Có những người phụ nữ lớn lên với một niềm tin rất mạnh: “Mình không cần mẹ.”

Họ độc lập, tự lo, ít đòi hỏi, và dường như không bị ảnh hưởng bởi sự thiếu vắng tình mẹ. Nhưng ở tầng sâu hơn, đây không phải là “không cần”, mà thường là đã từng cần rất nhiều — nhưng không được đáp ứng đủ lâu đến mức hệ thần kinh phải tắt đi nhu cầu đó.

Trong gắn bó, khi một đứa trẻ nhiều lần tìm kiếm sự kết nối nhưng không nhận được phản hồi phù hợp — không được ôm khi cần, không được lắng nghe, không được nhìn thấy — hệ thần kinh sẽ dần học rằng: “cần là nguy hiểm”. Và cách để bảo vệ là không cần nữa. Đây là một dạng thích nghi rất tinh vi: thay vì tiếp tục đau vì thiếu, cơ thể chuyển sang trạng thái tê liệt cảm xúc (numbing) hoặc tách khỏi nhu cầu gắn bó.

Những người con gái này thường phát triển theo hướng gắn bó né tránh. Họ quen với việc tự xoay xở, không dựa vào ai, và có thể cảm thấy khó chịu khi nhận sự chăm sóc hoặc gần gũi quá mức. Họ có thể nói rằng mình “ổn một mình”, nhưng đồng thời lại cảm thấy một khoảng trống khó gọi tên — một cảm giác thiếu hụt không rõ nguồn gốc. Không phải vì họ không cần kết nối, mà vì cơ thể đã học cách không cho phép mình cảm nhận nhu cầu đó.

Sang chấn phát triển trong trường hợp này không đến từ một sự kiện lớn, mà từ sự thiếu vắng lặp đi lặp lại của sự nuôi dưỡng cảm xúc. Điều này có thể được lưu giữ trong cơ thể dưới dạng: cảm giác tê, khó cảm nhận, khó nhận biết hoặc gọi tên cảm xúc, tránh né sự thân mật, hoặc cảm thấy “không có gì” khi đáng lẽ phải có cảm xúc. Ở mức sâu hơn, vẫn tồn tại một “phần trẻ” bên trong — phần từng khao khát được ôm, được an ủi, được thấy. Nhưng phần này thường bị đẩy ra xa, vì việc chạm vào nó có thể kéo theo cảm giác đau hoặc hụt hẫng mà trước đây không thể chịu đựng nổi.

Quá trình chữa lành không phải là ép bản thân “cần mẹ trở lại”, mà là từ từ khôi phục lại khả năng cảm nhận nhu cầu một cách an toàn. Trong trị liệu, điều này bắt đầu bằng việc xây dựng cảm giác an toàn đủ vững, để cơ thể không cần tiếp tục tê liệt. Các tiếp cận như somatic giúp nhận diện trạng thái tê và dần quay lại với cảm giác; IFS hỗ trợ tiếp cận những phần bị tách rời một cách nhẹ nhàng; EMDR có thể giúp xử lý những ký ức gắn với cảm giác bị bỏ rơi hoặc không được đáp ứng.

Dần dần, khi hệ thần kinh không còn phải “tắt” để bảo vệ, nhu cầu kết nối có thể quay trở lại — không phải như một sự phụ thuộc, mà như một phần tự nhiên của con người. Khi đó, người phụ nữ không còn phải sống trong trạng thái “không cần”, mà có thể lựa chọn kết nối, từ một nơi an toàn và đủ vững bên trong.

MIA NGUYỄN

Có những người phụ nữ lớn lên với một niềm tin rất mạnh: “Mình không cần mẹ.”

Họ độc lập, tự lo, ít đòi hỏi, và dường như không bị ảnh hưởng bởi sự thiếu vắng tình mẹ. Nhưng ở tầng sâu hơn, đây không phải là “không cần”, mà thường là đã từng cần rất nhiều — nhưng không được đáp ứng đủ lâu đến mức hệ thần kinh phải tắt đi nhu cầu đó.

Trong gắn bó, khi một đứa trẻ nhiều lần tìm kiếm sự kết nối nhưng không nhận được phản hồi phù hợp — không được ôm khi cần, không được lắng nghe, không được nhìn thấy — hệ thần kinh sẽ dần học rằng: “cần là nguy hiểm”. Và cách để bảo vệ là không cần nữa. Đây là một dạng thích nghi rất tinh vi: thay vì tiếp tục đau vì thiếu, cơ thể chuyển sang trạng thái tê liệt cảm xúc (numbing) hoặc tách khỏi nhu cầu gắn bó.

Những người con gái này thường phát triển theo hướng gắn bó né tránh. Họ quen với việc tự xoay xở, không dựa vào ai, và có thể cảm thấy khó chịu khi nhận sự chăm sóc hoặc gần gũi quá mức. Họ có thể nói rằng mình “ổn một mình”, nhưng đồng thời lại cảm thấy một khoảng trống khó gọi tên — một cảm giác thiếu hụt không rõ nguồn gốc. Không phải vì họ không cần kết nối, mà vì cơ thể đã học cách không cho phép mình cảm nhận nhu cầu đó.

Sang chấn phát triển trong trường hợp này không đến từ một sự kiện lớn, mà từ sự thiếu vắng lặp đi lặp lại của sự nuôi dưỡng cảm xúc. Điều này có thể được lưu giữ trong cơ thể dưới dạng: cảm giác tê, khó cảm nhận, khó nhận biết hoặc gọi tên cảm xúc, tránh né sự thân mật, hoặc cảm thấy “không có gì” khi đáng lẽ phải có cảm xúc. Ở mức sâu hơn, vẫn tồn tại một “phần trẻ” bên trong — phần từng khao khát được ôm, được an ủi, được thấy. Nhưng phần này thường bị đẩy ra xa, vì việc chạm vào nó có thể kéo theo cảm giác đau hoặc hụt hẫng mà trước đây không thể chịu đựng nổi.

Quá trình chữa lành không phải là ép bản thân “cần mẹ trở lại”, mà là từ từ khôi phục lại khả năng cảm nhận nhu cầu một cách an toàn. Trong trị liệu, điều này bắt đầu bằng việc xây dựng cảm giác an toàn đủ vững, để cơ thể không cần tiếp tục tê liệt. Các tiếp cận như somatic giúp nhận diện trạng thái tê và dần quay lại với cảm giác; IFS hỗ trợ tiếp cận những phần bị tách rời một cách nhẹ nhàng; EMDR có thể giúp xử lý những ký ức gắn với cảm giác bị bỏ rơi hoặc không được đáp ứng.

Dần dần, khi hệ thần kinh không còn phải “tắt” để bảo vệ, nhu cầu kết nối có thể quay trở lại — không phải như một sự phụ thuộc, mà như một phần tự nhiên của con người. Khi đó, người phụ nữ không còn phải sống trong trạng thái “không cần”, mà có thể lựa chọn kết nối, từ một nơi an toàn và đủ vững bên trong.

MIA NGUYỄN