KHI ĐÀN ÔNG THÍCH BỊ TRỪNG PHẠT

KHI ĐÀN ÔNG THÍCH BỊ TRỪNG PHẠT

Trong văn hóa hiện đại, người đàn ông thành đạt, quyết đoán và nắm quyền kiểm soát thường được xem là biểu tượng của bản lĩnh và nam tính.

Thế nhưng, phía sau lớp vỏ cứng cỏi đó, không hiếm người lại tìm thấy sự giải thoát kỳ lạ trong việc trở thành “kẻ phục tùng” trong tình yêu hoặc tình dục. Một số người đàn ông quyền lực công khai theo đuổi những mối quan hệ BDSM trong đó họ bị kiểm soát, trừng phạt hoặc làm nhục. Điều này, tưởng như trái ngược, lại phản ánh một sự thật tâm lý sâu sắc: gắn bó không an toàn và hệ thần kinh bị định hình bởi căng thẳng mạn tính.

Nhiều người đàn ông thành công lớn lên trong môi trường mà cảm xúc bị xem thường hoặc trừng phạt, nơi họ chỉ được công nhận khi mạnh mẽ, độc lập và giấu kín nỗi đau. Gắn bó né tránh (dismissive-avoidant attachment) thường hình thành trong bối cảnh đó: họ học cách từ chối nhu cầu tình cảm, tự lập quá mức và dùng thành tựu để khẳng định giá trị bản thân. Nhưng ở tầng sâu, những cảm xúc bị đè nén không biến mất – chúng bị “đóng băng” trong hệ thần kinh, chờ cơ hội để thoát ra.

Trong đời sống tình dục, đặc biệt là các trải nghiệm liên quan đến masochism hay phục tùng, người đàn ông quyền lực có thể lần đầu cảm thấy tự do để… không phải kiểm soát. Khi bị trói buộc, ra lệnh, hoặc trừng phạt, họ không còn phải chịu trách nhiệm, không cần hoàn hảo, và có thể chạm tới những cảm xúc đã bị khóa chặt từ thời thơ ấu – sợ hãi, mong manh, lệ thuộc.

Từ góc độ sinh học thần kinh, các hành vi này kích hoạt vùng não liên quan đến cảm giác thân mật (insula), đau và khoái cảm (periaqueductal gray), đồng thời giải phóng endorphin và oxytocin – mang lại cảm giác được kết nối, thư giãn và gần gũi theo một cách rất cơ thể.

Sự “nô lệ” trong tình yêu và tình dục không phải là mất phẩm giá, mà là một kiểu điều hòa mang tính nghịch lý: từ bỏ quyền lực để tìm lại cảm xúc. Với những người đàn ông mang gắn bó không an toàn, đặc biệt là kiểu né tránh, việc đầu hàng trong tình dục có thể là cánh cửa hiếm hoi để chạm đến sự gắn bó – không phải qua kiểm soát, mà qua sự được nâng đỡ trong chính trạng thái yếu đuối của mình.

Đằng sau chiếc áo giáp thành công đôi khi là một hệ thần kinh mỏi mệt, khao khát được trao đi niềm tin – dù chỉ là trong một khoảnh khắc khuất phục đầy khoái cảm.

MIA NGUYỄN

 

Trong văn hóa hiện đại, người đàn ông thành đạt, quyết đoán và nắm quyền kiểm soát thường được xem là biểu tượng của bản lĩnh và nam tính.

Thế nhưng, phía sau lớp vỏ cứng cỏi đó, không hiếm người lại tìm thấy sự giải thoát kỳ lạ trong việc trở thành “kẻ phục tùng” trong tình yêu hoặc tình dục. Một số người đàn ông quyền lực công khai theo đuổi những mối quan hệ BDSM trong đó họ bị kiểm soát, trừng phạt hoặc làm nhục. Điều này, tưởng như trái ngược, lại phản ánh một sự thật tâm lý sâu sắc: gắn bó không an toàn và hệ thần kinh bị định hình bởi căng thẳng mạn tính.

Nhiều người đàn ông thành công lớn lên trong môi trường mà cảm xúc bị xem thường hoặc trừng phạt, nơi họ chỉ được công nhận khi mạnh mẽ, độc lập và giấu kín nỗi đau. Gắn bó né tránh (dismissive-avoidant attachment) thường hình thành trong bối cảnh đó: họ học cách từ chối nhu cầu tình cảm, tự lập quá mức và dùng thành tựu để khẳng định giá trị bản thân. Nhưng ở tầng sâu, những cảm xúc bị đè nén không biến mất – chúng bị “đóng băng” trong hệ thần kinh, chờ cơ hội để thoát ra.

Trong đời sống tình dục, đặc biệt là các trải nghiệm liên quan đến masochism hay phục tùng, người đàn ông quyền lực có thể lần đầu cảm thấy tự do để… không phải kiểm soát. Khi bị trói buộc, ra lệnh, hoặc trừng phạt, họ không còn phải chịu trách nhiệm, không cần hoàn hảo, và có thể chạm tới những cảm xúc đã bị khóa chặt từ thời thơ ấu – sợ hãi, mong manh, lệ thuộc.

Từ góc độ sinh học thần kinh, các hành vi này kích hoạt vùng não liên quan đến cảm giác thân mật (insula), đau và khoái cảm (periaqueductal gray), đồng thời giải phóng endorphin và oxytocin – mang lại cảm giác được kết nối, thư giãn và gần gũi theo một cách rất cơ thể.

Sự “nô lệ” trong tình yêu và tình dục không phải là mất phẩm giá, mà là một kiểu điều hòa mang tính nghịch lý: từ bỏ quyền lực để tìm lại cảm xúc. Với những người đàn ông mang gắn bó không an toàn, đặc biệt là kiểu né tránh, việc đầu hàng trong tình dục có thể là cánh cửa hiếm hoi để chạm đến sự gắn bó – không phải qua kiểm soát, mà qua sự được nâng đỡ trong chính trạng thái yếu đuối của mình.

Đằng sau chiếc áo giáp thành công đôi khi là một hệ thần kinh mỏi mệt, khao khát được trao đi niềm tin – dù chỉ là trong một khoảnh khắc khuất phục đầy khoái cảm.

MIA NGUYỄN

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...