CHIẾC MẶT NẠ HOÀN HẢO

CHIẾC MẶT NẠ HOÀN HẢO

 

Có những đứa trẻ từ rất sớm đã học cách khoác lên mình “chiếc mặt nạ hoàn hảo”. Các em nỗ lực đạt điểm cao, giành thành tích, cư xử gương mẫu và không để lộ chút yếu đuối nào. Đối với các em, sự hoàn hảo giống như một đặc quyền: nó giúp che giấu những mong manh bên trong, đôi khi là sự khác biệt về xu hướng tính dục, sự lo lắng mình không được yêu thương, hoặc nỗi sợ bị chối bỏ. Khi đạt được sự hoàn hảo, các em tin rằng mình sẽ nhận được chú ý, bảo vệ và sự tôn trọng từ người khác.

Thế nhưng, chiếc ghế của sự hoàn hảo vốn rất chông chênh. Chỉ một lần thất bại, một lỗi sai nhỏ, hay một khoảnh khắc lỡ để lộ sự yếu đuối, các em có thể cảm thấy như bị kéo tụt xuống. Cảm giác chơi vơi và mông lung xuất hiện khi các em không còn ở vị trí được ngưỡng mộ. Thay vì thấy mình vẫn là một con người đáng giá, các em lại hoang mang, mất định hướng, không biết phải bám víu vào đâu.

Trong những lúc ấy, nỗi đau thường bị phóng đại. Các em có thể tự trách bản thân một cách cay nghiệt, coi sự vấp ngã là bằng chứng mình không còn giá trị. Cảm giác chẳng ai thèm ngưỡng mộ, chẳng ai kề bên khi mình đứng dậy trở thành một vết thương lớn. Chính sự cô đơn và nỗi sợ không được công nhận khiến nhiều em rơi vào trạng thái căng thẳng liên tục. Một số em tìm cách đeo lại mặt nạ hoàn hảo bằng nỗ lực kiệt sức, số khác thì ngã quỵ trong tuyệt vọng.

Đáng buồn là có bạn sẽ chọn cách gây tổn thương cho chính mình. Vết cắt trên da, sự từ chối ăn uống, hay ý nghĩ muốn biến mất đôi khi lại dễ chịu hơn là đối diện trực tiếp với nỗi đau bên trong. Hành vi tự hủy hoại, với các em, là một cách vừa trừng phạt bản thân vừa gửi tín hiệu cầu cứu mà không cần phải nói ra thành lời.

Chiếc mặt nạ hoàn hảo, dù có thể mang lại ánh sáng nhất thời, nhưng cũng giam hãm những đứa trẻ trong chiếc lồng vô hình. Khi rơi khỏi chiếc ghế ấy, các em cần hơn cả là một vòng tay đủ an toàn, nơi sự yếu đuối được đón nhận và nỗi đau được lắng nghe. Chỉ khi đó, các em mới dần hiểu rằng mình không cần hoàn hảo để được yêu thương; rằng sự dễ tổn thương cũng có thể trở thành chiếc cầu nối, giúp con người thật bên trong được nhìn thấy và trân trọng.

Có những đứa trẻ từ rất sớm đã học cách khoác lên mình “chiếc mặt nạ hoàn hảo”. Các em nỗ lực đạt điểm cao, giành thành tích, cư xử gương mẫu và không để lộ chút yếu đuối nào. Đối với các em, sự hoàn hảo giống như một đặc quyền: nó giúp che giấu những mong manh bên trong, đôi khi là sự khác biệt về xu hướng tính dục, sự lo lắng mình không được yêu thương, hoặc nỗi sợ bị chối bỏ. Khi đạt được sự hoàn hảo, các em tin rằng mình sẽ nhận được chú ý, bảo vệ và sự tôn trọng từ người khác.

Thế nhưng, chiếc ghế của sự hoàn hảo vốn rất chông chênh. Chỉ một lần thất bại, một lỗi sai nhỏ, hay một khoảnh khắc lỡ để lộ sự yếu đuối, các em có thể cảm thấy như bị kéo tụt xuống. Cảm giác chơi vơi và mông lung xuất hiện khi các em không còn ở vị trí được ngưỡng mộ. Thay vì thấy mình vẫn là một con người đáng giá, các em lại hoang mang, mất định hướng, không biết phải bám víu vào đâu.

Trong những lúc ấy, nỗi đau thường bị phóng đại. Các em có thể tự trách bản thân một cách cay nghiệt, coi sự vấp ngã là bằng chứng mình không còn giá trị. Cảm giác chẳng ai thèm ngưỡng mộ, chẳng ai kề bên khi mình đứng dậy trở thành một vết thương lớn. Chính sự cô đơn và nỗi sợ không được công nhận khiến nhiều em rơi vào trạng thái căng thẳng liên tục. Một số em tìm cách đeo lại mặt nạ hoàn hảo bằng nỗ lực kiệt sức, số khác thì ngã quỵ trong tuyệt vọng.

Đáng buồn là có bạn sẽ chọn cách gây tổn thương cho chính mình. Vết cắt trên da, sự từ chối ăn uống, hay ý nghĩ muốn biến mất đôi khi lại dễ chịu hơn là đối diện trực tiếp với nỗi đau bên trong. Hành vi tự hủy hoại, với các em, là một cách vừa trừng phạt bản thân vừa gửi tín hiệu cầu cứu mà không cần phải nói ra thành lời.

Chiếc mặt nạ hoàn hảo, dù có thể mang lại ánh sáng nhất thời, nhưng cũng giam hãm những đứa trẻ trong chiếc lồng vô hình. Khi rơi khỏi chiếc ghế ấy, các em cần hơn cả là một vòng tay đủ an toàn, nơi sự yếu đuối được đón nhận và nỗi đau được lắng nghe. Chỉ khi đó, các em mới dần hiểu rằng mình không cần hoàn hảo để được yêu thương; rằng sự dễ tổn thương cũng có thể trở thành chiếc cầu nối, giúp con người thật bên trong được nhìn thấy và trân trọng.

MIA NGUYỄN

 

Có những đứa trẻ từ rất sớm đã học cách khoác lên mình “chiếc mặt nạ hoàn hảo”. Các em nỗ lực đạt điểm cao, giành thành tích, cư xử gương mẫu và không để lộ chút yếu đuối nào. Đối với các em, sự hoàn hảo giống như một đặc quyền: nó giúp che giấu những mong manh bên trong, đôi khi là sự khác biệt về xu hướng tính dục, sự lo lắng mình không được yêu thương, hoặc nỗi sợ bị chối bỏ. Khi đạt được sự hoàn hảo, các em tin rằng mình sẽ nhận được chú ý, bảo vệ và sự tôn trọng từ người khác.

Thế nhưng, chiếc ghế của sự hoàn hảo vốn rất chông chênh. Chỉ một lần thất bại, một lỗi sai nhỏ, hay một khoảnh khắc lỡ để lộ sự yếu đuối, các em có thể cảm thấy như bị kéo tụt xuống. Cảm giác chơi vơi và mông lung xuất hiện khi các em không còn ở vị trí được ngưỡng mộ. Thay vì thấy mình vẫn là một con người đáng giá, các em lại hoang mang, mất định hướng, không biết phải bám víu vào đâu.

Trong những lúc ấy, nỗi đau thường bị phóng đại. Các em có thể tự trách bản thân một cách cay nghiệt, coi sự vấp ngã là bằng chứng mình không còn giá trị. Cảm giác chẳng ai thèm ngưỡng mộ, chẳng ai kề bên khi mình đứng dậy trở thành một vết thương lớn. Chính sự cô đơn và nỗi sợ không được công nhận khiến nhiều em rơi vào trạng thái căng thẳng liên tục. Một số em tìm cách đeo lại mặt nạ hoàn hảo bằng nỗ lực kiệt sức, số khác thì ngã quỵ trong tuyệt vọng.

Đáng buồn là có bạn sẽ chọn cách gây tổn thương cho chính mình. Vết cắt trên da, sự từ chối ăn uống, hay ý nghĩ muốn biến mất đôi khi lại dễ chịu hơn là đối diện trực tiếp với nỗi đau bên trong. Hành vi tự hủy hoại, với các em, là một cách vừa trừng phạt bản thân vừa gửi tín hiệu cầu cứu mà không cần phải nói ra thành lời.

Chiếc mặt nạ hoàn hảo, dù có thể mang lại ánh sáng nhất thời, nhưng cũng giam hãm những đứa trẻ trong chiếc lồng vô hình. Khi rơi khỏi chiếc ghế ấy, các em cần hơn cả là một vòng tay đủ an toàn, nơi sự yếu đuối được đón nhận và nỗi đau được lắng nghe. Chỉ khi đó, các em mới dần hiểu rằng mình không cần hoàn hảo để được yêu thương; rằng sự dễ tổn thương cũng có thể trở thành chiếc cầu nối, giúp con người thật bên trong được nhìn thấy và trân trọng.

MIA NGUYỄN

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...