N. còn phải gánh chịu nỗi đau tinh thần lớn hơn nhiều. Cô bị chèn ép, chà đạp, xúc phạm bởi chính người mà mình yêu thương nhất. Ngày nào cũng vậy, cô thức dậy với gần mười tin nhắn từ người yêu. Sau đó, dù là thời điểm nào trong ngày, cô cũng phải “báo cáo” thật kỹ với hắn ta là mình đang ở đâu, đang làm gì, đang đi cùng ai, đi từ mấy giờ đến mấy giờ, trò chuyện những gì với nhau. Mạng xã hội của N. do B. toàn quyền quản lý và N. phải đăng hình ảnh với caption theo ý muốn của B. B. không cho phép N. nhắc đến bất cứ người nào khác và thậm chí còn nổi điên với đồng nghiệp của N. chỉ vì anh ấy giúp N. nhấn nút thang máy.

B. còn thường dùng những lời lẽ rất khó nghe để châm chọc và xúc phạm N. Hắn ta đối xử với N. tệ đến mức cô không muốn người thân và bạn bè của mình biết đến hắn ta. Thế nhưng, khi N. có ý định phản kháng, B. sẽ vô cùng tổn thương, không ngừng dọa nạt tự tử và cuối cùng, cô bạn tôi lại trở thành người phải cúi đầu nài nỉ xin lỗi.

Đối với nhiều người, tình yêu không phải là vị ngọt hay những buổi hẹn hò lãng mạn mà là chuỗi ngày sợ hãi, đớn đau dai dẳng, chẳng khác gì địa ngục trần gian. Lý do thường thấy nhất chính là vì họ cũng như N. – là nạn nhân của bạo hành về mặt tâm lý trong quan hệ tình cảm.

Bạo hành tâm lý trong quan hệ tình cảm ((Intimate partner violence) là hiện tượng một trong hai đối tác cố gắng kiểm soát đối phương một cách thái quá để có quyền lực trên người còn lại. Hiện tượng này có thể xảy ra ở bất kỳ mối quan hệ nào.

Tình yêu không phải cứ dằn xé, đau khổ, giày vò tâm can, hành hạ chính mình như trong những thước phim hay tiểu thuyết thì mới là tình yêu đích thực. Một mối quan hệ lành mạnh sẽ khiến bạn cảm thấy hạnh phúc, cải thiện bản thân theo chiều hướng tốt hơn. Người yêu bạn nên đem lại cho bạn cảm giác an toàn, được che chở, bảo vệ và tôn trọng chứ không phải sợ hãi, đau đớn dai dẳng. Tình yêu chân chính chính là khoảnh khắc hai bạn có thể dựa vào nhau để tìm kiếm sự bình yên, thấu hiểu và cảm thông. Nó sẽ khiến bạn yêu người ấy và càng thêm yêu chính mình, cùng nhau tận hưởng sự ngọt ngào, tự do và thoải mái.

Có nhiều định nghĩa khác nhau về tình yêu, nhưng làm tổn thương nhau chắc chắn không phải không phải là một định nghĩa tình yêu đích thực. Thứ “tình yêu” vặn vẹo kèm theo bạo hành tâm lý này càng kéo dài sẽ càng khiến bạn phải chịu nhiều thương tổn.

Người ta thường chỉ biết đến bạo hành thông qua những vết thương, bầm tím hay trầy xước. Bạo hành tâm lý khi yêu không như vậy, vì đây là một dạng bạo hành về tinh thần nên dấu hiệu cũng khó nhận biết hơn. Nhiều người thậm chí còn không biết mình đang bị bạo hành và cho rằng đó là biểu hiện của tình yêu “điên cuồng”, “bá đạo”. 

Nếu có những dấu hiệu này, chứng tỏ bạn cần xem xét nghiêm túc mối quan hệ của mình:

  • Người ấy luôn chỉ trích, hạ thấp giá trị của bạn, thậm chí là ở nơi công khai.
  • Người ấy luôn làm ngơ hoặc coi thường quan điểm và thành quả của bạn.
  • Người ấy luôn đổ lỗi cho bạn.
  • Người ấy kiểm soát bạn quá đà.
  • Người ấy bị ám ảnh chiếm hữu, bắt bạn phải từ bỏ mọi mối quan hệ cá nhân khác.
  • Người ấy liên tục kiểm tra bạn (tin nhắn, đang đi đâu, làm gì, với ai).
  • Bạn luôn sợ hãi và phải cẩn thận mọi lời nói và hành động trước mặt người ấy.
  • Bạn luôn tìm cách lẩn tránh một số đề tài vì lo người ấy sẽ nổi giận.
  • Bạn bị chai lì và lựa chọn buông xuôi cảm xúc.
  • Bạn cảm thấy mình đáng bị tổn thương và luôn tự trách bản thân.

Bạn xứng đáng để được hưởng sự tin tưởng và tôn trọng từ người yêu của mình. Bạn không phải là một món đồ mà người khác có thể toàn quyền sở hữu và giữ khư khư ở bên mình không buông. Bạn cũng không phải là một đối tượng “huấn luyện” nhằm áp vào một khuôn mẫu đúc sẵn theo ý muốn ai đó dưới danh nghĩa của tình yêu chân thành. Hãy mạnh dạn từ bỏ để có thể gặp được một người xứng đáng hơn, với một tình yêu lành mạnh và đáng trân trọng hơn.

CATHERINE

Sau đây là câu chuyện của N – cô bạn thân của tôi. Cô ấy đã hẹn hò gần hai năm với B – một chàng trai đạo mạo và thành đạt. Mọi người đều cảm thấy cô bạn tôi may mắn khi được một người ưu tú như vậy yêu thương điên cuồng mà không biết rằng, những ngày gắn bó với B. chính là quãng thời gian mà N. cảm thấy tồi tệ nhất. 

B. là một người cực kỳ hay ghen và có tính kiểm soát rất cao. Ngoài hắn ta, N. không được chuyện trò hay thân mật với bất cứ ai khác. Mọi chuyện đều phải làm theo ý muốn của B. Mỗi khi lên cơn ghen tuông hay cảm thấy không vừa ý, B. sẽ bóp cổ hoặc đánh đập N. Thậm chí còn có lần hắn dùng dao rạch chân N. và lấy kim châm vào tay N. vì cô ấy đi dự tiệc sinh nhật bạn thân mình mà không cho hắn ta biết.

Thế nhưng, bên cạnh những đớn đau về thể xác ấy, N. còn phải gánh chịu nỗi đau tinh thần lớn hơn nhiều. Cô bị chèn ép, chà đạp, xúc phạm bởi chính người mà mình yêu thương nhất. Ngày nào cũng vậy, cô thức dậy với gần mười tin nhắn từ người yêu. Sau đó, dù là thời điểm nào trong ngày, cô cũng phải “báo cáo” thật kỹ với hắn ta là mình đang ở đâu, đang làm gì, đang đi cùng ai, đi từ mấy giờ đến mấy giờ, trò chuyện những gì với nhau. Mạng xã hội của N. do B. toàn quyền quản lý và N. phải đăng hình ảnh với caption theo ý muốn của B. B. không cho phép N. nhắc đến bất cứ người nào khác và thậm chí còn nổi điên với đồng nghiệp của N. chỉ vì anh ấy giúp N. nhấn nút thang máy.

B. còn thường dùng những lời lẽ rất khó nghe để châm chọc và xúc phạm N. Hắn ta đối xử với N. tệ đến mức cô không muốn người thân và bạn bè của mình biết đến hắn ta. Thế nhưng, khi N. có ý định phản kháng, B. sẽ vô cùng tổn thương, không ngừng dọa nạt tự tử và cuối cùng, cô bạn tôi lại trở thành người phải cúi đầu nài nỉ xin lỗi.

Đối với nhiều người, tình yêu không phải là vị ngọt hay những buổi hẹn hò lãng mạn mà là chuỗi ngày sợ hãi, đớn đau dai dẳng, chẳng khác gì địa ngục trần gian. Lý do thường thấy nhất chính là vì họ cũng như N. – là nạn nhân của bạo hành về mặt tâm lý trong quan hệ tình cảm.

Bạo hành tâm lý trong quan hệ tình cảm ((Intimate partner violence) là hiện tượng một trong hai đối tác cố gắng kiểm soát đối phương một cách thái quá để có quyền lực trên người còn lại. Hiện tượng này có thể xảy ra ở bất kỳ mối quan hệ nào.

Tình yêu không phải cứ dằn xé, đau khổ, giày vò tâm can, hành hạ chính mình như trong những thước phim hay tiểu thuyết thì mới là tình yêu đích thực. Một mối quan hệ lành mạnh sẽ khiến bạn cảm thấy hạnh phúc, cải thiện bản thân theo chiều hướng tốt hơn. Người yêu bạn nên đem lại cho bạn cảm giác an toàn, được che chở, bảo vệ và tôn trọng chứ không phải sợ hãi, đau đớn dai dẳng. Tình yêu chân chính chính là khoảnh khắc hai bạn có thể dựa vào nhau để tìm kiếm sự bình yên, thấu hiểu và cảm thông. Nó sẽ khiến bạn yêu người ấy và càng thêm yêu chính mình, cùng nhau tận hưởng sự ngọt ngào, tự do và thoải mái.

Có nhiều định nghĩa khác nhau về tình yêu, nhưng làm tổn thương nhau chắc chắn không phải không phải là một định nghĩa tình yêu đích thực. Thứ “tình yêu” vặn vẹo kèm theo bạo hành tâm lý này càng kéo dài sẽ càng khiến bạn phải chịu nhiều thương tổn.

Người ta thường chỉ biết đến bạo hành thông qua những vết thương, bầm tím hay trầy xước. Bạo hành tâm lý khi yêu không như vậy, vì đây là một dạng bạo hành về tinh thần nên dấu hiệu cũng khó nhận biết hơn. Nhiều người thậm chí còn không biết mình đang bị bạo hành và cho rằng đó là biểu hiện của tình yêu “điên cuồng”, “bá đạo”. 

Nếu có những dấu hiệu này, chứng tỏ bạn cần xem xét nghiêm túc mối quan hệ của mình:

  • Người ấy luôn chỉ trích, hạ thấp giá trị của bạn, thậm chí là ở nơi công khai.
  • Người ấy luôn làm ngơ hoặc coi thường quan điểm và thành quả của bạn.
  • Người ấy luôn đổ lỗi cho bạn.
  • Người ấy kiểm soát bạn quá đà.
  • Người ấy bị ám ảnh chiếm hữu, bắt bạn phải từ bỏ mọi mối quan hệ cá nhân khác.
  • Người ấy liên tục kiểm tra bạn (tin nhắn, đang đi đâu, làm gì, với ai).
  • Bạn luôn sợ hãi và phải cẩn thận mọi lời nói và hành động trước mặt người ấy.
  • Bạn luôn tìm cách lẩn tránh một số đề tài vì lo người ấy sẽ nổi giận.
  • Bạn bị chai lì và lựa chọn buông xuôi cảm xúc.
  • Bạn cảm thấy mình đáng bị tổn thương và luôn tự trách bản thân.

Bạn xứng đáng để được hưởng sự tin tưởng và tôn trọng từ người yêu của mình. Bạn không phải là một món đồ mà người khác có thể toàn quyền sở hữu và giữ khư khư ở bên mình không buông. Bạn cũng không phải là một đối tượng “huấn luyện” nhằm áp vào một khuôn mẫu đúc sẵn theo ý muốn ai đó dưới danh nghĩa của tình yêu chân thành. Hãy mạnh dạn từ bỏ để có thể gặp được một người xứng đáng hơn, với một tình yêu lành mạnh và đáng trân trọng hơn.

CATHERINE

EMDR TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN PHỨC HỢP

  Sang chấn phức hợp (Complex Trauma, C-PTSD) không hình thành từ một sự kiện đơn lẻ, mà từ những trải nghiệm đau đớn lặp đi lặp lại, kéo dài và xảy ra trong các mối quan hệ quan trọng, đặc biệt là trong thời thơ ấu. Đó có thể là bị bỏ rơi về mặt cảm xúc, bị kiểm...

KHI CON GÁI BỊ CHA PHẢN BỘI

Với nhiều người con gái, người cha không chỉ là một nhân vật gia đình, mà còn là hình ảnh đầu tiên về sự bảo vệ, công bằng và giá trị của bản thân trong thế giới bên ngoài. Khi sự bảo vệ ấy bị rút lại, bị phủ nhận hoặc bị phản bội, nỗi đau để lại không ồn ào nhưng sâu...

NHỮNG CÔ CON GÁI KHÔNG ĐƯỢC MẸ BẢO VỆ

Một trong những nỗi đau sâu sắc nhưng ít được gọi tên nhất của phụ nữ là trải nghiệm không được mẹ bảo vệ. Đây không phải là nỗi đau đến từ việc thiếu tình thương rõ ràng, mà thường đến từ một nghịch lý: người mẹ vẫn ở đó, vẫn chăm lo, vẫn hy sinh, nhưng lại không...

KHI MẸ KHÔNG BÊNH VỰC CON GÁI

Trong nhiều gia đình Việt Nam, mối quan hệ mẹ – con gái mang theo một nghịch lý đau đớn: người mẹ yêu con, hy sinh vì con, nhưng lại không thể hoặc không dám bênh vực con khi con bị tổn thương. Hiện tượng này không đơn thuần là vấn đề cá nhân hay thiếu tình thương, mà...

KHI NỖI ĐAU ĐƯỢC GIỮ KÍN, CƠ THỂ NÓI THAY

  Không phải mọi sang chấn hay đau đớn đều được kể bằng lời. Trên thực tế, nhiều sang chấn – đặc biệt là sang chấn phát triển, sang chấn gắn bó và những trải nghiệm gắn liền với xấu hổ hoặc bất lực – thường được giữ kín, không phải vì cá nhân “không muốn nói”, mà...

CHỮA LÀNH BẰNG ĐẦU, CHƯA CHẠM TỚI THÂN

  “Chữa lành bằng đầu, chưa chạm tới thân” là hiện tượng phổ biến ở những người có nền sang chấn, đặc biệt là sang chấn gắn bó hoặc C-PTSD, đồng thời có xu hướng đọc nhiều sách tâm lý, liệu pháp và tự học chữa lành. Ở đây, kiến thức không chỉ đóng vai trò học...

EMDR TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN PHỨC HỢP

  Sang chấn phức hợp (Complex Trauma, C-PTSD) không hình thành từ một sự kiện đơn lẻ, mà từ những trải nghiệm đau đớn lặp đi lặp lại, kéo dài và xảy ra trong các mối quan hệ quan trọng, đặc biệt là trong thời thơ ấu. Đó có thể là bị bỏ rơi về mặt cảm xúc, bị kiểm...

KHI CON GÁI BỊ CHA PHẢN BỘI

Với nhiều người con gái, người cha không chỉ là một nhân vật gia đình, mà còn là hình ảnh đầu tiên về sự bảo vệ, công bằng và giá trị của bản thân trong thế giới bên ngoài. Khi sự bảo vệ ấy bị rút lại, bị phủ nhận hoặc bị phản bội, nỗi đau để lại không ồn ào nhưng sâu...

NHỮNG CÔ CON GÁI KHÔNG ĐƯỢC MẸ BẢO VỆ

Một trong những nỗi đau sâu sắc nhưng ít được gọi tên nhất của phụ nữ là trải nghiệm không được mẹ bảo vệ. Đây không phải là nỗi đau đến từ việc thiếu tình thương rõ ràng, mà thường đến từ một nghịch lý: người mẹ vẫn ở đó, vẫn chăm lo, vẫn hy sinh, nhưng lại không...

KHI MẸ KHÔNG BÊNH VỰC CON GÁI

Trong nhiều gia đình Việt Nam, mối quan hệ mẹ – con gái mang theo một nghịch lý đau đớn: người mẹ yêu con, hy sinh vì con, nhưng lại không thể hoặc không dám bênh vực con khi con bị tổn thương. Hiện tượng này không đơn thuần là vấn đề cá nhân hay thiếu tình thương, mà...

KHI NỖI ĐAU ĐƯỢC GIỮ KÍN, CƠ THỂ NÓI THAY

  Không phải mọi sang chấn hay đau đớn đều được kể bằng lời. Trên thực tế, nhiều sang chấn – đặc biệt là sang chấn phát triển, sang chấn gắn bó và những trải nghiệm gắn liền với xấu hổ hoặc bất lực – thường được giữ kín, không phải vì cá nhân “không muốn nói”, mà...

CHỮA LÀNH BẰNG ĐẦU, CHƯA CHẠM TỚI THÂN

  “Chữa lành bằng đầu, chưa chạm tới thân” là hiện tượng phổ biến ở những người có nền sang chấn, đặc biệt là sang chấn gắn bó hoặc C-PTSD, đồng thời có xu hướng đọc nhiều sách tâm lý, liệu pháp và tự học chữa lành. Ở đây, kiến thức không chỉ đóng vai trò học...

NGHIỆN YÊU – SỰ ĐÁNH MẤT CHÍNH MÌNH

Nghiện yêu thường bị hiểu nhầm như sự yếu đuối cảm xúc, phụ thuộc tình cảm hay thiếu ranh giới cá nhân. Tuy nhiên, dưới góc nhìn sang chấn gắn bó và C-PTSD, nghiện yêu có thể được xem là một hành vi nghiện mang tính quan hệ, nơi đối tượng yêu trở thành nguồn điều hòa...

HÀNH VI NGHIỆN VÀ SANG CHẤN GẮN BÓ

  Hành vi nghiện thường được nhìn nhận như một vấn đề kiểm soát xung động hoặc lệ thuộc sinh hóa, tuy nhiên trong nhiều trường hợp lâm sàng, nghiện là biểu hiện của sang chấn gắn bó chưa được giải quyết. Khi các mối quan hệ gắn bó sớm không đủ an toàn, nhất quán...

RỐI LOẠN ĂN UỐNG – HÀNH VI TỰ ĐIỀU HÒA THAY THẾ

  Rối loạn ăn uống không đơn thuần là vấn đề liên quan đến thực phẩm hay hình thể, mà là một hình thức tự điều hòa thay thế (substitute self-regulation) khi cá nhân thiếu các nguồn lực điều hòa cảm xúc và thần kinh an toàn. Trong nhiều trường hợp lâm sàng, rối...

QUAN SÁT CASE LÂM SÀNG VÀ NHỮNG RỦI RO TRONG ĐÀO TẠO

Trong đào tạo tâm lý học, việc cho sinh viên quan sát ca trị liệu thường được xem là một hình thức học tập thực tế quan trọng. Tuy nhiên, khi sinh viên hệ cử nhân hoặc thạc sĩ chưa được đào tạo bài bản về sang chấn lại được ngồi nghe hoặc quan sát các case raw trauma...