ÁI KỶ VÀ SỰ HỦY HOẠI CẢM XÚC

ÁI KỶ VÀ SỰ HỦY HOẠI CẢM XÚC

 

Người mắc chứng ái kỷ thường khiến người khác bị cuốn vào một thế giới đầy hỗn loạn và tổn thương. Họ là những kẻ luôn khao khát được ngưỡng mộ, được xem là trung tâm của mọi sự chú ý.

Đằng sau vẻ ngoài tự tin, quyến rũ và thành công là một cái tôi mong manh đến mức phải liên tục được củng cố bằng những phản hồi tích cực từ người khác. Sự yếm thế của họ được che đậy bởi một mặt nạ quyền lực, điều khiển và thao túng.

Những người ái kỷ không ngần ngại khai thác tình cảm, lòng tin và sự nhẫn nhịn của người khác để phục vụ cho nhu cầu cá nhân. Họ có thể làm bạn cảm thấy mình quan trọng trong một khoảnh khắc, nhưng nhanh chóng hắt hủi, xem thường bạn khi không còn giá trị lợi dụng.

Trong mối quan hệ, họ thường thủ vai “nạn nhân”, che giấu hành vi độc hại dưới lớp vỏ bị tổn thương. Họ thao túng bạn bằng cảm giác tội lỗi, khiến bạn luôn phải chạy theo để “sửa sai”, để được yêu thương trở lại.

Khi yêu một người ái kỷ, bạn có thể bắt đầu nghi ngờ chính mình, đánh mất lòng tin vào cảm xúc cá nhân, và dần cảm thấy bản thân không còn đủ tốt.

Họ khiến bạn tin rằng mọi vấn đề đều bắt nguồn từ bạn, rằng nếu bạn cố gắng hơn, nhẫn nhịn hơn, thì mối quan hệ sẽ ổn. Nhưng sự thật là không có điểm dừng cho những đòi hỏi và sự bất mãn của họ.

Điều đáng sợ ở người ái kỷ không chỉ là hành vi kiểm soát, mà còn là sự không khả năng đối diện với chính mình. Họ bị mắc kẹt trong thế giới của ảo tưởng, nơi họ là nạn nhân, là người không bao giờ sai, và không cần thay đổi.

Chỉ khi đối mặt với một biến cố đủ lớn – một sự thật không thể phủ nhận – lớp vỏ tự tôn ấy mới có thể rạn nứt. Nhưng ngay cả lúc đó, con đường chuyển hóa vẫn rất mong manh.

Quan trọng nhất, bạn cần hiểu: bạn không có nghĩa vụ phải “cứu” họ. Sự thay đổi, nếu có, chỉ bắt đầu từ bên trong chính họ. Và bạn – người đã chịu đựng, nhẫn nhịn và hy sinh – xứng đáng được chữa lành và yêu thương trong một mối quan hệ lành mạnh, nơi bạn được nhìn nhận đúng với giá trị của mình.

MIA NGUYỄN

Người mắc chứng ái kỷ thường khiến người khác bị cuốn vào một thế giới đầy hỗn loạn và tổn thương. Họ là những kẻ luôn khao khát được ngưỡng mộ, được xem là trung tâm của mọi sự chú ý.

Đằng sau vẻ ngoài tự tin, quyến rũ và thành công là một cái tôi mong manh đến mức phải liên tục được củng cố bằng những phản hồi tích cực từ người khác. Sự yếm thế của họ được che đậy bởi một mặt nạ quyền lực, điều khiển và thao túng.

Những người ái kỷ không ngần ngại khai thác tình cảm, lòng tin và sự nhẫn nhịn của người khác để phục vụ cho nhu cầu cá nhân. Họ có thể làm bạn cảm thấy mình quan trọng trong một khoảnh khắc, nhưng nhanh chóng hắt hủi, xem thường bạn khi không còn giá trị lợi dụng.

Trong mối quan hệ, họ thường thủ vai “nạn nhân”, che giấu hành vi độc hại dưới lớp vỏ bị tổn thương. Họ thao túng bạn bằng cảm giác tội lỗi, khiến bạn luôn phải chạy theo để “sửa sai”, để được yêu thương trở lại.

Khi yêu một người ái kỷ, bạn có thể bắt đầu nghi ngờ chính mình, đánh mất lòng tin vào cảm xúc cá nhân, và dần cảm thấy bản thân không còn đủ tốt.

Họ khiến bạn tin rằng mọi vấn đề đều bắt nguồn từ bạn, rằng nếu bạn cố gắng hơn, nhẫn nhịn hơn, thì mối quan hệ sẽ ổn. Nhưng sự thật là không có điểm dừng cho những đòi hỏi và sự bất mãn của họ.

Điều đáng sợ ở người ái kỷ không chỉ là hành vi kiểm soát, mà còn là sự không khả năng đối diện với chính mình. Họ bị mắc kẹt trong thế giới của ảo tưởng, nơi họ là nạn nhân, là người không bao giờ sai, và không cần thay đổi.

Chỉ khi đối mặt với một biến cố đủ lớn – một sự thật không thể phủ nhận – lớp vỏ tự tôn ấy mới có thể rạn nứt. Nhưng ngay cả lúc đó, con đường chuyển hóa vẫn rất mong manh.

Quan trọng nhất, bạn cần hiểu: bạn không có nghĩa vụ phải “cứu” họ. Sự thay đổi, nếu có, chỉ bắt đầu từ bên trong chính họ. Và bạn – người đã chịu đựng, nhẫn nhịn và hy sinh – xứng đáng được chữa lành và yêu thương trong một mối quan hệ lành mạnh, nơi bạn được nhìn nhận đúng với giá trị của mình.

MIA NGUYỄN

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...