KHI TỰ HOẠI LÀ LỜI KÊU CỨU CỦA GẮN BÓ GIA ĐÌNH

KHI TỰ HOẠI LÀ LỜI KÊU CỨU CỦA GẮN BÓ GIA ĐÌNH

Khi nhắc đến hành vi tự hủy hoại bản thân, nhiều người thường nghĩ đến sự yếu đuối, thiếu ý chí hoặc những quyết định mang tính phá hoại. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của sang chấn và gắn bó, những hành vi như nghiện ngập, rối loạn ăn uống, tự làm hại hay thậm chí ý tưởng tự tử thường không bắt nguồn từ mong muốn hủy diệt bản thân. Chúng có thể là những phản ứng sinh tồn phức tạp của hệ thần kinh trước cảm giác bị đe dọa.

Con người được sinh ra với nhu cầu gắn bó. Đối với một đứa trẻ nhỏ, sự hiện diện của người chăm sóc không chỉ mang ý nghĩa tình cảm mà còn là điều kiện để tồn tại. Trong những năm đầu đời, mối đe dọa mất đi sự kết nối với người chăm sóc gần như tương đương với mối đe dọa đến tính mạng. Một đứa trẻ không thể tự nuôi sống, bảo vệ hay điều hòa cảm xúc của mình nếu bị bỏ rơi. Vì vậy, khi sự gắn bó bị đe dọa, hệ thần kinh của trẻ sẽ phản ứng mạnh mẽ như khi đối diện với nguy hiểm thực sự.

Trong những môi trường gắn bó không an toàn hoặc hỗn loạn, trẻ em thường phát triển các chiến lược sinh tồn để duy trì sự kết nối. Một trong số đó là kiểu gắn bó hỗn loạn mang tính kiểm soát – trừng phạt. Đứa trẻ có thể vô thức học rằng việc tạo ra khủng hoảng, đau khổ hoặc hành vi cực đoan là cách duy nhất để thu hút sự chú ý và chăm sóc từ người lớn. Tuy nhiên, cùng lúc đó, chính những hành vi này lại khiến mối quan hệ trở nên căng thẳng, tạo khoảng cách hoặc làm suy yếu khả năng hỗ trợ của người khác.

Khi trưởng thành, mô thức này có thể tiếp tục tồn tại dưới những hình thức khác nhau. Một người nghiện rượu có thể vừa khao khát được giúp đỡ vừa từ chối mọi nỗ lực hỗ trợ. Một người tự làm hại bản thân có thể mong muốn được nhìn thấy nỗi đau của mình nhưng đồng thời lại cảm thấy xấu hổ và rút lui khỏi sự kết nối. Người mắc rối loạn ăn uống có thể tìm kiếm cảm giác kiểm soát và an toàn thông qua cơ thể, trong khi sâu bên trong vẫn đang vật lộn với nỗi sợ bị bỏ rơi hoặc không được yêu thương. Những hành vi này thường mang tính hai mặt: một mặt là lời kêu cứu nhằm kéo người khác lại gần, mặt khác lại vô thức đẩy họ ra xa.

Hiểu được điều này không có nghĩa là biện minh cho các hành vi tự hủy hoại, mà giúp chúng ta nhìn thấy chức năng sinh tồn phía sau chúng. Sự phục hồi bắt đầu khi một người không còn bị nhìn nhận như “có vấn đề” mà được hiểu như một con người đang cố gắng thích nghi với những tổn thương gắn bó từ quá khứ. Thông qua các mối quan hệ an toàn và các phương pháp trị liệu hướng sang chấn, họ có thể dần học được những cách mới để tìm kiếm sự hỗ trợ, điều hòa cảm xúc và kết nối với người khác mà không cần phải làm tổn thương chính mình.

MIA NGUYỄN

Khi nhắc đến hành vi tự hủy hoại bản thân, nhiều người thường nghĩ đến sự yếu đuối, thiếu ý chí hoặc những quyết định mang tính phá hoại. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của sang chấn và gắn bó, những hành vi như nghiện ngập, rối loạn ăn uống, tự làm hại hay thậm chí ý tưởng tự tử thường không bắt nguồn từ mong muốn hủy diệt bản thân. Chúng có thể là những phản ứng sinh tồn phức tạp của hệ thần kinh trước cảm giác bị đe dọa.

Con người được sinh ra với nhu cầu gắn bó. Đối với một đứa trẻ nhỏ, sự hiện diện của người chăm sóc không chỉ mang ý nghĩa tình cảm mà còn là điều kiện để tồn tại. Trong những năm đầu đời, mối đe dọa mất đi sự kết nối với người chăm sóc gần như tương đương với mối đe dọa đến tính mạng. Một đứa trẻ không thể tự nuôi sống, bảo vệ hay điều hòa cảm xúc của mình nếu bị bỏ rơi. Vì vậy, khi sự gắn bó bị đe dọa, hệ thần kinh của trẻ sẽ phản ứng mạnh mẽ như khi đối diện với nguy hiểm thực sự.

Trong những môi trường gắn bó không an toàn hoặc hỗn loạn, trẻ em thường phát triển các chiến lược sinh tồn để duy trì sự kết nối. Một trong số đó là kiểu gắn bó hỗn loạn mang tính kiểm soát – trừng phạt. Đứa trẻ có thể vô thức học rằng việc tạo ra khủng hoảng, đau khổ hoặc hành vi cực đoan là cách duy nhất để thu hút sự chú ý và chăm sóc từ người lớn. Tuy nhiên, cùng lúc đó, chính những hành vi này lại khiến mối quan hệ trở nên căng thẳng, tạo khoảng cách hoặc làm suy yếu khả năng hỗ trợ của người khác.

Khi trưởng thành, mô thức này có thể tiếp tục tồn tại dưới những hình thức khác nhau. Một người nghiện rượu có thể vừa khao khát được giúp đỡ vừa từ chối mọi nỗ lực hỗ trợ. Một người tự làm hại bản thân có thể mong muốn được nhìn thấy nỗi đau của mình nhưng đồng thời lại cảm thấy xấu hổ và rút lui khỏi sự kết nối. Người mắc rối loạn ăn uống có thể tìm kiếm cảm giác kiểm soát và an toàn thông qua cơ thể, trong khi sâu bên trong vẫn đang vật lộn với nỗi sợ bị bỏ rơi hoặc không được yêu thương. Những hành vi này thường mang tính hai mặt: một mặt là lời kêu cứu nhằm kéo người khác lại gần, mặt khác lại vô thức đẩy họ ra xa.

Hiểu được điều này không có nghĩa là biện minh cho các hành vi tự hủy hoại, mà giúp chúng ta nhìn thấy chức năng sinh tồn phía sau chúng. Sự phục hồi bắt đầu khi một người không còn bị nhìn nhận như “có vấn đề” mà được hiểu như một con người đang cố gắng thích nghi với những tổn thương gắn bó từ quá khứ. Thông qua các mối quan hệ an toàn và các phương pháp trị liệu hướng sang chấn, họ có thể dần học được những cách mới để tìm kiếm sự hỗ trợ, điều hòa cảm xúc và kết nối với người khác mà không cần phải làm tổn thương chính mình.

MIA NGUYỄN

EMDR VIỆT NAM – MỘT HƯỚNG ĐI HIỆU QUẢ TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN TÂM LÝ

Có những sự kiện đau thương đã kết thúc từ rất lâu, nhưng cơ thể vẫn phản ứng như thể chúng đang diễn ra ở hiện tại. Chỉ một mùi hương quen thuộc, một ánh mắt, một câu nói hay một tình huống tương tự cũng đủ khiến tim đập nhanh, cơ thể căng cứng, tê liệt, hoảng loạn...

KÝ ỨC BỊ THAY THẾ – VẾT THƯƠNG CỦA ĐỨA TRẺ ĐẦU LÒNG

Không phải mọi đứa trẻ đầu lòng đều mang vết thương này. Nhưng với nhiều người trưởng thành bước vào phòng trị liệu, cảm giác mình "bị thay thế" lại là một ký ức âm thầm chưa bao giờ thực sự kết thúc. Khi một em bé chào đời, gia đình có thêm một thành viên mới. Với...

HÀNH VI XUNG ĐỘNG, MẤT KIỂM SOÁT

Nhiều người cho rằng một người nóng giận, nghiện ngập, ngoại tình, tự hủy hoại, tiêu tiền không kiểm soát hay liên tục đưa ra những quyết định bốc đồng là vì họ thiếu ý chí hoặc thiếu đạo đức. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của khoa học thần kinh và sang chấn tâm lý, rất...

KHI NGUY HIỂM ĐẾN TỪ GIA ĐÌNH

Gia đình đáng lẽ phải là nơi đứa trẻ tìm đến khi sợ hãi, đau đớn hoặc cần được bảo vệ. Nhưng với nhiều trẻ em sống trong sang chấn, chính gia đình lại là nguồn gốc của sự đe dọa. Khi ông bà, cha mẹ, anh chị em hoặc những người thân liên tục chửi mắng, đánh đập, hạ...

NGOẠI TÌNH MÃN TÍNH

Nhiều người nhìn ngoại tình chỉ dưới góc độ đạo đức: đúng hay sai, chung thủy hay phản bội. Nhưng trong thực hành lâm sàng, có những trường hợp ngoại tình diễn ra lặp đi lặp lại suốt nhiều năm, bất chấp việc mất gia đình, mất sự nghiệp, mất uy tín và gây tổn thương...

EMDR VIỆT NAM – MỘT HƯỚNG ĐI HIỆU QUẢ TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN TÂM LÝ

Có những sự kiện đau thương đã kết thúc từ rất lâu, nhưng cơ thể vẫn phản ứng như thể chúng đang diễn ra ở hiện tại. Chỉ một mùi hương quen thuộc, một ánh mắt, một câu nói hay một tình huống tương tự cũng đủ khiến tim đập nhanh, cơ thể căng cứng, tê liệt, hoảng loạn...

KÝ ỨC BỊ THAY THẾ – VẾT THƯƠNG CỦA ĐỨA TRẺ ĐẦU LÒNG

Không phải mọi đứa trẻ đầu lòng đều mang vết thương này. Nhưng với nhiều người trưởng thành bước vào phòng trị liệu, cảm giác mình "bị thay thế" lại là một ký ức âm thầm chưa bao giờ thực sự kết thúc. Khi một em bé chào đời, gia đình có thêm một thành viên mới. Với...

HÀNH VI XUNG ĐỘNG, MẤT KIỂM SOÁT

Nhiều người cho rằng một người nóng giận, nghiện ngập, ngoại tình, tự hủy hoại, tiêu tiền không kiểm soát hay liên tục đưa ra những quyết định bốc đồng là vì họ thiếu ý chí hoặc thiếu đạo đức. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của khoa học thần kinh và sang chấn tâm lý, rất...

KHI NGUY HIỂM ĐẾN TỪ GIA ĐÌNH

Gia đình đáng lẽ phải là nơi đứa trẻ tìm đến khi sợ hãi, đau đớn hoặc cần được bảo vệ. Nhưng với nhiều trẻ em sống trong sang chấn, chính gia đình lại là nguồn gốc của sự đe dọa. Khi ông bà, cha mẹ, anh chị em hoặc những người thân liên tục chửi mắng, đánh đập, hạ...

NGOẠI TÌNH MÃN TÍNH

Nhiều người nhìn ngoại tình chỉ dưới góc độ đạo đức: đúng hay sai, chung thủy hay phản bội. Nhưng trong thực hành lâm sàng, có những trường hợp ngoại tình diễn ra lặp đi lặp lại suốt nhiều năm, bất chấp việc mất gia đình, mất sự nghiệp, mất uy tín và gây tổn thương...

KHI NÃO BỘ KHÓA TÌNH YÊU LẠI ĐỂ BẢO VỆ BẠN

Có những người nói rằng: "Tôi rất yêu mẹ, nhưng tôi cũng rất giận mẹ." Họ vừa muốn ôm lấy mẹ, vừa muốn tránh xa. Họ cảm thấy tội lỗi vì sự tức giận của mình, nhưng cũng không thể phủ nhận nỗi đau vì đã không được yêu thương, quan tâm hay chăm sóc đúng cách. Đối với...

NHỮNG MỐI QUAN HỆ ĐỘC HẠI ĐƯỢC ĐỊNH DANH BẰNG TÌNH YÊU

Có những người bước vào một mối quan hệ đầy kiểm soát, xúc phạm, thao túng và bạo hành nhưng vẫn nói: "Vì họ yêu tôi nên mới như vậy." Họ ở lại, tha thứ hết lần này đến lần khác và tin rằng chỉ cần mình yêu đủ nhiều thì mọi chuyện sẽ thay đổi. Thực chất, điều đang giữ...

MỘT PHẦN MUỐN ĐI TRỊ LIỆU, MỘT PHẦN LẠI SỢ

Rất nhiều người từng nói: "Em biết mình cần trị liệu, nhưng cứ đến ngày hẹn là em muốn hủy", hoặc "Em muốn thay đổi, nhưng mỗi lần định bắt đầu thì lại thấy không cần nữa". Họ thường tự trách mình thiếu quyết tâm, lười biếng hay không đủ dũng cảm. Thực tế, dưới góc...

HÀNH VI LỆCH CHUẨN

Khi chứng kiến một người có hành vi lệch chuẩn như bạo lực, xâm hại, nghiện ngập, lừa dối hay vi phạm pháp luật, phản ứng đầu tiên của nhiều người là cho rằng họ "xấu", "thiếu đạo đức" hoặc "cố tình làm vậy". Yếu tố trách nhiệm cá nhân và pháp luật là vô cùng quan...

KHI NHỮNG PHẦN VÀ TIẾNG NÓI TRONG BẠN PHÂN MẢNH

Nhiều người nghĩ phân ly là mất trí nhớ hay có nhiều nhân cách, nhưng thực tế, phân ly thường âm thầm hơn rất nhiều. Đó là cách bộ não và hệ thần kinh cố gắng bảo vệ con người trước những trải nghiệm vượt quá khả năng chịu đựng. Khi nỗi đau quá lớn mà không thể được...