LÀM MỌI THỨ CHO NGƯỜI KHÁC NHƯNG BỎ QUÊN CHÍNH MÌNH

LÀM MỌI THỨ CHO NGƯỜI KHÁC NHƯNG BỎ QUÊN CHÍNH MÌNH

Có những người luôn xuất hiện khi người khác cần. Họ lắng nghe, chăm sóc, hỗ trợ cảm xúc và cố gắng trở thành chỗ dựa cho mọi người xung quanh. Họ quen với việc cho đi đến mức đôi khi không còn nhận ra mình đã quá mệt. Nhưng khi ở một mình, họ thường cảm thấy trống rỗng, cạn kiệt và thiếu một cảm giác được nuôi dưỡng từ bên trong.

Trạng thái này có thể liên quan đến một dạng căng thẳng tâm lý gọi là scarcity stress – căng thẳng do cảm nhận thiếu hụt kéo dài. Đây không chỉ là thiếu hụt vật chất, mà sâu hơn là cảm giác mình không có đủ: không đủ an toàn, không đủ giá trị, không đủ yêu thương hoặc không đủ để được chấp nhận. Khi não bộ sống quá lâu trong cảm giác “thiếu”, hệ thần kinh sẽ vận hành trong trạng thái phải liên tục làm điều gì đó để giữ kết nối, giữ vai trò hoặc giữ cảm giác mình có ý nghĩa.

Ở nhiều người mang sang chấn gia đình hoặc CPTSD, việc chăm sóc người khác không đơn thuần là lòng tốt. Nó có thể là một chiến lược sinh tồn đã được học từ rất sớm. Nếu một đứa trẻ lớn lên trong môi trường mà tình yêu chỉ đến khi chúng ngoan, hữu ích hoặc biết hy sinh, não bộ sẽ dần liên kết giá trị bản thân với việc đáp ứng nhu cầu của người khác. Đứa trẻ ấy học rằng: “Mình chỉ được yêu khi mình cho đi.”

Khi trưởng thành, họ trở nên rất nhạy cảm với cảm xúc của người khác nhưng lại mất kết nối với chính nhu cầu của mình. Họ cảm thấy có lỗi khi nghỉ ngơi, khó nói “không”, khó đặt ranh giới và thường tiếp tục cố gắng ngay cả khi cơ thể đã kiệt sức. Bên trong họ luôn tồn tại một cảm giác vô hình rằng nếu ngừng cho đi, họ có thể bị bỏ rơi, không còn giá trị hoặc không còn được yêu thương.

Về mặt thần kinh học, scarcity stress khiến hệ thần kinh liên tục hoạt động trong trạng thái thiếu an toàn. Não bộ không thật sự cảm thấy “đủ” để được nghỉ ngơi. Hệ stress của cơ thể vì thế luôn duy trì mức cảnh giác nền cao hơn bình thường. Cortisol và adrenaline kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, hệ miễn dịch, tiêu hóa và khả năng điều hòa cảm xúc. Nhiều người bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi mãn tính, đau cơ, mất năng lượng, lo âu hoặc cảm giác kiệt quệ cảm xúc.

Điều quan trọng là cơ thể không phản bội chúng ta. Những dấu hiệu kiệt sức thường là cách hệ thần kinh lên tiếng sau thời gian dài phải sinh tồn trong cảm giác thiếu hụt bên trong. Scarcity stress không chỉ nằm ở suy nghĩ “mình chưa đủ”, mà còn là trạng thái cơ thể luôn phải cố gắng để bù đắp cho một cảm giác thiếu an toàn sâu xa.

Quá trình chữa lành bắt đầu khi một người học cách quay về với chính mình thay vì chỉ sống để đáp ứng người khác. Việc nghỉ ngơi, thiết lập ranh giới, nhận ra nhu cầu cá nhân và cho phép bản thân được nhận lại không phải là ích kỷ. Đó là cách hệ thần kinh dần học rằng mình vẫn có giá trị ngay cả khi không phải liên tục cho đi.

Cho đi từ sự đầy đủ sẽ tạo ra kết nối lành mạnh. Nhưng cho đi từ nỗi sợ thiếu hụt thường khiến một người dần đánh mất chính mình. Và đôi khi, trước khi tâm trí nhận ra điều đó, cơ thể đã bắt đầu cất tiếng nói bằng sự mệt mỏi, kiệt sức và những tín hiệu không thể tiếp tục bị bỏ quên nữa.

MIA NGUYỄN

Có những người luôn xuất hiện khi người khác cần. Họ lắng nghe, chăm sóc, hỗ trợ cảm xúc và cố gắng trở thành chỗ dựa cho mọi người xung quanh. Họ quen với việc cho đi đến mức đôi khi không còn nhận ra mình đã quá mệt. Nhưng khi ở một mình, họ thường cảm thấy trống rỗng, cạn kiệt và thiếu một cảm giác được nuôi dưỡng từ bên trong.

Trạng thái này có thể liên quan đến một dạng căng thẳng tâm lý gọi là scarcity stress – căng thẳng do cảm nhận thiếu hụt kéo dài. Đây không chỉ là thiếu hụt vật chất, mà sâu hơn là cảm giác mình không có đủ: không đủ an toàn, không đủ giá trị, không đủ yêu thương hoặc không đủ để được chấp nhận. Khi não bộ sống quá lâu trong cảm giác “thiếu”, hệ thần kinh sẽ vận hành trong trạng thái phải liên tục làm điều gì đó để giữ kết nối, giữ vai trò hoặc giữ cảm giác mình có ý nghĩa.

Ở nhiều người mang sang chấn gia đình hoặc CPTSD, việc chăm sóc người khác không đơn thuần là lòng tốt. Nó có thể là một chiến lược sinh tồn đã được học từ rất sớm. Nếu một đứa trẻ lớn lên trong môi trường mà tình yêu chỉ đến khi chúng ngoan, hữu ích hoặc biết hy sinh, não bộ sẽ dần liên kết giá trị bản thân với việc đáp ứng nhu cầu của người khác. Đứa trẻ ấy học rằng: “Mình chỉ được yêu khi mình cho đi.”

Khi trưởng thành, họ trở nên rất nhạy cảm với cảm xúc của người khác nhưng lại mất kết nối với chính nhu cầu của mình. Họ cảm thấy có lỗi khi nghỉ ngơi, khó nói “không”, khó đặt ranh giới và thường tiếp tục cố gắng ngay cả khi cơ thể đã kiệt sức. Bên trong họ luôn tồn tại một cảm giác vô hình rằng nếu ngừng cho đi, họ có thể bị bỏ rơi, không còn giá trị hoặc không còn được yêu thương.

Về mặt thần kinh học, scarcity stress khiến hệ thần kinh liên tục hoạt động trong trạng thái thiếu an toàn. Não bộ không thật sự cảm thấy “đủ” để được nghỉ ngơi. Hệ stress của cơ thể vì thế luôn duy trì mức cảnh giác nền cao hơn bình thường. Cortisol và adrenaline kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, hệ miễn dịch, tiêu hóa và khả năng điều hòa cảm xúc. Nhiều người bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi mãn tính, đau cơ, mất năng lượng, lo âu hoặc cảm giác kiệt quệ cảm xúc.

Điều quan trọng là cơ thể không phản bội chúng ta. Những dấu hiệu kiệt sức thường là cách hệ thần kinh lên tiếng sau thời gian dài phải sinh tồn trong cảm giác thiếu hụt bên trong. Scarcity stress không chỉ nằm ở suy nghĩ “mình chưa đủ”, mà còn là trạng thái cơ thể luôn phải cố gắng để bù đắp cho một cảm giác thiếu an toàn sâu xa.

Quá trình chữa lành bắt đầu khi một người học cách quay về với chính mình thay vì chỉ sống để đáp ứng người khác. Việc nghỉ ngơi, thiết lập ranh giới, nhận ra nhu cầu cá nhân và cho phép bản thân được nhận lại không phải là ích kỷ. Đó là cách hệ thần kinh dần học rằng mình vẫn có giá trị ngay cả khi không phải liên tục cho đi.

Cho đi từ sự đầy đủ sẽ tạo ra kết nối lành mạnh. Nhưng cho đi từ nỗi sợ thiếu hụt thường khiến một người dần đánh mất chính mình. Và đôi khi, trước khi tâm trí nhận ra điều đó, cơ thể đã bắt đầu cất tiếng nói bằng sự mệt mỏi, kiệt sức và những tín hiệu không thể tiếp tục bị bỏ quên nữa.

​MIA NGUYỄN

CHA MẸ KIỂM SOÁT, BẠO HÀNH CON NHƯNG KHÔNG HAY?

Khi cha mẹ muốn con “ổn” để chính mình cảm thấy an toàn Không phải cha mẹ nào kiểm soát con cũng nghĩ rằng mình đang làm tổn thương con. Nhiều người thực sự tin rằng mình đang yêu thương, bảo vệ và dạy con nên người. “Mẹ chỉ muốn tốt cho con.” “Ba la vì con không chịu...

KHI MẸ NHÌN THẤY CON BỊ BẠO HÀNH NHƯNG KHÔNG BẢO VỆ

Khi hệ thống sinh tồn lấn át hành vi bảo vệ con Một trong những tổn thương sâu sắc nhất của một đứa trẻ bị bạo hành đôi khi không chỉ đến từ người gây ra bạo lực, mà còn từ người đã nhìn thấy nhưng không bảo vệ mình. “Mẹ đã ở đó. Mẹ biết chuyện gì đang xảy ra. Tại sao...

EMDR VIỆT NAM – MỘT HƯỚNG ĐI HIỆU QUẢ TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN TÂM LÝ

Có những sự kiện đau thương đã kết thúc từ rất lâu, nhưng cơ thể vẫn phản ứng như thể chúng đang diễn ra ở hiện tại. Chỉ một mùi hương quen thuộc, một ánh mắt, một câu nói hay một tình huống tương tự cũng đủ khiến tim đập nhanh, cơ thể căng cứng, tê liệt, hoảng loạn...

KÝ ỨC BỊ THAY THẾ – VẾT THƯƠNG CỦA ĐỨA TRẺ ĐẦU LÒNG

Không phải mọi đứa trẻ đầu lòng đều mang vết thương này. Nhưng với nhiều người trưởng thành bước vào phòng trị liệu, cảm giác mình "bị thay thế" lại là một ký ức âm thầm chưa bao giờ thực sự kết thúc. Khi một em bé chào đời, gia đình có thêm một thành viên mới. Với...

HÀNH VI XUNG ĐỘNG, MẤT KIỂM SOÁT

Nhiều người cho rằng một người nóng giận, nghiện ngập, ngoại tình, tự hủy hoại, tiêu tiền không kiểm soát hay liên tục đưa ra những quyết định bốc đồng là vì họ thiếu ý chí hoặc thiếu đạo đức. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của khoa học thần kinh và sang chấn tâm lý, rất...

CHA MẸ KIỂM SOÁT, BẠO HÀNH CON NHƯNG KHÔNG HAY?

Khi cha mẹ muốn con “ổn” để chính mình cảm thấy an toàn Không phải cha mẹ nào kiểm soát con cũng nghĩ rằng mình đang làm tổn thương con. Nhiều người thực sự tin rằng mình đang yêu thương, bảo vệ và dạy con nên người. “Mẹ chỉ muốn tốt cho con.” “Ba la vì con không chịu...

KHI MẸ NHÌN THẤY CON BỊ BẠO HÀNH NHƯNG KHÔNG BẢO VỆ

Khi hệ thống sinh tồn lấn át hành vi bảo vệ con Một trong những tổn thương sâu sắc nhất của một đứa trẻ bị bạo hành đôi khi không chỉ đến từ người gây ra bạo lực, mà còn từ người đã nhìn thấy nhưng không bảo vệ mình. “Mẹ đã ở đó. Mẹ biết chuyện gì đang xảy ra. Tại sao...

EMDR VIỆT NAM – MỘT HƯỚNG ĐI HIỆU QUẢ TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN TÂM LÝ

Có những sự kiện đau thương đã kết thúc từ rất lâu, nhưng cơ thể vẫn phản ứng như thể chúng đang diễn ra ở hiện tại. Chỉ một mùi hương quen thuộc, một ánh mắt, một câu nói hay một tình huống tương tự cũng đủ khiến tim đập nhanh, cơ thể căng cứng, tê liệt, hoảng loạn...

KÝ ỨC BỊ THAY THẾ – VẾT THƯƠNG CỦA ĐỨA TRẺ ĐẦU LÒNG

Không phải mọi đứa trẻ đầu lòng đều mang vết thương này. Nhưng với nhiều người trưởng thành bước vào phòng trị liệu, cảm giác mình "bị thay thế" lại là một ký ức âm thầm chưa bao giờ thực sự kết thúc. Khi một em bé chào đời, gia đình có thêm một thành viên mới. Với...

HÀNH VI XUNG ĐỘNG, MẤT KIỂM SOÁT

Nhiều người cho rằng một người nóng giận, nghiện ngập, ngoại tình, tự hủy hoại, tiêu tiền không kiểm soát hay liên tục đưa ra những quyết định bốc đồng là vì họ thiếu ý chí hoặc thiếu đạo đức. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của khoa học thần kinh và sang chấn tâm lý, rất...

KHI NGUY HIỂM ĐẾN TỪ GIA ĐÌNH

Gia đình đáng lẽ phải là nơi đứa trẻ tìm đến khi sợ hãi, đau đớn hoặc cần được bảo vệ. Nhưng với nhiều trẻ em sống trong sang chấn, chính gia đình lại là nguồn gốc của sự đe dọa. Khi ông bà, cha mẹ, anh chị em hoặc những người thân liên tục chửi mắng, đánh đập, hạ...

NGOẠI TÌNH MÃN TÍNH

Nhiều người nhìn ngoại tình chỉ dưới góc độ đạo đức: đúng hay sai, chung thủy hay phản bội. Nhưng trong thực hành lâm sàng, có những trường hợp ngoại tình diễn ra lặp đi lặp lại suốt nhiều năm, bất chấp việc mất gia đình, mất sự nghiệp, mất uy tín và gây tổn thương...

KHI NÃO BỘ KHÓA TÌNH YÊU LẠI ĐỂ BẢO VỆ BẠN

Có những người nói rằng: "Tôi rất yêu mẹ, nhưng tôi cũng rất giận mẹ." Họ vừa muốn ôm lấy mẹ, vừa muốn tránh xa. Họ cảm thấy tội lỗi vì sự tức giận của mình, nhưng cũng không thể phủ nhận nỗi đau vì đã không được yêu thương, quan tâm hay chăm sóc đúng cách. Đối với...

NHỮNG MỐI QUAN HỆ ĐỘC HẠI ĐƯỢC ĐỊNH DANH BẰNG TÌNH YÊU

Có những người bước vào một mối quan hệ đầy kiểm soát, xúc phạm, thao túng và bạo hành nhưng vẫn nói: "Vì họ yêu tôi nên mới như vậy." Họ ở lại, tha thứ hết lần này đến lần khác và tin rằng chỉ cần mình yêu đủ nhiều thì mọi chuyện sẽ thay đổi. Thực chất, điều đang giữ...

MỘT PHẦN MUỐN ĐI TRỊ LIỆU, MỘT PHẦN LẠI SỢ

Rất nhiều người từng nói: "Em biết mình cần trị liệu, nhưng cứ đến ngày hẹn là em muốn hủy", hoặc "Em muốn thay đổi, nhưng mỗi lần định bắt đầu thì lại thấy không cần nữa". Họ thường tự trách mình thiếu quyết tâm, lười biếng hay không đủ dũng cảm. Thực tế, dưới góc...