KHI ĐÀN ÔNG PHÂN LY

KHI ĐÀN ÔNG PHÂN LY

 

Nhiều người đàn ông trưởng thành mang trong mình những vết thương vô hình từ sang chấn và bạo hành thời thơ ấu. Trải qua những tình huống bị xâm phạm, bị làm nhục hoặc phải sống trong môi trường bạo lực, họ học cách “cắt kết nối” khỏi cảm xúc để sinh tồn. Sự phân ly trở thành cơ chế phòng vệ, giúp họ không cảm thấy nỗi đau trực tiếp. Tuy nhiên, cái giá phải trả là sự tách rời khỏi chính mình, khỏi cơ thể và thế giới xung quanh. Khi bị quá tải cảm xúc, lớp mặt nạ “mọi thứ đều ổn” có thể sụp đổ và bùng phát thành cơn giận dữ dữ dội, khiến người khác bất ngờ.

Phân ly ở nam giới thường biểu hiện ở phổ đa dạng: từ trạng thái lơ đãng, không hiện diện, cho đến mất kết nối hoàn toàn với cảm giác cơ thể. Họ có thể làm việc, trò chuyện, chăm sóc gia đình, nhưng nội tâm trống rỗng, không cảm nhận được sự sống động của thế giới. Trong mắt người ngoài, họ là những người “bình tĩnh”, “kiềm chế tốt”, thậm chí thành công. Thế nhưng, bên trong, họ như đang sống bằng chế độ tự động, rời xa cảm xúc để tránh phải đối diện với những ký ức sang chấn.

Một hình thức phổ biến của sự phân ly ở đàn ông là “nghiện công việc”. Lao vào làm việc không ngừng nghỉ giúp họ duy trì ảo giác kiểm soát và tránh phải tiếp xúc với nỗi đau bên trong. Công việc trở thành liều thuốc gây tê, vừa mang lại thành tựu xã hội, vừa che giấu sự mong manh. Tuy nhiên, việc này đồng thời khiến họ xa cách các mối quan hệ thân mật, khó mở lòng và khó cảm nhận sự kết nối tình cảm.

Phân ly cũng để lại những dấu hiệu rõ ràng trong cơ thể. Những cơn đau mơ hồ, căng cơ, rối loạn tiêu hóa hay mất ngủ là dạng “chuyển di thể lý” của cảm xúc bị kìm nén. Khi tâm trí tách khỏi nỗi đau, cơ thể thay họ gánh chịu và biểu đạt bằng triệu chứng. Lâu dần, điều này có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe mạn tính. Không chỉ vậy, đời sống tình dục cũng bị ảnh hưởng: nhiều đàn ông phân ly khó cảm nhận khoái cảm, tránh né sự thân mật hoặc rơi vào các hành vi bốc đồng để tìm lại cảm giác hiện hữu.

Hậu quả của sự phân ly là một vòng lặp: càng tách rời khỏi cảm xúc, họ càng xa cách bản thân và người khác, khiến nỗi cô đơn và căng thẳng dồn nén thêm. Sự bùng phát giận dữ chỉ là một trong nhiều tín hiệu báo động. Việc nhận diện phân ly không phải là yếu kém, mà là bước đầu để hiểu rằng những gì họ trải qua là phản ứng tự nhiên trước sang chấn. Khi có cơ hội an toàn để kết nối lại với cảm xúc và cơ thể, những người đàn ông này có thể dần thoát khỏi vòng xoáy phân ly và tìm lại sự sống động trong chính mình.

MIA NGUYỄN

 

Nhiều người đàn ông trưởng thành mang trong mình những vết thương vô hình từ sang chấn và bạo hành thời thơ ấu. Trải qua những tình huống bị xâm phạm, bị làm nhục hoặc phải sống trong môi trường bạo lực, họ học cách “cắt kết nối” khỏi cảm xúc để sinh tồn. Sự phân ly trở thành cơ chế phòng vệ, giúp họ không cảm thấy nỗi đau trực tiếp. Tuy nhiên, cái giá phải trả là sự tách rời khỏi chính mình, khỏi cơ thể và thế giới xung quanh. Khi bị quá tải cảm xúc, lớp mặt nạ “mọi thứ đều ổn” có thể sụp đổ và bùng phát thành cơn giận dữ dữ dội, khiến người khác bất ngờ.

Phân ly ở nam giới thường biểu hiện ở phổ đa dạng: từ trạng thái lơ đãng, không hiện diện, cho đến mất kết nối hoàn toàn với cảm giác cơ thể. Họ có thể làm việc, trò chuyện, chăm sóc gia đình, nhưng nội tâm trống rỗng, không cảm nhận được sự sống động của thế giới. Trong mắt người ngoài, họ là những người “bình tĩnh”, “kiềm chế tốt”, thậm chí thành công. Thế nhưng, bên trong, họ như đang sống bằng chế độ tự động, rời xa cảm xúc để tránh phải đối diện với những ký ức sang chấn.

Một hình thức phổ biến của sự phân ly ở đàn ông là “nghiện công việc”. Lao vào làm việc không ngừng nghỉ giúp họ duy trì ảo giác kiểm soát và tránh phải tiếp xúc với nỗi đau bên trong. Công việc trở thành liều thuốc gây tê, vừa mang lại thành tựu xã hội, vừa che giấu sự mong manh. Tuy nhiên, việc này đồng thời khiến họ xa cách các mối quan hệ thân mật, khó mở lòng và khó cảm nhận sự kết nối tình cảm.

Phân ly cũng để lại những dấu hiệu rõ ràng trong cơ thể. Những cơn đau mơ hồ, căng cơ, rối loạn tiêu hóa hay mất ngủ là dạng “chuyển di thể lý” của cảm xúc bị kìm nén. Khi tâm trí tách khỏi nỗi đau, cơ thể thay họ gánh chịu và biểu đạt bằng triệu chứng. Lâu dần, điều này có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe mạn tính. Không chỉ vậy, đời sống tình dục cũng bị ảnh hưởng: nhiều đàn ông phân ly khó cảm nhận khoái cảm, tránh né sự thân mật hoặc rơi vào các hành vi bốc đồng để tìm lại cảm giác hiện hữu.

Hậu quả của sự phân ly là một vòng lặp: càng tách rời khỏi cảm xúc, họ càng xa cách bản thân và người khác, khiến nỗi cô đơn và căng thẳng dồn nén thêm. Sự bùng phát giận dữ chỉ là một trong nhiều tín hiệu báo động. Việc nhận diện phân ly không phải là yếu kém, mà là bước đầu để hiểu rằng những gì họ trải qua là phản ứng tự nhiên trước sang chấn. Khi có cơ hội an toàn để kết nối lại với cảm xúc và cơ thể, những người đàn ông này có thể dần thoát khỏi vòng xoáy phân ly và tìm lại sự sống động trong chính mình.

MIA NGUYỄN

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...