KHI CHA LÀM CON SỢ HÃI

KHI CHA LÀM CON SỢ HÃI

Đối với một đứa trẻ, người cha không chỉ là một thành viên trong gia đình. Người cha thường đại diện cho sự bảo vệ, sức mạnh và cảm giác an toàn. Vì vậy, khi chính người cha trở thành nguồn của nỗi sợ hãi, thế giới của đứa trẻ có thể bị đảo lộn theo những cách mà người ngoài khó có thể nhìn thấy.

“Khi cha là quỷ dữ” không nhất thiết có nghĩa là người cha luôn đánh đập hay bạo hành thể xác. Đôi khi, “quỷ dữ” xuất hiện trong hình hài của những cơn giận dữ khó đoán, những lời sỉ nhục, sự kiểm soát, đe dọa, lạnh nhạt hoặc những lần khiến đứa trẻ liên tục cảm thấy mình không đủ tốt. Với một đứa trẻ, việc sống cùng một người cha đáng sợ giống như phải sống trong một ngôi nhà mà hệ thống báo động luôn bật. Hệ thần kinh của trẻ học cách cảnh giác, quan sát sắc mặt, giọng nói và tâm trạng của cha để dự đoán điều gì sắp xảy ra.

Nhiều đứa trẻ lớn lên trong hoàn cảnh đó trở thành những người trưởng thành luôn căng thẳng dù không hiểu vì sao. Họ dễ giật mình, khó thư giãn, thường xuyên cảm thấy có lỗi hoặc lo lắng khi mắc sai lầm. Một số người trở nên quá hoàn hảo vì tin rằng nếu mình đủ tốt thì sẽ không bị chỉ trích. Một số khác học cách thu mình lại, tránh xung đột và cố gắng trở nên “vô hình”. Cũng có những người mang theo cơn giận chưa từng được phép bộc lộ và tiếp tục đấu tranh với nó trong các mối quan hệ sau này.

Điều đau đớn nhất là nhiều đứa trẻ không ngừng tìm cách bảo vệ hình ảnh của cha. Chúng tự trách mình, tự cho rằng mình hư, mình yếu đuối hoặc mình không đáng được yêu thương. Bởi đối với tâm trí trẻ thơ, việc tin rằng “cha có vấn đề” đôi khi còn đáng sợ hơn việc tin rằng “mình có vấn đề”. Cảm giác đó có thể theo họ suốt nhiều năm dưới dạng tự ti, xấu hổ hoặc niềm tin rằng bản thân không có giá trị.

Tuy nhiên, sự thật là không đứa trẻ nào sinh ra để trở thành nơi chứa đựng những tổn thương chưa được chữa lành của người lớn. Trách nhiệm của một đứa trẻ không phải là làm cho cha bình tĩnh hơn, hạnh phúc hơn hay bớt giận dữ hơn. Trách nhiệm đó thuộc về người trưởng thành.

Sự chữa lành bắt đầu khi người con nhận ra rằng những gì mình đã trải qua là có thật. Nỗi sợ hãi của mình là có thật. Những phản ứng sinh tồn của mình là có lý do. Khi có cơ hội được lắng nghe, được thấu hiểu và được trải nghiệm những mối quan hệ an toàn hơn, họ dần học được rằng mình không còn là đứa trẻ bất lực ngày nào nữa. Họ có thể xây dựng một cuộc sống khác, nơi sự an toàn không còn phụ thuộc vào tâm trạng của một người cha đáng sợ, mà được tạo dựng từ chính những lựa chọn và mối quan hệ lành mạnh của hiện tại.

Không phải mọi người cha đều là quỷ dữ. Nhưng với những người từng lớn lên trong nỗi sợ hãi trước cha mình, việc gọi tên trải nghiệm đó đôi khi chính là bước đầu tiên của sự tự do.

MIA NGUYỄN

Đối với một đứa trẻ, người cha không chỉ là một thành viên trong gia đình. Người cha thường đại diện cho sự bảo vệ, sức mạnh và cảm giác an toàn. Vì vậy, khi chính người cha trở thành nguồn của nỗi sợ hãi, thế giới của đứa trẻ có thể bị đảo lộn theo những cách mà người ngoài khó có thể nhìn thấy.

“Khi cha là quỷ dữ” không nhất thiết có nghĩa là người cha luôn đánh đập hay bạo hành thể xác. Đôi khi, “quỷ dữ” xuất hiện trong hình hài của những cơn giận dữ khó đoán, những lời sỉ nhục, sự kiểm soát, đe dọa, lạnh nhạt hoặc những lần khiến đứa trẻ liên tục cảm thấy mình không đủ tốt. Với một đứa trẻ, việc sống cùng một người cha đáng sợ giống như phải sống trong một ngôi nhà mà hệ thống báo động luôn bật. Hệ thần kinh của trẻ học cách cảnh giác, quan sát sắc mặt, giọng nói và tâm trạng của cha để dự đoán điều gì sắp xảy ra.

Nhiều đứa trẻ lớn lên trong hoàn cảnh đó trở thành những người trưởng thành luôn căng thẳng dù không hiểu vì sao. Họ dễ giật mình, khó thư giãn, thường xuyên cảm thấy có lỗi hoặc lo lắng khi mắc sai lầm. Một số người trở nên quá hoàn hảo vì tin rằng nếu mình đủ tốt thì sẽ không bị chỉ trích. Một số khác học cách thu mình lại, tránh xung đột và cố gắng trở nên “vô hình”. Cũng có những người mang theo cơn giận chưa từng được phép bộc lộ và tiếp tục đấu tranh với nó trong các mối quan hệ sau này.

Điều đau đớn nhất là nhiều đứa trẻ không ngừng tìm cách bảo vệ hình ảnh của cha. Chúng tự trách mình, tự cho rằng mình hư, mình yếu đuối hoặc mình không đáng được yêu thương. Bởi đối với tâm trí trẻ thơ, việc tin rằng “cha có vấn đề” đôi khi còn đáng sợ hơn việc tin rằng “mình có vấn đề”. Cảm giác đó có thể theo họ suốt nhiều năm dưới dạng tự ti, xấu hổ hoặc niềm tin rằng bản thân không có giá trị.

Tuy nhiên, sự thật là không đứa trẻ nào sinh ra để trở thành nơi chứa đựng những tổn thương chưa được chữa lành của người lớn. Trách nhiệm của một đứa trẻ không phải là làm cho cha bình tĩnh hơn, hạnh phúc hơn hay bớt giận dữ hơn. Trách nhiệm đó thuộc về người trưởng thành.

Sự chữa lành bắt đầu khi người con nhận ra rằng những gì mình đã trải qua là có thật. Nỗi sợ hãi của mình là có thật. Những phản ứng sinh tồn của mình là có lý do. Khi có cơ hội được lắng nghe, được thấu hiểu và được trải nghiệm những mối quan hệ an toàn hơn, họ dần học được rằng mình không còn là đứa trẻ bất lực ngày nào nữa. Họ có thể xây dựng một cuộc sống khác, nơi sự an toàn không còn phụ thuộc vào tâm trạng của một người cha đáng sợ, mà được tạo dựng từ chính những lựa chọn và mối quan hệ lành mạnh của hiện tại.

Không phải mọi người cha đều là quỷ dữ. Nhưng với những người từng lớn lên trong nỗi sợ hãi trước cha mình, việc gọi tên trải nghiệm đó đôi khi chính là bước đầu tiên của sự tự do.

MIA NGUYỄN

CHA MẸ KIỂM SOÁT, BẠO HÀNH CON NHƯNG KHÔNG HAY?

Khi cha mẹ muốn con “ổn” để chính mình cảm thấy an toàn Không phải cha mẹ nào kiểm soát con cũng nghĩ rằng mình đang làm tổn thương con. Nhiều người thực sự tin rằng mình đang yêu thương, bảo vệ và dạy con nên người. “Mẹ chỉ muốn tốt cho con.” “Ba la vì con không chịu...

KHI MẸ NHÌN THẤY CON BỊ BẠO HÀNH NHƯNG KHÔNG BẢO VỆ

Khi hệ thống sinh tồn lấn át hành vi bảo vệ con Một trong những tổn thương sâu sắc nhất của một đứa trẻ bị bạo hành đôi khi không chỉ đến từ người gây ra bạo lực, mà còn từ người đã nhìn thấy nhưng không bảo vệ mình. “Mẹ đã ở đó. Mẹ biết chuyện gì đang xảy ra. Tại sao...

EMDR VIỆT NAM – MỘT HƯỚNG ĐI HIỆU QUẢ TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN TÂM LÝ

Có những sự kiện đau thương đã kết thúc từ rất lâu, nhưng cơ thể vẫn phản ứng như thể chúng đang diễn ra ở hiện tại. Chỉ một mùi hương quen thuộc, một ánh mắt, một câu nói hay một tình huống tương tự cũng đủ khiến tim đập nhanh, cơ thể căng cứng, tê liệt, hoảng loạn...

KÝ ỨC BỊ THAY THẾ – VẾT THƯƠNG CỦA ĐỨA TRẺ ĐẦU LÒNG

Không phải mọi đứa trẻ đầu lòng đều mang vết thương này. Nhưng với nhiều người trưởng thành bước vào phòng trị liệu, cảm giác mình "bị thay thế" lại là một ký ức âm thầm chưa bao giờ thực sự kết thúc. Khi một em bé chào đời, gia đình có thêm một thành viên mới. Với...

HÀNH VI XUNG ĐỘNG, MẤT KIỂM SOÁT

Nhiều người cho rằng một người nóng giận, nghiện ngập, ngoại tình, tự hủy hoại, tiêu tiền không kiểm soát hay liên tục đưa ra những quyết định bốc đồng là vì họ thiếu ý chí hoặc thiếu đạo đức. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của khoa học thần kinh và sang chấn tâm lý, rất...

CHA MẸ KIỂM SOÁT, BẠO HÀNH CON NHƯNG KHÔNG HAY?

Khi cha mẹ muốn con “ổn” để chính mình cảm thấy an toàn Không phải cha mẹ nào kiểm soát con cũng nghĩ rằng mình đang làm tổn thương con. Nhiều người thực sự tin rằng mình đang yêu thương, bảo vệ và dạy con nên người. “Mẹ chỉ muốn tốt cho con.” “Ba la vì con không chịu...

KHI MẸ NHÌN THẤY CON BỊ BẠO HÀNH NHƯNG KHÔNG BẢO VỆ

Khi hệ thống sinh tồn lấn át hành vi bảo vệ con Một trong những tổn thương sâu sắc nhất của một đứa trẻ bị bạo hành đôi khi không chỉ đến từ người gây ra bạo lực, mà còn từ người đã nhìn thấy nhưng không bảo vệ mình. “Mẹ đã ở đó. Mẹ biết chuyện gì đang xảy ra. Tại sao...

EMDR VIỆT NAM – MỘT HƯỚNG ĐI HIỆU QUẢ TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN TÂM LÝ

Có những sự kiện đau thương đã kết thúc từ rất lâu, nhưng cơ thể vẫn phản ứng như thể chúng đang diễn ra ở hiện tại. Chỉ một mùi hương quen thuộc, một ánh mắt, một câu nói hay một tình huống tương tự cũng đủ khiến tim đập nhanh, cơ thể căng cứng, tê liệt, hoảng loạn...

KÝ ỨC BỊ THAY THẾ – VẾT THƯƠNG CỦA ĐỨA TRẺ ĐẦU LÒNG

Không phải mọi đứa trẻ đầu lòng đều mang vết thương này. Nhưng với nhiều người trưởng thành bước vào phòng trị liệu, cảm giác mình "bị thay thế" lại là một ký ức âm thầm chưa bao giờ thực sự kết thúc. Khi một em bé chào đời, gia đình có thêm một thành viên mới. Với...

HÀNH VI XUNG ĐỘNG, MẤT KIỂM SOÁT

Nhiều người cho rằng một người nóng giận, nghiện ngập, ngoại tình, tự hủy hoại, tiêu tiền không kiểm soát hay liên tục đưa ra những quyết định bốc đồng là vì họ thiếu ý chí hoặc thiếu đạo đức. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của khoa học thần kinh và sang chấn tâm lý, rất...

KHI NGUY HIỂM ĐẾN TỪ GIA ĐÌNH

Gia đình đáng lẽ phải là nơi đứa trẻ tìm đến khi sợ hãi, đau đớn hoặc cần được bảo vệ. Nhưng với nhiều trẻ em sống trong sang chấn, chính gia đình lại là nguồn gốc của sự đe dọa. Khi ông bà, cha mẹ, anh chị em hoặc những người thân liên tục chửi mắng, đánh đập, hạ...

NGOẠI TÌNH MÃN TÍNH

Nhiều người nhìn ngoại tình chỉ dưới góc độ đạo đức: đúng hay sai, chung thủy hay phản bội. Nhưng trong thực hành lâm sàng, có những trường hợp ngoại tình diễn ra lặp đi lặp lại suốt nhiều năm, bất chấp việc mất gia đình, mất sự nghiệp, mất uy tín và gây tổn thương...

KHI NÃO BỘ KHÓA TÌNH YÊU LẠI ĐỂ BẢO VỆ BẠN

Có những người nói rằng: "Tôi rất yêu mẹ, nhưng tôi cũng rất giận mẹ." Họ vừa muốn ôm lấy mẹ, vừa muốn tránh xa. Họ cảm thấy tội lỗi vì sự tức giận của mình, nhưng cũng không thể phủ nhận nỗi đau vì đã không được yêu thương, quan tâm hay chăm sóc đúng cách. Đối với...

NHỮNG MỐI QUAN HỆ ĐỘC HẠI ĐƯỢC ĐỊNH DANH BẰNG TÌNH YÊU

Có những người bước vào một mối quan hệ đầy kiểm soát, xúc phạm, thao túng và bạo hành nhưng vẫn nói: "Vì họ yêu tôi nên mới như vậy." Họ ở lại, tha thứ hết lần này đến lần khác và tin rằng chỉ cần mình yêu đủ nhiều thì mọi chuyện sẽ thay đổi. Thực chất, điều đang giữ...

MỘT PHẦN MUỐN ĐI TRỊ LIỆU, MỘT PHẦN LẠI SỢ

Rất nhiều người từng nói: "Em biết mình cần trị liệu, nhưng cứ đến ngày hẹn là em muốn hủy", hoặc "Em muốn thay đổi, nhưng mỗi lần định bắt đầu thì lại thấy không cần nữa". Họ thường tự trách mình thiếu quyết tâm, lười biếng hay không đủ dũng cảm. Thực tế, dưới góc...