MÌNH KHÔNG XỨNG ĐÁNG ĐƯỢC YÊU THƯƠNG

MÌNH KHÔNG XỨNG ĐÁNG ĐƯỢC YÊU THƯƠNG

Cảm giác “mình không xứng đáng được yêu thương” không hình thành trong một sớm một chiều.

Nó là hệ quả của một hành trình dài – một hành trình đầy im lặng, cô đơn và bị bỏ rơi từ thời thơ ấu. Với nhiều người, cảm giác ấy bắt nguồn từ việc lớn lên trong một môi trường thiếu sự quan tâm, thấu hiểu, hoặc nơi mà tình yêu được trao đổi có điều kiện.

Khi một đứa trẻ liên tục bị phớt lờ cảm xúc, không được lắng nghe, hoặc thậm chí bị trừng phạt vì những biểu hiện rất con người như khóc, giận, sợ hãi, chúng sẽ dần hình thành niềm tin rằng: “Mình không đủ tốt để được yêu.” Trẻ em không thể lý giải tại sao cha mẹ lại lạnh lùng hay vô tâm, nên chúng quay sang đổ lỗi cho chính mình. Chúng học cách thu mình lại, tự chơi, tự lo, và tự dập tắt cảm xúc – tất cả chỉ để tồn tại.

Khi trưởng thành, những đứa trẻ ngày nào bước vào các mối quan hệ với trái tim đầy vết nứt. Họ có thể trở nên quá cần người khác để cảm thấy mình có giá trị – luôn hy sinh, luôn chiều theo, chỉ để không bị bỏ rơi. Hoặc ngược lại, họ dựng lên những bức tường cảm xúc, cư xử lạnh lùng, bất cần, như một cách để tránh bị tổn thương thêm một lần nữa. Cả hai phản ứng ấy, dù trái ngược, đều bắt nguồn từ cùng một gốc rễ: niềm tin rằng bản thân không đủ xứng đáng để được ai đó yêu thương một cách trọn vẹn.

Vòng lặp đó thật đau lòng, nhưng không phải không thể phá vỡ. Để bắt đầu, bạn cần nhận ra rằng cảm giác “không xứng đáng” ấy không phải là sự thật – mà chỉ là một chương trình được lập trình sai từ những trải nghiệm cũ. Và chương trình ấy có thể được viết lại.

Hành trình chữa lành không đơn giản, nhưng nó có thể bắt đầu bằng những điều nhỏ nhất: học cách lắng nghe bản thân, chăm sóc nhu cầu của mình, đặt ra ranh giới lành mạnh, và dần dần thử tin rằng – bạn xứng đáng với yêu thương, không phải vì bạn phải làm gì đó, mà chỉ đơn giản vì bạn là chính bạn.

Trong nhiều trường hợp, liệu pháp tâm lý là một không gian an toàn để bắt đầu. Một người đồng hành giàu thấu cảm có thể giúp bạn soi chiếu lại quá khứ, nhìn rõ những khuôn mẫu vô thức đang chi phối hiện tại, và từ đó xây lại nền móng cho sự tự yêu thương bền vững.

Bạn xứng đáng được yêu – không phải tình yêu nửa vời, có điều kiện, mà là thứ tình yêu dịu dàng, tôn trọng, nâng đỡ. Và trước khi người khác có thể trao cho bạn điều đó, bạn có thể là người đầu tiên làm điều ấy cho chính mình.

MIA NGUYỄN

 

Cảm giác “mình không xứng đáng được yêu thương” không hình thành trong một sớm một chiều.

Nó là hệ quả của một hành trình dài – một hành trình đầy im lặng, cô đơn và bị bỏ rơi từ thời thơ ấu. Với nhiều người, cảm giác ấy bắt nguồn từ việc lớn lên trong một môi trường thiếu sự quan tâm, thấu hiểu, hoặc nơi mà tình yêu được trao đổi có điều kiện.

Khi một đứa trẻ liên tục bị phớt lờ cảm xúc, không được lắng nghe, hoặc thậm chí bị trừng phạt vì những biểu hiện rất con người như khóc, giận, sợ hãi, chúng sẽ dần hình thành niềm tin rằng: “Mình không đủ tốt để được yêu.” Trẻ em không thể lý giải tại sao cha mẹ lại lạnh lùng hay vô tâm, nên chúng quay sang đổ lỗi cho chính mình. Chúng học cách thu mình lại, tự chơi, tự lo, và tự dập tắt cảm xúc – tất cả chỉ để tồn tại.

Khi trưởng thành, những đứa trẻ ngày nào bước vào các mối quan hệ với trái tim đầy vết nứt. Họ có thể trở nên quá cần người khác để cảm thấy mình có giá trị – luôn hy sinh, luôn chiều theo, chỉ để không bị bỏ rơi. Hoặc ngược lại, họ dựng lên những bức tường cảm xúc, cư xử lạnh lùng, bất cần, như một cách để tránh bị tổn thương thêm một lần nữa. Cả hai phản ứng ấy, dù trái ngược, đều bắt nguồn từ cùng một gốc rễ: niềm tin rằng bản thân không đủ xứng đáng để được ai đó yêu thương một cách trọn vẹn.

Vòng lặp đó thật đau lòng, nhưng không phải không thể phá vỡ. Để bắt đầu, bạn cần nhận ra rằng cảm giác “không xứng đáng” ấy không phải là sự thật – mà chỉ là một chương trình được lập trình sai từ những trải nghiệm cũ. Và chương trình ấy có thể được viết lại.

Hành trình chữa lành không đơn giản, nhưng nó có thể bắt đầu bằng những điều nhỏ nhất: học cách lắng nghe bản thân, chăm sóc nhu cầu của mình, đặt ra ranh giới lành mạnh, và dần dần thử tin rằng – bạn xứng đáng với yêu thương, không phải vì bạn phải làm gì đó, mà chỉ đơn giản vì bạn là chính bạn.

Trong nhiều trường hợp, liệu pháp tâm lý là một không gian an toàn để bắt đầu. Một người đồng hành giàu thấu cảm có thể giúp bạn soi chiếu lại quá khứ, nhìn rõ những khuôn mẫu vô thức đang chi phối hiện tại, và từ đó xây lại nền móng cho sự tự yêu thương bền vững.

Bạn xứng đáng được yêu – không phải tình yêu nửa vời, có điều kiện, mà là thứ tình yêu dịu dàng, tôn trọng, nâng đỡ. Và trước khi người khác có thể trao cho bạn điều đó, bạn có thể là người đầu tiên làm điều ấy cho chính mình.

MIA NGUYỄN

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...