ĐÊM GIAO THỪA CỦA MẸ

ĐÊM GIAO THỪA CỦA MẸ

 

23h Ba mươi Tết.

Tiếng xe ôtô thắng kịt trước cửa nhà bà cụ hàng xóm khi cả nhà tôi đang quây quần trước sân chờ bánh tét chín để cúng giao thừa. Mẹ tôi nói: “chắc thằng Hưng về, cả năm trời không thấy mặt nó”. Bà Sáu đi từ trong nhà ra, mừng rỡ và đon đả đón con trai về chơi Tết. Tôi nghe loáng thoáng tiếng bà nói: “Ăn cơm nghen con”.

Mẹ tôi bảo sáng nghe thằng Hưng điện bảo tối nay sẽ về, bà Sáu chạy qua khoe với mẹ rồi vội đi chợ cả buổi sáng để làm cơm tối. Bà vội vội vàng vàng mua hai chậu cúc cuối ngày 30 đã nở toe toét chưng trước nhà cho con nó vui. Năm ngoái khi tôi sang biếu bà cặp bánh Tét ăn tết, nhà chẳng có gì ngoài ấm trà và mấy cục kẹo thèo lèo trong câu nói buồn rũ rượi “Bày biện nhiều cũng chẳng có ai ngó”. Chân bước ra về mà lòng tôi cứ nấn ná mãi ở chiếc bàn đơn điệu ngày Tết ấy vì ánh mắt xa xăm đầy cô đơn của bà. Gió tết lay lay mái tóc bạc trắng hơn nửa ấy, lùa cay lòng đôi mắt già nua in bóng gốc mai già chẳng có lấy một nụ hoa vì chẳng có người tuốt lá hôm rằm tháng Chạp.

Ở những vùng nông thôn như quê tôi, thế hệ trẻ lớn lên hầu hết đều rời gia đình lên các thành phố lớn để học hành hoặc làm ăn. Những xóm nhìn quanh quẩn chỉ thấy người già chẳng biết tự bao giờ mà “mọc” lên nhiều dần. Mỗi đợt lễ, tết, tôi về thăm nhà, có đôi khi tôi bắt gặp nhiều gương mặt đượm buồn vì đợi chờ, mà không dám gọi cho con vì sợ chúng đều đang bận rộn hoặc chúng cũng chẳng dư dả nhiều để về. Cuộc sống thật chẳng dễ dàng gì.

Có rất nhiều ngày ba mươi như ngày hôm nay, nhiều bà mẹ không có được may mắn mỗi năm sum vầy cùng đầy đủ con cái. Những cơn gió chướng ùa về lạnh cả cái nắng lưa thưa ngoài phố, trời trở mùa, tiếng ho đêm đôi khi lại trở thành thanh âm thường trực nhất trong Tết.

Dẫu biết rằng mỗi đứa trẻ sinh ra, lớn lên, rời xa vòng tay gia đình là quy luật kiến tạo cuộc sống con người, nhưng vẫn không khỏi chạnh lòng khi nghĩ về những cái Tết thế này.

Cuộc sống cứ cuốn chúng ta đi về muôn phương ngàn hướng, mỗi người chúng ta lớn lên có gia đình nhỏ, sống với nhiều vai trò và bận rộn hơn, nhiều mối quan tâm hơn. Khoảng thời gian chúng ta dành cho ba mẹ cũng trở nên hạn hẹp dần. Có thể chúng ta không để ý đến thời gian, nhưng chắc chắn đã hơn một lần dự định gọi về nhà nhưng rồi lại bị cuốn vào công việc mà trôi tuột đi vài tháng.

Tết đến, khi niềm háo hức của tuổi trẻ, tuổi nhỏ với một cái tết náo nhiệt, ồn ào đã qua đi, có lẽ chúng ta chẳng cầu mong điều gì to tát, chỉ ước sẽ có nhiều thời gian để quay về làm đứa trẻ chẳng vương vấn phiền lo của mẹ. Một mâm cơm nhỏ, một đêm ngon giấc ở căn nhà của ba mẹ sẽ ru êm những nếp nhăn trên vầng trán, sẽ dịu đi bao khắc khoải đợi chờ.

Tết giản đơn vậy thôi là đã đủ đầy hạnh phúc.

Khi những nụ mai đầu tiên đón nắng nở vàng ươm, khi tiếng còi xe trên khắp nẻo đường kêu rát thúc giục bước chân người về, cũng là lúc có vô vàn ánh mắt đầy hi vọng ở các xóm “người già” chớp nháy long lanh…

 

Nắng chiều vàng vọt bên hiên

Mẹ đưa mắt ngóng xa xăm phía cổng

Tết đang về trong những ngày gió lộng

Có đứa con nào ghé thăm không?

 

Về đi con, mẹ làm mâm cơm nóng

Rau luộc, thịt kho món con thích còn gì

Về đi con, chẳng cần lo nghĩ

Chỉ ngồi ăn thôi mẹ gánh cả bầu trời

 

Về đi con, mẹ quặn lòng mong đợi

Đôi ba ngày chẳng lâu mấy đâu con

Về đi con, căn phòng mẹ đã dọn

Thay chiếu mền, thay gối mới thơm tho

 

Về đi con, mẹ chẳng muốn nằm co

Căn nhà trống đói hơi người lạnh lắm

Về đi con, vỗ giấc mơ nồng ấm

Tết chỉ vậy thôi mà mắt mẹ cười…

(Tết rồi, về đi con – thơ Lạc Nhiên)

LẠC NHIÊN

23h Ba mươi Tết.

Tiếng xe ôtô thắng kịt trước cửa nhà bà cụ hàng xóm khi cả nhà tôi đang quây quần trước sân chờ bánh tét chín để cúng giao thừa. Mẹ tôi nói: “chắc thằng Hưng về, cả năm trời không thấy mặt nó”. Bà Sáu đi từ trong nhà ra, mừng rỡ và đon đả đón con trai về chơi Tết. Tôi nghe loáng thoáng tiếng bà nói: “Ăn cơm nghen con”.

Mẹ tôi bảo sáng nghe thằng Hưng điện bảo tối nay sẽ về, bà Sáu chạy qua khoe với mẹ rồi vội đi chợ cả buổi sáng để làm cơm tối. Bà vội vội vàng vàng mua hai chậu cúc cuối ngày 30 đã nở toe toét chưng trước nhà cho con nó vui. Năm ngoái khi tôi sang biếu bà cặp bánh Tét ăn tết, nhà chẳng có gì ngoài ấm trà và mấy cục kẹo thèo lèo trong câu nói buồn rũ rượi “Bày biện nhiều cũng chẳng có ai ngó”. Chân bước ra về mà lòng tôi cứ nấn ná mãi ở chiếc bàn đơn điệu ngày Tết ấy vì ánh mắt xa xăm đầy cô đơn của bà. Gió tết lay lay mái tóc bạc trắng hơn nửa ấy, lùa cay lòng đôi mắt già nua in bóng gốc mai già chẳng có lấy một nụ hoa vì chẳng có người tuốt lá hôm rằm tháng Chạp.

Ở những vùng nông thôn như quê tôi, thế hệ trẻ lớn lên hầu hết đều rời gia đình lên các thành phố lớn để học hành hoặc làm ăn. Những xóm nhìn quanh quẩn chỉ thấy người già chẳng biết tự bao giờ mà “mọc” lên nhiều dần. Mỗi đợt lễ, tết, tôi về thăm nhà, có đôi khi tôi bắt gặp nhiều gương mặt đượm buồn vì đợi chờ, mà không dám gọi cho con vì sợ chúng đều đang bận rộn hoặc chúng cũng chẳng dư dả nhiều để về. Cuộc sống thật chẳng dễ dàng gì.

Có rất nhiều ngày ba mươi như ngày hôm nay, nhiều bà mẹ không có được may mắn mỗi năm sum vầy cùng đầy đủ con cái. Những cơn gió chướng ùa về lạnh cả cái nắng lưa thưa ngoài phố, trời trở mùa, tiếng ho đêm đôi khi lại trở thành thanh âm thường trực nhất trong Tết.

Dẫu biết rằng mỗi đứa trẻ sinh ra, lớn lên, rời xa vòng tay gia đình là quy luật kiến tạo cuộc sống con người, nhưng vẫn không khỏi chạnh lòng khi nghĩ về những cái Tết thế này.

Cuộc sống cứ cuốn chúng ta đi về muôn phương ngàn hướng, mỗi người chúng ta lớn lên có gia đình nhỏ, sống với nhiều vai trò và bận rộn hơn, nhiều mối quan tâm hơn. Khoảng thời gian chúng ta dành cho ba mẹ cũng trở nên hạn hẹp dần. Có thể chúng ta không để ý đến thời gian, nhưng chắc chắn đã hơn một lần dự định gọi về nhà nhưng rồi lại bị cuốn vào công việc mà trôi tuột đi vài tháng.

Tết đến, khi niềm háo hức của tuổi trẻ, tuổi nhỏ với một cái tết náo nhiệt, ồn ào đã qua đi, có lẽ chúng ta chẳng cầu mong điều gì to tát, chỉ ước sẽ có nhiều thời gian để quay về làm đứa trẻ chẳng vương vấn phiền lo của mẹ. Một mâm cơm nhỏ, một đêm ngon giấc ở căn nhà của ba mẹ sẽ ru êm những nếp nhăn trên vầng trán, sẽ dịu đi bao khắc khoải đợi chờ.

Tết giản đơn vậy thôi là đã đủ đầy hạnh phúc.

Khi những nụ mai đầu tiên đón nắng nở vàng ươm, khi tiếng còi xe trên khắp nẻo đường kêu rát thúc giục bước chân người về, cũng là lúc có vô vàn ánh mắt đầy hi vọng ở các xóm “người già” chớp nháy long lanh…

 

Nắng chiều vàng vọt bên hiên

Mẹ đưa mắt ngóng xa xăm phía cổng

Tết đang về trong những ngày gió lộng

Có đứa con nào ghé thăm không?

 

Về đi con, mẹ làm mâm cơm nóng

Rau luộc, thịt kho món con thích còn gì

Về đi con, chẳng cần lo nghĩ

Chỉ ngồi ăn thôi mẹ gánh cả bầu trời

 

Về đi con, mẹ quặn lòng mong đợi

Đôi ba ngày chẳng lâu mấy đâu con

Về đi con, căn phòng mẹ đã dọn

Thay chiếu mền, thay gối mới thơm tho

 

Về đi con, mẹ chẳng muốn nằm co

Căn nhà trống đói hơi người lạnh lắm

Về đi con, vỗ giấc mơ nồng ấm

Tết chỉ vậy thôi mà mắt mẹ cười…

(Tết rồi, về đi con – thơ Lạc Nhiên)

LẠC NHIÊN

KHÔNG BAO GIỜ MUỐN MẮC KẸT NHƯ CHA MẸ

Có một kiểu người lớn lên với một lời thề thầm lặng: “Tôi sẽ không bao giờ sống như cha mẹ mình.” Họ chứng kiến những cuộc hôn nhân đầy kiểm soát, lạnh nhạt hoặc bạo lực. Họ thấy mẹ mình cam chịu, hoặc thấy cha mình bị trói buộc trong trách nhiệm nặng nề không lối...

KHI YÊU NGƯỜI CÓ SANG CHẤN GẮN BÓ

Yêu một người có sang chấn gắn bó không giống như yêu một người chỉ đơn giản “khó tính” hay “nhạy cảm”. Bạn có thể cảm thấy mình đang bước vào một thế giới nơi sự gần gũi vừa là điều họ khao khát nhất, vừa là điều khiến họ sợ hãi nhất. Họ có thể nói yêu bạn rất nhiều,...

KHI BẠN KHÔNG NHẬN RA SANG CHẤN GẮN BÓ GIA ĐÌNH!

Không phải ai trải qua tổn thương trong gia đình cũng gọi đó là “sang chấn”. Nhiều người lớn lên trong những môi trường thiếu an toàn cảm xúc, bị phê bình thường xuyên, thiếu sự nâng đỡ, hoặc phải trưởng thành quá sớm — nhưng vẫn tin rằng “mọi chuyện đã qua rồi”. Tuy...

SANG CHẤN GẮN BÓ

  Sang chấn gắn bó (attachment trauma) là dạng tổn thương tâm lý phát sinh trong bối cảnh mối quan hệ gắn bó quan trọng – thường là giữa trẻ và người chăm sóc chính – khi nguồn an toàn đồng thời cũng là nguồn gây sợ hãi, bỏ rơi hoặc không ổn định. Khác với sang...

MẤT MÁT MƠ HỒ

Ambiguous loss (mất mát mơ hồ) là một dạng mất mát đặc biệt khi sự mất đi không rõ ràng, không trọn vẹn và không có điểm kết thúc cụ thể. Khái niệm này thường được dùng để mô tả những tình huống mà người thân vẫn còn sống nhưng không còn hiện diện về mặt tâm lý, cảm...

BẠN THEO TRƯỜNG PHÁI TRỊ LIỆU NÀO? KHI TƯ DUY “CHỌN PHE” LÊN NGÔI

Một trong những câu hỏi phổ biến nhất của sinh viên tâm lý là: “Em nên theo trường phái nào?” CBT, phân tâm, nhân văn, hiện sinh, tích cực...? Câu hỏi này phản ánh một nhu cầu rất tự nhiên: muốn có một nền tảng rõ ràng để bám vào khi bước vào nghề. Tuy nhiên, chính...

MÌNH XẤU – KHI BẠN GHÉT CƠ THỂ CHÍNH MÌNH

“Mình xấu.” Câu nói ấy thường không chỉ là một nhận xét về ngoại hình. Nó là một cảm giác, một trạng thái co rút bên trong cơ thể. Khi bạn đứng trước gương và thấy khó chịu, khi bạn né ánh mắt người khác, khi bạn chỉnh lại quần áo liên tục vì sợ bị đánh giá – đó không...

BUỔI THAM VẤN – TRỊ LIỆU ĐẦU TIÊN

Bước vào buổi tham vấn – trị liệu đầu tiên thường đi kèm với nhiều cảm xúc: hồi hộp, lo lắng, hoài nghi, thậm chí có chút sợ hãi. Nhiều người tự hỏi: mình cần chuẩn bị gì? Nhà trị liệu sẽ hỏi gì? Và sau buổi đó, điều gì sẽ thay đổi? Trước buổi đầu tiên, điều quan...

VÌ SAO MỘT BUỔI TÂM LÝ TRỊ LIỆU LẠI “ĐẮT”

“Chỉ ngồi nói chuyện một tiếng mà giá như vậy thì đắt quá.” Đây là suy nghĩ khá phổ biến khi ai đó cân nhắc trị liệu tâm lý. So với một buổi cà phê, một buổi tư vấn nhanh hay một khóa học ngắn hạn, chi phí cho mỗi phiên trị liệu có thể khiến nhiều người do dự. Tuy...

BỊ ĐAU TRONG TIẾN TRÌNH TRỊ LIỆU TÂM LÝ

Một trong những nỗi sợ lớn nhất khi bước vào trị liệu là: “Nếu nói về quá khứ, mình sẽ đau lại.” Và câu hỏi tiếp theo thường là: “Nếu đã đau như vậy, có cần phải xử lý những ký ức đó không?”Không phải mọi ký ức đều cần đào sâu. Có những điều đã thực sự nằm lại phía...

NGƯỜI HYPER-INDEPENDENT KHI YÊU

Có những người bước vào tình yêu với một tuyên bố ngầm: “Tôi ổn một mình.” Họ có công việc ổn định, cuộc sống gọn gàng, tự xoay xở mọi việc. Họ không bám dính, không đòi hỏi, không làm phiền. Ở bề mặt, họ là mẫu người trưởng thành và độc lập. Nhưng khi mối quan hệ bắt...

KHÔNG BAO GIỜ MUỐN MẮC KẸT NHƯ CHA MẸ

Có một kiểu người lớn lên với một lời thề thầm lặng: “Tôi sẽ không bao giờ sống như cha mẹ mình.” Họ chứng kiến những cuộc hôn nhân đầy kiểm soát, lạnh nhạt hoặc bạo lực. Họ thấy mẹ mình cam chịu, hoặc thấy cha mình bị trói buộc trong trách nhiệm nặng nề không lối...

KHI YÊU NGƯỜI CÓ SANG CHẤN GẮN BÓ

Yêu một người có sang chấn gắn bó không giống như yêu một người chỉ đơn giản “khó tính” hay “nhạy cảm”. Bạn có thể cảm thấy mình đang bước vào một thế giới nơi sự gần gũi vừa là điều họ khao khát nhất, vừa là điều khiến họ sợ hãi nhất. Họ có thể nói yêu bạn rất nhiều,...

KHI BẠN KHÔNG NHẬN RA SANG CHẤN GẮN BÓ GIA ĐÌNH!

Không phải ai trải qua tổn thương trong gia đình cũng gọi đó là “sang chấn”. Nhiều người lớn lên trong những môi trường thiếu an toàn cảm xúc, bị phê bình thường xuyên, thiếu sự nâng đỡ, hoặc phải trưởng thành quá sớm — nhưng vẫn tin rằng “mọi chuyện đã qua rồi”. Tuy...

SANG CHẤN GẮN BÓ

  Sang chấn gắn bó (attachment trauma) là dạng tổn thương tâm lý phát sinh trong bối cảnh mối quan hệ gắn bó quan trọng – thường là giữa trẻ và người chăm sóc chính – khi nguồn an toàn đồng thời cũng là nguồn gây sợ hãi, bỏ rơi hoặc không ổn định. Khác với sang...

MẤT MÁT MƠ HỒ

Ambiguous loss (mất mát mơ hồ) là một dạng mất mát đặc biệt khi sự mất đi không rõ ràng, không trọn vẹn và không có điểm kết thúc cụ thể. Khái niệm này thường được dùng để mô tả những tình huống mà người thân vẫn còn sống nhưng không còn hiện diện về mặt tâm lý, cảm...

BẠN THEO TRƯỜNG PHÁI TRỊ LIỆU NÀO? KHI TƯ DUY “CHỌN PHE” LÊN NGÔI

Một trong những câu hỏi phổ biến nhất của sinh viên tâm lý là: “Em nên theo trường phái nào?” CBT, phân tâm, nhân văn, hiện sinh, tích cực...? Câu hỏi này phản ánh một nhu cầu rất tự nhiên: muốn có một nền tảng rõ ràng để bám vào khi bước vào nghề. Tuy nhiên, chính...

MÌNH XẤU – KHI BẠN GHÉT CƠ THỂ CHÍNH MÌNH

“Mình xấu.” Câu nói ấy thường không chỉ là một nhận xét về ngoại hình. Nó là một cảm giác, một trạng thái co rút bên trong cơ thể. Khi bạn đứng trước gương và thấy khó chịu, khi bạn né ánh mắt người khác, khi bạn chỉnh lại quần áo liên tục vì sợ bị đánh giá – đó không...

BUỔI THAM VẤN – TRỊ LIỆU ĐẦU TIÊN

Bước vào buổi tham vấn – trị liệu đầu tiên thường đi kèm với nhiều cảm xúc: hồi hộp, lo lắng, hoài nghi, thậm chí có chút sợ hãi. Nhiều người tự hỏi: mình cần chuẩn bị gì? Nhà trị liệu sẽ hỏi gì? Và sau buổi đó, điều gì sẽ thay đổi? Trước buổi đầu tiên, điều quan...

VÌ SAO MỘT BUỔI TÂM LÝ TRỊ LIỆU LẠI “ĐẮT”

“Chỉ ngồi nói chuyện một tiếng mà giá như vậy thì đắt quá.” Đây là suy nghĩ khá phổ biến khi ai đó cân nhắc trị liệu tâm lý. So với một buổi cà phê, một buổi tư vấn nhanh hay một khóa học ngắn hạn, chi phí cho mỗi phiên trị liệu có thể khiến nhiều người do dự. Tuy...

BỊ ĐAU TRONG TIẾN TRÌNH TRỊ LIỆU TÂM LÝ

Một trong những nỗi sợ lớn nhất khi bước vào trị liệu là: “Nếu nói về quá khứ, mình sẽ đau lại.” Và câu hỏi tiếp theo thường là: “Nếu đã đau như vậy, có cần phải xử lý những ký ức đó không?”Không phải mọi ký ức đều cần đào sâu. Có những điều đã thực sự nằm lại phía...

KHI BẠN YÊU NGƯỜI CÓ SANG CHẤN THỜI THƠ ẤU

Yêu một người có tổn thương thời thơ ấu (childhood trauma) không giống với yêu một người chỉ đơn thuần “khó tính” hay “nhạy cảm”. Bạn không chỉ đang yêu con người hiện tại của họ. Bạn cũng đang yêu những phần đã từng bị bỏ rơi, bị làm tổn thương, hoặc chưa từng được...

KHI BẠN KẾT ĐÔI VỚI NGƯỜ HYPER – INDEPENDENT

Có những người bước vào mối quan hệ với một thông điệp ngầm: “Tôi không cần ai cả.” Họ tự chủ, mạnh mẽ, giải quyết mọi việc một mình và hiếm khi bộc lộ nhu cầu cảm xúc. Ở bên họ, bạn có thể cảm thấy ngưỡng mộ sự vững vàng ấy. Nhưng khi bạn kết đôi với một người...

KHI BẠN KẾT ĐÔI VỚI NGƯỜI HYPER-DEPENDENT

Có những mối quan hệ bắt đầu bằng cảm giác được cần đến. Người kia nhắn tin liên tục, muốn ở bên bạn mọi lúc, hỏi ý kiến bạn cho hầu hết quyết định và dường như xem bạn là trung tâm thế giới. Ban đầu, điều đó có thể tạo cảm giác đặc biệt và quan trọng. Nhưng khi bạn...

TRĂNG MẬT KHÔNG PHẢI LÀ GẮN BÓ

  Khi mới yêu, mọi thứ đều rực rỡ. Tin nhắn đến làm tim đập nhanh. Một ánh nhìn cũng khiến cả ngày bừng sáng. Ta nghĩ mình yêu vì người đó thông minh, cuốn hút, thú vị. Nhưng điều đang diễn ra sâu bên dưới không chỉ là cảm xúc lãng mạn — đó là hệ thần kinh đang...

CHÚNG TA GẮN BÓ VỚI HỆ THẦN KINH CỦA NHAU

Chúng ta thường nghĩ mình yêu ai đó vì ngoại hình, trí thông minh, kiến thức hay những điểm hấp dẫn rõ ràng. Nhưng sự thật sâu hơn là: chúng ta không gắn bó với vẻ ngoài hay thành tích. Chúng ta gắn bó với hệ thần kinh (nervous system) của nhau. Gắn bó (attachment)...

SINH VIÊN TÂM LÝ CHỌN THAM VẤN HƠN TRỊ LIỆU

Trong quá trình học và định hướng nghề nghiệp, không ít sinh viên ngành tâm lý lựa chọn theo hướng tham vấn thay vì trị liệu chuyên sâu. Đây không phải là sự “kém hơn” về chuyên môn, mà phản ánh những khác biệt về đào tạo, trách nhiệm và mức độ sẵn sàng cá nhân. Thứ...

LÝ DO MỌI NGƯỜI CHI TRẢ CHO TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Dù ngày càng nhiều người nói về sức khỏe tinh thần, thực tế vẫn cho thấy phần lớn mọi người ngần ngại chi trả cho tâm lý trị liệu. Điều này không đơn thuần vì tài chính, mà còn liên quan đến cách xã hội nhìn nhận giá trị của sức khỏe tâm thần. Thứ nhất, sức...

VÌ SAO NAM GIỚI KHÔNG TÌM ĐẾN TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Dù phải đối mặt với áp lực, tổn thương và khủng hoảng như bất kỳ ai, nam giới vẫn ít tìm đến tâm lý trị liệu hơn nữ giới ở hầu hết các quốc gia. Điều này không có nghĩa là họ ít đau khổ hơn. Ngược lại, nhiều nghiên cứu cho thấy nam giới có tỷ lệ tự tử cao hơn, nhưng...

NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU KHÁC CHUYÊN GIA TÂM LÝ TRÊN TIVI

Trong thời đại truyền thông phát triển, chúng ta dễ dàng bắt gặp những “chuyên gia tâm lý” xuất hiện trên truyền hình, podcast hoặc mạng xã hội, đưa ra lời khuyên nhanh chóng cho các vấn đề tình yêu, hôn nhân, nuôi dạy con hay khủng hoảng cá nhân. Điều này vô tình tạo...