KHI TRỊ LIỆU TRỞ THÀNH SÂN KHẤU “NÂNG ĐỠ”
KHI TRỊ LIỆU TRỞ THÀNH SÂN KHẤU “NÂNG ĐỠ”
Không phải ai làm nghề trị liệu cũng thật sự chữa lành. Có những người bước vào nghề này với trái tim từng tổn thương, khao khát hiểu người khác, và ước mong được hiện diện cho ai đó – như điều họ từng cần nhưng không có. Nhưng cũng có những người chọn nghề trị liệu không phải vì người khác, mà vì chính mình. Họ đi vào không gian chữa lành với cấu trúc nhân cách chưa được xử lý: ái kỷ, kịch tính, nhu cầu đặc biệt hóa bản thân. Và trị liệu – lẽ ra là một hành trình cho thân chủ – lại trở thành sân khấu để nhà trị liệu tỏa sáng.
Khi một nhà trị liệu mang màu sắc ái kỷ hay kịch tính chưa được điều chỉnh, thân chủ có thể trở thành “dự án thành công” để nhà trị liệu chứng tỏ năng lực, hoặc ngược lại – trở thành “người vấn đề” để nhà trị liệu luôn cảm thấy mình cần thiết. Có những trị liệu viên nuôi dưỡng sự lệ thuộc của thân chủ bằng những câu như: “Chỉ có ở đây chị mới được hiểu”, “Tôi là người duy nhất không phán xét em”, hoặc ngược lại, thêu dệt cảm xúc và phản ứng của thân chủ thành những câu chuyện phục vụ cho quyền lực cảm xúc của mình.
Điều nguy hiểm là: thân chủ – trong tổn thương và nhu cầu được thấu hiểu – rất dễ nhầm lẫn sự chú ý kịch tính với sự hiện diện sâu sắc, nhầm lẫn kiểm soát với dẫn đường, nhầm lẫn sự “gần gũi đặc biệt” với an toàn. Và rồi, trị liệu trở thành một chiếc tổ ấm có dây xích, nơi người ta không được lớn lên, không dám đi xa, không được phép tự rời đi.
Một tiến trình trị liệu lành mạnh trông không “lung linh”. Nó không làm thân chủ thấy nhẹ nhõm ngay buổi đầu, không khiến thân chủ “nghiện đi trị liệu”. Nó là chuỗi những buổi gặp đôi khi tĩnh lặng, có khi giằng xé, nhưng mỗi lần như vậy, thân chủ cảm thấy mình trở nên rõ ràng hơn với chính mình, dù đau, dù mệt. Họ dần nhìn lại được nỗi sợ, dần đứng vững hơn ngoài đời, bớt cần nhà trị liệu, nhưng lại tin tưởng hơn. Một nhà trị liệu vững chắc sẵn sàng để thân chủ đi, không thấy mình mất giá trị khi không còn được “cần đến”.
Để nhận ra liệu trị liệu có đang là sân khấu hay không, có lẽ câu hỏi thành thật nhất là:
“Tôi có đang được lớn lên, hay đang được giữ lại?”
MIA NGUYỄN
Không phải ai làm nghề trị liệu cũng thật sự chữa lành. Có những người bước vào nghề này với trái tim từng tổn thương, khao khát hiểu người khác, và ước mong được hiện diện cho ai đó – như điều họ từng cần nhưng không có. Nhưng cũng có những người chọn nghề trị liệu không phải vì người khác, mà vì chính mình. Họ đi vào không gian chữa lành với cấu trúc nhân cách chưa được xử lý: ái kỷ, kịch tính, nhu cầu đặc biệt hóa bản thân. Và trị liệu – lẽ ra là một hành trình cho thân chủ – lại trở thành sân khấu để nhà trị liệu tỏa sáng.
Khi một nhà trị liệu mang màu sắc ái kỷ hay kịch tính chưa được điều chỉnh, thân chủ có thể trở thành “dự án thành công” để nhà trị liệu chứng tỏ năng lực, hoặc ngược lại – trở thành “người vấn đề” để nhà trị liệu luôn cảm thấy mình cần thiết. Có những trị liệu viên nuôi dưỡng sự lệ thuộc của thân chủ bằng những câu như: “Chỉ có ở đây chị mới được hiểu”, “Tôi là người duy nhất không phán xét em”, hoặc ngược lại, thêu dệt cảm xúc và phản ứng của thân chủ thành những câu chuyện phục vụ cho quyền lực cảm xúc của mình.
Điều nguy hiểm là: thân chủ – trong tổn thương và nhu cầu được thấu hiểu – rất dễ nhầm lẫn sự chú ý kịch tính với sự hiện diện sâu sắc, nhầm lẫn kiểm soát với dẫn đường, nhầm lẫn sự “gần gũi đặc biệt” với an toàn. Và rồi, trị liệu trở thành một chiếc tổ ấm có dây xích, nơi người ta không được lớn lên, không dám đi xa, không được phép tự rời đi.
Một tiến trình trị liệu lành mạnh trông không “lung linh”. Nó không làm thân chủ thấy nhẹ nhõm ngay buổi đầu, không khiến thân chủ “nghiện đi trị liệu”. Nó là chuỗi những buổi gặp đôi khi tĩnh lặng, có khi giằng xé, nhưng mỗi lần như vậy, thân chủ cảm thấy mình trở nên rõ ràng hơn với chính mình, dù đau, dù mệt. Họ dần nhìn lại được nỗi sợ, dần đứng vững hơn ngoài đời, bớt cần nhà trị liệu, nhưng lại tin tưởng hơn. Một nhà trị liệu vững chắc sẵn sàng để thân chủ đi, không thấy mình mất giá trị khi không còn được “cần đến”.
Để nhận ra liệu trị liệu có đang là sân khấu hay không, có lẽ câu hỏi thành thật nhất là:
“Tôi có đang được lớn lên, hay đang được giữ lại?”
MIA NGUYỄN
