SƠ CỨU CẢM XÚC?

SƠ CỨU CẢM XÚC?

Kể từ khi còn bé, chúng ta đã luôn được dạy cách chăm sóc cơ thể. Chẳng hạn như đánh răng sau mỗi bữa ăn, rửa tay sạch trước khi ăn hoặc dán băng cá nhân vào những vết thương. Thế nhưng, chẳng có ai dạy dỗ tường tận chúng ta cách chăm sóc cảm xúc. Hầu hết mọi người đều biết cách giữ gìn sức khỏe thể chất, nhưng lại không biết làm thế nào để bảo vệ sức khỏe tinh thần.

So với vết thương thể chất, vết thương tinh thần còn xảy ra thường xuyên hơn nhiều. Cô đơn, thất bại, bị từ chối, mất mát,… rất nhiều thứ ngoài ý muốn có thể xảy ra và tác động tiêu cực lên sức khỏe tâm lý của chúng ta. Kể cả những người lạc quan và tích cực nhất ắt cũng có những lần oằn mình giữa vực sâu tuyệt vọng, cố gắng vùng vẫy nhưng bất lực, chỉ biết bó gối tự ôm lấy mình với hai hàng nước mắt lăn dài.

Những ảnh hưởng tâm lý tưởng chừng như vô thưởng vô phạt, nhưng khi chúng ta lờ đi và mặc kệ chúng quá lâu, chúng sẽ ngày càng trở nên tệ hơn và làm ảnh hưởng đến cuộc sống của chúng ta. Nỗi buồn, nỗi cô đơn kéo dài quá lâu sẽ gây ra trầm cảm. Thất bại, mất mát, bị từ chối quá nhiều lần sẽ khiến chúng ta mất đi niềm tin vào bản thân, thậm chí chối bỏ chính mình.

Vì vậy, hãy trang bị cho mình những cách sơ cứu cảm xúc cần thiết.

Chú ý đến những nỗi đau cảm xúc

Vì không muốn đối diện nên chúng ta thường lờ đi hoặc giấu nhẹm những nỗi đau cảm xúc của mình. Dần dà, chúng sẽ tích tụ ngày càng nhiều, giống như một ngọn núi lửa chực chờ phun trào, chỉ cần một “giọt nước tràn ly” là chúng có thể nổ tung, vây kín chúng ta bất cứ lúc nào.

Mỗi lúc bị đứt tay hoặc xây xát, chúng ta cần phải xức thuốc sát trùng vào vết thương và dán băng cá nhân để tránh bị nhiễm trùng. Những vết thương cảm xúc cũng vậy, cần được sơ cứu kịp thời trước khi trở nên lở loét và mục ruỗng. 

Chú ý đến những nỗi đau cảm xúc không có nghĩa là sống cùng với sự tiêu cực. Có nhiều người thường đổi sự chú ý sang những điều “sao lãng” tích cực như xem một bộ phim, giải một câu đố,… Đây là một phương pháp vượt thoát hiệu quả và thích hợp với nhiều người. Tuy nhiên, khi cảm giác đau buồn cứ mãi kéo dài không chấm dứt, bạn cần phải chú ý nhìn nhận và tìm cách xử lý nó. Chia sẻ với những người thân cận hoặc trò chuyện với chuyên gia tâm lý là một số gợi ý để vết thương của bạn có thể được xử lý tốt và triệt để hơn.

Bảo vệ tình yêu mà bạn dành cho bản thân

Một trong những suy nghĩ phổ biến nhất khi chúng ta gặp phải nỗi đau tâm lý chính là tức giận, chán ghét, thất vọng, chối bỏ chính bản thân mình. Thế nhưng, tình yêu mà bạn dành cho bản thân chính là hệ miễn dịch của cảm xúc. Nó sẽ ôm lấy bạn, vỗ về bạn và ngăn cản những mầm mống tiêu cực đang có ý định tấn công vào trái tim bạn. Vì vậy, hãy học cách bảo vệ nó.

Cách dễ nhất để yêu thương chính mình chính là tận hưởng phút giây bạn đang sống. Hãy dành thời gian mỗi ngày để làm điều mình thích hoặc những việc mà bạn chắc chắn sẽ khiến cuộc sống của bạn giàu giá trị hơn, chẳng hạn như chạy bộ, tập Yoga, đắp mặt nạ, eat clean… Những điều nhỏ nhặt đó đều có thể giúp bạn cảm thấy tốt hơn rất nhiều.

Khi những vết thương cảm xúc xuất hiện, bạn có thể bảo vệ tình yêu dành cho bản thân bằng một số biện pháp cụ thể hơn. Hãy thử tưởng tượng ra người bạn thân của bạn đang cảm thấy tồi tệ vì lí do tương tự, và bạn cần viết cho họ một bức thư chân thành để trợ giúp và an ủi. Những điều bạn sẽ nói chính là những tin nhắn mà bạn muốn nhắn nhủ với chính bản thân mình.

Ngoài ra, bạn có thể nhắm mắt lại, nghĩ về những thứ khiến bạn cảm thấy biết ơn trong ngày và viết chúng ra một cuốn sổ xinh xắn. Đó có thể là những chi tiết rất nhỏ như: cảm ơn tôi vì hôm nay đã dậy vào lúc 5 giờ 30 phút sáng, cảm ơn vì bình minh sáng hôm nay đẹp hơn mọi ngày, cảm ơn cô bé hàng xóm vì đã khẽ cười và cúi đầu chào tôi khi chúng ta tình cờ chạm mặt sau ở thang máy, cảm ơn cô bán bánh mì đầu ngõ vì đã cho tôi nhiều nước sốt hơn một chút, cảm ơn những đóa hoa ngoài ban công vì đã nở rộ,… Với việc này, bạn sẽ chú ý nhiều hơn đến những điều có giá trị tích cực và tốt đẹp.

Chuyển hướng những phản ứng bản năng

Khi vô tình xảy ra nỗi đau cảm xúc, bạn thường có phản ứng như thế nào? Có phải là lẩn quẩn trong suy nghĩ “nếu như”, “giá như” và cho rằng mình thật vô dụng, đáng thất vọng? Những vòng xoáy cảm xúc cứ thế xoay vần, cuốn bạn vào trong quỹ đạo của chúng, đến mức bạn không tìm ra lối thoát nữa.

Bạn có thể lập ra một danh sách những yếu tố mà bạn có thể thay đổi nếu có cơ hội thử lại một lần nữa. Hãy nghĩ xem khi ấy bạn sẽ chuẩn bị, lên kế hoạch và từng bước cải thiện chúng như thế nào. Bài tập này tuy không thể áp dụng vào thực tiễn, nhưng sẽ chuyển hướng phản ứng bản năng của bạn, giúp bạn giảm đi cảm giác tuyệt vọng và cải thiện cơ hội thành công của bạn trong tương lai.

Nếu một khoảng thời gian dài đã trôi qua mà bạn vẫn không thể chữa lành vết thương cảm xúc, hãy tự tạo cho mình suy nghĩ mới về nó. Điều này có thể rất khó, nhưng hãy cố gắng nghĩ về những thứ mà bạn có thể đạt được qua lần mất mát này. Chẳng hạn như: tôi đã thất bại trong lần thử việc này, nhưng tôi đã có những kinh nghiệm đáng quý để trong thử thách sắp tới, tôi có thể làm tốt hơn. Thay vì quẩn quanh với những nỗi đau cũ, hãy tưởng tượng sự biết ơn mới mà bạn có thể có được, hoặc nghĩ về những điều bạn có thể thay đổi để cải thiện cuộc sống của mình một cách tích cực hơn.

Luyện tập sơ cứu cảm xúc có thể là một quá trình vô cùng khó khăn, đòi hỏi nhiều sự kiên nhẫn và mạnh mẽ. Thế nhưng, khi bạn bỏ đủ thời gian và công sức cho nó, nó sẽ khiến cuộc sống của bạn trở nên tươi tắn và đáng sống hơn rất nhiều.

CATHERINE

​Kể từ khi còn bé, chúng ta đã luôn được dạy cách chăm sóc cơ thể. Chẳng hạn như đánh răng sau mỗi bữa ăn, rửa tay sạch trước khi ăn hoặc dán băng cá nhân vào những vết thương. Thế nhưng, chẳng có ai dạy dỗ tường tận chúng ta cách chăm sóc cảm xúc. Hầu hết mọi người đều biết cách giữ gìn sức khỏe thể chất, nhưng lại không biết làm thế nào để bảo vệ sức khỏe tinh thần.

So với vết thương thể chất, vết thương tinh thần còn xảy ra thường xuyên hơn nhiều. Cô đơn, thất bại, bị từ chối, mất mát,… rất nhiều thứ ngoài ý muốn có thể xảy ra và tác động tiêu cực lên sức khỏe tâm lý của chúng ta. Kể cả những người lạc quan và tích cực nhất ắt cũng có những lần oằn mình giữa vực sâu tuyệt vọng, cố gắng vùng vẫy nhưng bất lực, chỉ biết bó gối tự ôm lấy mình với hai hàng nước mắt lăn dài.

Những ảnh hưởng tâm lý tưởng chừng như vô thưởng vô phạt, nhưng khi chúng ta lờ đi và mặc kệ chúng quá lâu, chúng sẽ ngày càng trở nên tệ hơn và làm ảnh hưởng đến cuộc sống của chúng ta. Nỗi buồn, nỗi cô đơn kéo dài quá lâu sẽ gây ra trầm cảm. Thất bại, mất mát, bị từ chối quá nhiều lần sẽ khiến chúng ta mất đi niềm tin vào bản thân, thậm chí chối bỏ chính mình.

Vì vậy, hãy trang bị cho mình những cách sơ cứu cảm xúc cần thiết.

Chú ý đến những nỗi đau cảm xúc

Vì không muốn đối diện nên chúng ta thường lờ đi hoặc giấu nhẹm những nỗi đau cảm xúc của mình. Dần dà, chúng sẽ tích tụ ngày càng nhiều, giống như một ngọn núi lửa chực chờ phun trào, chỉ cần một “giọt nước tràn ly” là chúng có thể nổ tung, vây kín chúng ta bất cứ lúc nào.

Mỗi lúc bị đứt tay hoặc xây xát, chúng ta cần phải xức thuốc sát trùng vào vết thương và dán băng cá nhân để tránh bị nhiễm trùng. Những vết thương cảm xúc cũng vậy, cần được sơ cứu kịp thời trước khi trở nên lở loét và mục ruỗng. 

Chú ý đến những nỗi đau cảm xúc không có nghĩa là sống cùng với sự tiêu cực. Có nhiều người thường đổi sự chú ý sang những điều “sao lãng” tích cực như xem một bộ phim, giải một câu đố,… Đây là một phương pháp vượt thoát hiệu quả và thích hợp với nhiều người. Tuy nhiên, khi cảm giác đau buồn cứ mãi kéo dài không chấm dứt, bạn cần phải chú ý nhìn nhận và tìm cách xử lý nó. Chia sẻ với những người thân cận hoặc trò chuyện với chuyên gia tâm lý là một số gợi ý để vết thương của bạn có thể được xử lý tốt và triệt để hơn.

Bảo vệ tình yêu mà bạn dành cho bản thân

Một trong những suy nghĩ phổ biến nhất khi chúng ta gặp phải nỗi đau tâm lý chính là tức giận, chán ghét, thất vọng, chối bỏ chính bản thân mình. Thế nhưng, tình yêu mà bạn dành cho bản thân chính là hệ miễn dịch của cảm xúc. Nó sẽ ôm lấy bạn, vỗ về bạn và ngăn cản những mầm mống tiêu cực đang có ý định tấn công vào trái tim bạn. Vì vậy, hãy học cách bảo vệ nó.

Cách dễ nhất để yêu thương chính mình chính là tận hưởng phút giây bạn đang sống. Hãy dành thời gian mỗi ngày để làm điều mình thích hoặc những việc mà bạn chắc chắn sẽ khiến cuộc sống của bạn giàu giá trị hơn, chẳng hạn như chạy bộ, tập Yoga, đắp mặt nạ, eat clean… Những điều nhỏ nhặt đó đều có thể giúp bạn cảm thấy tốt hơn rất nhiều.

Khi những vết thương cảm xúc xuất hiện, bạn có thể bảo vệ tình yêu dành cho bản thân bằng một số biện pháp cụ thể hơn. Hãy thử tưởng tượng ra người bạn thân của bạn đang cảm thấy tồi tệ vì lí do tương tự, và bạn cần viết cho họ một bức thư chân thành để trợ giúp và an ủi. Những điều bạn sẽ nói chính là những tin nhắn mà bạn muốn nhắn nhủ với chính bản thân mình.

Ngoài ra, bạn có thể nhắm mắt lại, nghĩ về những thứ khiến bạn cảm thấy biết ơn trong ngày và viết chúng ra một cuốn sổ xinh xắn. Đó có thể là những chi tiết rất nhỏ như: cảm ơn tôi vì hôm nay đã dậy vào lúc 5 giờ 30 phút sáng, cảm ơn vì bình minh sáng hôm nay đẹp hơn mọi ngày, cảm ơn cô bé hàng xóm vì đã khẽ cười và cúi đầu chào tôi khi chúng ta tình cờ chạm mặt sau ở thang máy, cảm ơn cô bán bánh mì đầu ngõ vì đã cho tôi nhiều nước sốt hơn một chút, cảm ơn những đóa hoa ngoài ban công vì đã nở rộ,… Với việc này, bạn sẽ chú ý nhiều hơn đến những điều có giá trị tích cực và tốt đẹp.

Chuyển hướng những phản ứng bản năng

Khi vô tình xảy ra nỗi đau cảm xúc, bạn thường có phản ứng như thế nào? Có phải là lẩn quẩn trong suy nghĩ “nếu như”, “giá như” và cho rằng mình thật vô dụng, đáng thất vọng? Những vòng xoáy cảm xúc cứ thế xoay vần, cuốn bạn vào trong quỹ đạo của chúng, đến mức bạn không tìm ra lối thoát nữa.

Bạn có thể lập ra một danh sách những yếu tố mà bạn có thể thay đổi nếu có cơ hội thử lại một lần nữa. Hãy nghĩ xem khi ấy bạn sẽ chuẩn bị, lên kế hoạch và từng bước cải thiện chúng như thế nào. Bài tập này tuy không thể áp dụng vào thực tiễn, nhưng sẽ chuyển hướng phản ứng bản năng của bạn, giúp bạn giảm đi cảm giác tuyệt vọng và cải thiện cơ hội thành công của bạn trong tương lai.

Nếu một khoảng thời gian dài đã trôi qua mà bạn vẫn không thể chữa lành vết thương cảm xúc, hãy tự tạo cho mình suy nghĩ mới về nó. Điều này có thể rất khó, nhưng hãy cố gắng nghĩ về những thứ mà bạn có thể đạt được qua lần mất mát này. Chẳng hạn như: tôi đã thất bại trong lần thử việc này, nhưng tôi đã có những kinh nghiệm đáng quý để trong thử thách sắp tới, tôi có thể làm tốt hơn. Thay vì quẩn quanh với những nỗi đau cũ, hãy tưởng tượng sự biết ơn mới mà bạn có thể có được, hoặc nghĩ về những điều bạn có thể thay đổi để cải thiện cuộc sống của mình một cách tích cực hơn.

Luyện tập sơ cứu cảm xúc có thể là một quá trình vô cùng khó khăn, đòi hỏi nhiều sự kiên nhẫn và mạnh mẽ. Thế nhưng, khi bạn bỏ đủ thời gian và công sức cho nó, nó sẽ khiến cuộc sống của bạn trở nên tươi tắn và đáng sống hơn rất nhiều.

CATHERINE

SỢ VỀ TẾT – KHI GIA ĐÌNH LÀ NƠI LƯU GIỮ SANG CHẤN

  Những ngày Tết Nguyên đán thường được nhắc đến như thời điểm sum vầy, trở về, đoàn tụ. Nhưng với không ít bạn trẻ, Tết lại là khoảng thời gian nặng nề. Không phải vì họ ghét gia đình, mà vì cơ thể họ không cảm thấy an toàn khi quay về. Dù lý trí hiểu rằng “về...

CHIA TÁCH – ÁM ẢNH – CƯỠNG CHẾ MANG TÍNH SANG CHẤN

  Chia tách (splitting) không phải là dấu hiệu của yếu kém tâm lý, mà là một cơ chế sinh tồn của hệ thần kinh khi con người phải lớn lên trong môi trường quá nguy hiểm, quá mâu thuẫn, hoặc quá xâm nhập để có thể xử lý bằng một bản ngã thống nhất. Khi người chăm...

SEX DOLL HAY ROBOT?

Sex doll và robot tình dục thường bị gộp chung trong các cuộc tranh luận như biểu tượng của sự suy đồi hay lệch lạc trong đời sống thân mật. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và gắn bó, câu hỏi quan trọng không phải là “chúng có đúng hay sai”, mà là: con người...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

SỢ VỀ TẾT – KHI GIA ĐÌNH LÀ NƠI LƯU GIỮ SANG CHẤN

  Những ngày Tết Nguyên đán thường được nhắc đến như thời điểm sum vầy, trở về, đoàn tụ. Nhưng với không ít bạn trẻ, Tết lại là khoảng thời gian nặng nề. Không phải vì họ ghét gia đình, mà vì cơ thể họ không cảm thấy an toàn khi quay về. Dù lý trí hiểu rằng “về...

CHIA TÁCH – ÁM ẢNH – CƯỠNG CHẾ MANG TÍNH SANG CHẤN

  Chia tách (splitting) không phải là dấu hiệu của yếu kém tâm lý, mà là một cơ chế sinh tồn của hệ thần kinh khi con người phải lớn lên trong môi trường quá nguy hiểm, quá mâu thuẫn, hoặc quá xâm nhập để có thể xử lý bằng một bản ngã thống nhất. Khi người chăm...

SEX DOLL HAY ROBOT?

Sex doll và robot tình dục thường bị gộp chung trong các cuộc tranh luận như biểu tượng của sự suy đồi hay lệch lạc trong đời sống thân mật. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và gắn bó, câu hỏi quan trọng không phải là “chúng có đúng hay sai”, mà là: con người...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...