GIẢI TỎA CĂNG THẲNG

GIẢI TỎA CĂNG THẲNG

 

Trạng thái căng thẳng trong cuộc sống chính là “kẻ thù không đội trời chung” đối với mọi người. Ngay khi cảm giác này xuất hiện, nhiều người sa lầy vào mục tiêu loại bỏ nó nhưng lại không nhận ra rằng chính điều này lại khiến tâm trạng của mình tồi tệ hơn. Thật ra thì bạn không thể loại bỏ hoàn toàn sự căng thẳng trong cuộc sống, nhưng bạn có thể học cách kiểm soát cảm xúc và ngăn chặn những tác hại của nó đối với cơ thể.

Có 3 bước mà bạn cần áp dụng khi trạng thái căng thẳng ập đến: nhận thức – quan sát – bỏ qua. Về cơ bản, bạn đang học cách nhận ra và đáp lại cảm xúc của mình thay vì phản ứng chối bỏ ngay lập tức. Tuy nhiên, thật khó để biết bắt đầu từ đâu và phải làm gì khi bạn thực sự cảm thấy căng thẳng. Vậy thì hãy thử những mẹo giúp giải tỏa căng thẳng tức thì sau đây.

  1. Tập trung vào hơi thở

Đặt một bàn tay trên bụng, tập trung vào hơi thở của bạn khi hít vào và thở ra. Chú ý đến chuyển động của cơ thể và đếm theo nhịp thở của bạn — “một” khi bụng phình lên, “hai” khi bụng xẹp xuống. Làm điều này trong 10 giây và lặp lại nếu cần thiết để đưa bạn trở lại thời điểm hiện tại.

  1. Dồn sự chú ý đến cảm nhận của cơ thể trong hiện tại

Bạn có thể tập trung vào cảm nhận của bàn chân trên sàn nhà, hoặc cách mà bàn tay của bạn lướt trên bàn phím, hoặc cảm nhận ở lưng khi tựa vào chiếc ghế đang ngồi – nói chung là bất cứ thứ gì khiến bạn có thể tập trung trở lại với công việc hiện tại mà không để đầu óc đi hoang nữa.

Hãy để cho những ý nghĩ đến và đi như bình thường, bởi vì đó là lẽ tự nhiên và không gì ngăn cản được, nhưng ngay khi bạn nhận thấy lạc lối trong mớ suy nghĩ của mình, hãy tập trung trở lại vào những cảm giác bạn đang có trong thực tại.

  1. Lướt suy nghĩ qua toàn bộ cơ thể, bắt đầu từ đỉnh đầu

Nhắm mắt lại và tập trung trước tiên vào phần trán. Sau đó, bắt đầu để dòng suy nghĩ lướt qua toàn bộ cơ thể, dừng lại ở các phần cụ thể (như mắt, miệng, cổ, v.v.) để ghi lại từng cảm giác mà bạn cảm thấy tại nơi đó dù là dễ chịu hay khó chịu.

Đừng phán xét hoặc dừng lại ở bất kỳ cảm xúc cụ thể nào — chỉ cần ghi lại và tiếp tục di chuyển; lặp lại quá trình này trên toàn bộ cơ thể của bạn hai đến ba lần, chú ý đến sự khác nhau giữa cảm giác của bạn trước và sau khi quá trình này hoàn tất.

  1. Hãy tưởng tượng ánh nắng mặt trời ấm áp, chiếu sáng phía trên đầu bạn

Ắt hẳn bạn còn nhớ cái cảm giác ánh nắng mặt trời chiếu vào mặt mình khi ngồi bên cạnh một cửa sổ (hoặc nằm trên bãi biển) đúng không? Lần sau khi cảm thấy căng thẳng, hãy tưởng tượng chùm ánh sáng ấy lấp đầy từng phần của cơ thể bạn, từ đầu đến ngón chân để cho sự ấm áp và ánh sáng lan tỏa xua tan đi mọi căng thẳng trong cơ thể.

  1. Hãy để tâm trí của bạn suy nghĩ về bất cứ điều gì nó muốn

Đúng vậy, điều này thậm chí đồng nghĩa với việc bạn có thể cảm thấy lo lắng hơn. Nghe có vẻ vô lý, nhưng khi bạn ngồi lại với suy nghĩ của mình trong vài phút mà không có bất kỳ kỳ vọng hoặc mục đích nào, bạn đang tạo thêm không gian cần thiết cho tâm trí của mình thư giãn.

  1. Hình dung đến một người bạn yêu thương – và rũ bỏ sự lo lắng giúp họ

Nghe có vẻ kì lạ nhưng hãy cứ thử đi, rồi bạn sẽ thấy ngạc nhiên. Đầu tiên, hãy nghĩ đến hình ảnh của một người mà bạn yêu trong tâm trí. Khi hít vào, hãy tưởng tượng đến những lo lắng, bất an của họ. Khi thở ra, hãy suy nghĩ về tất cả phẩm chất tốt đẹp của họ và thời gian tuyệt vời các bạn đã có với nhau.

Giá trị của bài tập này chính là đặt hạnh phúc của người khác trước hạnh phúc của mình, và là một trong những cách hiệu quả nhất để từ bỏ những cảm xúc căng thẳng như lo âu để tập trung vào người khác.

  1. Nói chuyện với chính mình như một người bạn

Hãy tự hỏi bản thân: “Mình trân trọng điều gì nhất trong cuộc sống hiện tại?” Một khi bạn đã có câu trả lời trong tâm trí, hãy thả mình vào cảm giác biết ơn đó trong 30 giây. Nói chuyện với bản thân như một người khác biệt sẽ tách bạn ra khỏi dòng suy nghĩ hiện tại và khích lệ cảm giác trân trọng, giúp bạn thoát khỏi bất kỳ cảm xúc căng thẳng nào.

LILA

Trạng thái căng thẳng trong cuộc sống chính là “kẻ thù không đội trời chung” đối với mọi người. Ngay khi cảm giác này xuất hiện, nhiều người sa lầy vào mục tiêu loại bỏ nó nhưng lại không nhận ra rằng chính điều này lại khiến tâm trạng của mình tồi tệ hơn. Thật ra thì bạn không thể loại bỏ hoàn toàn sự căng thẳng trong cuộc sống, nhưng bạn có thể học cách kiểm soát cảm xúc và ngăn chặn những tác hại của nó đối với cơ thể.

Có 3 bước mà bạn cần áp dụng khi trạng thái căng thẳng ập đến: nhận thức – quan sát – bỏ qua. Về cơ bản, bạn đang học cách nhận ra và đáp lại cảm xúc của mình thay vì phản ứng chối bỏ ngay lập tức. Tuy nhiên, thật khó để biết bắt đầu từ đâu và phải làm gì khi bạn thực sự cảm thấy căng thẳng. Vậy thì hãy thử những mẹo giúp giải tỏa căng thẳng tức thì sau đây.

  1. Tập trung vào hơi thở

Đặt một bàn tay trên bụng, tập trung vào hơi thở của bạn khi hít vào và thở ra. Chú ý đến chuyển động của cơ thể và đếm theo nhịp thở của bạn — “một” khi bụng phình lên, “hai” khi bụng xẹp xuống. Làm điều này trong 10 giây và lặp lại nếu cần thiết để đưa bạn trở lại thời điểm hiện tại.

  1. Dồn sự chú ý đến cảm nhận của cơ thể trong hiện tại

Bạn có thể tập trung vào cảm nhận của bàn chân trên sàn nhà, hoặc cách mà bàn tay của bạn lướt trên bàn phím, hoặc cảm nhận ở lưng khi tựa vào chiếc ghế đang ngồi – nói chung là bất cứ thứ gì khiến bạn có thể tập trung trở lại với công việc hiện tại mà không để đầu óc đi hoang nữa.

Hãy để cho những ý nghĩ đến và đi như bình thường, bởi vì đó là lẽ tự nhiên và không gì ngăn cản được, nhưng ngay khi bạn nhận thấy lạc lối trong mớ suy nghĩ của mình, hãy tập trung trở lại vào những cảm giác bạn đang có trong thực tại.

  1. Lướt suy nghĩ qua toàn bộ cơ thể, bắt đầu từ đỉnh đầu

Nhắm mắt lại và tập trung trước tiên vào phần trán. Sau đó, bắt đầu để dòng suy nghĩ lướt qua toàn bộ cơ thể, dừng lại ở các phần cụ thể (như mắt, miệng, cổ, v.v.) để ghi lại từng cảm giác mà bạn cảm thấy tại nơi đó dù là dễ chịu hay khó chịu.

Đừng phán xét hoặc dừng lại ở bất kỳ cảm xúc cụ thể nào — chỉ cần ghi lại và tiếp tục di chuyển; lặp lại quá trình này trên toàn bộ cơ thể của bạn hai đến ba lần, chú ý đến sự khác nhau giữa cảm giác của bạn trước và sau khi quá trình này hoàn tất.

  1. Hãy tưởng tượng ánh nắng mặt trời ấm áp, chiếu sáng phía trên đầu bạn

Ắt hẳn bạn còn nhớ cái cảm giác ánh nắng mặt trời chiếu vào mặt mình khi ngồi bên cạnh một cửa sổ (hoặc nằm trên bãi biển) đúng không? Lần sau khi cảm thấy căng thẳng, hãy tưởng tượng chùm ánh sáng ấy lấp đầy từng phần của cơ thể bạn, từ đầu đến ngón chân để cho sự ấm áp và ánh sáng lan tỏa xua tan đi mọi căng thẳng trong cơ thể.

  1. Hãy để tâm trí của bạn suy nghĩ về bất cứ điều gì nó muốn

Đúng vậy, điều này thậm chí đồng nghĩa với việc bạn có thể cảm thấy lo lắng hơn. Nghe có vẻ vô lý, nhưng khi bạn ngồi lại với suy nghĩ của mình trong vài phút mà không có bất kỳ kỳ vọng hoặc mục đích nào, bạn đang tạo thêm không gian cần thiết cho tâm trí của mình thư giãn.

  1. Hình dung đến một người bạn yêu thương – và rũ bỏ sự lo lắng giúp họ

Nghe có vẻ kì lạ nhưng hãy cứ thử đi, rồi bạn sẽ thấy ngạc nhiên. Đầu tiên, hãy nghĩ đến hình ảnh của một người mà bạn yêu trong tâm trí. Khi hít vào, hãy tưởng tượng đến những lo lắng, bất an của họ. Khi thở ra, hãy suy nghĩ về tất cả phẩm chất tốt đẹp của họ và thời gian tuyệt vời các bạn đã có với nhau.

Giá trị của bài tập này chính là đặt hạnh phúc của người khác trước hạnh phúc của mình, và là một trong những cách hiệu quả nhất để từ bỏ những cảm xúc căng thẳng như lo âu để tập trung vào người khác.

  1. Nói chuyện với chính mình như một người bạn

Hãy tự hỏi bản thân: “Mình trân trọng điều gì nhất trong cuộc sống hiện tại?” Một khi bạn đã có câu trả lời trong tâm trí, hãy thả mình vào cảm giác biết ơn đó trong 30 giây. Nói chuyện với bản thân như một người khác biệt sẽ tách bạn ra khỏi dòng suy nghĩ hiện tại và khích lệ cảm giác trân trọng, giúp bạn thoát khỏi bất kỳ cảm xúc căng thẳng nào.

LILA

EMDR TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN PHỨC HỢP

  Sang chấn phức hợp (Complex Trauma, C-PTSD) không hình thành từ một sự kiện đơn lẻ, mà từ những trải nghiệm đau đớn lặp đi lặp lại, kéo dài và xảy ra trong các mối quan hệ quan trọng, đặc biệt là trong thời thơ ấu. Đó có thể là bị bỏ rơi về mặt cảm xúc, bị kiểm...

KHI CON GÁI BỊ CHA PHẢN BỘI

Với nhiều người con gái, người cha không chỉ là một nhân vật gia đình, mà còn là hình ảnh đầu tiên về sự bảo vệ, công bằng và giá trị của bản thân trong thế giới bên ngoài. Khi sự bảo vệ ấy bị rút lại, bị phủ nhận hoặc bị phản bội, nỗi đau để lại không ồn ào nhưng sâu...

NHỮNG CÔ CON GÁI KHÔNG ĐƯỢC MẸ BẢO VỆ

Một trong những nỗi đau sâu sắc nhưng ít được gọi tên nhất của phụ nữ là trải nghiệm không được mẹ bảo vệ. Đây không phải là nỗi đau đến từ việc thiếu tình thương rõ ràng, mà thường đến từ một nghịch lý: người mẹ vẫn ở đó, vẫn chăm lo, vẫn hy sinh, nhưng lại không...

KHI NỖI ĐAU ĐƯỢC GIỮ KÍN, CƠ THỂ NÓI THAY

  Không phải mọi sang chấn hay đau đớn đều được kể bằng lời. Trên thực tế, nhiều sang chấn – đặc biệt là sang chấn phát triển, sang chấn gắn bó và những trải nghiệm gắn liền với xấu hổ hoặc bất lực – thường được giữ kín, không phải vì cá nhân “không muốn nói”, mà...

CHỮA LÀNH BẰNG ĐẦU, CHƯA CHẠM TỚI THÂN

  “Chữa lành bằng đầu, chưa chạm tới thân” là hiện tượng phổ biến ở những người có nền sang chấn, đặc biệt là sang chấn gắn bó hoặc C-PTSD, đồng thời có xu hướng đọc nhiều sách tâm lý, liệu pháp và tự học chữa lành. Ở đây, kiến thức không chỉ đóng vai trò học...

EMDR TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN PHỨC HỢP

  Sang chấn phức hợp (Complex Trauma, C-PTSD) không hình thành từ một sự kiện đơn lẻ, mà từ những trải nghiệm đau đớn lặp đi lặp lại, kéo dài và xảy ra trong các mối quan hệ quan trọng, đặc biệt là trong thời thơ ấu. Đó có thể là bị bỏ rơi về mặt cảm xúc, bị kiểm...

KHI CON GÁI BỊ CHA PHẢN BỘI

Với nhiều người con gái, người cha không chỉ là một nhân vật gia đình, mà còn là hình ảnh đầu tiên về sự bảo vệ, công bằng và giá trị của bản thân trong thế giới bên ngoài. Khi sự bảo vệ ấy bị rút lại, bị phủ nhận hoặc bị phản bội, nỗi đau để lại không ồn ào nhưng sâu...

NHỮNG CÔ CON GÁI KHÔNG ĐƯỢC MẸ BẢO VỆ

Một trong những nỗi đau sâu sắc nhưng ít được gọi tên nhất của phụ nữ là trải nghiệm không được mẹ bảo vệ. Đây không phải là nỗi đau đến từ việc thiếu tình thương rõ ràng, mà thường đến từ một nghịch lý: người mẹ vẫn ở đó, vẫn chăm lo, vẫn hy sinh, nhưng lại không...

KHI MẸ KHÔNG BÊNH VỰC CON GÁI

Trong nhiều gia đình Việt Nam, mối quan hệ mẹ – con gái mang theo một nghịch lý đau đớn: người mẹ yêu con, hy sinh vì con, nhưng lại không thể hoặc không dám bênh vực con khi con bị tổn thương. Hiện tượng này không đơn thuần là vấn đề cá nhân hay thiếu tình thương, mà...

KHI NỖI ĐAU ĐƯỢC GIỮ KÍN, CƠ THỂ NÓI THAY

  Không phải mọi sang chấn hay đau đớn đều được kể bằng lời. Trên thực tế, nhiều sang chấn – đặc biệt là sang chấn phát triển, sang chấn gắn bó và những trải nghiệm gắn liền với xấu hổ hoặc bất lực – thường được giữ kín, không phải vì cá nhân “không muốn nói”, mà...

CHỮA LÀNH BẰNG ĐẦU, CHƯA CHẠM TỚI THÂN

  “Chữa lành bằng đầu, chưa chạm tới thân” là hiện tượng phổ biến ở những người có nền sang chấn, đặc biệt là sang chấn gắn bó hoặc C-PTSD, đồng thời có xu hướng đọc nhiều sách tâm lý, liệu pháp và tự học chữa lành. Ở đây, kiến thức không chỉ đóng vai trò học...

NGHIỆN YÊU – SỰ ĐÁNH MẤT CHÍNH MÌNH

Nghiện yêu thường bị hiểu nhầm như sự yếu đuối cảm xúc, phụ thuộc tình cảm hay thiếu ranh giới cá nhân. Tuy nhiên, dưới góc nhìn sang chấn gắn bó và C-PTSD, nghiện yêu có thể được xem là một hành vi nghiện mang tính quan hệ, nơi đối tượng yêu trở thành nguồn điều hòa...

HÀNH VI NGHIỆN VÀ SANG CHẤN GẮN BÓ

  Hành vi nghiện thường được nhìn nhận như một vấn đề kiểm soát xung động hoặc lệ thuộc sinh hóa, tuy nhiên trong nhiều trường hợp lâm sàng, nghiện là biểu hiện của sang chấn gắn bó chưa được giải quyết. Khi các mối quan hệ gắn bó sớm không đủ an toàn, nhất quán...

RỐI LOẠN ĂN UỐNG – HÀNH VI TỰ ĐIỀU HÒA THAY THẾ

  Rối loạn ăn uống không đơn thuần là vấn đề liên quan đến thực phẩm hay hình thể, mà là một hình thức tự điều hòa thay thế (substitute self-regulation) khi cá nhân thiếu các nguồn lực điều hòa cảm xúc và thần kinh an toàn. Trong nhiều trường hợp lâm sàng, rối...

QUAN SÁT CASE LÂM SÀNG VÀ NHỮNG RỦI RO TRONG ĐÀO TẠO

Trong đào tạo tâm lý học, việc cho sinh viên quan sát ca trị liệu thường được xem là một hình thức học tập thực tế quan trọng. Tuy nhiên, khi sinh viên hệ cử nhân hoặc thạc sĩ chưa được đào tạo bài bản về sang chấn lại được ngồi nghe hoặc quan sát các case raw trauma...