LÝ DO KHIẾN BẠN SẬP BẪY CHI TIÊU

LÝ DO KHIẾN BẠN SẬP BẪY CHI TIÊU

  Chi tiêu quá đà là vấn đề không của riêng ai, và các loại bẫy chi tiêu trong cuộc sống nhiều hơn bạn nghĩ. Cho dù bạn có cẩn trọng đến mấy trong chi tiêu, sẽ có những lúc “túi tiền” của bạn có nguy cơ bị tấn công. Nhà tâm lý học tài chính Brad Klontz, quản lý đối tác tại Occidental Asset Management cho biết: “Những tình huống liên quan đến cảm xúc khiến chúng ta dễ chi tiêu quá mức. Nếu không thể tư duy hợp lý, chúng ta sẽ gặp vấn đề về tài chính”. Dưới đây là cách thức mọi chuyện diễn ra: Vỏ não trước trán là một phần não bộ liên quan đến tư duy logic, bao gồm lập kế hoạch, kiểm soát xung động… và cân đối ngân sách. Nhưng khi cơ thể bị đặt trong một tình huống nhạy cảm, hạch hạnh nhân (trung tâm cảm xúc của não) bắt đầu hoạt động và tác động đến vỏ não trước trán. Kết quả là lý trí biến mất, cảm xúc chi phối và có thể khiến chúng ta đưa ra những quyết định tài chính tồi tệ. Sau đây là cách giúp bạn tránh khỏi 9 bẫy chi tiêu nguy hiểm nhất. 1. Bẫy Chi Tiêu: Bạn Đang Có Tâm Trạng Xấu Có một lý do chính đáng khiến 62% mọi người cảm thấy hạnh phúc khi chi tiêu lúc tâm trạng xấu là vì việc này giúp cải thiện tâm trạng hiệu quả. Một nghiên cứu mới từ Đại học Michigan cho thấy những người đi mua sắm sau khi xem một đoạn clip bạo lực cảm thấy hạnh phúc hơn nhiều so với những người không mua sắm. Các nhà nghiên cứu cho rằng việc đưa ra quyết định mua hàng giúp họ khôi phục cảm giác tự chủ để cải thiện tâm trạng. Chi tiền cũng đã được chứng minh rằng có thể giúp tăng hormone endorphin. Vậy vấn đề là gì? Dù bạn ngay lập tức có cảm giác dễ chịu sau khi mua sắm, cảm giác này sẽ nhanh chóng phai nhạt. Bạn sẽ bắt đầu cảm thấy vỡ vụn, sự xấu hổ và ray rứt vì đã chi tiêu quá tay khiến bạn cảm thấy tồi tệ hơn. Mẹo đối phó: Hãy thay thế việc mua sắm bằng một hoạt động giải trí lành mạnh khác: đi bộ, tập yoga, nghe nhạc – bất cứ điều gì giúp bạn cảm thấy lạc quan hơn. Maggie Baker, nhà tâm lý học chuyên tư vấn về tài chính và là tác giả của cuốn sách “Điên vì tiền” nói: “Bạn cần một số hoạt động giải tỏa cảm xúc. Ngoài ra, hãy thử viết nhật ký hoặc trò chuyện với một người bạn. Trút bầu tâm sự có thể giúp bạn xác định nguồn căn của nỗi buồn và làm thế nào để tâm trạng trở nên tốt hơn”. 2. Bẫy Chi Tiêu: Bạn Đang Đi Du Lịch Khi đi du lịch, bạn có cảm giác như đang thoát ly khỏi đời thực, vì vậy bạn không thực tế về tài chính như bình thường. Thêm vào đó, bạn bị vây quanh bởi rất nhiều dịch vụ du lịch đắt đỏ, và điều này tạo nên một cơn bão càn quét ngân sách hoàn hảo. Baker nói: “Du lịch dễ đem lại cảm giác thư giãn về thể chất, tinh thần và tài chính. Bạn sẽ dễ bị cuốn theo cảm giác đó”. Mẹo đối phó: Bạn có thể cho phép mình chi tiêu nhiều hơn một chút so với bình thường trong một kỳ nghỉ… trong khi vẫn giữ chừng mực. Baker khuyên bạn nên “dành thêm khoảng 10% ngân sách cho việc chi tiêu”. (đồng nghĩa với việc bạn phải để dành một số tiền từ vài tuần trước khi đến kỳ nghỉ hoặc trích từ quỹ tiết kiệm để có ngân sách du lịch.) Khi đã xác định một số tiền hợp lý để sử dụng mỗi ngày, bạn có thể chi 19 đô la để thưởng thức một ly rượu vang tuyệt hảo super Tuscan mà không cảm thấy tội lỗi – nhưng nhớ là không được chi tiêu quá đà bằng cách quẹt cháy thẻ tín dụng như giới thượng lưu trong cả tuần. Nếu bạn vẫn thấy mình chi tiêu quá mức, hãy cân nhắc một chuyến đi theo tour trọn gói để giúp bản thân tránh đưa ra những quyết định tài chính tồi tệ. 3. Bẫy chi tiêu: Bạn Tìm Được Một Chương Trình Ưu Đãi Tuyệt Vời Thật là một cảm giác sung sướng khó tả khi mua được một đôi giày trị giá 100 đô la chỉ với 15 đô la. Khi mua được một món đồ giá hời, bạn cảm thấy như mình vừa thắng một cuộc chơi. Nghĩ rằng những người khác trả giá gốc trong khi mình chỉ phải chi một số tiền ít hơn nhiều khiến việc này khó lòng cưỡng lại được. Mẹo đối phó: Trước khi quyết định mua hàng, hãy tạm dừng một lúc và cân nhắc. Tập trung vào những gì bạn đang chi tiêu, không phải những gì bạn đang tiết kiệm. Baker cho biết: “Dù món đồ được giảm giá đến 80%, những sự thật là bạn vẫn phải tốn tiền mua nó, vì vậy hãy tự hỏi liệu bạn có thực sự cần nó hay không”. Hãy thử mẹo này: Giả sử những đôi giày đó không được giảm giá. Bạn vẫn khao khát mua chúng như lúc này hay không? Nếu câu trả lời là không, hãy bước đi và đừng luyến tiếc gì. 4. Bẫy Chi Tiêu: Bạn Cảm Thấy Nhàm Chán Chắc hẳn bạn từng nghe một câu nói kinh điển “Nhàn cư vi bất thiện?”. Điều này đúng cả trong mua sắm – sự nhàm chán chắc chắn không tốt cho ngân sách của bạn. Một trong những điều nguy hiểm nhất là những khoảng thời gian nhàn rỗi bất ngờ, và một số người chọn cách giết thời gian bằng việc mua sắm. Và mua sắm chưa bao giờ dễ dàng hơn trong thời buổi công nghệ hiện đại khi mà bạn có thể mua hàng nhanh chóng chỉ bằng một chiếc điện thoại. Chỉ với một vài thao tác đơn giản trên màn hình cảm ứng, bằng cách nào đó bạn sẽ cảm thấy hình thức mua hàng này không đem lại cảm giác tiêu tiền thật như khi trực tiếp móc ví hoặc quẹt thẻ tín dụng để thanh toán. Mẹo đối phó: Hãy tận dụng khoảng thời gian nhàn rỗi đó một cách khôn ngoan hơn. Nếu bạn có một tiếng đồng hồ rảnh rỗi và cảm thấy muốn mua sắm online, hãy đi tập yoga, gặp gỡ bạn bè hoặc bắt đầu một dự án mới. 5. Bẫy Chi Tiêu: Bạn Đi Chơi Cùng Bạn Bè Mặc dù bạn không còn là học sinh trung học nữa, nhưng vẫn khó có thể ngừng so sánh với bạn bè đồng trang lứa. Theo kịp bạn bè là một phần trong gen của chúng ta theo nghĩa đen. Trở lại thời tiền sử, bị một tập thể cô lập là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với sự sống còn. Nỗi lo sợ bị tẩy chay vẫn là một phần của bản năng con người trong thời hiện đại. Khi bạn bè của bạn gọi một ly cocktail 14 đô la và chi tiêu cho hàng tá ứng dụng, lẽ tự nhiên là bạn cũng muốn hành động tương tự. Mẹo đối phó: Trước khi đi ra ngoài, hãy định sẵn một số tiền nhất định để chi tiêu, để hạn chế khả năng mất kiểm soát. Sau đó, tránh tình huống khó xử khi yêu cầu tách hóa đơn bằng cách giải thích trước cho mọi người, trước cả thời điểm gọi món. Nếu đợi đến cuối bữa ăn, bạn sẽ bắt đầu cảm thấy lo lắng. Các kích thích tố căng thẳng có thể lấp đầy vỏ não trước trán, ngăn cản bạn đưa ra quyết định sáng suốt. Ngay lập tức hãy nói rằng bạn đang tiết kiệm tiền mua nhà (hoặc một thứ gì khác) để có thể thoải mái lựa chọn những món vừa túi tiền. 6. Bẫy Chi Tiêu: Bạn Phải Mua Một Món Quà Cưới Mọi người thường chi tiêu rộng rãi hơn bình thường khi mua quà cho một sự kiện quan trọng như đám cưới, đầy tháng, thôi nôi, lễ kỷ niệm. Baker giải thích: “Bạn bị tác động từ bên ngoài để cố gắng thể hiện, bởi vì bạn đang suy nghĩ về cách mà mọi người nhìn mình. Bạn không muốn món quà của mình chỉ có giá trị 10 đô la trong khi những người khác chi đến 100 đô la.” Mẹo đối phó: Để tạo ấn tượng tuyệt vời trong khi vẫn cân đối được ngân sách, hãy tập trung vào tính sáng tạo thay vì giá trị vật chất của món quà. Bạn có thể tự tay thiết kế một món quà hoặc săn tìm một món quà rẻ tiền nhưng vẫn thể hiện nét độc đáo trong tính cách của người nhận. Hãy nghĩ về những điều như thế này: Một album ảnh lãng mạn về quá trình tán tỉnh yêu đương của một cặp đôi hạnh phúc qua năm tháng, hoặc một bài thơ được lồng vào một chiếc khung tuyệt đẹp mà bạn sáng tác tặng riêng cho người đó. Ví dụ, tại đám cưới của tôi, người bạn đã mai mối cho vợ chồng tôi đến với nhau đã thiết kế một bộ sưu tập những email tán tỉnh, hẹn hò ban đầu của chúng tôi. Đó là một ý tưởng dễ dàng, chu đáo mà có lẽ chỉ cần chi ra tối đa 50 đô la để thực hiện. Và trong dịp đầy tháng con đầu lòng của tôi, mẹ tôi đã sơn lại chiếc nôi mà bà thường dùng để ru tôi ngủ khi còn nhỏ. Không cần phải nói, đó là món quà ý nghĩa nhất mà tôi nhận được. (và cũng được trầm trồ khen ngợi nhất trong bữa tiệc.) 7. Bẫy Chi Tiêu: Bạn Đang Ăn Kiêng Nỗ lực chống lại sự thèm ăn có thể khiến bạn gặp khó khăn trong việc kiểm soát chi tiêu. Bạn cần tự kiểm soát để thành thạo về việc quản lý tài chính. Nhưng tính kỷ luật là một nguồn lực có giới hạn. Mỗi người chúng ta có một giới hạn tự chủ mỗi ngày, và bạn càng cố gắng khắt khe với bản thân – dù là ép mình đi đến phòng tập thể dục lúc 6:30 sáng hoặc cưỡng lại thôi thúc muốn ăn một dĩa pho-mát tuyệt cú mèo – bạn càng khó chống lại những cám dỗ khác, chẳng hạn như mua sắm. Mẹo đối phó: May mắn thay, bạn có thể tăng cường khả năng tự chủ của mình. Hãy chọn một hoạt động nhẹ nhàng khiến bạn cảm thấy thoải mái, như đi dạo hoặc xem phim”. (Nhấn mạnh ở đây là “nhẹ nhàng” – tránh bất cứ hoạt động nào quá mạnh hoặc kích động, chẳng hạn như xe đạp nhanh hoặc đọc sách “Chiến tranh và Hòa bình”). Gác lại ý định mua sắm sau những hoạt động thư giãn này, hoặc vào đầu ngày khi khả năng tự chủ của bạn vẫn chưa bị cạn kiệt. 8. Bẫy Chi Tiêu: Sắp Đến Sinh Nhật Của Cô Bạn Thân Bạn yêu cô ấy, vì vậy bạn muốn tặng cho cô nàng một món quà tuyệt vời nhất. Để quản lý chi tiêu tốt, bạn phải luôn thận trọng. Những buổi tiệc ăn mừng là một cơ hội để ném sự thận trọng đó sang một bên và vung tiền quá mức. Không muốn làm bạn mất hứng, nhưng hãy nhớ rằng bất cứ khi nào cảm thấy đặc biệt hứng khởi, bạn cũng dễ mắc sai lầm trong chi tiêu. Mẹo đối phó: Kiểm soát việc phung phí bằng cách suy nghĩ trên quan điểm của đối phương. Hãy tự hỏi rằng: “Cô ấy có thực sự muốn bạn chi tiêu quá nhiều đến mức đẩy bản thân vào hoàn cảnh khó khăn về mặt tài chính trong dịp này hay không?”. Bạn có thể tiêu nhiều tiền hơn một chút so với ngân sách cho phép, nhưng đừng phung phí quá mức. 9. Bẫy Chi Tiêu: Một Người Thân Yêu Của Bạn Muốn Vay Tiền Đây là một tình huống đặc biệt khó khăn. Bạn vô cùng quan tâm đến cô ấy (hoặc anh ấy) và có thể lo lắng về hạnh phúc của người này. Nếu cho vay tiền có thể giúp cải thiện cuộc sống của họ, thật khó để từ chối. Điều đầu tiên mà các nhà lập kế hoạch tài chính tham khảo ý kiến ​​của tôi là làm thế nào tư vấn cho những khách hàng lớn tuổi cách từ chối yêu cầu hỗ trợ tài chính từ con cái của họ. Nhưng cho người thân vay tiền thường đẩy bạn vào cảnh “cháy túi”. Mẹo đối phó: Bạn có hai lựa chọn: Đầu tiên, hãy xác định số tiền mà bạn có thể hỗ trợ mà không gây ảnh hưởng đến tài chính của bạn. Lựa chọn thứ hai sẽ khó khăn hơn nhiều, nếu tình huống này lặp đi lặp lại, sẽ có lúc bạn nên cân nhắc việc dứt khoát từ chối. Có thể bạn sẽ mất đi một mối quan hệ, nhưng bạn phải đặt ra một số ranh giới đúng đắn trong tình yêu. Hãy nghĩ về điều này: “Có thực là bạn đang giúp người này hay không? Đưa tiền cho một người phụ thuộc về tài chính cũng giống như đưa rượu cho người nghiện rượu vậy.” Nếu đối phương luôn xem bạn là “phao cứu sinh”, họ sẽ không thể chữa lành cho đến khi tự mình thoát ra. Lập ra một kế hoạch hoàn toàn thoát ly khỏi sự vay mượn của một người từ 3 đến 6 tháng. Sau đó, tùy tình hình, bạn có thể tìm cho cô ấy một nhà hoạch định tài chính, cố vấn nghề nghiệp, hoặc nhà trị liệu để hướng dẫn cô ấy tháo gỡ khó khăn. LILA
  Chi tiêu quá đà là vấn đề không của riêng ai, và các loại bẫy chi tiêu trong cuộc sống nhiều hơn bạn nghĩ. Cho dù bạn có cẩn trọng đến mấy trong chi tiêu, sẽ có những lúc “túi tiền” của bạn có nguy cơ bị tấn công. Nhà tâm lý học tài chính Brad Klontz, quản lý đối tác tại Occidental Asset Management cho biết: “Những tình huống liên quan đến cảm xúc khiến chúng ta dễ chi tiêu quá mức. Nếu không thể tư duy hợp lý, chúng ta sẽ gặp vấn đề về tài chính”. Dưới đây là cách thức mọi chuyện diễn ra: Vỏ não trước trán là một phần não bộ liên quan đến tư duy logic, bao gồm lập kế hoạch, kiểm soát xung động… và cân đối ngân sách. Nhưng khi cơ thể bị đặt trong một tình huống nhạy cảm, hạch hạnh nhân (trung tâm cảm xúc của não) bắt đầu hoạt động và tác động đến vỏ não trước trán. Kết quả là lý trí biến mất, cảm xúc chi phối và có thể khiến chúng ta đưa ra những quyết định tài chính tồi tệ. Sau đây là cách giúp bạn tránh khỏi 9 bẫy chi tiêu nguy hiểm nhất. 1. Bẫy Chi Tiêu: Bạn Đang Có Tâm Trạng Xấu Có một lý do chính đáng khiến 62% mọi người cảm thấy hạnh phúc khi chi tiêu lúc tâm trạng xấu là vì việc này giúp cải thiện tâm trạng hiệu quả. Một nghiên cứu mới từ Đại học Michigan cho thấy những người đi mua sắm sau khi xem một đoạn clip bạo lực cảm thấy hạnh phúc hơn nhiều so với những người không mua sắm. Các nhà nghiên cứu cho rằng việc đưa ra quyết định mua hàng giúp họ khôi phục cảm giác tự chủ để cải thiện tâm trạng. Chi tiền cũng đã được chứng minh rằng có thể giúp tăng hormone endorphin. Vậy vấn đề là gì? Dù bạn ngay lập tức có cảm giác dễ chịu sau khi mua sắm, cảm giác này sẽ nhanh chóng phai nhạt. Bạn sẽ bắt đầu cảm thấy vỡ vụn, sự xấu hổ và ray rứt vì đã chi tiêu quá tay khiến bạn cảm thấy tồi tệ hơn. Mẹo đối phó: Hãy thay thế việc mua sắm bằng một hoạt động giải trí lành mạnh khác: đi bộ, tập yoga, nghe nhạc – bất cứ điều gì giúp bạn cảm thấy lạc quan hơn. Maggie Baker, nhà tâm lý học chuyên tư vấn về tài chính và là tác giả của cuốn sách “Điên vì tiền” nói: “Bạn cần một số hoạt động giải tỏa cảm xúc. Ngoài ra, hãy thử viết nhật ký hoặc trò chuyện với một người bạn. Trút bầu tâm sự có thể giúp bạn xác định nguồn căn của nỗi buồn và làm thế nào để tâm trạng trở nên tốt hơn”. 2. Bẫy Chi Tiêu: Bạn Đang Đi Du Lịch Khi đi du lịch, bạn có cảm giác như đang thoát ly khỏi đời thực, vì vậy bạn không thực tế về tài chính như bình thường. Thêm vào đó, bạn bị vây quanh bởi rất nhiều dịch vụ du lịch đắt đỏ, và điều này tạo nên một cơn bão càn quét ngân sách hoàn hảo. Baker nói: “Du lịch dễ đem lại cảm giác thư giãn về thể chất, tinh thần và tài chính. Bạn sẽ dễ bị cuốn theo cảm giác đó”. Mẹo đối phó: Bạn có thể cho phép mình chi tiêu nhiều hơn một chút so với bình thường trong một kỳ nghỉ… trong khi vẫn giữ chừng mực. Baker khuyên bạn nên “dành thêm khoảng 10% ngân sách cho việc chi tiêu”. (đồng nghĩa với việc bạn phải để dành một số tiền từ vài tuần trước khi đến kỳ nghỉ hoặc trích từ quỹ tiết kiệm để có ngân sách du lịch.) Khi đã xác định một số tiền hợp lý để sử dụng mỗi ngày, bạn có thể chi 19 đô la để thưởng thức một ly rượu vang tuyệt hảo super Tuscan mà không cảm thấy tội lỗi – nhưng nhớ là không được chi tiêu quá đà bằng cách quẹt cháy thẻ tín dụng như giới thượng lưu trong cả tuần. Nếu bạn vẫn thấy mình chi tiêu quá mức, hãy cân nhắc một chuyến đi theo tour trọn gói để giúp bản thân tránh đưa ra những quyết định tài chính tồi tệ. 3. Bẫy chi tiêu: Bạn Tìm Được Một Chương Trình Ưu Đãi Tuyệt Vời Thật là một cảm giác sung sướng khó tả khi mua được một đôi giày trị giá 100 đô la chỉ với 15 đô la. Khi mua được một món đồ giá hời, bạn cảm thấy như mình vừa thắng một cuộc chơi. Nghĩ rằng những người khác trả giá gốc trong khi mình chỉ phải chi một số tiền ít hơn nhiều khiến việc này khó lòng cưỡng lại được. Mẹo đối phó: Trước khi quyết định mua hàng, hãy tạm dừng một lúc và cân nhắc. Tập trung vào những gì bạn đang chi tiêu, không phải những gì bạn đang tiết kiệm. Baker cho biết: “Dù món đồ được giảm giá đến 80%, những sự thật là bạn vẫn phải tốn tiền mua nó, vì vậy hãy tự hỏi liệu bạn có thực sự cần nó hay không”. Hãy thử mẹo này: Giả sử những đôi giày đó không được giảm giá. Bạn vẫn khao khát mua chúng như lúc này hay không? Nếu câu trả lời là không, hãy bước đi và đừng luyến tiếc gì. 4. Bẫy Chi Tiêu: Bạn Cảm Thấy Nhàm Chán Chắc hẳn bạn từng nghe một câu nói kinh điển “Nhàn cư vi bất thiện?”. Điều này đúng cả trong mua sắm – sự nhàm chán chắc chắn không tốt cho ngân sách của bạn. Một trong những điều nguy hiểm nhất là những khoảng thời gian nhàn rỗi bất ngờ, và một số người chọn cách giết thời gian bằng việc mua sắm. Và mua sắm chưa bao giờ dễ dàng hơn trong thời buổi công nghệ hiện đại khi mà bạn có thể mua hàng nhanh chóng chỉ bằng một chiếc điện thoại. Chỉ với một vài thao tác đơn giản trên màn hình cảm ứng, bằng cách nào đó bạn sẽ cảm thấy hình thức mua hàng này không đem lại cảm giác tiêu tiền thật như khi trực tiếp móc ví hoặc quẹt thẻ tín dụng để thanh toán. Mẹo đối phó: Hãy tận dụng khoảng thời gian nhàn rỗi đó một cách khôn ngoan hơn. Nếu bạn có một tiếng đồng hồ rảnh rỗi và cảm thấy muốn mua sắm online, hãy đi tập yoga, gặp gỡ bạn bè hoặc bắt đầu một dự án mới. 5. Bẫy Chi Tiêu: Bạn Đi Chơi Cùng Bạn Bè Mặc dù bạn không còn là học sinh trung học nữa, nhưng vẫn khó có thể ngừng so sánh với bạn bè đồng trang lứa. Theo kịp bạn bè là một phần trong gen của chúng ta theo nghĩa đen. Trở lại thời tiền sử, bị một tập thể cô lập là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với sự sống còn. Nỗi lo sợ bị tẩy chay vẫn là một phần của bản năng con người trong thời hiện đại. Khi bạn bè của bạn gọi một ly cocktail 14 đô la và chi tiêu cho hàng tá ứng dụng, lẽ tự nhiên là bạn cũng muốn hành động tương tự. Mẹo đối phó: Trước khi đi ra ngoài, hãy định sẵn một số tiền nhất định để chi tiêu, để hạn chế khả năng mất kiểm soát. Sau đó, tránh tình huống khó xử khi yêu cầu tách hóa đơn bằng cách giải thích trước cho mọi người, trước cả thời điểm gọi món. Nếu đợi đến cuối bữa ăn, bạn sẽ bắt đầu cảm thấy lo lắng. Các kích thích tố căng thẳng có thể lấp đầy vỏ não trước trán, ngăn cản bạn đưa ra quyết định sáng suốt. Ngay lập tức hãy nói rằng bạn đang tiết kiệm tiền mua nhà (hoặc một thứ gì khác) để có thể thoải mái lựa chọn những món vừa túi tiền. 6. Bẫy Chi Tiêu: Bạn Phải Mua Một Món Quà Cưới Mọi người thường chi tiêu rộng rãi hơn bình thường khi mua quà cho một sự kiện quan trọng như đám cưới, đầy tháng, thôi nôi, lễ kỷ niệm. Baker giải thích: “Bạn bị tác động từ bên ngoài để cố gắng thể hiện, bởi vì bạn đang suy nghĩ về cách mà mọi người nhìn mình. Bạn không muốn món quà của mình chỉ có giá trị 10 đô la trong khi những người khác chi đến 100 đô la.” Mẹo đối phó: Để tạo ấn tượng tuyệt vời trong khi vẫn cân đối được ngân sách, hãy tập trung vào tính sáng tạo thay vì giá trị vật chất của món quà. Bạn có thể tự tay thiết kế một món quà hoặc săn tìm một món quà rẻ tiền nhưng vẫn thể hiện nét độc đáo trong tính cách của người nhận. Hãy nghĩ về những điều như thế này: Một album ảnh lãng mạn về quá trình tán tỉnh yêu đương của một cặp đôi hạnh phúc qua năm tháng, hoặc một bài thơ được lồng vào một chiếc khung tuyệt đẹp mà bạn sáng tác tặng riêng cho người đó. Ví dụ, tại đám cưới của tôi, người bạn đã mai mối cho vợ chồng tôi đến với nhau đã thiết kế một bộ sưu tập những email tán tỉnh, hẹn hò ban đầu của chúng tôi. Đó là một ý tưởng dễ dàng, chu đáo mà có lẽ chỉ cần chi ra tối đa 50 đô la để thực hiện. Và trong dịp đầy tháng con đầu lòng của tôi, mẹ tôi đã sơn lại chiếc nôi mà bà thường dùng để ru tôi ngủ khi còn nhỏ. Không cần phải nói, đó là món quà ý nghĩa nhất mà tôi nhận được. (và cũng được trầm trồ khen ngợi nhất trong bữa tiệc.) 7. Bẫy Chi Tiêu: Bạn Đang Ăn Kiêng Nỗ lực chống lại sự thèm ăn có thể khiến bạn gặp khó khăn trong việc kiểm soát chi tiêu. Bạn cần tự kiểm soát để thành thạo về việc quản lý tài chính. Nhưng tính kỷ luật là một nguồn lực có giới hạn. Mỗi người chúng ta có một giới hạn tự chủ mỗi ngày, và bạn càng cố gắng khắt khe với bản thân – dù là ép mình đi đến phòng tập thể dục lúc 6:30 sáng hoặc cưỡng lại thôi thúc muốn ăn một dĩa pho-mát tuyệt cú mèo – bạn càng khó chống lại những cám dỗ khác, chẳng hạn như mua sắm. Mẹo đối phó: May mắn thay, bạn có thể tăng cường khả năng tự chủ của mình. Hãy chọn một hoạt động nhẹ nhàng khiến bạn cảm thấy thoải mái, như đi dạo hoặc xem phim”. (Nhấn mạnh ở đây là “nhẹ nhàng” – tránh bất cứ hoạt động nào quá mạnh hoặc kích động, chẳng hạn như xe đạp nhanh hoặc đọc sách “Chiến tranh và Hòa bình”). Gác lại ý định mua sắm sau những hoạt động thư giãn này, hoặc vào đầu ngày khi khả năng tự chủ của bạn vẫn chưa bị cạn kiệt. 8. Bẫy Chi Tiêu: Sắp Đến Sinh Nhật Của Cô Bạn Thân Bạn yêu cô ấy, vì vậy bạn muốn tặng cho cô nàng một món quà tuyệt vời nhất. Để quản lý chi tiêu tốt, bạn phải luôn thận trọng. Những buổi tiệc ăn mừng là một cơ hội để ném sự thận trọng đó sang một bên và vung tiền quá mức. Không muốn làm bạn mất hứng, nhưng hãy nhớ rằng bất cứ khi nào cảm thấy đặc biệt hứng khởi, bạn cũng dễ mắc sai lầm trong chi tiêu. Mẹo đối phó: Kiểm soát việc phung phí bằng cách suy nghĩ trên quan điểm của đối phương. Hãy tự hỏi rằng: “Cô ấy có thực sự muốn bạn chi tiêu quá nhiều đến mức đẩy bản thân vào hoàn cảnh khó khăn về mặt tài chính trong dịp này hay không?”. Bạn có thể tiêu nhiều tiền hơn một chút so với ngân sách cho phép, nhưng đừng phung phí quá mức. 9. Bẫy Chi Tiêu: Một Người Thân Yêu Của Bạn Muốn Vay Tiền Đây là một tình huống đặc biệt khó khăn. Bạn vô cùng quan tâm đến cô ấy (hoặc anh ấy) và có thể lo lắng về hạnh phúc của người này. Nếu cho vay tiền có thể giúp cải thiện cuộc sống của họ, thật khó để từ chối. Điều đầu tiên mà các nhà lập kế hoạch tài chính tham khảo ý kiến ​​của tôi là làm thế nào tư vấn cho những khách hàng lớn tuổi cách từ chối yêu cầu hỗ trợ tài chính từ con cái của họ. Nhưng cho người thân vay tiền thường đẩy bạn vào cảnh “cháy túi”. Mẹo đối phó: Bạn có hai lựa chọn: Đầu tiên, hãy xác định số tiền mà bạn có thể hỗ trợ mà không gây ảnh hưởng đến tài chính của bạn. Lựa chọn thứ hai sẽ khó khăn hơn nhiều, nếu tình huống này lặp đi lặp lại, sẽ có lúc bạn nên cân nhắc việc dứt khoát từ chối. Có thể bạn sẽ mất đi một mối quan hệ, nhưng bạn phải đặt ra một số ranh giới đúng đắn trong tình yêu. Hãy nghĩ về điều này: “Có thực là bạn đang giúp người này hay không? Đưa tiền cho một người phụ thuộc về tài chính cũng giống như đưa rượu cho người nghiện rượu vậy.” Nếu đối phương luôn xem bạn là “phao cứu sinh”, họ sẽ không thể chữa lành cho đến khi tự mình thoát ra. Lập ra một kế hoạch hoàn toàn thoát ly khỏi sự vay mượn của một người từ 3 đến 6 tháng. Sau đó, tùy tình hình, bạn có thể tìm cho cô ấy một nhà hoạch định tài chính, cố vấn nghề nghiệp, hoặc nhà trị liệu để hướng dẫn cô ấy tháo gỡ khó khăn. LILA

EMDR TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN PHỨC HỢP

  Sang chấn phức hợp (Complex Trauma, C-PTSD) không hình thành từ một sự kiện đơn lẻ, mà từ những trải nghiệm đau đớn lặp đi lặp lại, kéo dài và xảy ra trong các mối quan hệ quan trọng, đặc biệt là trong thời thơ ấu. Đó có thể là bị bỏ rơi về mặt cảm xúc, bị kiểm...

KHI CON GÁI BỊ CHA PHẢN BỘI

Với nhiều người con gái, người cha không chỉ là một nhân vật gia đình, mà còn là hình ảnh đầu tiên về sự bảo vệ, công bằng và giá trị của bản thân trong thế giới bên ngoài. Khi sự bảo vệ ấy bị rút lại, bị phủ nhận hoặc bị phản bội, nỗi đau để lại không ồn ào nhưng sâu...

NHỮNG CÔ CON GÁI KHÔNG ĐƯỢC MẸ BẢO VỆ

Một trong những nỗi đau sâu sắc nhưng ít được gọi tên nhất của phụ nữ là trải nghiệm không được mẹ bảo vệ. Đây không phải là nỗi đau đến từ việc thiếu tình thương rõ ràng, mà thường đến từ một nghịch lý: người mẹ vẫn ở đó, vẫn chăm lo, vẫn hy sinh, nhưng lại không...

KHI MẸ KHÔNG BÊNH VỰC CON GÁI

Trong nhiều gia đình Việt Nam, mối quan hệ mẹ – con gái mang theo một nghịch lý đau đớn: người mẹ yêu con, hy sinh vì con, nhưng lại không thể hoặc không dám bênh vực con khi con bị tổn thương. Hiện tượng này không đơn thuần là vấn đề cá nhân hay thiếu tình thương, mà...

KHI NỖI ĐAU ĐƯỢC GIỮ KÍN, CƠ THỂ NÓI THAY

  Không phải mọi sang chấn hay đau đớn đều được kể bằng lời. Trên thực tế, nhiều sang chấn – đặc biệt là sang chấn phát triển, sang chấn gắn bó và những trải nghiệm gắn liền với xấu hổ hoặc bất lực – thường được giữ kín, không phải vì cá nhân “không muốn nói”, mà...

CHỮA LÀNH BẰNG ĐẦU, CHƯA CHẠM TỚI THÂN

  “Chữa lành bằng đầu, chưa chạm tới thân” là hiện tượng phổ biến ở những người có nền sang chấn, đặc biệt là sang chấn gắn bó hoặc C-PTSD, đồng thời có xu hướng đọc nhiều sách tâm lý, liệu pháp và tự học chữa lành. Ở đây, kiến thức không chỉ đóng vai trò học...

NGHIỆN YÊU – SỰ ĐÁNH MẤT CHÍNH MÌNH

Nghiện yêu thường bị hiểu nhầm như sự yếu đuối cảm xúc, phụ thuộc tình cảm hay thiếu ranh giới cá nhân. Tuy nhiên, dưới góc nhìn sang chấn gắn bó và C-PTSD, nghiện yêu có thể được xem là một hành vi nghiện mang tính quan hệ, nơi đối tượng yêu trở thành nguồn điều hòa...

HÀNH VI NGHIỆN VÀ SANG CHẤN GẮN BÓ

  Hành vi nghiện thường được nhìn nhận như một vấn đề kiểm soát xung động hoặc lệ thuộc sinh hóa, tuy nhiên trong nhiều trường hợp lâm sàng, nghiện là biểu hiện của sang chấn gắn bó chưa được giải quyết. Khi các mối quan hệ gắn bó sớm không đủ an toàn, nhất quán...

NỖI SỢ KHI BẢN THÂN MÌNH HẠNH PHÚC

Có một nỗi sợ rất âm thầm nhưng dai dẳng: nỗi sợ khi bản thân mình hạnh phúc. Không phải vì hạnh phúc là điều xấu, mà vì với nhiều người, hạnh phúc đi kèm cảm giác tội lỗi. Họ lớn lên trong những hoàn cảnh mà nỗi đau của người thân hiện diện quá rõ ràng: một người ông...

PHÍA SAU MỘT “NỮ CƯỜNG NHÂN”… LÀ MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG KÉM NĂNG LỰC, KHÔNG HIỆN DIỆN

Hình ảnh “nữ cường nhân” thường được ca ngợi như biểu tượng của bản lĩnh, tự lập và chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, trong nhiều bối cảnh gia đình và quan hệ, phía sau sự mạnh mẽ ấy lại là một khoảng trống: một người đàn ông kém năng lực, không hiện diện, hoặc không đảm...

NGƯỜI TRỞ VỀ TỪ CÕI CHẾT: NHỮNG THAY ĐỔI TÂM LÝ SAU TRẢI NGHIỆM CẬN TỬ

Những người từng trải qua trải nghiệm cận tử hiếm khi quay trở lại cuộc sống với cùng một cấu trúc tâm lý như trước. Dù nguyên nhân là tai nạn, bệnh nặng hay một khủng hoảng sinh tồn nghiêm trọng, việc đối diện trực tiếp với ranh giới sống – chết tạo ra một sự tái tổ...

TẠI SAO NGƯỜI BỊ SO SÁNH THỜI THƠ ẤU DỄ YÊU TRONG BẤT AN

Những người lớn lên trong môi trường thường xuyên bị so sánh — với anh chị em, với người khác, hoặc với những chuẩn mực ngầm về “đứa trẻ tốt hơn” — rất dễ mang theo một kiểu yêu đầy bất an khi trưởng thành. Bất an này không phải do họ thiếu khả năng yêu, mà vì hệ...

YÊU AI CŨNG KHÔNG BAO GIỜ THẤY ĐỦ

Với nhiều người, cảm giác “mình không đủ, mình thua kém người khác” không xuất hiện một cách ngẫu nhiên trong các mối quan hệ trưởng thành. Nó thường bắt nguồn từ những trải nghiệm rất sớm, khi họ lớn lên trong môi trường bị so sánh — với anh chị em trong gia đình,...

SAU KHI RỜI NGƯỜI ÁI KỶ, VÌ SAO VẪN NHỚ VÀ QUAY LẠI

Việc rời khỏi một mối quan hệ mang tính ái kỷ không đồng nghĩa với việc cảm xúc chấm dứt. Trên thực tế, nhiều người trải nghiệm một nghịch lý đau đớn: dù đã rời đi vì bị tổn thương, họ vẫn nhớ, vẫn khao khát và đôi khi quay lại. Hiện tượng này không phản ánh sự yếu...

VÌ SAO NGƯỜI BỊ ÁI KỶ THU HÚT VÀ KHÓ RỜI ĐI

Những người ở lại lâu trong các mối quan hệ mang tính ái kỷ thường không phải vì họ “yếu đuối”, “thiếu hiểu biết” hay “mù quáng vì tình”. Ngược lại, rất nhiều người trong số họ nhạy cảm, có khả năng đồng cảm cao và quen chịu trách nhiệm cảm xúc từ sớm. Chính những đặc...

NGƯỜI ÁI KỶ CHỈ RỜI KHỎI BẠN KHI BẠN KHÔNG CÒN KHẢ NĂNG LỢI DỤNG

Trong các mối quan hệ mang tính ái kỷ cao, sự rời đi hiếm khi xảy ra vì hết tình cảm hay vì xung đột không thể giải quyết. Thay vào đó, sự đứt gãy thường xuất hiện khi đối phương không còn đáp ứng được chức năng điều tiết, nâng đỡ hoặc phục vụ cho nhu cầu tâm lý của...

KHI PHỤ NỮ DỊ TÍNH YÊU PHỤ NỮ ĐỒNG TÍNH

Trong thực hành lâm sàng, mối quan hệ giữa một phụ nữ dị tính và một phụ nữ đồng tính thường mang theo những động lực tâm lý phức tạp, không thể hiểu đơn giản như sự “lệch pha xu hướng tính dục”. Nhiều trường hợp cho thấy đây là những mối quan hệ được hình thành trong...

CẢM GIÁC “MÌNH KHÔNG ĐỦ”

Cảm giác “mình không đủ” không chỉ là một suy nghĩ thoáng qua về năng lực hay giá trị bản thân. Trong nhiều trường hợp, đó là một trạng thái tồn tại dai dẳng, ăn sâu vào cách cá nhân cảm nhận chính mình và thế giới xung quanh. Người mang cảm giác này có thể liên tục...

“MÌNH KHÔNG TIN CÓ NGƯỜI THẬT SỰ THƯƠNG MÌNH”

Trong thực hành lâm sàng, niềm tin “mình không tin có người thật sự thương mình” thường không xuất hiện như một suy nghĩ bề mặt, mà như một kết luận rất sâu được hình thành từ những trải nghiệm gắn bó sớm. Đây không đơn thuần là sự bi quan hay thiếu tự tin, mà là một...

NHỮNG NGƯỜI “GAY” HOÀN HẢO ĐẾN ĐAU LÒNG…

Có một kiểu hoàn hảo rất quen thuộc ở nhiều người gay: hoàn hảo đến mức không cho phép mình được thiếu, được yếu, được sai. Họ chăm chút ngoại hình, kỷ luật cơ thể, để ý từng chi tiết nhỏ trong cách ăn mặc, làm việc, giao tiếp và yêu đương. Từ bên ngoài, họ trông thu...

EMDR TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN PHỨC HỢP

  Sang chấn phức hợp (Complex Trauma, C-PTSD) không hình thành từ một sự kiện đơn lẻ, mà từ những trải nghiệm đau đớn lặp đi lặp lại, kéo dài và xảy ra trong các mối quan hệ quan trọng, đặc biệt là trong thời thơ ấu. Đó có thể là bị bỏ rơi về mặt cảm xúc, bị kiểm...

KHI CON GÁI BỊ CHA PHẢN BỘI

Với nhiều người con gái, người cha không chỉ là một nhân vật gia đình, mà còn là hình ảnh đầu tiên về sự bảo vệ, công bằng và giá trị của bản thân trong thế giới bên ngoài. Khi sự bảo vệ ấy bị rút lại, bị phủ nhận hoặc bị phản bội, nỗi đau để lại không ồn ào nhưng sâu...

NHỮNG CÔ CON GÁI KHÔNG ĐƯỢC MẸ BẢO VỆ

Một trong những nỗi đau sâu sắc nhưng ít được gọi tên nhất của phụ nữ là trải nghiệm không được mẹ bảo vệ. Đây không phải là nỗi đau đến từ việc thiếu tình thương rõ ràng, mà thường đến từ một nghịch lý: người mẹ vẫn ở đó, vẫn chăm lo, vẫn hy sinh, nhưng lại không...

KHI MẸ KHÔNG BÊNH VỰC CON GÁI

Trong nhiều gia đình Việt Nam, mối quan hệ mẹ – con gái mang theo một nghịch lý đau đớn: người mẹ yêu con, hy sinh vì con, nhưng lại không thể hoặc không dám bênh vực con khi con bị tổn thương. Hiện tượng này không đơn thuần là vấn đề cá nhân hay thiếu tình thương, mà...

KHI NỖI ĐAU ĐƯỢC GIỮ KÍN, CƠ THỂ NÓI THAY

  Không phải mọi sang chấn hay đau đớn đều được kể bằng lời. Trên thực tế, nhiều sang chấn – đặc biệt là sang chấn phát triển, sang chấn gắn bó và những trải nghiệm gắn liền với xấu hổ hoặc bất lực – thường được giữ kín, không phải vì cá nhân “không muốn nói”, mà...

CHỮA LÀNH BẰNG ĐẦU, CHƯA CHẠM TỚI THÂN

  “Chữa lành bằng đầu, chưa chạm tới thân” là hiện tượng phổ biến ở những người có nền sang chấn, đặc biệt là sang chấn gắn bó hoặc C-PTSD, đồng thời có xu hướng đọc nhiều sách tâm lý, liệu pháp và tự học chữa lành. Ở đây, kiến thức không chỉ đóng vai trò học...

NGHIỆN YÊU – SỰ ĐÁNH MẤT CHÍNH MÌNH

Nghiện yêu thường bị hiểu nhầm như sự yếu đuối cảm xúc, phụ thuộc tình cảm hay thiếu ranh giới cá nhân. Tuy nhiên, dưới góc nhìn sang chấn gắn bó và C-PTSD, nghiện yêu có thể được xem là một hành vi nghiện mang tính quan hệ, nơi đối tượng yêu trở thành nguồn điều hòa...

HÀNH VI NGHIỆN VÀ SANG CHẤN GẮN BÓ

  Hành vi nghiện thường được nhìn nhận như một vấn đề kiểm soát xung động hoặc lệ thuộc sinh hóa, tuy nhiên trong nhiều trường hợp lâm sàng, nghiện là biểu hiện của sang chấn gắn bó chưa được giải quyết. Khi các mối quan hệ gắn bó sớm không đủ an toàn, nhất quán...

RỐI LOẠN ĂN UỐNG – HÀNH VI TỰ ĐIỀU HÒA THAY THẾ

  Rối loạn ăn uống không đơn thuần là vấn đề liên quan đến thực phẩm hay hình thể, mà là một hình thức tự điều hòa thay thế (substitute self-regulation) khi cá nhân thiếu các nguồn lực điều hòa cảm xúc và thần kinh an toàn. Trong nhiều trường hợp lâm sàng, rối...

QUAN SÁT CASE LÂM SÀNG VÀ NHỮNG RỦI RO TRONG ĐÀO TẠO

Trong đào tạo tâm lý học, việc cho sinh viên quan sát ca trị liệu thường được xem là một hình thức học tập thực tế quan trọng. Tuy nhiên, khi sinh viên hệ cử nhân hoặc thạc sĩ chưa được đào tạo bài bản về sang chấn lại được ngồi nghe hoặc quan sát các case raw trauma...

NỖI SỢ KHI BẢN THÂN MÌNH HẠNH PHÚC

Có một nỗi sợ rất âm thầm nhưng dai dẳng: nỗi sợ khi bản thân mình hạnh phúc. Không phải vì hạnh phúc là điều xấu, mà vì với nhiều người, hạnh phúc đi kèm cảm giác tội lỗi. Họ lớn lên trong những hoàn cảnh mà nỗi đau của người thân hiện diện quá rõ ràng: một người ông...

PHÍA SAU MỘT “NỮ CƯỜNG NHÂN”… LÀ MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG KÉM NĂNG LỰC, KHÔNG HIỆN DIỆN

Hình ảnh “nữ cường nhân” thường được ca ngợi như biểu tượng của bản lĩnh, tự lập và chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, trong nhiều bối cảnh gia đình và quan hệ, phía sau sự mạnh mẽ ấy lại là một khoảng trống: một người đàn ông kém năng lực, không hiện diện, hoặc không đảm...

NGƯỜI TRỞ VỀ TỪ CÕI CHẾT: NHỮNG THAY ĐỔI TÂM LÝ SAU TRẢI NGHIỆM CẬN TỬ

Những người từng trải qua trải nghiệm cận tử hiếm khi quay trở lại cuộc sống với cùng một cấu trúc tâm lý như trước. Dù nguyên nhân là tai nạn, bệnh nặng hay một khủng hoảng sinh tồn nghiêm trọng, việc đối diện trực tiếp với ranh giới sống – chết tạo ra một sự tái tổ...

NHỮNG NGƯỜI HAY ĐI CỨU RỖI…

Những người hay đi cứu rỗi thường được nhìn nhận là hiền lành, tử tế, biết thương người và rất nhạy cảm với nỗi đau của người khác. Họ dễ lắng nghe, dễ đồng cảm, dễ đặt mình vào vị trí của người đối diện. Khi ai đó gặp khủng hoảng, họ là người ở lại lâu nhất; khi...

ĐỨA TRẺ ĐƯỢC DẠY PHẢI HIỀN LÀNH, PHẢI THA THỨ, PHẢI “KỆ HỌ ĐI”

Có những đứa trẻ lớn lên với những lời dạy nghe rất đúng: phải hiền lành, phải biết tha thứ, giúp người rồi sẽ nhận lại điều tốt đẹp, đừng để bụng, kệ họ đi. Những lời dạy này thường được trao đi với mong muốn con trẻ trở thành người tử tế và dễ sống. Nhưng trong...

TẠI SAO NGƯỜI BỊ SO SÁNH THỜI THƠ ẤU DỄ YÊU TRONG BẤT AN

Những người lớn lên trong môi trường thường xuyên bị so sánh — với anh chị em, với người khác, hoặc với những chuẩn mực ngầm về “đứa trẻ tốt hơn” — rất dễ mang theo một kiểu yêu đầy bất an khi trưởng thành. Bất an này không phải do họ thiếu khả năng yêu, mà vì hệ...

YÊU AI CŨNG KHÔNG BAO GIỜ THẤY ĐỦ

Với nhiều người, cảm giác “mình không đủ, mình thua kém người khác” không xuất hiện một cách ngẫu nhiên trong các mối quan hệ trưởng thành. Nó thường bắt nguồn từ những trải nghiệm rất sớm, khi họ lớn lên trong môi trường bị so sánh — với anh chị em trong gia đình,...

SAU KHI RỜI NGƯỜI ÁI KỶ, VÌ SAO VẪN NHỚ VÀ QUAY LẠI

Việc rời khỏi một mối quan hệ mang tính ái kỷ không đồng nghĩa với việc cảm xúc chấm dứt. Trên thực tế, nhiều người trải nghiệm một nghịch lý đau đớn: dù đã rời đi vì bị tổn thương, họ vẫn nhớ, vẫn khao khát và đôi khi quay lại. Hiện tượng này không phản ánh sự yếu...

VÌ SAO NGƯỜI BỊ ÁI KỶ THU HÚT VÀ KHÓ RỜI ĐI

Những người ở lại lâu trong các mối quan hệ mang tính ái kỷ thường không phải vì họ “yếu đuối”, “thiếu hiểu biết” hay “mù quáng vì tình”. Ngược lại, rất nhiều người trong số họ nhạy cảm, có khả năng đồng cảm cao và quen chịu trách nhiệm cảm xúc từ sớm. Chính những đặc...

NGƯỜI ÁI KỶ CHỈ RỜI KHỎI BẠN KHI BẠN KHÔNG CÒN KHẢ NĂNG LỢI DỤNG

Trong các mối quan hệ mang tính ái kỷ cao, sự rời đi hiếm khi xảy ra vì hết tình cảm hay vì xung đột không thể giải quyết. Thay vào đó, sự đứt gãy thường xuất hiện khi đối phương không còn đáp ứng được chức năng điều tiết, nâng đỡ hoặc phục vụ cho nhu cầu tâm lý của...