Một trong những điều khiến nhiều nhà trị liệu và thân chủ bối rối là việc thân chủ CPTSD (Rối loạn sang chấn phức hợp) đột ngột muốn dừng trị liệu hoặc chuyển sang một chuyên gia khác ngay khi quá trình trị liệu bắt đầu đi sâu hơn. Điều này thường bị hiểu lầm là thiếu động lực thay đổi, chống đối trị liệu hoặc không thực sự muốn hồi phục. Tuy nhiên, dưới góc nhìn sang chấn và gắn bó, né tránh thường là một phản ứng sinh tồn hơn là một lựa chọn có ý thức.

Đối với nhiều người có CPTSD, những tổn thương xảy ra trong chính các mối quan hệ gắn bó quan trọng nhất. Người đáng lẽ phải bảo vệ họ có thể cũng là người gây ra đau khổ, bỏ rơi hoặc làm họ thất vọng. Vì vậy, việc xây dựng sự tin tưởng và gần gũi trong trị liệu không chỉ mang lại hy vọng mà còn vô thức kích hoạt cảm giác nguy hiểm. Càng cảm thấy được thấu hiểu, thân chủ có thể càng lo sợ sự phụ thuộc, sự thất vọng hoặc khả năng bị tổn thương thêm một lần nữa.

Không ít thân chủ bắt đầu xuất hiện ý định bỏ trị liệu ngay khi họ cảm thấy trị liệu đang trở nên quan trọng đối với mình. Họ có thể nghĩ rằng nhà trị liệu không phù hợp, trị liệu không hiệu quả hoặc rằng họ không cần giúp đỡ nữa. Trong một số trường hợp, những lý do này hoàn toàn có cơ sở. Tuy nhiên, đôi khi đây cũng là cách hệ thần kinh cố gắng tạo khoảng cách với một mối quan hệ đang dần trở nên có ý nghĩa về mặt cảm xúc.

Né tránh trong CPTSD thường không xuất hiện vì thân chủ không muốn chữa lành. Trái lại, nó có thể xuất hiện chính vì họ đang tiến gần đến những vùng tổn thương sâu sắc hơn. Khi cảm xúc bắt đầu trở nên mãnh liệt hoặc những ký ức đau buồn dần được chạm tới, hệ thần kinh có thể kích hoạt phản ứng bỏ chạy như một cách để bảo vệ cá nhân khỏi sự choáng ngợp. Đây là phản ứng tương tự như khi họ tránh né xung đột, sự thân mật hoặc những tình huống khiến họ cảm thấy dễ bị tổn thương trong cuộc sống hằng ngày.

Điều quan trọng là không xem việc muốn bỏ trị liệu như một thất bại. Thay vào đó, đây có thể là cơ hội để khám phá điều gì đang diễn ra bên trong. Thân chủ có đang cảm thấy không an toàn? Họ có đang sợ bị phụ thuộc? Hay họ đang cần một cách tiếp cận khác phù hợp hơn với giai đoạn hiện tại?

Trong trị liệu sang chấn, mục tiêu không phải là ép thân chủ ở lại bằng mọi giá. Mục tiêu là giúp họ hiểu những phản ứng của mình với sự tò mò và lòng trắc ẩn. Đôi khi, việc tiếp tục trị liệu là lựa chọn phù hợp. Đôi khi, việc chuyển sang một hướng hỗ trợ khác cũng có thể là bước đi cần thiết. Điều quan trọng nhất là thân chủ có cơ hội nhận ra rằng những thôi thúc muốn rời đi không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối, mà có thể là tiếng nói của một hệ thần kinh đang cố gắng bảo vệ họ theo cách mà nó đã học được từ rất lâu trước đây.

MIA NGUYỄN

Một trong những điều khiến nhiều nhà trị liệu và thân chủ bối rối là việc thân chủ CPTSD (Rối loạn sang chấn phức hợp) đột ngột muốn dừng trị liệu hoặc chuyển sang một chuyên gia khác ngay khi quá trình trị liệu bắt đầu đi sâu hơn. Điều này thường bị hiểu lầm là thiếu động lực thay đổi, chống đối trị liệu hoặc không thực sự muốn hồi phục. Tuy nhiên, dưới góc nhìn sang chấn và gắn bó, né tránh thường là một phản ứng sinh tồn hơn là một lựa chọn có ý thức.

Đối với nhiều người có CPTSD, những tổn thương xảy ra trong chính các mối quan hệ gắn bó quan trọng nhất. Người đáng lẽ phải bảo vệ họ có thể cũng là người gây ra đau khổ, bỏ rơi hoặc làm họ thất vọng. Vì vậy, việc xây dựng sự tin tưởng và gần gũi trong trị liệu không chỉ mang lại hy vọng mà còn vô thức kích hoạt cảm giác nguy hiểm. Càng cảm thấy được thấu hiểu, thân chủ có thể càng lo sợ sự phụ thuộc, sự thất vọng hoặc khả năng bị tổn thương thêm một lần nữa.

Không ít thân chủ bắt đầu xuất hiện ý định bỏ trị liệu ngay khi họ cảm thấy trị liệu đang trở nên quan trọng đối với mình. Họ có thể nghĩ rằng nhà trị liệu không phù hợp, trị liệu không hiệu quả hoặc rằng họ không cần giúp đỡ nữa. Trong một số trường hợp, những lý do này hoàn toàn có cơ sở. Tuy nhiên, đôi khi đây cũng là cách hệ thần kinh cố gắng tạo khoảng cách với một mối quan hệ đang dần trở nên có ý nghĩa về mặt cảm xúc.

Né tránh trong CPTSD thường không xuất hiện vì thân chủ không muốn chữa lành. Trái lại, nó có thể xuất hiện chính vì họ đang tiến gần đến những vùng tổn thương sâu sắc hơn. Khi cảm xúc bắt đầu trở nên mãnh liệt hoặc những ký ức đau buồn dần được chạm tới, hệ thần kinh có thể kích hoạt phản ứng bỏ chạy như một cách để bảo vệ cá nhân khỏi sự choáng ngợp. Đây là phản ứng tương tự như khi họ tránh né xung đột, sự thân mật hoặc những tình huống khiến họ cảm thấy dễ bị tổn thương trong cuộc sống hằng ngày.

Điều quan trọng là không xem việc muốn bỏ trị liệu như một thất bại. Thay vào đó, đây có thể là cơ hội để khám phá điều gì đang diễn ra bên trong. Thân chủ có đang cảm thấy không an toàn? Họ có đang sợ bị phụ thuộc? Hay họ đang cần một cách tiếp cận khác phù hợp hơn với giai đoạn hiện tại?

Trong trị liệu sang chấn, mục tiêu không phải là ép thân chủ ở lại bằng mọi giá. Mục tiêu là giúp họ hiểu những phản ứng của mình với sự tò mò và lòng trắc ẩn. Đôi khi, việc tiếp tục trị liệu là lựa chọn phù hợp. Đôi khi, việc chuyển sang một hướng hỗ trợ khác cũng có thể là bước đi cần thiết. Điều quan trọng nhất là thân chủ có cơ hội nhận ra rằng những thôi thúc muốn rời đi không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối, mà có thể là tiếng nói của một hệ thần kinh đang cố gắng bảo vệ họ theo cách mà nó đã học được từ rất lâu trước đây.

MIA NGUYỄN