NGƯỜI ĐẸP VÀ QUÁI THÚ

NGƯỜI ĐẸP VÀ QUÁI THÚ

Người đẹp và Quái thú – Beauty and The Beast, bản hoạt hình được Walt Disney công chiếu năm 1991, là câu chuyện cổ tích kể về mối tình đẹp, thơ mộng nhưng cũng lắm trắc trở giữa Belle dũng cảm, tử tế, kiên nhẫn, vị tha, thông minh, hiếu thảo, không ham mê vật chất và chàng hoàng tử xấu tính, vì phạm sai lầm mà bị phù phép trở nên xấu xí. Belle từng là một nhân vật nữ phá cách, thoát khỏi lối mòn của những nàng công chúa Disney lúc bấy giờ – dành toàn bộ thời gian để tìm kiếm “hoàng tử”. Cô thông minh, bướng bỉnh và kiên cường, cô thích học hỏi, cô yêu những cuốn sách.

 

Bộ phim truyền tải rất nhiều thông điệp giá trị, nhưng cũng ẩn chứa khuôn mẫu nhân vật có thể đưa ra những gợi ý gây vấn đề. Đó là khuôn mẫu về “thuần thú sư” – người dùng tình yêu và sự tử tế của mình để cảm hóa/thay đổi/thuần hóa người bạn đời/đối tác “quái thú”, có nhiều vấn đề (hung hăng, thô lỗ, lạnh lùng,…). Và trong câu chuyện của Belle, điều này được thể hiện rõ ở chi tiết “quái thú” hung tợn, thô lỗ hay nổi giận được Belle cảm hóa, học cách dùng thìa, cách vuốt ve chim, bộc lộ sự cảm thông và hy sinh khi để cô về thăm nhà.

 

Xin lưu ý rằng tôi không có mong muốn chỉ trích hay phê phán tác phẩm Người đẹp và Quái thú. Bài viết chỉ mượn tác phẩm như một đầu đề giúp mọi người dễ hình dung hơn về những nội dung mà tôi sẽ đề cập sau đó. 

 

“Người đẹp và Quái thú” là một khuôn mẫu thường thấy ở nhiều tác phẩm mang phong cách lãng mạn, chẳng hạn như Năm mươi sắc thái (Fifty Shades), Vườn sao băng (Boys Over Flowers), Nương nương khang, Kiss me liar. Hay trong tiểu thuyết lãng mạn Trung Quốc, những nhân vật có phẩm chất như săn sóc, bao dung, vị tha, chữa lành thường sẽ va phải một đối tác lạnh lùng, ác độc, hư hỏng. Lời dẫn truyện thường sẽ được gợi ý theo kiểu: “quái thú” lạnh lùng vì “giai nhân” mà nở nụ cười, “giai nhân” là người duy nhất được “quái thú” đối xử tốt. Mối quan hệ của họ sẽ trông như giai nhân và ác long. Giai nhân thì chỉ chọn ác long mà không chọn kỵ sĩ. Nghe thì có vẻ nghịch lý nhưng tôi nghĩ điều này rất phổ biến trong xã hội.

 

Tôi từng gặp rất nhiều người tự bước vào mối quan hệ rắc rối này và tôi tin bạn cũng có thể từng nhìn thấy hoặc từng nghe thấy điều này. Họ là những người cực kỳ siêng năng trong việc thay đổi đối tác của mình. Đối tác mà họ chọn trông có vẻ thua kém họ về nhiều mặt. Họ nghĩ rằng sau khi kết hôn mọi chuyện sẽ tốt hơn, sau khi kết hôn có thể dùng trách nhiệm đối với gia đình để thay đổi bạn đời hoặc sau khi có con bạn đời sẽ trở nên trưởng thành hơn như ý họ muốn. Tương tự, ta cũng có thể thấy những người nỗ lực kiểm soát đối tác/bạn đời khỏi những thú vui không lành mạnh.

 

Thoạt nhìn mối quan hệ khập khiễng này trông có vẻ không phải vấn đề gì quá nghiêm trọng. Vì ta dễ dàng nhìn thấy nó ở xung quanh ta, người ngoài nhìn vào chỉ có thể nói: cả hai chưa hết duyên, hết nợ. Nhưng theo góc nhìn của tôi, tất cả đều là một ví dụ cụ thể cho những mối quan hệ đồng phụ thuộc (Codependent Relationship). Khi mà một người trong mối quan hệ “hư hỏng” và người kia nỗ lực trong việc “sửa chữa”. Khát khao “sửa chữa” và tự gánh trách nhiệm “sửa chữa” có thể kéo chính “người cứu rỗi” xuống. “Người cứu rỗi” có thể rơi vào tình trạng không có khả năng từ chối, thiết lập giới hạn; ưu tiên nhu cầu của người khác hơn mình; ám ảnh với việc kiểm soát; thường xuyên nghi ngờ, tức giận; phủ nhận, phớt lờ cảm xúc của bản thân;…

 

Mối quan hệ của các nhân vật trong Người đẹp và Quái thú, Năm mươi sắc thái hay các tiểu thuyết tình cảm khác có thể không phải là mối quan hệ đồng phụ thuộc nhưng có khả năng gợi ý cho một mối quan hệ đồng phụ thuộc bởi tính lãng mạn của nó.

 

Trong những huyễn tưởng đó, “người cứu rỗi”  lúc nào nghĩ về đối tác “quái thú” rồi sẽ hóa thành “hoàng tử” dưới tình yêu của họ. Bạn đời rồi sẽ không còn vô tâm nữa, sẽ cùng họ xây dựng tổ ấm, sẽ trở thành phiên bản mà họ mong muốn, hay cuộc đời họ sẽ trở nên tốt hơn nếu người bạn đời chưa-đủ-tốt thay đổi. Thay vì tìm và yêu những người đúng gu, họ chọn những người “hư hỏng” rồi đau khổ vì không thể “sửa chữa” nổi.

 

Tất cả những đau khổ của ta bắt đầu từ mong muốn thay đổi người khác.

 

Đồng hành cùng nhau vượt qua những khó khăn, cám dỗ là điều quý giá và đáng trân trọng. Ở đây tôi không hề khuyến khích việc bỏ mặc hay thờ ơ trước khó khăn của người khác. Nhưng hãy lưu tâm đến cả đối tác nữa: sự giúp đỡ của bạn liệu có được người kia đón nhận, hay người kia có nỗ lực hành động để thay đổi không. Đừng bắt đầu cuộc giải cứu một mình. Tình yêu lành mạnh là nắm tay nhau tiến về phía trước, không phải dừng di chuyển rồi túm chặt lấy nhau trong đau khổ, hay một người đuổi một người chạy.

 

Nếu điều đó xảy ra nghĩa là bạn đang ở trong một mối quan hệ đồng phụ thuộc. Lưu ý rằng sự đồng phụ thuộc không chỉ xảy ra trong tình yêu mà còn có tình thân, tình bạn. Phục hồi từ tình trạng đồng phụ thuộc bao gồm việc tìm ra mối liên hệ giữa trải nghiệm thời thơ ấu với hành vi, suy nghĩ gây vấn đề; cảm nhận một lần nữa những nỗi đau, mất mát, giận dữ bị đè nén; điều chỉnh lại giá trị, hệ thống niềm tin, học cách thức ứng xử hiệu quả trong mối quan hệ.

 

Mối quan hệ đồng phụ thuộc gây đau khổ cho cả hai người, đôi khi còn ảnh hưởng đến những người xung quanh. Nhưng chúng ta lại có rất ít hiểu biết về nó và dễ dàng đi vào mối quan hệ độc hại này, bởi dư âm vọng về từ tổn thương thời thơ ấu và cả xu hướng lãng mạn hóa theo kiểu “Người đẹp và Quái thú”. Mong rằng mỗi chúng ta đều “lành lặn”, đều ổn với chính mình trước khi bước vào mối quan hệ lãng mạn và cũng hãy dũng cảm rời đi, can đảm nhìn lại, để học hỏi và bước tiếp sau những gì đã qua bạn nhé!

THẢO VY 

Người đẹp và Quái thú – Beauty and The Beast, bản hoạt hình được Walt Disney công chiếu năm 1991, là câu chuyện cổ tích kể về mối tình đẹp, thơ mộng nhưng cũng lắm trắc trở giữa Belle dũng cảm, tử tế, kiên nhẫn, vị tha, thông minh, hiếu thảo, không ham mê vật chất và chàng hoàng tử xấu tính, vì phạm sai lầm mà bị phù phép trở nên xấu xí. Belle từng là một nhân vật nữ phá cách, thoát khỏi lối mòn của những nàng công chúa Disney lúc bấy giờ – dành toàn bộ thời gian để tìm kiếm “hoàng tử”. Cô thông minh, bướng bỉnh và kiên cường, cô thích học hỏi, cô yêu những cuốn sách.

 

Bộ phim truyền tải rất nhiều thông điệp giá trị, nhưng cũng ẩn chứa khuôn mẫu nhân vật có thể đưa ra những gợi ý gây vấn đề. Đó là khuôn mẫu về “thuần thú sư” – người dùng tình yêu và sự tử tế của mình để cảm hóa/thay đổi/thuần hóa người bạn đời/đối tác “quái thú”, có nhiều vấn đề (hung hăng, thô lỗ, lạnh lùng,…). Và trong câu chuyện của Belle, điều này được thể hiện rõ ở chi tiết “quái thú” hung tợn, thô lỗ hay nổi giận được Belle cảm hóa, học cách dùng thìa, cách vuốt ve chim, bộc lộ sự cảm thông và hy sinh khi để cô về thăm nhà.

 

Xin lưu ý rằng tôi không có mong muốn chỉ trích hay phê phán tác phẩm Người đẹp và Quái thú. Bài viết chỉ mượn tác phẩm như một đầu đề giúp mọi người dễ hình dung hơn về những nội dung mà tôi sẽ đề cập sau đó. 

 

“Người đẹp và Quái thú” là một khuôn mẫu thường thấy ở nhiều tác phẩm mang phong cách lãng mạn, chẳng hạn như Năm mươi sắc thái (Fifty Shades), Vườn sao băng (Boys Over Flowers), Nương nương khang, Kiss me liar. Hay trong tiểu thuyết lãng mạn Trung Quốc, những nhân vật có phẩm chất như săn sóc, bao dung, vị tha, chữa lành thường sẽ va phải một đối tác lạnh lùng, ác độc, hư hỏng. Lời dẫn truyện thường sẽ được gợi ý theo kiểu: “quái thú” lạnh lùng vì “giai nhân” mà nở nụ cười, “giai nhân” là người duy nhất được “quái thú” đối xử tốt. Mối quan hệ của họ sẽ trông như giai nhân và ác long. Giai nhân thì chỉ chọn ác long mà không chọn kỵ sĩ. Nghe thì có vẻ nghịch lý nhưng tôi nghĩ điều này rất phổ biến trong xã hội.

 

Tôi từng gặp rất nhiều người tự bước vào mối quan hệ rắc rối này và tôi tin bạn cũng có thể từng nhìn thấy hoặc từng nghe thấy điều này. Họ là những người cực kỳ siêng năng trong việc thay đổi đối tác của mình. Đối tác mà họ chọn trông có vẻ thua kém họ về nhiều mặt. Họ nghĩ rằng sau khi kết hôn mọi chuyện sẽ tốt hơn, sau khi kết hôn có thể dùng trách nhiệm đối với gia đình để thay đổi bạn đời hoặc sau khi có con bạn đời sẽ trở nên trưởng thành hơn như ý họ muốn. Tương tự, ta cũng có thể thấy những người nỗ lực kiểm soát đối tác/bạn đời khỏi những thú vui không lành mạnh.

 

Thoạt nhìn mối quan hệ khập khiễng này trông có vẻ không phải vấn đề gì quá nghiêm trọng. Vì ta dễ dàng nhìn thấy nó ở xung quanh ta, người ngoài nhìn vào chỉ có thể nói: cả hai chưa hết duyên, hết nợ. Nhưng theo góc nhìn của tôi, tất cả đều là một ví dụ cụ thể cho những mối quan hệ đồng phụ thuộc (Codependent Relationship). Khi mà một người trong mối quan hệ “hư hỏng” và người kia nỗ lực trong việc “sửa chữa”. Khát khao “sửa chữa” và tự gánh trách nhiệm “sửa chữa” có thể kéo chính “người cứu rỗi” xuống. “Người cứu rỗi” có thể rơi vào tình trạng không có khả năng từ chối, thiết lập giới hạn; ưu tiên nhu cầu của người khác hơn mình; ám ảnh với việc kiểm soát; thường xuyên nghi ngờ, tức giận; phủ nhận, phớt lờ cảm xúc của bản thân;…

 

Mối quan hệ của các nhân vật trong Người đẹp và Quái thú, Năm mươi sắc thái hay các tiểu thuyết tình cảm khác có thể không phải là mối quan hệ đồng phụ thuộc nhưng có khả năng gợi ý cho một mối quan hệ đồng phụ thuộc bởi tính lãng mạn của nó.

 

Trong những huyễn tưởng đó, “người cứu rỗi”  lúc nào nghĩ về đối tác “quái thú” rồi sẽ hóa thành “hoàng tử” dưới tình yêu của họ. Bạn đời rồi sẽ không còn vô tâm nữa, sẽ cùng họ xây dựng tổ ấm, sẽ trở thành phiên bản mà họ mong muốn, hay cuộc đời họ sẽ trở nên tốt hơn nếu người bạn đời chưa-đủ-tốt thay đổi. Thay vì tìm và yêu những người đúng gu, họ chọn những người “hư hỏng” rồi đau khổ vì không thể “sửa chữa” nổi.

 

Tất cả những đau khổ của ta bắt đầu từ mong muốn thay đổi người khác.

 

Đồng hành cùng nhau vượt qua những khó khăn, cám dỗ là điều quý giá và đáng trân trọng. Ở đây tôi không hề khuyến khích việc bỏ mặc hay thờ ơ trước khó khăn của người khác. Nhưng hãy lưu tâm đến cả đối tác nữa: sự giúp đỡ của bạn liệu có được người kia đón nhận, hay người kia có nỗ lực hành động để thay đổi không. Đừng bắt đầu cuộc giải cứu một mình. Tình yêu lành mạnh là nắm tay nhau tiến về phía trước, không phải dừng di chuyển rồi túm chặt lấy nhau trong đau khổ, hay một người đuổi một người chạy.

 

Nếu điều đó xảy ra nghĩa là bạn đang ở trong một mối quan hệ đồng phụ thuộc. Lưu ý rằng sự đồng phụ thuộc không chỉ xảy ra trong tình yêu mà còn có tình thân, tình bạn. Phục hồi từ tình trạng đồng phụ thuộc bao gồm việc tìm ra mối liên hệ giữa trải nghiệm thời thơ ấu với hành vi, suy nghĩ gây vấn đề; cảm nhận một lần nữa những nỗi đau, mất mát, giận dữ bị đè nén; điều chỉnh lại giá trị, hệ thống niềm tin, học cách thức ứng xử hiệu quả trong mối quan hệ.

 

Mối quan hệ đồng phụ thuộc gây đau khổ cho cả hai người, đôi khi còn ảnh hưởng đến những người xung quanh. Nhưng chúng ta lại có rất ít hiểu biết về nó và dễ dàng đi vào mối quan hệ độc hại này, bởi dư âm vọng về từ tổn thương thời thơ ấu và cả xu hướng lãng mạn hóa theo kiểu “Người đẹp và Quái thú”. Mong rằng mỗi chúng ta đều “lành lặn”, đều ổn với chính mình trước khi bước vào mối quan hệ lãng mạn và cũng hãy dũng cảm rời đi, can đảm nhìn lại, để học hỏi và bước tiếp sau những gì đã qua bạn nhé!

THẢO VY 

NGƯỜI CŨ TÌM VỀ

Người xưa có câu “tình cũ không rủ cũng về”, để nói về những mối tình không trọn vẹn, thường làm con người ta dằn vặt, để một ngày ta muốn dang tay ôm lấy cái quá khứ, muốn bù đắp cho người cũ cũng vì ngày đó ta vội vàng đánh mất nhau. Nhưng có phải đó là ta đang yêu...

NHỮNG NGƯỜI ĐÀN ÔNG MỜ NHẠT

Một người chồng, người cha ít nói, ít bày tỏ cảm xúc, hoặc là vùi đầu vào công việc hoặc là sáng xỉn chiều say, hoặc là bùng nổ hoặc là lặng thinh, mất kết nối. Đó là hình ảnh chung về những người đàn ông, những người chú, người cậu nơi tôi sinh ra và lớn lên. Họ có...

BAO NHIÊU MỚI LÀ ĐỦ?

“Liệu tôi có đang làm tốt không? Tôi đang làm theo đúng hướng chứ? Tôi sẽ thành công mà nhỉ” Những câu hỏi luôn xuất hiện mỗi khi cô ấy muốn làm một điều gì, hay được giao nhiệm vụ nào đó. Dù có khả năng để làm nhưng trước khi bắt đầu thực hiện thì những câu nói này...

MONG TỪNG NGÀY CHO ĐẾN GIÁNG SINH

Một mùa Giáng sinh nữa lại về, Sài Gòn mấy hôm nay trời trở lạnh, những cung đường thay sắc áo rực rỡ dưới muôn ngàn ánh đèn lung linh huyền ảo. Đâu đó lúc chiều tà tiếng chuông nhà thờ trong xóm Đạo ngân vang điểm từng hồi chậm rãi, rung rung trong làn sương mỏng gợi...

SỰ TRÂN TRỌNG TRONG MỐI QUAN HỆ

Hiếm ai ngờ rằng sự thiếu trân trọng chính là một trong những nguyên nhân chính gây ra sự tan vỡ trong các mối quan hệ. Nhiều người phụ nữ dốc lòng vì chồng vì con, nhưng đổi lại không gì ngoài sự hờ hững. Chắc hẳn không một người phụ nữ nào muốn cái danh hư ảo mang...

GIAO TIẾP TRONG TÌNH YÊU

  Anh ơi, em mệt mỏi quá! Sao thế? … Thôi, không có gì đâu! Ừ. Vậy em nghỉ ngơi cho khỏe. Khi nào em thấy ổn hơn thì mình nói chuyện sau nhé. Anh không hiểu em gì cả! Anh đúng là một kẻ vô tâm. Kịch bản quen thuộc ở nhiều cặp đôi này có lẽ bạn cũng dễ đoán được...

AI KHÔNG THÍCH TẾT?

  Khuôn khổ của một đứa trẻ ngoan  Gần đến Tết, tâm trạng của em cứ lên xuống thất thường. Em sắp được về nhà với vòng tay mẹ sau một năm xa nhà miệt mài học tập. Em nhớ mẹ, nhớ cha, nhớ cả đứa em gái “mít ướt, đụng đâu khóc đó”. Em nhớ những bữa ăn gia đình quây...

CHIẾN THẮNG TRONG CUỘC HẸN ĐẦU TIÊN

  Có thể bạn sẽ không tin, nhưng trong cuộc hẹn hò đầu tiên, một người đàn ông thường chỉ mất khoảng 60 giây để quyết định xem anh ta có muốn có cuộc hẹn thứ hai với bạn không. Thật vậy ư? Chắc chắn rồi! Những khoảnh khắc cực kỳ quan trọng như thế này luôn xảy ra...

KHOẢNG CÁCH NÀO CHO TÌNH YÊU

Tôi có hai anh bạn cứ gặp nhau là than phiền về cô vợ của mình và ao ước rằng vợ của mình giống vợ người kia.  Anh Lâm ngán ngẩm với cô vợ kiểm soát và lệ thuộc quá mức vào mình. Mỗi buổi sáng thức dậy, anh sẽ phải dành ra mười lăm phút để liệt kê chi tiết lịch trình...

TÌM NGƯỜI TỐT HƠN ANH

Tôi nhớ một buổi tối nọ, cô bạn tôi sau khi uống say mèm, đã gục mặt vào lòng tôi và rơi những giọt nước mắt vừa bất lực, vừa đau đớn vì mới chia tay bạn trai sau ba năm gắn bó. Cô ấy nức nở rằng: “Anh ấy bảo tao hãy tìm người tốt hơn. Nhưng anh đâu biết rằng tao sẽ...

NỢ EM HAI TIẾNG “HÔN NHÂN”

Tình yêu mù quáng hay cạm bẫy của tình yêu phần lớn là do chính người trong cuộc tạo ra vì chưa bao giờ bạn chấp nhận sự thật rằng anh không yêu bạn chân thành. Có trăm ngàn lý do để anh còn rong ruổi bên ngoài chẳng hạn như là do còn trẻ, bị hấp dẫn bởi những cái mới...

MỘT CUỘC HÔN NHÂN BỀN VỮNG

Nhiều người cho rằng “Hôn nhân là nấm mồ của tình yêu”, bởi có những cặp đôi dù yêu nhau vô cùng sâu đậm nhưng sau khi về chung một nhà không lâu thì lại quyết định chia lìa đôi ngả. Vốn dĩ, hôn nhân không phải đích đến của tình yêu, mà là khởi đầu cho một hành trình...

NGƯỜI CŨ TÌM VỀ

Người xưa có câu “tình cũ không rủ cũng về”, để nói về những mối tình không trọn vẹn, thường làm con người ta dằn vặt, để một ngày ta muốn dang tay ôm lấy cái quá khứ, muốn bù đắp cho người cũ cũng vì ngày đó ta vội vàng đánh mất nhau. Nhưng có phải đó là ta đang yêu...

NGHI NGỜ CẢM XÚC CỦA ĐỐI PHƯƠNG ?

Những lúc mối quan hệ trở nên tệ đi, chúng ta bắt đầu nghi ngờ rằng liệu người yêu của mình có cảm thấy buồn bực, chán chường giống như mình không. Chúng ta bắt đầu suy nghĩ rằng những lời nói và hành động của họ chứng minh rằng họ không có cảm xúc thực sự đối với ta,...

NHỮNG NGƯỜI ĐÀN ÔNG MỜ NHẠT

Một người chồng, người cha ít nói, ít bày tỏ cảm xúc, hoặc là vùi đầu vào công việc hoặc là sáng xỉn chiều say, hoặc là bùng nổ hoặc là lặng thinh, mất kết nối. Đó là hình ảnh chung về những người đàn ông, những người chú, người cậu nơi tôi sinh ra và lớn lên. Họ có...