Nhiều người nhìn ngoại tình chỉ dưới góc độ đạo đức: đúng hay sai, chung thủy hay phản bội. Nhưng trong thực hành lâm sàng, có những trường hợp ngoại tình diễn ra lặp đi lặp lại suốt nhiều năm, bất chấp việc mất gia đình, mất sự nghiệp, mất uy tín và gây tổn thương cho chính bản thân. Khi đó, chúng ta cần nhìn sâu hơn vào cơ chế hành vi và hệ thần kinh.

Biểu hiện của ngoại tình mãn tính thường là việc liên tục tìm kiếm các mối quan hệ mới, cảm giác hưng phấn khi chinh phục, nhưng nhanh chóng chán nản khi mối quan hệ trở nên ổn định. Người đó có thể hứa sẽ dừng lại, cảm thấy tội lỗi sau mỗi lần bị phát hiện, nhưng rồi vẫn tái diễn hành vi. Họ thường sống trong vòng lặp của bí mật, dối trá, xung đột và cảm giác trống rỗng.

Đằng sau hành vi này có thể tồn tại nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số người lớn lên trong môi trường gắn bó không an toàn, luôn sợ bị bỏ rơi nhưng cũng sợ sự gần gũi và thân mật. Một số khác sử dụng cảm giác mới lạ như một cách điều chỉnh cảm xúc, tìm kiếm dopamine để lấp đầy sự cô đơn, xấu hổ hoặc vô giá trị bên trong. Ở một số trường hợp, ngoại tình còn liên quan đến sang chấn thời thơ ấu, phân ly cảm xúc, hành vi xung động hoặc các vấn đề về kiểm soát hành vi.

Hậu quả không chỉ dừng lại ở sự tan vỡ của hôn nhân. Người trong cuộc thường sống trong trạng thái căng thẳng mãn tính, lo âu, mặc cảm, mất lòng tin và cô lập. Con cái có thể bị ảnh hưởng bởi môi trường gia đình bất ổn, trong khi người bạn đời phải đối mặt với tổn thương gắn bó sâu sắc, mất cảm giác an toàn và những phản ứng tương tự sang chấn.

Hướng hỗ trợ không phải chỉ là khuyên “hãy chung thủy hơn”. Điều quan trọng là đánh giá toàn diện các yếu tố sinh học, tâm lý và xã hội; nhận diện những mô thức gắn bó, những sang chấn chưa được xử lý và chức năng mà hành vi đang phục vụ. Các phương pháp trị liệu như làm việc với sang chấn, điều hòa cảm xúc, phát triển khả năng tự nhận thức, EMDR, IFS, Somatic hay các liệu pháp hành vi có thể giúp người đó xây dựng những cách kết nối và điều chỉnh cảm xúc lành mạnh hơn.

Thay đổi không bắt đầu từ việc che giấu hành vi tốt hơn, mà bắt đầu từ việc hiểu điều gì bên trong đang khiến con người phải liên tục tìm kiếm điều gì đó ở bên ngoài để lấp đầy khoảng trống trong chính mình.

MIA NGUYỄN

Nhiều người nhìn ngoại tình chỉ dưới góc độ đạo đức: đúng hay sai, chung thủy hay phản bội. Nhưng trong thực hành lâm sàng, có những trường hợp ngoại tình diễn ra lặp đi lặp lại suốt nhiều năm, bất chấp việc mất gia đình, mất sự nghiệp, mất uy tín và gây tổn thương cho chính bản thân. Khi đó, chúng ta cần nhìn sâu hơn vào cơ chế hành vi và hệ thần kinh.

Biểu hiện của ngoại tình mãn tính thường là việc liên tục tìm kiếm các mối quan hệ mới, cảm giác hưng phấn khi chinh phục, nhưng nhanh chóng chán nản khi mối quan hệ trở nên ổn định. Người đó có thể hứa sẽ dừng lại, cảm thấy tội lỗi sau mỗi lần bị phát hiện, nhưng rồi vẫn tái diễn hành vi. Họ thường sống trong vòng lặp của bí mật, dối trá, xung đột và cảm giác trống rỗng.

Đằng sau hành vi này có thể tồn tại nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số người lớn lên trong môi trường gắn bó không an toàn, luôn sợ bị bỏ rơi nhưng cũng sợ sự gần gũi và thân mật. Một số khác sử dụng cảm giác mới lạ như một cách điều chỉnh cảm xúc, tìm kiếm dopamine để lấp đầy sự cô đơn, xấu hổ hoặc vô giá trị bên trong. Ở một số trường hợp, ngoại tình còn liên quan đến sang chấn thời thơ ấu, phân ly cảm xúc, hành vi xung động hoặc các vấn đề về kiểm soát hành vi.

Hậu quả không chỉ dừng lại ở sự tan vỡ của hôn nhân. Người trong cuộc thường sống trong trạng thái căng thẳng mãn tính, lo âu, mặc cảm, mất lòng tin và cô lập. Con cái có thể bị ảnh hưởng bởi môi trường gia đình bất ổn, trong khi người bạn đời phải đối mặt với tổn thương gắn bó sâu sắc, mất cảm giác an toàn và những phản ứng tương tự sang chấn.

Hướng hỗ trợ không phải chỉ là khuyên “hãy chung thủy hơn”. Điều quan trọng là đánh giá toàn diện các yếu tố sinh học, tâm lý và xã hội; nhận diện những mô thức gắn bó, những sang chấn chưa được xử lý và chức năng mà hành vi đang phục vụ. Các phương pháp trị liệu như làm việc với sang chấn, điều hòa cảm xúc, phát triển khả năng tự nhận thức, EMDR, IFS, Somatic hay các liệu pháp hành vi có thể giúp người đó xây dựng những cách kết nối và điều chỉnh cảm xúc lành mạnh hơn.

Thay đổi không bắt đầu từ việc che giấu hành vi tốt hơn, mà bắt đầu từ việc hiểu điều gì bên trong đang khiến con người phải liên tục tìm kiếm điều gì đó ở bên ngoài để lấp đầy khoảng trống trong chính mình.

MIA NGUYỄN