EMDR – HÀNH TRÌNH CHỮA LÀNH SAU SANG CHẤN

EMDR – HÀNH TRÌNH CHỮA LÀNH SAU SANG CHẤN

Đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục, đặc biệt là cưỡng hiếp, ký ức không chỉ tồn tại trong tâm trí như một đoạn phim kinh hoàng, mà còn khắc sâu vào cơ thể như một phản xạ sinh tồn.

Họ không đơn giản chỉ là “nạn nhân” – họ là những con người đang vật lộn từng ngày để tìm lại chính mình sau cơn bão tàn khốc. Sang chấn để lại dấu vết dai dẳng trong tâm hồn, khiến họ rơi vào trạng thái căng thẳng mãn tính, mất kết nối với cảm xúc và thường xuyên bị ám ảnh bởi ký ức cũ như thể nó vừa mới xảy ra.

Nhiều người sống sót sau xâm hại mô tả cảm giác như bị mắc kẹt trong một thực tại méo mó. Họ không thể phân biệt rõ ràng giữa quá khứ và hiện tại. Một âm thanh, một mùi hương, hay ánh nhìn lạ cũng có thể kích hoạt phản ứng hoảng loạn. Trong sâu thẳm, họ vẫn sống như thể mối đe dọa chưa bao giờ kết thúc. Hệ thần kinh liên tục ở trạng thái báo động, cơ thể căng cứng, tâm trí thì khép lại. Họ không thể tin tưởng ai – kể cả chính mình.

Trong hành trình phục hồi ấy, liệu pháp EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing – Giải mẫn cảm và tái xử lý thông qua chuyển động mắt) đang dần trở thành một phương pháp hiệu quả và đầy hy vọng. Khác với các hình thức trò chuyện truyền thống, EMDR giúp người trải qua sang chấn tiếp cận lại ký ức đau thương trong môi trường an toàn, có sự hướng dẫn và kiểm soát của chuyên gia trị liệu. Thông qua chuyển động mắt song song với việc hồi tưởng, hệ thần kinh dần được “lập trình lại”, cho phép não bộ xử lý ký ức cũ như một trải nghiệm đã qua – không còn là một mối đe dọa hiện hữu.

Khi ký ức được tái xử lý đúng cách, cảm xúc tiêu cực như sợ hãi, tội lỗi, nhục nhã cũng bắt đầu tan biến. Điều kỳ diệu không nằm ở việc quên đi quá khứ, mà ở khả năng nhìn lại nó với một ánh sáng mới – một ánh sáng không còn nhuốm màu đau đớn. Những người sống sót từng bước tái kết nối với cơ thể, với cảm xúc và với thế giới xung quanh. Họ dần nhận ra rằng mình không còn ở trong vùng nguy hiểm, và điều đó mở ra cơ hội để sống thật sự, không còn bị giam cầm trong ám ảnh cũ.

Hồi phục không bao giờ là con đường bằng phẳng. Nhưng với sự đồng hành đúng đắn, đặc biệt là với các phương pháp trị liệu dựa trên nền tảng khoa học như EMDR, cánh cửa dẫn đến bình an có thể được mở ra.

Người từng bị tổn thương không chỉ có thể chữa lành – họ còn có thể tìm lại sức mạnh, sự tự do và lòng trân trọng với chính mình. Bởi mỗi bước tiến nhỏ đều là một lời khẳng định rằng họ không chỉ sống sót, mà đang sống – một cách đầy đủ, ý nghĩa và can đảm hơn bao giờ hết.

MIA NGUYỄN

 

Đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục, đặc biệt là cưỡng hiếp, ký ức không chỉ tồn tại trong tâm trí như một đoạn phim kinh hoàng, mà còn khắc sâu vào cơ thể như một phản xạ sinh tồn.

Họ không đơn giản chỉ là “nạn nhân” – họ là những con người đang vật lộn từng ngày để tìm lại chính mình sau cơn bão tàn khốc. Sang chấn để lại dấu vết dai dẳng trong tâm hồn, khiến họ rơi vào trạng thái căng thẳng mãn tính, mất kết nối với cảm xúc và thường xuyên bị ám ảnh bởi ký ức cũ như thể nó vừa mới xảy ra.

Nhiều người sống sót sau xâm hại mô tả cảm giác như bị mắc kẹt trong một thực tại méo mó. Họ không thể phân biệt rõ ràng giữa quá khứ và hiện tại. Một âm thanh, một mùi hương, hay ánh nhìn lạ cũng có thể kích hoạt phản ứng hoảng loạn. Trong sâu thẳm, họ vẫn sống như thể mối đe dọa chưa bao giờ kết thúc. Hệ thần kinh liên tục ở trạng thái báo động, cơ thể căng cứng, tâm trí thì khép lại. Họ không thể tin tưởng ai – kể cả chính mình.

Trong hành trình phục hồi ấy, liệu pháp EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing – Giải mẫn cảm và tái xử lý thông qua chuyển động mắt) đang dần trở thành một phương pháp hiệu quả và đầy hy vọng. Khác với các hình thức trò chuyện truyền thống, EMDR giúp người trải qua sang chấn tiếp cận lại ký ức đau thương trong môi trường an toàn, có sự hướng dẫn và kiểm soát của chuyên gia trị liệu. Thông qua chuyển động mắt song song với việc hồi tưởng, hệ thần kinh dần được “lập trình lại”, cho phép não bộ xử lý ký ức cũ như một trải nghiệm đã qua – không còn là một mối đe dọa hiện hữu.

Khi ký ức được tái xử lý đúng cách, cảm xúc tiêu cực như sợ hãi, tội lỗi, nhục nhã cũng bắt đầu tan biến. Điều kỳ diệu không nằm ở việc quên đi quá khứ, mà ở khả năng nhìn lại nó với một ánh sáng mới – một ánh sáng không còn nhuốm màu đau đớn. Những người sống sót từng bước tái kết nối với cơ thể, với cảm xúc và với thế giới xung quanh. Họ dần nhận ra rằng mình không còn ở trong vùng nguy hiểm, và điều đó mở ra cơ hội để sống thật sự, không còn bị giam cầm trong ám ảnh cũ.

Hồi phục không bao giờ là con đường bằng phẳng. Nhưng với sự đồng hành đúng đắn, đặc biệt là với các phương pháp trị liệu dựa trên nền tảng khoa học như EMDR, cánh cửa dẫn đến bình an có thể được mở ra.

Người từng bị tổn thương không chỉ có thể chữa lành – họ còn có thể tìm lại sức mạnh, sự tự do và lòng trân trọng với chính mình. Bởi mỗi bước tiến nhỏ đều là một lời khẳng định rằng họ không chỉ sống sót, mà đang sống – một cách đầy đủ, ý nghĩa và can đảm hơn bao giờ hết.

MIA NGUYỄN

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...