Căng thẳng và sang chấn là hai trạng thái có khả năng âm thầm định hình hành vi, đặc biệt là ở những người mang trong mình nhiều niềm tin tiêu cực về bản thân. Ở nhiều nam giới, khi đối mặt với áp lực quá mức từ công việc, mối quan hệ, hoặc sự kỳ vọng xã hội về “phải mạnh mẽ, kiểm soát, thành công”, họ không chỉ trải qua căng thẳng thông thường mà còn phát triển những hành vi tự hoại – vô thức hoặc có chủ đích – như một cách đối phó.

Có người đập đầu, tự đánh vào người mình, có người phá vỡ mối quan hệ đang tốt đẹp, đẩy đối phương ra xa, hoặc đưa ra quyết định mang tính huỷ hoại – nghỉ việc đột ngột, đánh mất cơ hội, hoặc quay về những vòng xoáy cũ. Hành vi này không xuất phát từ sự ác ý, mà từ một cảm thức sâu xa về mặc cảm, tự ti, và niềm tin rằng “mình không đủ tốt để giữ những điều tốt đẹp”.

Với nhiều người, khi người yêu hoặc bạn đời bắt đầu trưởng thành hơn, ổn định hơn, hạnh phúc hơn – đó không còn là nguồn động lực, mà trở thành mối đe dọa vô hình cho cảm giác bất xứng của họ. Họ có thể không muốn người kia “vượt mặt” mình, vì điều đó sẽ càng làm rõ khoảng cách giữa giá trị mà họ cảm nhận về bản thân với những gì họ thấy ở người khác.

Trong những khoảnh khắc như vậy, tự hủy hoại là một cách để quay lại vùng quen thuộc: sự hỗn loạn, bất lực, hoặc bắt đầu lại từ con số không – nơi họ không phải chứng kiến bản thân thua cuộc ở vạch đích.

Điều này thường bắt nguồn từ sang chấn thời thơ ấu, thiếu phản chiếu tích cực từ người lớn, hoặc từng bị đánh đồng giá trị bản thân với thành tích. Trị liệu cho những trường hợp này không chỉ là làm giảm hành vi nguy cơ, mà quan trọng hơn là tái xây dựng cảm thức giá trị cốt lõi, khôi phục cảm giác xứng đáng khi tiếp nhận yêu thương và thành công.

Việc kết hợp giữa trị liệu cảm xúc sâu, kỹ thuật điều hòa cơ thể, và tạo lại mối liên hệ an toàn với người khác là nền tảng quan trọng. Bởi vì chỉ khi một người đàn ông cảm thấy mình có quyền tồn tại trong một cuộc đời đủ đầy, thì anh ta mới không còn cần phải phá hủy nó để chứng minh rằng mình quen thuộc với đau đớn.

​

MIA NGUYỄN

Căng thẳng và sang chấn là hai trạng thái có khả năng âm thầm định hình hành vi, đặc biệt là ở những người mang trong mình nhiều niềm tin tiêu cực về bản thân. Ở nhiều nam giới, khi đối mặt với áp lực quá mức từ công việc, mối quan hệ, hoặc sự kỳ vọng xã hội về “phải mạnh mẽ, kiểm soát, thành công”, họ không chỉ trải qua căng thẳng thông thường mà còn phát triển những hành vi tự hoại – vô thức hoặc có chủ đích – như một cách đối phó.

Có người đập đầu, tự đánh vào người mình, có người phá vỡ mối quan hệ đang tốt đẹp, đẩy đối phương ra xa, hoặc đưa ra quyết định mang tính huỷ hoại – nghỉ việc đột ngột, đánh mất cơ hội, hoặc quay về những vòng xoáy cũ. Hành vi này không xuất phát từ sự ác ý, mà từ một cảm thức sâu xa về mặc cảm, tự ti, và niềm tin rằng “mình không đủ tốt để giữ những điều tốt đẹp”.

Với nhiều người, khi người yêu hoặc bạn đời bắt đầu trưởng thành hơn, ổn định hơn, hạnh phúc hơn – đó không còn là nguồn động lực, mà trở thành mối đe dọa vô hình cho cảm giác bất xứng của họ. Họ có thể không muốn người kia “vượt mặt” mình, vì điều đó sẽ càng làm rõ khoảng cách giữa giá trị mà họ cảm nhận về bản thân với những gì họ thấy ở người khác.

Trong những khoảnh khắc như vậy, tự hủy hoại là một cách để quay lại vùng quen thuộc: sự hỗn loạn, bất lực, hoặc bắt đầu lại từ con số không – nơi họ không phải chứng kiến bản thân thua cuộc ở vạch đích.

Điều này thường bắt nguồn từ sang chấn thời thơ ấu, thiếu phản chiếu tích cực từ người lớn, hoặc từng bị đánh đồng giá trị bản thân với thành tích. Trị liệu cho những trường hợp này không chỉ là làm giảm hành vi nguy cơ, mà quan trọng hơn là tái xây dựng cảm thức giá trị cốt lõi, khôi phục cảm giác xứng đáng khi tiếp nhận yêu thương và thành công.

Việc kết hợp giữa trị liệu cảm xúc sâu, kỹ thuật điều hòa cơ thể, và tạo lại mối liên hệ an toàn với người khác là nền tảng quan trọng. Bởi vì chỉ khi một người đàn ông cảm thấy mình có quyền tồn tại trong một cuộc đời đủ đầy, thì anh ta mới không còn cần phải phá hủy nó để chứng minh rằng mình quen thuộc với đau đớn.

MIA NGUYỄN