KHI TRẺ CON TÒ MÒ “CHUYỆN NGƯỜI LỚN”

KHI TRẺ CON TÒ MÒ “CHUYỆN NGƯỜI LỚN”

 

Đến tận bây giờ, vẫn có nhiều phụ huynh mải mê bịt mắt con mình bằng những dải băng màu hồng, khiến chúng phải tự mò mẫm giữa biển đời mênh mông và rớt xuống vực thẳm lúc nào không hay. Chúng ta vẫn luôn dạy trẻ con cách qua đường để biết quý trọng mạng sống, vậy thì tại sao không thẳng thắn dạy chúng những kiến thức về giới tính để chúng biết quý trọng chính bản thân và không gặp phải những “tai nạn” đáng tiếc trên đường đời?

Giáo dục giới tính là quá trình cung cấp cho trẻ những hiểu biết tổng thể về giới tính, sự khác biệt nam nữ và đời sống tình dục lành mạnh. Giáo dục giới tính đúng cách sẽ giúp trẻ có những kiến thức cần thiết khi bước vào đời, từ đó có trách nhiệm bảo vệ bảo vệ sức khỏe sinh sản cũng như bảo vệ, trân trọng chính bản thân mình.

Nhiều phụ huynh thường né tránh, cho rằng trẻ con chưa hiểu được những vấn đề nhạy cảm này nên việc giáo dục giới tính chẳng khác nào “vẽ đường cho hươu chạy”. Thực chất, thà vẽ đường cho hươu chạy đúng còn hơn bỏ mặc khiến chúng có cái nhìn lệch lạc và phải nhận lấy những hệ lụy đáng tiếc về sau.

Ngay từ khi còn nhỏ, trẻ đã có nhận thức và tò mò về thế giới xung quanh lẫn sự khác biệt giữa nam và nữ. Sự né tránh hay quát mắng từ người lớn càng khiến trẻ tò mò và tự mình tìm hiểu. Điều này rất dễ làm trẻ có những tư tưởng lệch lạc và bắt chước những nguồn tin không chính xác, nhất là khi các nội dung mang tính đồi trụy đang tràn lan trên Internet như hiện nay.

Trong đời sống ngày nay, tuổi dậy thì đang ngày càng đến sớm. Việc trang bị những kiến thức giới tính cần thiết sẽ giúp trẻ hiểu về sự thay đổi cơ thể qua từng giai đoạn, giúp chúng tránh khỏi cảm giác bỡ ngỡ, sợ hãi và hoang mang. Những bài học giới tính còn dạy cho trẻ biết tự bảo vệ mình, tránh khỏi sự xâm hại của kẻ xấu.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã trở thành đất nước có tỷ lệ phá thai cao thứ ba trên thế giới. Nguyên nhân của hành động này chủ yếu xuất phát từ việc thiếu kiến thức cần thiết về giới tính và tình dục của trẻ. Giáo dục giới tính sẽ cung cấp cho trẻ tư duy về đời sống tình dục lành mạnh, đồng thời biết bảo vệ sức khỏe sinh sản và tránh xa các tệ nạn xã hội.

Việc thẳng thắn giáo dục giới tính còn đem lại cho trẻ thái độ sống tích cực. Rất nhiều trẻ em nghĩ rằng những vấn đề về tình dục hay giới tính là rất xấu xa và có thể làm chúng nhận lấy sự khinh thường, ghét bỏ. Tư tưởng đó đã trở thành một rào cản giữa trẻ với những người xung quanh, khiến chúng sợ hãi và không dám nói với người lớn trước sự trêu chọc hoặc hăm dọa của kẻ xấu.

Trẻ em từ 2 đến 5 tuổi đã có nhận thức và sự tò mò về thế giới. Lúc này phụ huynh nên dạy trẻ hiểu thế nào là sự riêng tư từ thân thể và vật dụng cá nhân. Ví dụ như khi tắm, phụ huynh có thể dạy trẻ gọi tên các bộ phận riêng tư và nói cho biết đây là nơi rất đặc biệt. Trẻ phải biết trân trọng mình và hiểu rằng không ai được phép tùy ý chạm vào cơ thể, đặc biệt là khu vực riêng tư của trẻ.

Phụ huynh không nên né tránh hay quát mắng khi trẻ có những câu hỏi liên quan đến tình dục hay giới tính. Hãy thẳng thắn chia sẻ kiến thức với trẻ. Ví dụ như khi trẻ hỏi con được sinh ra như thế nào, đừng né tránh và bảo trẻ được “nhặt ngoài bãi rác” hay được “sinh ra từ nách” như nhiều bà mẹ hay nói đùa. Bạn không cần giải thích trần trụi với trẻ mà có thể cho trẻ xem một đoạn phim về chú nòng nọc đi tìm trứng, từ đó em bé được hình thành, qua một thời gian em bé ấy đã ra đời và lớn lên.

Giáo dục giới tính nên được thực hiện càng sớm càng tốt, tuy nhiên cần sự kiên nhẫn và thấu hiểu từ người lớn. Phụ huynh không nên vội vã thúc ép trẻ khi trẻ vẫn chưa sẵn sàng tiếp nhận các kiến thức ấy, cũng đừng đem lại cảm giác tù túng căng thẳng cho trẻ.

Bên cạnh kiên nhẫn giảng giải cho trẻ, hãy khéo léo thu hẹp khoảng cách đôi bên bằng cách cho trẻ hiểu rằng bạn luôn tin tưởng và đứng về phía chúng khi có ai làm tổn thương chúng. Việc này sẽ giúp trẻ thẳng thắn nói với bố mẹ khi có người cưỡng ép và xâm hại, tránh khả năng giấu giếm do sợ sệt, hoang mang như nhiều trường hợp thương tâm khác.

Khi trẻ lớn hơn, khoảng 7-12 tuổi, hãy dạy chúng về sự thay đổi cơ thể khi dậy thì để chúng có thể chuẩn bị tinh thần đón nhận. Sau khi trẻ đã hiểu về sự khác biệt giữa nam và nữ, người lớn nên dạy chúng về đời sống tính dục an toàn, giúp trẻ có cái nhìn đánh giá những nội dung trên Internet là đúng hay sai, có thực tế và lành mạnh hay không.

13-18 tuổi là độ tuổi “nổi loạn” khi tâm sinh lý của trẻ có sự thay đổi rõ rệt. Lúc này, phụ huynh nên quan tâm đến các mối quan hệ của trẻ. Thay vì mắng chửi, cấm đoán,  hãy trở thành những người bạn thực thụ để cùng trẻ chia sẻ thẳng thắn và tìm cách tháo gỡ khó khăn.

Ngày nay, những kiến thức về giới tính đã trở thành hành trang không thể thiếu trong quá trình lớn lên và trưởng thành của một đứa trẻ. Nếu thật sự yêu thương trẻ, hãy giúp trẻ trang bị những kiến thức cần thiết để làm chủ bản thân và vững bước vào đời.

CATHERINE

Đến tận bây giờ, vẫn có nhiều phụ huynh mải mê bịt mắt con mình bằng những dải băng màu hồng, khiến chúng phải tự mò mẫm giữa biển đời mênh mông và rớt xuống vực thẳm lúc nào không hay. Chúng ta vẫn luôn dạy trẻ con cách qua đường để biết quý trọng mạng sống, vậy thì tại sao không thẳng thắn dạy chúng những kiến thức về giới tính để chúng biết quý trọng chính bản thân và không gặp phải những “tai nạn” đáng tiếc trên đường đời?

Giáo dục giới tính là quá trình cung cấp cho trẻ những hiểu biết tổng thể về giới tính, sự khác biệt nam nữ và đời sống tình dục lành mạnh. Giáo dục giới tính đúng cách sẽ giúp trẻ có những kiến thức cần thiết khi bước vào đời, từ đó có trách nhiệm bảo vệ bảo vệ sức khỏe sinh sản cũng như bảo vệ, trân trọng chính bản thân mình.

Nhiều phụ huynh thường né tránh, cho rằng trẻ con chưa hiểu được những vấn đề nhạy cảm này nên việc giáo dục giới tính chẳng khác nào “vẽ đường cho hươu chạy”. Thực chất, thà vẽ đường cho hươu chạy đúng còn hơn bỏ mặc khiến chúng có cái nhìn lệch lạc và phải nhận lấy những hệ lụy đáng tiếc về sau.

Ngay từ khi còn nhỏ, trẻ đã có nhận thức và tò mò về thế giới xung quanh lẫn sự khác biệt giữa nam và nữ. Sự né tránh hay quát mắng từ người lớn càng khiến trẻ tò mò và tự mình tìm hiểu. Điều này rất dễ làm trẻ có những tư tưởng lệch lạc và bắt chước những nguồn tin không chính xác, nhất là khi các nội dung mang tính đồi trụy đang tràn lan trên Internet như hiện nay.

Trong đời sống ngày nay, tuổi dậy thì đang ngày càng đến sớm. Việc trang bị những kiến thức giới tính cần thiết sẽ giúp trẻ hiểu về sự thay đổi cơ thể qua từng giai đoạn, giúp chúng tránh khỏi cảm giác bỡ ngỡ, sợ hãi và hoang mang. Những bài học giới tính còn dạy cho trẻ biết tự bảo vệ mình, tránh khỏi sự xâm hại của kẻ xấu.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã trở thành đất nước có tỷ lệ phá thai cao thứ ba trên thế giới. Nguyên nhân của hành động này chủ yếu xuất phát từ việc thiếu kiến thức cần thiết về giới tính và tình dục của trẻ. Giáo dục giới tính sẽ cung cấp cho trẻ tư duy về đời sống tình dục lành mạnh, đồng thời biết bảo vệ sức khỏe sinh sản và tránh xa các tệ nạn xã hội.

Việc thẳng thắn giáo dục giới tính còn đem lại cho trẻ thái độ sống tích cực. Rất nhiều trẻ em nghĩ rằng những vấn đề về tình dục hay giới tính là rất xấu xa và có thể làm chúng nhận lấy sự khinh thường, ghét bỏ. Tư tưởng đó đã trở thành một rào cản giữa trẻ với những người xung quanh, khiến chúng sợ hãi và không dám nói với người lớn trước sự trêu chọc hoặc hăm dọa của kẻ xấu.

Trẻ em từ 2 đến 5 tuổi đã có nhận thức và sự tò mò về thế giới. Lúc này phụ huynh nên dạy trẻ hiểu thế nào là sự riêng tư từ thân thể và vật dụng cá nhân. Ví dụ như khi tắm, phụ huynh có thể dạy trẻ gọi tên các bộ phận riêng tư và nói cho biết đây là nơi rất đặc biệt. Trẻ phải biết trân trọng mình và hiểu rằng không ai được phép tùy ý chạm vào cơ thể, đặc biệt là khu vực riêng tư của trẻ.

Phụ huynh không nên né tránh hay quát mắng khi trẻ có những câu hỏi liên quan đến tình dục hay giới tính. Hãy thẳng thắn chia sẻ kiến thức với trẻ. Ví dụ như khi trẻ hỏi con được sinh ra như thế nào, đừng né tránh và bảo trẻ được “nhặt ngoài bãi rác” hay được “sinh ra từ nách” như nhiều bà mẹ hay nói đùa. Bạn không cần giải thích trần trụi với trẻ mà có thể cho trẻ xem một đoạn phim về chú nòng nọc đi tìm trứng, từ đó em bé được hình thành, qua một thời gian em bé ấy đã ra đời và lớn lên.

Giáo dục giới tính nên được thực hiện càng sớm càng tốt, tuy nhiên cần sự kiên nhẫn và thấu hiểu từ người lớn. Phụ huynh không nên vội vã thúc ép trẻ khi trẻ vẫn chưa sẵn sàng tiếp nhận các kiến thức ấy, cũng đừng đem lại cảm giác tù túng căng thẳng cho trẻ.

Bên cạnh kiên nhẫn giảng giải cho trẻ, hãy khéo léo thu hẹp khoảng cách đôi bên bằng cách cho trẻ hiểu rằng bạn luôn tin tưởng và đứng về phía chúng khi có ai làm tổn thương chúng. Việc này sẽ giúp trẻ thẳng thắn nói với bố mẹ khi có người cưỡng ép và xâm hại, tránh khả năng giấu giếm do sợ sệt, hoang mang như nhiều trường hợp thương tâm khác.

Khi trẻ lớn hơn, khoảng 7-12 tuổi, hãy dạy chúng về sự thay đổi cơ thể khi dậy thì để chúng có thể chuẩn bị tinh thần đón nhận. Sau khi trẻ đã hiểu về sự khác biệt giữa nam và nữ, người lớn nên dạy chúng về đời sống tính dục an toàn, giúp trẻ có cái nhìn đánh giá những nội dung trên Internet là đúng hay sai, có thực tế và lành mạnh hay không.

13-18 tuổi là độ tuổi “nổi loạn” khi tâm sinh lý của trẻ có sự thay đổi rõ rệt. Lúc này, phụ huynh nên quan tâm đến các mối quan hệ của trẻ. Thay vì mắng chửi, cấm đoán,  hãy trở thành những người bạn thực thụ để cùng trẻ chia sẻ thẳng thắn và tìm cách tháo gỡ khó khăn.

Ngày nay, những kiến thức về giới tính đã trở thành hành trang không thể thiếu trong quá trình lớn lên và trưởng thành của một đứa trẻ. Nếu thật sự yêu thương trẻ, hãy giúp trẻ trang bị những kiến thức cần thiết để làm chủ bản thân và vững bước vào đời.

CATHERINE

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

HÀNH TRÌNH TRỞ THÀNH NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Trở thành nhà tâm lý trị liệu không phải là một danh xưng đạt được sau vài khóa học, cũng không phải là kết quả trực tiếp của một văn bằng hay một mô hình trị liệu cụ thể. Đây là một hành trình dài, nhiều tầng, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc cả về kiến thức, kỹ năng...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

HÀNH TRÌNH TRỞ THÀNH NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Trở thành nhà tâm lý trị liệu không phải là một danh xưng đạt được sau vài khóa học, cũng không phải là kết quả trực tiếp của một văn bằng hay một mô hình trị liệu cụ thể. Đây là một hành trình dài, nhiều tầng, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc cả về kiến thức, kỹ năng...

PERFORMANCE ANXIETY Ở NAM GIỚI KHI QUAN HỆ: KHI CĂNG THẲNG LẤN ÁT SỰ GẦN GŨI

Performance anxiety (lo âu về khả năng tình dục) ở nam giới là một hiện tượng phổ biến hơn nhiều so với những gì xã hội thường thừa nhận. Không ít người đàn ông bước vào quan hệ tình dục với tâm thế căng thẳng, tự giám sát bản thân và sợ thất bại, thay vì cảm nhận...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...