Hội chứng Munchausen by proxy (MBP) là một rối loạn tâm thần hiếm gặp nhưng nguy hiểm, trong đó người chăm sóc – thường là mẹ – cố ý gây tổn thương thể chất hoặc tinh thần cho con cái nhằm thu hút sự quan tâm, lòng thương xót và sự ngưỡng mộ từ người khác. Hành vi này có thể tinh vi đến mức khiến nhiều người, kể cả y tế hoặc người thân, tin rằng người mẹ là một người chăm sóc tận tụy, trong khi đứa trẻ đang âm thầm trở thành nạn nhân trong chính mái ấm của mình.

Nguyên nhân gốc rễ của MBP thường nằm ở các tổn thương tâm lý chưa được chữa lành nơi người mẹ. Nhiều người từng trải qua tuổi thơ bị bỏ rơi, lạm dụng, thiếu thốn tình cảm, hoặc lớn lên trong môi trường bất an. Những trải nghiệm này khiến họ mang trong mình nỗi sợ sâu sắc bị chối bỏ, và khao khát được nhìn nhận là quan trọng và không thể thay thế. Khi không biết cách điều hòa cảm xúc hoặc xây dựng mối quan hệ lành mạnh, họ quay sang kiểm soát con cái – dùng con như “đạo cụ” để giữ chặt vai trò trung tâm trong mắt người khác.

MBP không phân biệt giới tính của đứa trẻ. Dù con gái thường là nạn nhân phổ biến hơn trong các báo cáo, cả con trai lẫn con gái đều có thể bị mẹ mình làm tổn hại. Người mẹ có thể ngăn cản con kết nối với cha, bịa chuyện rằng con có vấn đề hành vi, sức khỏe, hoặc vu khống để khiến người khác xa lánh hoặc ghét bỏ con. Trớ trêu thay, chính mẹ sẽ là người “hào hiệp” đứng ra giúp đỡ, càng củng cố hình ảnh “người mẹ thương con hết lòng”.

Hậu quả đối với đứa trẻ là vô cùng nặng nề. Các con lớn lên với cảm giác bị phản bội, mất niềm tin vào người thân, và nghi ngờ chính cảm xúc hoặc ký ức của mình. Về lâu dài, các em có nguy cơ cao bị rối loạn lo âu, trầm cảm, PTSD, hoặc rối loạn nhân cách do sang chấn phức hợp. Họ có thể tái diễn những mối quan hệ độc hại, luôn cảm thấy bản thân không xứng đáng được yêu thương.

Việc can thiệp kịp thời có thể giúp nạn nhân MBP phục hồi và xây dựng lại cảm giác an toàn nội tại. Đồng thời, cần mở ra cơ hội trị liệu sâu sắc cho người mẹ – người vừa là thủ phạm, vừa là nạn nhân của một chu kỳ sang chấn chưa được chữa lành. Hiểu và tiếp cận MBP với sự tỉnh táo và lòng nhân từ là bước đầu để phá vỡ vòng xoáy tổn thương kéo dài qua nhiều thế hệ.

​

MIA NGUYỄN

Hội chứng Munchausen by proxy (MBP) là một rối loạn tâm thần hiếm gặp nhưng nguy hiểm, trong đó người chăm sóc – thường là mẹ – cố ý gây tổn thương thể chất hoặc tinh thần cho con cái nhằm thu hút sự quan tâm, lòng thương xót và sự ngưỡng mộ từ người khác. Hành vi này có thể tinh vi đến mức khiến nhiều người, kể cả y tế hoặc người thân, tin rằng người mẹ là một người chăm sóc tận tụy, trong khi đứa trẻ đang âm thầm trở thành nạn nhân trong chính mái ấm của mình.

Nguyên nhân gốc rễ của MBP thường nằm ở các tổn thương tâm lý chưa được chữa lành nơi người mẹ. Nhiều người từng trải qua tuổi thơ bị bỏ rơi, lạm dụng, thiếu thốn tình cảm, hoặc lớn lên trong môi trường bất an. Những trải nghiệm này khiến họ mang trong mình nỗi sợ sâu sắc bị chối bỏ, và khao khát được nhìn nhận là quan trọng và không thể thay thế. Khi không biết cách điều hòa cảm xúc hoặc xây dựng mối quan hệ lành mạnh, họ quay sang kiểm soát con cái – dùng con như “đạo cụ” để giữ chặt vai trò trung tâm trong mắt người khác.

MBP không phân biệt giới tính của đứa trẻ. Dù con gái thường là nạn nhân phổ biến hơn trong các báo cáo, cả con trai lẫn con gái đều có thể bị mẹ mình làm tổn hại. Người mẹ có thể ngăn cản con kết nối với cha, bịa chuyện rằng con có vấn đề hành vi, sức khỏe, hoặc vu khống để khiến người khác xa lánh hoặc ghét bỏ con. Trớ trêu thay, chính mẹ sẽ là người “hào hiệp” đứng ra giúp đỡ, càng củng cố hình ảnh “người mẹ thương con hết lòng”.

Hậu quả đối với đứa trẻ là vô cùng nặng nề. Các con lớn lên với cảm giác bị phản bội, mất niềm tin vào người thân, và nghi ngờ chính cảm xúc hoặc ký ức của mình. Về lâu dài, các em có nguy cơ cao bị rối loạn lo âu, trầm cảm, PTSD, hoặc rối loạn nhân cách do sang chấn phức hợp. Họ có thể tái diễn những mối quan hệ độc hại, luôn cảm thấy bản thân không xứng đáng được yêu thương.

Việc can thiệp kịp thời có thể giúp nạn nhân MBP phục hồi và xây dựng lại cảm giác an toàn nội tại. Đồng thời, cần mở ra cơ hội trị liệu sâu sắc cho người mẹ – người vừa là thủ phạm, vừa là nạn nhân của một chu kỳ sang chấn chưa được chữa lành. Hiểu và tiếp cận MBP với sự tỉnh táo và lòng nhân từ là bước đầu để phá vỡ vòng xoáy tổn thương kéo dài qua nhiều thế hệ.

MIA NGUYỄN