Nhiều nhà trị liệu và cả thân chủ thường sử dụng từ “phức hợp” để mô tả những trường hợp có biểu hiện mâu thuẫn, khó hiểu hoặc khó can thiệp. Một thân chủ có thể vừa muốn được giúp đỡ vừa từ chối sự giúp đỡ, vừa khao khát gần gũi vừa sợ hãi sự thân mật, hoặc vừa mong muốn thay đổi vừa liên tục sabotaging chính mình. Tuy nhiên, dưới góc nhìn sang chấn, sự “phức hợp” này thường không phải là vấn đề về tính cách. Nó là kết quả của những chiến lược sinh tồn được hình thành trong các hoàn cảnh quá sức chịu đựng.

Khi một đứa trẻ lớn lên trong môi trường không an toàn, đặc biệt khi nguồn nguy hiểm lại đến từ chính những người mà trẻ phụ thuộc để tồn tại, hệ thần kinh phải tìm cách thích nghi. Một phần của đứa trẻ có thể học cách tìm kiếm sự gắn bó để được bảo vệ, trong khi một phần khác học cách tránh né vì sự gần gũi đồng nghĩa với đau đớn hoặc thất vọng. Cả hai phản ứng đều hợp lý trong hoàn cảnh đó. Vấn đề là chúng tiếp tục tồn tại song song trong cuộc sống trưởng thành, tạo nên những xung đột nội tâm khó hiểu.

Nhiều thân chủ CPTSD mô tả cảm giác như có những phần khác nhau bên trong mình. Một phần muốn yêu thương và kết nối, trong khi phần khác muốn rút lui. Một phần muốn tiến về phía trước, còn phần khác lại sợ thay đổi. Một phần mong muốn được chăm sóc, nhưng phần khác lại cảm thấy việc phụ thuộc vào người khác là nguy hiểm. Những xung đột này không phản ánh sự thiếu nhất quán hay thiếu quyết tâm. Chúng phản ánh việc nhiều chiến lược sinh tồn khác nhau đang cùng tồn tại trong một hệ thần kinh.

Sự “phức hợp” còn xuất hiện khi thân chủ mang theo những niềm tin trái ngược về bản thân và người khác. Họ có thể vừa tin rằng mình không xứng đáng được yêu thương, vừa khao khát được yêu thương sâu sắc. Họ có thể vừa muốn tin tưởng người khác, vừa luôn chuẩn bị cho khả năng bị tổn thương. Những mâu thuẫn này không phải là lỗi trong suy nghĩ mà là dấu vết của những trải nghiệm gắn bó không an toàn và sang chấn kéo dài.

Điều quan trọng là nhìn nhận sự phức hợp bằng sự tò mò thay vì phán xét. Thay vì hỏi: “Tại sao thân chủ lại mâu thuẫn như vậy?”, chúng ta có thể hỏi: “Mỗi phần đang cố gắng bảo vệ điều gì?” Khi hiểu rằng mỗi phản ứng đều từng có chức năng sinh tồn, nhà trị liệu và thân chủ có thể bắt đầu xây dựng lòng trắc ẩn đối với hệ thống bên trong của mình.

Trong trị liệu sang chấn, mục tiêu không phải là loại bỏ những phần mâu thuẫn mà là giúp chúng hiểu nhau hơn. Khi hệ thần kinh dần cảm thấy an toàn, những xung đột nội tâm có thể trở nên ít cực đoan hơn. Điều từng được gọi là “phức hợp” thực chất thường là một hệ thống đang cố gắng bảo vệ con người bằng nhiều cách khác nhau cùng một lúc.

MIA NGUYỄN

Nhiều nhà trị liệu và cả thân chủ thường sử dụng từ “phức hợp” để mô tả những trường hợp có biểu hiện mâu thuẫn, khó hiểu hoặc khó can thiệp. Một thân chủ có thể vừa muốn được giúp đỡ vừa từ chối sự giúp đỡ, vừa khao khát gần gũi vừa sợ hãi sự thân mật, hoặc vừa mong muốn thay đổi vừa liên tục sabotaging chính mình. Tuy nhiên, dưới góc nhìn sang chấn, sự “phức hợp” này thường không phải là vấn đề về tính cách. Nó là kết quả của những chiến lược sinh tồn được hình thành trong các hoàn cảnh quá sức chịu đựng.

Khi một đứa trẻ lớn lên trong môi trường không an toàn, đặc biệt khi nguồn nguy hiểm lại đến từ chính những người mà trẻ phụ thuộc để tồn tại, hệ thần kinh phải tìm cách thích nghi. Một phần của đứa trẻ có thể học cách tìm kiếm sự gắn bó để được bảo vệ, trong khi một phần khác học cách tránh né vì sự gần gũi đồng nghĩa với đau đớn hoặc thất vọng. Cả hai phản ứng đều hợp lý trong hoàn cảnh đó. Vấn đề là chúng tiếp tục tồn tại song song trong cuộc sống trưởng thành, tạo nên những xung đột nội tâm khó hiểu.

Nhiều thân chủ CPTSD mô tả cảm giác như có những phần khác nhau bên trong mình. Một phần muốn yêu thương và kết nối, trong khi phần khác muốn rút lui. Một phần muốn tiến về phía trước, còn phần khác lại sợ thay đổi. Một phần mong muốn được chăm sóc, nhưng phần khác lại cảm thấy việc phụ thuộc vào người khác là nguy hiểm. Những xung đột này không phản ánh sự thiếu nhất quán hay thiếu quyết tâm. Chúng phản ánh việc nhiều chiến lược sinh tồn khác nhau đang cùng tồn tại trong một hệ thần kinh.

Sự “phức hợp” còn xuất hiện khi thân chủ mang theo những niềm tin trái ngược về bản thân và người khác. Họ có thể vừa tin rằng mình không xứng đáng được yêu thương, vừa khao khát được yêu thương sâu sắc. Họ có thể vừa muốn tin tưởng người khác, vừa luôn chuẩn bị cho khả năng bị tổn thương. Những mâu thuẫn này không phải là lỗi trong suy nghĩ mà là dấu vết của những trải nghiệm gắn bó không an toàn và sang chấn kéo dài.

Điều quan trọng là nhìn nhận sự phức hợp bằng sự tò mò thay vì phán xét. Thay vì hỏi: “Tại sao thân chủ lại mâu thuẫn như vậy?”, chúng ta có thể hỏi: “Mỗi phần đang cố gắng bảo vệ điều gì?” Khi hiểu rằng mỗi phản ứng đều từng có chức năng sinh tồn, nhà trị liệu và thân chủ có thể bắt đầu xây dựng lòng trắc ẩn đối với hệ thống bên trong của mình.

Trong trị liệu sang chấn, mục tiêu không phải là loại bỏ những phần mâu thuẫn mà là giúp chúng hiểu nhau hơn. Khi hệ thần kinh dần cảm thấy an toàn, những xung đột nội tâm có thể trở nên ít cực đoan hơn. Điều từng được gọi là “phức hợp” thực chất thường là một hệ thống đang cố gắng bảo vệ con người bằng nhiều cách khác nhau cùng một lúc.​

MIA NGUYỄN