BIẾT ĐỦ ĐỂ HẠNH PHÚC

BIẾT ĐỦ ĐỂ HẠNH PHÚC

 

Nó đã tự hỏi lòng mình rất nhiều lần rằng nó có đang hạnh phúc không? Nó nên làm gì để có thể sống vui và hạnh phúc. Nhưng nó vẫn chưa tìm được câu trả lời ưng ý nhất.

Nó trở lại bến đò cũ trong một chiều rợp nắng. Mười năm đã trôi qua.  Trong cả giấc mơ, nó thấy tay mình như vẫn đang chạm vào vạt nắng chiều dần cập trên bến đò, tai nó vẫn nghe văng vẳng tiếng nước vỗ vào thịt đất đôi bờ, mắt nó vẫn đang thấy mấy con còng ngơ ngác trước cái hang bị nước lấp dần.

Và ở kia, thằng bạn thân ngồi bất động, ánh mắt vô định. Nó tựa đầu vào vai bạn mà nhìn đăm chiêu vào sóng nước đang tách đôi dưới thân chiếc ghe chài. Năm đó nó tròn mười bảy.  

Nó hỏi thằng bạn rằng:

  • Cậu nghĩ giàu có thì có hạnh phúc không?
  • Có tiền thì gì cũng có cả.
  • Chẳng có gì chắc cả. Người ta bảo rằng biết đủ sẽ hạnh phúc.
  • Thế nào là đủ?

Mười năm đi qua vội vàng. Câu hỏi chưa có đáp án ở bến đò quê ngày hôm ấy vẫn đọng lại trong nó nhiều nghĩ suy. Và nó vẫn đang đi tìm hạnh phúc. Nó vẫn đi tìm cái gọi là “đủ”.

Trong đầu nó luôn tồn tại ý nghĩ rằng con người ta sinh ra, nghĩa là tự do đã mất. Sau khi có mặt trên đời, con người bước vào một mớ hỗn độn chằng chịt những quan hệ, từ thân cho đến sơ, rồi vô vàn những ràng buộc có tên và không tên.

Từ đó mọi hạnh phúc hoặc khổ đau trên cõi đời này cũng đều do các mối quan hệ này tạo dựng hoặc gây ra. Vậy con người ta bình yên thể nào trong cái guồng quay càng ngày càng tất bật này?

Nó thấy nhiều người sau những giai đoạn thăng trầm của cuộc sống, họ bế tắc, loay hoay mãi mà không tìm được cho mình một động lực để vượt qua nữa. Có người quẫn trí lựa chọn cái chết để an yên. Người chết có lẽ đã bình an phần mình rồi, thế còn người sống thì sao?

Có người tìm thấy chính mình bình yên trong Kinh kệ, Phật pháp, nhưng nhiều người mỗi ngày đều tụng kinh, lần hạt tràng nhưng vẫn sống sân si lắm. Vậy hạnh phúc rốt cuộc là gì đây? Khó tìm đến vậy sao?

Vào đại học, nó dần nhận ra mọi thứ về cuộc sống này không quyền lực thì là tiền bạc. Không có một trong hai đồng nghĩa với việc không có chỗ dựa.  Tiền bạc rất quan trọng, không một ai có thể phủ nhận được giá trị của tiền. Nó càng không vì nhà nó không khá giả.

Mẹ phải nhặt nhạnh từ đống đồ cũ của người ta cho, sửa lại từng chút để nó có quần áo mà mặc đi học, đi chơi. Mẹ thức đêm làm thức ăn, dậy sớm giao hàng để dành từng đồng cho nó đi học. Mẹ tất tả đạp xe đi dạy, mẹ tranh thủ cơ hội làm thư ký mấy cuộc họp để có tiền bồi dưỡng mà lo miếng ăn cho nó…  

Tất cả mọi thứ trong nhà đều cần tiền, tất cả đều hét gọi mẹ. Nó đã gần như “quán triệt” lời dạy của mẹ. Phải học để có thể có công việc ổn định, có tiền để tự nuôi lấy thân, không phụ thuộc vào ai khác. Vô hình chung, nó cảm thấy mình đang ngày một thực dụng hơn.

Ra trường, nó lao vào làm việc. Sau giờ làm ở công ty thì đi dạy thêm, cuối tuần lại nhận thêm việc đứng quầy phát sản phẩm mẫu. Những lần về nhà thưa dần, gọi về cho mẹ cũng ít dần vì bận quá, về đến nhà, loáng một cái là hết thời gian.

Lâu lâu nó về, gửi tiền cho mẹ, số tiền ngày càng nhiều hơn. Nó thấy hạnh phúc vì giúp được gia đình, sắm được cho nhà cái nọ, cái kia nhưng nó không biết mẹ rất buồn. Cô con gái đã chẳng còn nhiều thời gian để chăm sóc bản thân mình nữa, cũng chẳng còn về nhà thường xuyên với mẹ nữa.

Nó cơ hồ vẫn chưa cảm nhận được mình đang đi xa dần cái cuộc sống lý tưởng mà nó từng ao ước. Có lẽ vì bây giờ việc gì cũng cần có tiền, mà có được một đồng người ta lại càng muốn có thêm một đồng nữa.

Nó lên vị trí quản lý sau ba năm ra trường với một lịch công tác dày đặc hơn và bận rộn hơn. Vòng quay thế đẩy tuổi xuân qua đi. Nó hai mươi sáu. Hai mươi bảy. Rồi hai mươi tám. Cơ thể dù kiên cường mấy rồi cũng có lúc phải gục ngã.

Nó bệnh. Bệnh một tháng trời, không nặng nhưng cứ dai dẳng mãi. Người ta bảo tuổi càng lớn càng cảm thấy rõ cô đơn. Những ngày bệnh nằm ở nhà, chẳng bận rộn gì nữa, nó bỗng thấy ngoài công việc ra nó chẳng còn gì để an ủi những lúc thế này.

Nó xem phim và lướt trên thế giới ảo facebook. Nếu nó viết lên đó câu “Bị bệnh rồi” thì sẽ có bao nhiêu người thực sự quan tâm đây, hay họ chỉ lướt qua và cho một cái “like” dạo. Thế nhưng trong thâm tâm, nó biết rất rõ, một khi nó gọi điện thoại về nhà than thở thì có thể ngay chiều hôm nay, mẹ đã có mặt ở đây với nó.

Chiều nay nó xem một bộ phim gia đình, nhân vật chính cũng đang như nó vậy, cũng lao vào vật lộn với đời sống nhằm cố kiếm thật nhiều tiền. Trên chuyến xe vội vàng về quê thăm mẹ, anh tình cờ giải một câu đố và chết lặng người.

Câu hỏi thế này “Nếu mẹ bạn có thể sống đến 90 tuổi. Trừ đi khoảng thời gian bạn ngủ, trừ đi thời gian bạn không có ở bên cạnh bà. Bạn có biết mình còn bao nhiêu thời gian nữa để sống bên cạnh mẹ mình không?”.

Và nhân vật chính làm một phép tính nhẩm: “Mẹ tôi năm nay 50 tuổi và nếu bà có thể sống đến 90 tuổi, chúng tôi chỉ còn 40 năm bên nhau. Trong 40 năm đó, nếu tôi về nhà nửa năm một lần, vậy tôi sẽ có 80 lần để gặp bà. Nếu tôi có thể dành 7 ngày ở nhà, sau đó trừ hai ngày để gặp bạn bè, 2 ngày để gặp họ hàng, người thân khác thì còn 240 ngày mà còn phải trừ đi thời gian ăn uống, ngủ nghỉ mỗi ngày mất 12 tiếng, vậy ra chỉ còn 120 ngày để sống với mẹ…Tức là 4 tháng thôi”.

Nó chợt thấy lạnh người. Tiếng nhạc phim làm lắng đọng mọi cảm xúc, nước mắt nó trào ra. Tiếng còi tàu hú thật dài đem theo nỗi hoang mang và bộ óc đang trống rỗng của nhân vật chính trên con đường trở về quê nhà, và cũng kéo hai hàng nước mắt của nó rơi lã chã xuống gối… Mẹ nó. Năm nay đã qua sáu mươi tuổi mất rồi…

  • Mẹ, mai con về mẹ nhé!
  • Ừ, muốn ăn gì mẹ nấu.
  • Ăn cả thế giới mẹ nhé!

Sau tất cả, chỉ còn mẹ là người luôn chờ đợi và chu đáo đón bước nó về nhà.

Nó đã nhận ra được rằng hạnh phúc thật ra không có định nghĩa chung mà mỗi người lại có riêng cho mình một ý niệm để mà nắm bắt lấy nó. Nó bây giờ đã cảm nhận sâu sắc và biết “đủ” là thế nào.

“Đủ” để có được hạnh phúc không có nghĩa là mình mất đi động lực để tạo ra “thêm” giá trị mà là biết “đủ”để trân trọng, để sắp xếp thêm thời gian cho những mối quan hệ thân thiết mình đang có, để lỡ một ngày nào đó phải vĩnh viễn mất đi thì cũng không ngập tràn trong nuối tiếc.

Biết “đủ” để thêm thời gian quan tâm đến bản thân nhiều hơn, để trân quý sức khỏe mà ba mẹ ngày trước đã hết sức lo lắng và chăm sóc cho mình. Với nó  đó là “đủ” tiền để sống và “đủ” thời gian để có được những gì nó quan tâm.

Bây giờ nó muốn lao ngay vào lòng mẹ để kể hết những oan ức trong lòng bao nhiêu lâu nay, khóc một trận thật to để ngày mai thức dậy quên hết những muộn phiền đã cũ và bước tiếp con đường phía trước với một ý thức rõ ràng hơn.

Tiếng còi xe đang giục giã, trái tim nó cũng đang đập từng hồi hân hoan.

LẠC NHIÊN

Nó đã tự hỏi lòng mình rất nhiều lần rằng nó có đang hạnh phúc không? Nó nên làm gì để có thể sống vui và hạnh phúc. Nhưng nó vẫn chưa tìm được câu trả lời ưng ý nhất.

Nó trở lại bến đò cũ trong một chiều rợp nắng. Mười năm đã trôi qua.  Trong cả giấc mơ, nó thấy tay mình như vẫn đang chạm vào vạt nắng chiều dần cập trên bến đò, tai nó vẫn nghe văng vẳng tiếng nước vỗ vào thịt đất đôi bờ, mắt nó vẫn đang thấy mấy con còng ngơ ngác trước cái hang bị nước lấp dần.

Và ở kia, thằng bạn thân ngồi bất động, ánh mắt vô định. Nó tựa đầu vào vai bạn mà nhìn đăm chiêu vào sóng nước đang tách đôi dưới thân chiếc ghe chài. Năm đó nó tròn mười bảy.  

Nó hỏi thằng bạn rằng:

  • Cậu nghĩ giàu có thì có hạnh phúc không?
  • Có tiền thì gì cũng có cả.
  • Chẳng có gì chắc cả. Người ta bảo rằng biết đủ sẽ hạnh phúc.
  • Thế nào là đủ?

Mười năm đi qua vội vàng. Câu hỏi chưa có đáp án ở bến đò quê ngày hôm ấy vẫn đọng lại trong nó nhiều nghĩ suy. Và nó vẫn đang đi tìm hạnh phúc. Nó vẫn đi tìm cái gọi là “đủ”.

Trong đầu nó luôn tồn tại ý nghĩ rằng con người ta sinh ra, nghĩa là tự do đã mất. Sau khi có mặt trên đời, con người bước vào một mớ hỗn độn chằng chịt những quan hệ, từ thân cho đến sơ, rồi vô vàn những ràng buộc có tên và không tên.

Từ đó mọi hạnh phúc hoặc khổ đau trên cõi đời này cũng đều do các mối quan hệ này tạo dựng hoặc gây ra. Vậy con người ta bình yên thể nào trong cái guồng quay càng ngày càng tất bật này?

Nó thấy nhiều người sau những giai đoạn thăng trầm của cuộc sống, họ bế tắc, loay hoay mãi mà không tìm được cho mình một động lực để vượt qua nữa. Có người quẫn trí lựa chọn cái chết để an yên. Người chết có lẽ đã bình an phần mình rồi, thế còn người sống thì sao?

Có người tìm thấy chính mình bình yên trong Kinh kệ, Phật pháp, nhưng nhiều người mỗi ngày đều tụng kinh, lần hạt tràng nhưng vẫn sống sân si lắm. Vậy hạnh phúc rốt cuộc là gì đây? Khó tìm đến vậy sao?

Vào đại học, nó dần nhận ra mọi thứ về cuộc sống này không quyền lực thì là tiền bạc. Không có một trong hai đồng nghĩa với việc không có chỗ dựa.  Tiền bạc rất quan trọng, không một ai có thể phủ nhận được giá trị của tiền. Nó càng không vì nhà nó không khá giả.

Mẹ phải nhặt nhạnh từ đống đồ cũ của người ta cho, sửa lại từng chút để nó có quần áo mà mặc đi học, đi chơi. Mẹ thức đêm làm thức ăn, dậy sớm giao hàng để dành từng đồng cho nó đi học. Mẹ tất tả đạp xe đi dạy, mẹ tranh thủ cơ hội làm thư ký mấy cuộc họp để có tiền bồi dưỡng mà lo miếng ăn cho nó…  

Tất cả mọi thứ trong nhà đều cần tiền, tất cả đều hét gọi mẹ. Nó đã gần như “quán triệt” lời dạy của mẹ. Phải học để có thể có công việc ổn định, có tiền để tự nuôi lấy thân, không phụ thuộc vào ai khác. Vô hình chung, nó cảm thấy mình đang ngày một thực dụng hơn.

Ra trường, nó lao vào làm việc. Sau giờ làm ở công ty thì đi dạy thêm, cuối tuần lại nhận thêm việc đứng quầy phát sản phẩm mẫu. Những lần về nhà thưa dần, gọi về cho mẹ cũng ít dần vì bận quá, về đến nhà, loáng một cái là hết thời gian.

Lâu lâu nó về, gửi tiền cho mẹ, số tiền ngày càng nhiều hơn. Nó thấy hạnh phúc vì giúp được gia đình, sắm được cho nhà cái nọ, cái kia nhưng nó không biết mẹ rất buồn. Cô con gái đã chẳng còn nhiều thời gian để chăm sóc bản thân mình nữa, cũng chẳng còn về nhà thường xuyên với mẹ nữa.

Nó cơ hồ vẫn chưa cảm nhận được mình đang đi xa dần cái cuộc sống lý tưởng mà nó từng ao ước. Có lẽ vì bây giờ việc gì cũng cần có tiền, mà có được một đồng người ta lại càng muốn có thêm một đồng nữa.

Nó lên vị trí quản lý sau ba năm ra trường với một lịch công tác dày đặc hơn và bận rộn hơn. Vòng quay thế đẩy tuổi xuân qua đi. Nó hai mươi sáu. Hai mươi bảy. Rồi hai mươi tám. Cơ thể dù kiên cường mấy rồi cũng có lúc phải gục ngã.

Nó bệnh. Bệnh một tháng trời, không nặng nhưng cứ dai dẳng mãi. Người ta bảo tuổi càng lớn càng cảm thấy rõ cô đơn. Những ngày bệnh nằm ở nhà, chẳng bận rộn gì nữa, nó bỗng thấy ngoài công việc ra nó chẳng còn gì để an ủi những lúc thế này.

Nó xem phim và lướt trên thế giới ảo facebook. Nếu nó viết lên đó câu “Bị bệnh rồi” thì sẽ có bao nhiêu người thực sự quan tâm đây, hay họ chỉ lướt qua và cho một cái “like” dạo. Thế nhưng trong thâm tâm, nó biết rất rõ, một khi nó gọi điện thoại về nhà than thở thì có thể ngay chiều hôm nay, mẹ đã có mặt ở đây với nó.

Chiều nay nó xem một bộ phim gia đình, nhân vật chính cũng đang như nó vậy, cũng lao vào vật lộn với đời sống nhằm cố kiếm thật nhiều tiền. Trên chuyến xe vội vàng về quê thăm mẹ, anh tình cờ giải một câu đố và chết lặng người.

Câu hỏi thế này “Nếu mẹ bạn có thể sống đến 90 tuổi. Trừ đi khoảng thời gian bạn ngủ, trừ đi thời gian bạn không có ở bên cạnh bà. Bạn có biết mình còn bao nhiêu thời gian nữa để sống bên cạnh mẹ mình không?”.

Và nhân vật chính làm một phép tính nhẩm: “Mẹ tôi năm nay 50 tuổi và nếu bà có thể sống đến 90 tuổi, chúng tôi chỉ còn 40 năm bên nhau. Trong 40 năm đó, nếu tôi về nhà nửa năm một lần, vậy tôi sẽ có 80 lần để gặp bà. Nếu tôi có thể dành 7 ngày ở nhà, sau đó trừ hai ngày để gặp bạn bè, 2 ngày để gặp họ hàng, người thân khác thì còn 240 ngày mà còn phải trừ đi thời gian ăn uống, ngủ nghỉ mỗi ngày mất 12 tiếng, vậy ra chỉ còn 120 ngày để sống với mẹ…Tức là 4 tháng thôi”.

Nó chợt thấy lạnh người. Tiếng nhạc phim làm lắng đọng mọi cảm xúc, nước mắt nó trào ra. Tiếng còi tàu hú thật dài đem theo nỗi hoang mang và bộ óc đang trống rỗng của nhân vật chính trên con đường trở về quê nhà, và cũng kéo hai hàng nước mắt của nó rơi lã chã xuống gối… Mẹ nó. Năm nay đã qua sáu mươi tuổi mất rồi…

  • Mẹ, mai con về mẹ nhé!
  • Ừ, muốn ăn gì mẹ nấu.
  • Ăn cả thế giới mẹ nhé!

Sau tất cả, chỉ còn mẹ là người luôn chờ đợi và chu đáo đón bước nó về nhà.

Nó đã nhận ra được rằng hạnh phúc thật ra không có định nghĩa chung mà mỗi người lại có riêng cho mình một ý niệm để mà nắm bắt lấy nó. Nó bây giờ đã cảm nhận sâu sắc và biết “đủ” là thế nào.

“Đủ” để có được hạnh phúc không có nghĩa là mình mất đi động lực để tạo ra “thêm” giá trị mà là biết “đủ”để trân trọng, để sắp xếp thêm thời gian cho những mối quan hệ thân thiết mình đang có, để lỡ một ngày nào đó phải vĩnh viễn mất đi thì cũng không ngập tràn trong nuối tiếc.

Biết “đủ” để thêm thời gian quan tâm đến bản thân nhiều hơn, để trân quý sức khỏe mà ba mẹ ngày trước đã hết sức lo lắng và chăm sóc cho mình. Với nó  đó là “đủ” tiền để sống và “đủ” thời gian để có được những gì nó quan tâm.

Bây giờ nó muốn lao ngay vào lòng mẹ để kể hết những oan ức trong lòng bao nhiêu lâu nay, khóc một trận thật to để ngày mai thức dậy quên hết những muộn phiền đã cũ và bước tiếp con đường phía trước với một ý thức rõ ràng hơn.

Tiếng còi xe đang giục giã, trái tim nó cũng đang đập từng hồi hân hoan.

LẠC NHIÊN

SỢ VỀ TẾT – KHI GIA ĐÌNH LÀ NƠI LƯU GIỮ SANG CHẤN

  Những ngày Tết Nguyên đán thường được nhắc đến như thời điểm sum vầy, trở về, đoàn tụ. Nhưng với không ít bạn trẻ, Tết lại là khoảng thời gian nặng nề. Không phải vì họ ghét gia đình, mà vì cơ thể họ không cảm thấy an toàn khi quay về. Dù lý trí hiểu rằng “về...

CHIA TÁCH – ÁM ẢNH – CƯỠNG CHẾ MANG TÍNH SANG CHẤN

  Chia tách (splitting) không phải là dấu hiệu của yếu kém tâm lý, mà là một cơ chế sinh tồn của hệ thần kinh khi con người phải lớn lên trong môi trường quá nguy hiểm, quá mâu thuẫn, hoặc quá xâm nhập để có thể xử lý bằng một bản ngã thống nhất. Khi người chăm...

SEX DOLL HAY ROBOT?

Sex doll và robot tình dục thường bị gộp chung trong các cuộc tranh luận như biểu tượng của sự suy đồi hay lệch lạc trong đời sống thân mật. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và gắn bó, câu hỏi quan trọng không phải là “chúng có đúng hay sai”, mà là: con người...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

HÀNH TRÌNH TRỞ THÀNH NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Trở thành nhà tâm lý trị liệu không phải là một danh xưng đạt được sau vài khóa học, cũng không phải là kết quả trực tiếp của một văn bằng hay một mô hình trị liệu cụ thể. Đây là một hành trình dài, nhiều tầng, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc cả về kiến thức, kỹ năng...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

SỢ VỀ TẾT – KHI GIA ĐÌNH LÀ NƠI LƯU GIỮ SANG CHẤN

  Những ngày Tết Nguyên đán thường được nhắc đến như thời điểm sum vầy, trở về, đoàn tụ. Nhưng với không ít bạn trẻ, Tết lại là khoảng thời gian nặng nề. Không phải vì họ ghét gia đình, mà vì cơ thể họ không cảm thấy an toàn khi quay về. Dù lý trí hiểu rằng “về...

CHIA TÁCH – ÁM ẢNH – CƯỠNG CHẾ MANG TÍNH SANG CHẤN

  Chia tách (splitting) không phải là dấu hiệu của yếu kém tâm lý, mà là một cơ chế sinh tồn của hệ thần kinh khi con người phải lớn lên trong môi trường quá nguy hiểm, quá mâu thuẫn, hoặc quá xâm nhập để có thể xử lý bằng một bản ngã thống nhất. Khi người chăm...

SEX DOLL HAY ROBOT?

Sex doll và robot tình dục thường bị gộp chung trong các cuộc tranh luận như biểu tượng của sự suy đồi hay lệch lạc trong đời sống thân mật. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và gắn bó, câu hỏi quan trọng không phải là “chúng có đúng hay sai”, mà là: con người...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

HÀNH TRÌNH TRỞ THÀNH NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Trở thành nhà tâm lý trị liệu không phải là một danh xưng đạt được sau vài khóa học, cũng không phải là kết quả trực tiếp của một văn bằng hay một mô hình trị liệu cụ thể. Đây là một hành trình dài, nhiều tầng, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc cả về kiến thức, kỹ năng...

PERFORMANCE ANXIETY Ở NAM GIỚI KHI QUAN HỆ: KHI CĂNG THẲNG LẤN ÁT SỰ GẦN GŨI

Performance anxiety (lo âu về khả năng tình dục) ở nam giới là một hiện tượng phổ biến hơn nhiều so với những gì xã hội thường thừa nhận. Không ít người đàn ông bước vào quan hệ tình dục với tâm thế căng thẳng, tự giám sát bản thân và sợ thất bại, thay vì cảm nhận...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...