NHỮNG MỐI QUAN HỆ ĐỘC HẠI ĐƯỢC ĐỊNH DANH BẰNG TÌNH YÊU

NHỮNG MỐI QUAN HỆ ĐỘC HẠI ĐƯỢC ĐỊNH DANH BẰNG TÌNH YÊU

Có những người bước vào một mối quan hệ đầy kiểm soát, xúc phạm, thao túng và bạo hành nhưng vẫn nói: “Vì họ yêu tôi nên mới như vậy.” Họ ở lại, tha thứ hết lần này đến lần khác và tin rằng chỉ cần mình yêu đủ nhiều thì mọi chuyện sẽ thay đổi. Thực chất, điều đang giữ họ lại không hẳn là tình yêu, mà có thể là sang chấn phức hợp và sang chấn gắn bó.

Đối với một đứa trẻ lớn lên trong môi trường mà tình yêu luôn đi kèm với sợ hãi, chỉ trích, bỏ rơi hoặc bạo lực, não bộ dần học rằng yêu và đau là hai điều không thể tách rời. Người chăm sóc vừa là nơi an toàn, vừa là nguồn đe dọa. Hệ thần kinh phát triển trong sự mâu thuẫn: muốn đến gần để được bảo vệ nhưng cũng muốn chạy trốn để sinh tồn. Kiểu gắn bó này được gọi là gắn bó vô tổ chức (disorganized attachment) và có thể ảnh hưởng sâu sắc đến các mối quan hệ khi trưởng thành.

Khi lớn lên, nhiều người vô thức tìm đến những mối quan hệ có cảm giác quen thuộc. Họ không tìm kiếm sự bình yên mà tìm kiếm điều mà hệ thần kinh đã từng biết. Một người hay ghen tuông, kiểm soát, lạnh lùng hoặc thất thường lại khiến họ cảm thấy “có sức hút”. Trong khi đó, một người ổn định, tôn trọng và yêu thương lành mạnh đôi khi lại bị cảm nhận là “nhạt”, “không có cảm xúc” hoặc “không đủ yêu”.

Đây được gọi là sự tái hiện sang chấn (trauma reenactment). Não bộ và hệ thần kinh vô thức cố gắng quay trở lại một kịch bản quen thuộc với hy vọng lần này sẽ có một kết thúc khác. Người đó tiếp tục cố gắng làm hài lòng, hy sinh và chịu đựng để cuối cùng được yêu thương. Nhưng đáng tiếc, họ thường chỉ lặp lại chính vòng tròn đau khổ đã từng trải qua từ thời thơ ấu.

Trong những mối quan hệ như vậy, bạo hành thường được định danh bằng những cái tên rất đẹp: “Anh ghen vì anh yêu em”, “Cha mẹ đánh vì thương con”, “Nếu em không rời bỏ anh thì anh sẽ thay đổi”. Khi tình yêu bị gắn với kiểm soát và sợ hãi, nạn nhân dần mất khả năng phân biệt đâu là yêu thương, đâu là tổn thương. Họ không chỉ sợ mất người kia mà còn sợ đối diện với cảm giác cô đơn, vô giá trị và bị bỏ rơi đã tồn tại từ rất lâu trong chính mình.

Chữa lành không bắt đầu bằng việc học cách rời bỏ người khác, mà bằng việc hiểu vì sao mình không thể rời đi. Khi hệ thần kinh dần cảm nhận được sự an toàn, khi những phần bị tổn thương được lắng nghe và kết nối, con người mới có thể nhận ra rằng tình yêu không cần phải đi kèm với đau đớn để chứng minh giá trị của nó. Một mối quan hệ lành mạnh không khiến bạn phải đánh đổi phẩm giá, sự an toàn hay chính bản thân mình để được yêu.

MIA NGUYỄN

Có những người bước vào một mối quan hệ đầy kiểm soát, xúc phạm, thao túng và bạo hành nhưng vẫn nói: “Vì họ yêu tôi nên mới như vậy.” Họ ở lại, tha thứ hết lần này đến lần khác và tin rằng chỉ cần mình yêu đủ nhiều thì mọi chuyện sẽ thay đổi. Thực chất, điều đang giữ họ lại không hẳn là tình yêu, mà có thể là sang chấn phức hợp và sang chấn gắn bó.

Đối với một đứa trẻ lớn lên trong môi trường mà tình yêu luôn đi kèm với sợ hãi, chỉ trích, bỏ rơi hoặc bạo lực, não bộ dần học rằng yêu và đau là hai điều không thể tách rời. Người chăm sóc vừa là nơi an toàn, vừa là nguồn đe dọa. Hệ thần kinh phát triển trong sự mâu thuẫn: muốn đến gần để được bảo vệ nhưng cũng muốn chạy trốn để sinh tồn. Kiểu gắn bó này được gọi là gắn bó vô tổ chức (disorganized attachment) và có thể ảnh hưởng sâu sắc đến các mối quan hệ khi trưởng thành.

Khi lớn lên, nhiều người vô thức tìm đến những mối quan hệ có cảm giác quen thuộc. Họ không tìm kiếm sự bình yên mà tìm kiếm điều mà hệ thần kinh đã từng biết. Một người hay ghen tuông, kiểm soát, lạnh lùng hoặc thất thường lại khiến họ cảm thấy “có sức hút”. Trong khi đó, một người ổn định, tôn trọng và yêu thương lành mạnh đôi khi lại bị cảm nhận là “nhạt”, “không có cảm xúc” hoặc “không đủ yêu”.

Đây được gọi là sự tái hiện sang chấn (trauma reenactment). Não bộ và hệ thần kinh vô thức cố gắng quay trở lại một kịch bản quen thuộc với hy vọng lần này sẽ có một kết thúc khác. Người đó tiếp tục cố gắng làm hài lòng, hy sinh và chịu đựng để cuối cùng được yêu thương. Nhưng đáng tiếc, họ thường chỉ lặp lại chính vòng tròn đau khổ đã từng trải qua từ thời thơ ấu.

Trong những mối quan hệ như vậy, bạo hành thường được định danh bằng những cái tên rất đẹp: “Anh ghen vì anh yêu em”, “Cha mẹ đánh vì thương con”, “Nếu em không rời bỏ anh thì anh sẽ thay đổi”. Khi tình yêu bị gắn với kiểm soát và sợ hãi, nạn nhân dần mất khả năng phân biệt đâu là yêu thương, đâu là tổn thương. Họ không chỉ sợ mất người kia mà còn sợ đối diện với cảm giác cô đơn, vô giá trị và bị bỏ rơi đã tồn tại từ rất lâu trong chính mình.

Chữa lành không bắt đầu bằng việc học cách rời bỏ người khác, mà bằng việc hiểu vì sao mình không thể rời đi. Khi hệ thần kinh dần cảm nhận được sự an toàn, khi những phần bị tổn thương được lắng nghe và kết nối, con người mới có thể nhận ra rằng tình yêu không cần phải đi kèm với đau đớn để chứng minh giá trị của nó. Một mối quan hệ lành mạnh không khiến bạn phải đánh đổi phẩm giá, sự an toàn hay chính bản thân mình để được yêu.

MIA NGUYỄN

EMDR VIỆT NAM – MỘT HƯỚNG ĐI HIỆU QUẢ TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN TÂM LÝ

Có những sự kiện đau thương đã kết thúc từ rất lâu, nhưng cơ thể vẫn phản ứng như thể chúng đang diễn ra ở hiện tại. Chỉ một mùi hương quen thuộc, một ánh mắt, một câu nói hay một tình huống tương tự cũng đủ khiến tim đập nhanh, cơ thể căng cứng, tê liệt, hoảng loạn...

KÝ ỨC BỊ THAY THẾ – VẾT THƯƠNG CỦA ĐỨA TRẺ ĐẦU LÒNG

Không phải mọi đứa trẻ đầu lòng đều mang vết thương này. Nhưng với nhiều người trưởng thành bước vào phòng trị liệu, cảm giác mình "bị thay thế" lại là một ký ức âm thầm chưa bao giờ thực sự kết thúc. Khi một em bé chào đời, gia đình có thêm một thành viên mới. Với...

HÀNH VI XUNG ĐỘNG, MẤT KIỂM SOÁT

Nhiều người cho rằng một người nóng giận, nghiện ngập, ngoại tình, tự hủy hoại, tiêu tiền không kiểm soát hay liên tục đưa ra những quyết định bốc đồng là vì họ thiếu ý chí hoặc thiếu đạo đức. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của khoa học thần kinh và sang chấn tâm lý, rất...

KHI NGUY HIỂM ĐẾN TỪ GIA ĐÌNH

Gia đình đáng lẽ phải là nơi đứa trẻ tìm đến khi sợ hãi, đau đớn hoặc cần được bảo vệ. Nhưng với nhiều trẻ em sống trong sang chấn, chính gia đình lại là nguồn gốc của sự đe dọa. Khi ông bà, cha mẹ, anh chị em hoặc những người thân liên tục chửi mắng, đánh đập, hạ...

NGOẠI TÌNH MÃN TÍNH

Nhiều người nhìn ngoại tình chỉ dưới góc độ đạo đức: đúng hay sai, chung thủy hay phản bội. Nhưng trong thực hành lâm sàng, có những trường hợp ngoại tình diễn ra lặp đi lặp lại suốt nhiều năm, bất chấp việc mất gia đình, mất sự nghiệp, mất uy tín và gây tổn thương...

EMDR VIỆT NAM – MỘT HƯỚNG ĐI HIỆU QUẢ TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN TÂM LÝ

Có những sự kiện đau thương đã kết thúc từ rất lâu, nhưng cơ thể vẫn phản ứng như thể chúng đang diễn ra ở hiện tại. Chỉ một mùi hương quen thuộc, một ánh mắt, một câu nói hay một tình huống tương tự cũng đủ khiến tim đập nhanh, cơ thể căng cứng, tê liệt, hoảng loạn...

KÝ ỨC BỊ THAY THẾ – VẾT THƯƠNG CỦA ĐỨA TRẺ ĐẦU LÒNG

Không phải mọi đứa trẻ đầu lòng đều mang vết thương này. Nhưng với nhiều người trưởng thành bước vào phòng trị liệu, cảm giác mình "bị thay thế" lại là một ký ức âm thầm chưa bao giờ thực sự kết thúc. Khi một em bé chào đời, gia đình có thêm một thành viên mới. Với...

HÀNH VI XUNG ĐỘNG, MẤT KIỂM SOÁT

Nhiều người cho rằng một người nóng giận, nghiện ngập, ngoại tình, tự hủy hoại, tiêu tiền không kiểm soát hay liên tục đưa ra những quyết định bốc đồng là vì họ thiếu ý chí hoặc thiếu đạo đức. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của khoa học thần kinh và sang chấn tâm lý, rất...

KHI NGUY HIỂM ĐẾN TỪ GIA ĐÌNH

Gia đình đáng lẽ phải là nơi đứa trẻ tìm đến khi sợ hãi, đau đớn hoặc cần được bảo vệ. Nhưng với nhiều trẻ em sống trong sang chấn, chính gia đình lại là nguồn gốc của sự đe dọa. Khi ông bà, cha mẹ, anh chị em hoặc những người thân liên tục chửi mắng, đánh đập, hạ...

NGOẠI TÌNH MÃN TÍNH

Nhiều người nhìn ngoại tình chỉ dưới góc độ đạo đức: đúng hay sai, chung thủy hay phản bội. Nhưng trong thực hành lâm sàng, có những trường hợp ngoại tình diễn ra lặp đi lặp lại suốt nhiều năm, bất chấp việc mất gia đình, mất sự nghiệp, mất uy tín và gây tổn thương...

KHI NÃO BỘ KHÓA TÌNH YÊU LẠI ĐỂ BẢO VỆ BẠN

Có những người nói rằng: "Tôi rất yêu mẹ, nhưng tôi cũng rất giận mẹ." Họ vừa muốn ôm lấy mẹ, vừa muốn tránh xa. Họ cảm thấy tội lỗi vì sự tức giận của mình, nhưng cũng không thể phủ nhận nỗi đau vì đã không được yêu thương, quan tâm hay chăm sóc đúng cách. Đối với...

MỘT PHẦN MUỐN ĐI TRỊ LIỆU, MỘT PHẦN LẠI SỢ

Rất nhiều người từng nói: "Em biết mình cần trị liệu, nhưng cứ đến ngày hẹn là em muốn hủy", hoặc "Em muốn thay đổi, nhưng mỗi lần định bắt đầu thì lại thấy không cần nữa". Họ thường tự trách mình thiếu quyết tâm, lười biếng hay không đủ dũng cảm. Thực tế, dưới góc...

HÀNH VI LỆCH CHUẨN

Khi chứng kiến một người có hành vi lệch chuẩn như bạo lực, xâm hại, nghiện ngập, lừa dối hay vi phạm pháp luật, phản ứng đầu tiên của nhiều người là cho rằng họ "xấu", "thiếu đạo đức" hoặc "cố tình làm vậy". Yếu tố trách nhiệm cá nhân và pháp luật là vô cùng quan...

KHI NHỮNG PHẦN VÀ TIẾNG NÓI TRONG BẠN PHÂN MẢNH

Nhiều người nghĩ phân ly là mất trí nhớ hay có nhiều nhân cách, nhưng thực tế, phân ly thường âm thầm hơn rất nhiều. Đó là cách bộ não và hệ thần kinh cố gắng bảo vệ con người trước những trải nghiệm vượt quá khả năng chịu đựng. Khi nỗi đau quá lớn mà không thể được...

KHÔNG CÓ RANH GIỚI VỚI CON LÀ MỘT DẠNG XÂM HẠI

Khi nhắc đến xâm hại trẻ em, nhiều người thường nghĩ đến bạo lực thể chất hoặc xâm hại tình dục. Tuy nhiên, có một dạng tổn thương âm thầm hơn, ít được nhận diện hơn nhưng có thể để lại những hậu quả kéo dài suốt cuộc đời: sự xóa nhòa ranh giới giữa cha mẹ và con cái....