CÓ CON LÀ MỘT LỰA CHỌN

CÓ CON LÀ MỘT LỰA CHỌN

Tuần trước, một người bạn tâm sự với tôi rằng cô ấy hối hận vì có con.  Cô ấy tiếp tục nói rằng cô ấy cảm thấy không thể chia sẻ điều này với bất cứ ai. Dường như bạn bè xung quanh cô ấy đều hạnh phúc với gia đình nhỏ của mình và cô ấy cảm thấy mình là một người tồi tệ khi tiết lộ những cảm xúc tiêu cực khi có con.

Trong lĩnh vực tư vấn, tôi từng nhận được nhiều tâm sự của các bà mẹ rằng ít nhất một lần trong đời họ đã hối hận vì có con, và cảm thấy như mình là những người phụ nữ kinh khủng.  Tôi tin rằng đó là cảm giác tội lỗi do hệ tư tưởng của xã hội tạo ra, khiến phụ nữ không chỉ cảm thấy bị cô lập mà còn gây tổn hại lớn cả về tinh thần lẫn thể chất.

Chúng ta không thể đối mặt và giải quyết những cảm xúc tiêu cực của mình nếu chúng ta không được phép thừa nhận chúng.

Trở lại với người chị ở đầu câu chuyện. Chị ấy sinh ra và lớn lên trong một gia đình truyền thống và lấy chồng theo sự sắp xếp của cha mẹ sau vỏn vẹn 6 tháng gặp gỡ và tìm hiểu. Kết hôn xong chị ấy ngay lập tức dính bầu, thật ra chị cũng không muốn kế hoạch gì cả theo nguyện vọng của gia đình chồng và cả gia đình cha mẹ ruột.

Không may, lần mang thai đầu tiên không thành. Nhiều tháng liền sau đó, chị chịu áp lực về tâm lý và mỗi ngày đều cầu nguyện mình sinh được một đứa con. Dường như tâm trí chị lúc bấy giờ chỉ quẩn quanh mỗi việc thoát ra mặc cảm thất bại của việc sinh em bé trong lần đầu tiên.

Và rồi một sinh linh bé bỏng cũng chào đời, trong niềm hân hoan vui sướng của cả gia đình hai bên. Khi con bé 2 tuổi, chị lại mang thai đứa thứ hai (lần này là ngoài ý muốn). Thằng bé được sinh ra khó khăn hơn chị của nó, và mãi đến năm nó 1 tuổi thì chị vẫn rất vất vả trong việc chăm sóc nó.

Nhưng vài năm sau đó thì chị lại có thai đứa tiếp theo, mặc dù vô cùng vất vả trong việc chăm sóc lũ trẻ nhưng chị vẫn không hối tiếc nhiều. Được sinh ra và nuôi dạy trong một gia đình gia giáo, chị chính là hình mẫu của người phụ nữ giàu lòng hy sinh và vị tha nhất mà tôi từng biết.

Thời gian thấm thoát trôi qua, chị vẫn bị cuốn vào vòng xoáy chăm sóc con cái và mọi chuyện có thể xem là ổn cho đến khi chị mang thai đứa thứ 4. Vấn đề có thể lý giải được. Chị ngày càng lớn tuổi hơn. Tuổi tác làm cho con người trưởng thành hơn, nhưng vì chị đã dốc sức cho lũ trẻ trong suốt nhiều năm nên đến giờ phút này chị thực sự kiệt sức.

Bởi vì chị kết hôn khi đã quá lứa lỡ thì, vợ chồng chị đã có những đứa trẻ này rất sớm trong cuộc hôn nhân của mình, có nghĩa là cả hai có rất ít thời gian riêng tư cho cuộc sống lứa đôi thời không vướng bận con cái (khoảng 11 tháng).  

Thêm vào đó, chồng chị làm việc xa nhà ba ngày một tuần trong tám năm đầu sau khi cưới nhau và việc “đơn thân độc mã” nuôi dạy lũ trẻ rất khó khăn. Nuôi dạy trẻ em lấy đi mọi thứ từ bạn và (đặc biệt nếu bạn là mẹ hoặc người chăm sóc chính) khiến bạn gần như không có gì cho bản thân.

Tôi nghĩ vấn đề cơ bản ở đây là văn hóa của chúng ta đã khiến chúng ta tin rằng hai cảm xúc đối lập dường như không thể cùng nhau tồn tại.

Bạn không thể sợ hãi và hạnh phúc.

Bạn không thể đau khổ và cảm thấy yêu thương.

Bạn không thể vui sướng và lo sợ.

Bạn không thể bày tỏ sự tức giận và mong muốn được yên ổn.

Bạn không thể bảo vệ quan điểm của mình và yêu thương những người phản đối bạn.

Bạn không thể hối tiếc có con và vẫn hoàn toàn yêu chúng và biết ơn sự tồn tại của chúng.

Cuộc sống không phải chỉ có hai màu đen và trắng.  Bạn có thể có tất cả những điều đó, và tôi không nghĩ bạn nên cảm thấy tội lỗi về nó.  Sự ray rứt hiếm khi mang lại lợi ích.  Xấu hổ sẽ không giúp bạn chữa lành những cảm xúc tiêu cực.  Che đậy cảm xúc sẽ không khiến nó biến mất và cũng không giải quyết được vấn đề.  

Như một câu rất hay mà tôi từng nghe đâu đó rằng: “Lái xe đi thẳng trên một con đường quanh co không làm cho con đường đó thẳng mà chỉ khiến bạn đâm đầu vào vách núi”.

LILA

Tuần trước, một người bạn tâm sự với tôi rằng cô ấy hối hận vì có con.  Cô ấy tiếp tục nói rằng cô ấy cảm thấy không thể chia sẻ điều này với bất cứ ai. Dường như bạn bè xung quanh cô ấy đều hạnh phúc với gia đình nhỏ của mình và cô ấy cảm thấy mình là một người tồi tệ khi tiết lộ những cảm xúc tiêu cực khi có con.

Trong lĩnh vực tư vấn, tôi từng nhận được nhiều tâm sự của các bà mẹ rằng ít nhất một lần trong đời họ đã hối hận vì có con, và cảm thấy như mình là những người phụ nữ kinh khủng.  Tôi tin rằng đó là cảm giác tội lỗi do hệ tư tưởng của xã hội tạo ra, khiến phụ nữ không chỉ cảm thấy bị cô lập mà còn gây tổn hại lớn cả về tinh thần lẫn thể chất.

Chúng ta không thể đối mặt và giải quyết những cảm xúc tiêu cực của mình nếu chúng ta không được phép thừa nhận chúng.

Trở lại với người chị ở đầu câu chuyện. Chị ấy sinh ra và lớn lên trong một gia đình truyền thống và lấy chồng theo sự sắp xếp của cha mẹ sau vỏn vẹn 6 tháng gặp gỡ và tìm hiểu. Kết hôn xong chị ấy ngay lập tức dính bầu, thật ra chị cũng không muốn kế hoạch gì cả theo nguyện vọng của gia đình chồng và cả gia đình cha mẹ ruột.

Không may, lần mang thai đầu tiên không thành. Nhiều tháng liền sau đó, chị chịu áp lực về tâm lý và mỗi ngày đều cầu nguyện mình sinh được một đứa con. Dường như tâm trí chị lúc bấy giờ chỉ quẩn quanh mỗi việc thoát ra mặc cảm thất bại của việc sinh em bé trong lần đầu tiên.

Và rồi một sinh linh bé bỏng cũng chào đời, trong niềm hân hoan vui sướng của cả gia đình hai bên. Khi con bé 2 tuổi, chị lại mang thai đứa thứ hai (lần này là ngoài ý muốn). Thằng bé được sinh ra khó khăn hơn chị của nó, và mãi đến năm nó 1 tuổi thì chị vẫn rất vất vả trong việc chăm sóc nó.

Nhưng vài năm sau đó thì chị lại có thai đứa tiếp theo, mặc dù vô cùng vất vả trong việc chăm sóc lũ trẻ nhưng chị vẫn không hối tiếc nhiều. Được sinh ra và nuôi dạy trong một gia đình gia giáo, chị chính là hình mẫu của người phụ nữ giàu lòng hy sinh và vị tha nhất mà tôi từng biết.

Thời gian thấm thoát trôi qua, chị vẫn bị cuốn vào vòng xoáy chăm sóc con cái và mọi chuyện có thể xem là ổn cho đến khi chị mang thai đứa thứ 4. Vấn đề có thể lý giải được. Chị ngày càng lớn tuổi hơn. Tuổi tác làm cho con người trưởng thành hơn, nhưng vì chị đã dốc sức cho lũ trẻ trong suốt nhiều năm nên đến giờ phút này chị thực sự kiệt sức.

Bởi vì chị kết hôn khi đã quá lứa lỡ thì, vợ chồng chị đã có những đứa trẻ này rất sớm trong cuộc hôn nhân của mình, có nghĩa là cả hai có rất ít thời gian riêng tư cho cuộc sống lứa đôi thời không vướng bận con cái (khoảng 11 tháng).  

Thêm vào đó, chồng chị làm việc xa nhà ba ngày một tuần trong tám năm đầu sau khi cưới nhau và việc “đơn thân độc mã” nuôi dạy lũ trẻ rất khó khăn. Nuôi dạy trẻ em lấy đi mọi thứ từ bạn và (đặc biệt nếu bạn là mẹ hoặc người chăm sóc chính) khiến bạn gần như không có gì cho bản thân.

Tôi nghĩ vấn đề cơ bản ở đây là văn hóa của chúng ta đã khiến chúng ta tin rằng hai cảm xúc đối lập dường như không thể cùng nhau tồn tại.

Bạn không thể sợ hãi và hạnh phúc.

Bạn không thể đau khổ và cảm thấy yêu thương.

Bạn không thể vui sướng và lo sợ.

Bạn không thể bày tỏ sự tức giận và mong muốn được yên ổn.

Bạn không thể bảo vệ quan điểm của mình và yêu thương những người phản đối bạn.

Bạn không thể hối tiếc có con và vẫn hoàn toàn yêu chúng và biết ơn sự tồn tại của chúng.

Cuộc sống không phải chỉ có hai màu đen và trắng.  Bạn có thể có tất cả những điều đó, và tôi không nghĩ bạn nên cảm thấy tội lỗi về nó.  Sự ray rứt hiếm khi mang lại lợi ích.  Xấu hổ sẽ không giúp bạn chữa lành những cảm xúc tiêu cực.  Che đậy cảm xúc sẽ không khiến nó biến mất và cũng không giải quyết được vấn đề.  

Như một câu rất hay mà tôi từng nghe đâu đó rằng: “Lái xe đi thẳng trên một con đường quanh co không làm cho con đường đó thẳng mà chỉ khiến bạn đâm đầu vào vách núi”.

LILA

KHI PHỤ NỮ DỊ TÍNH YÊU PHỤ NỮ ĐỒNG TÍNH

Trong thực hành lâm sàng, mối quan hệ giữa một phụ nữ dị tính và một phụ nữ đồng tính thường mang theo những động lực tâm lý phức tạp, không thể hiểu đơn giản như sự “lệch pha xu hướng tính dục”. Nhiều trường hợp cho thấy đây là những mối quan hệ được hình thành trong...

CẢM GIÁC “MÌNH KHÔNG ĐỦ”

Cảm giác “mình không đủ” không chỉ là một suy nghĩ thoáng qua về năng lực hay giá trị bản thân. Trong nhiều trường hợp, đó là một trạng thái tồn tại dai dẳng, ăn sâu vào cách cá nhân cảm nhận chính mình và thế giới xung quanh. Người mang cảm giác này có thể liên tục...

“MÌNH KHÔNG TIN CÓ NGƯỜI THẬT SỰ THƯƠNG MÌNH”

Trong thực hành lâm sàng, niềm tin “mình không tin có người thật sự thương mình” thường không xuất hiện như một suy nghĩ bề mặt, mà như một kết luận rất sâu được hình thành từ những trải nghiệm gắn bó sớm. Đây không đơn thuần là sự bi quan hay thiếu tự tin, mà là một...

NHỮNG NGƯỜI “GAY” HOÀN HẢO ĐẾN ĐAU LÒNG…

Có một kiểu hoàn hảo rất quen thuộc ở nhiều người gay: hoàn hảo đến mức không cho phép mình được thiếu, được yếu, được sai. Họ chăm chút ngoại hình, kỷ luật cơ thể, để ý từng chi tiết nhỏ trong cách ăn mặc, làm việc, giao tiếp và yêu đương. Từ bên ngoài, họ trông thu...

NGOẠI TÌNH SAU CẬN TỬ Ở NAM GIỚI

  Sau một cơn bạo bệnh, tai biến, hay ca phẫu thuật lớn, không ít nam giới trở về đời sống thường nhật với một trạng thái tâm lý rất khác. Họ sống sót, nhưng không thực sự “trở lại” như trước. Trong bối cảnh này, một số người trở nên bất cần, tìm kiếm cảm giác...

KHI PHỤ NỮ KHÔNG THIẾU LỰA CHỌN LẠI CHỌN ĐÀN ÔNG CÓ VỢ: GẮN BÓ ÁM ẢNH TINH VI

  Có một số phụ nữ thường khiến xã hội bối rối khi quan sát: họ có học thức, có địa vị xã hội, có khả năng tự chủ tài chính và không thiếu lựa chọn trong tình yêu, nhưng lại chọn yêu đàn ông đã có vợ. Họ không tìm kiếm tiền bạc hay chu cấp, thậm chí nhấn mạnh...

SUGAR BABY – MANG CẤU TRÚC SANG CHẤN: NHỮNG CÔ GÁI KHÔNG BAO GIỜ THẤY ĐỦ

Hiện tượng sugar baby thường bị nhìn nhận đơn giản như một lựa chọn thực dụng hoặc lối sống hưởng thụ. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, tồn tại một nhóm sugar baby mang cấu trúc sang chấn rõ rệt – những cô gái không bao giờ cảm thấy đủ, dù được chu cấp tài chính,...

KHI ĐỨA TRẺ LỚN LÊN TRONG ÁNH NHÌN DÈ BỈU

TỰ TI, NGOẠI HÌNH VÀ DẤU ẤN TRÊN CƠ THỂ** Có những đứa trẻ không bị đánh đập, nhưng lớn lên trong những lời nhận xét lặp đi lặp lại từ cha mẹ về ngoại hình của mình: “xấu”, “mập”, “đen”, “không ưa nhìn”, “so với người khác thì kém”. Những lời nói ấy thường được ngụy...

CÀNG THƯƠNG CÀNG ĐAU – KHI TÌNH CẢM DÀNH CHO CHA MẸ ĐƯỢC HÌNH THÀNH TRONG BẠO LỰC

Ở những người lớn lên trong gia đình có bạo hành, kiểm soát hoặc bất ổn cảm xúc kéo dài, tình thương dành cho cha mẹ thường không được hình thành trong sự an toàn. Khi cha hoặc mẹ vừa là người chăm sóc, vừa là nguồn gây sợ hãi, đứa trẻ không có lựa chọn rời đi. Để tồn...

SỢ VỀ TẾT – KHI GIA ĐÌNH LÀ NƠI LƯU GIỮ SANG CHẤN

  Những ngày Tết Nguyên đán thường được nhắc đến như thời điểm sum vầy, trở về, đoàn tụ. Nhưng với không ít bạn trẻ, Tết lại là khoảng thời gian nặng nề. Không phải vì họ ghét gia đình, mà vì cơ thể họ không cảm thấy an toàn khi quay về. Dù lý trí hiểu rằng “về...

CHIA TÁCH – ÁM ẢNH – CƯỠNG CHẾ MANG TÍNH SANG CHẤN

  Chia tách (splitting) không phải là dấu hiệu của yếu kém tâm lý, mà là một cơ chế sinh tồn của hệ thần kinh khi con người phải lớn lên trong môi trường quá nguy hiểm, quá mâu thuẫn, hoặc quá xâm nhập để có thể xử lý bằng một bản ngã thống nhất. Khi người chăm...

SEX DOLL HAY ROBOT?

Sex doll và robot tình dục thường bị gộp chung trong các cuộc tranh luận như biểu tượng của sự suy đồi hay lệch lạc trong đời sống thân mật. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và gắn bó, câu hỏi quan trọng không phải là “chúng có đúng hay sai”, mà là: con người...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

KHI PHỤ NỮ DỊ TÍNH YÊU PHỤ NỮ ĐỒNG TÍNH

Trong thực hành lâm sàng, mối quan hệ giữa một phụ nữ dị tính và một phụ nữ đồng tính thường mang theo những động lực tâm lý phức tạp, không thể hiểu đơn giản như sự “lệch pha xu hướng tính dục”. Nhiều trường hợp cho thấy đây là những mối quan hệ được hình thành trong...

CẢM GIÁC “MÌNH KHÔNG ĐỦ”

Cảm giác “mình không đủ” không chỉ là một suy nghĩ thoáng qua về năng lực hay giá trị bản thân. Trong nhiều trường hợp, đó là một trạng thái tồn tại dai dẳng, ăn sâu vào cách cá nhân cảm nhận chính mình và thế giới xung quanh. Người mang cảm giác này có thể liên tục...

“MÌNH KHÔNG TIN CÓ NGƯỜI THẬT SỰ THƯƠNG MÌNH”

Trong thực hành lâm sàng, niềm tin “mình không tin có người thật sự thương mình” thường không xuất hiện như một suy nghĩ bề mặt, mà như một kết luận rất sâu được hình thành từ những trải nghiệm gắn bó sớm. Đây không đơn thuần là sự bi quan hay thiếu tự tin, mà là một...

NHỮNG NGƯỜI “GAY” HOÀN HẢO ĐẾN ĐAU LÒNG…

Có một kiểu hoàn hảo rất quen thuộc ở nhiều người gay: hoàn hảo đến mức không cho phép mình được thiếu, được yếu, được sai. Họ chăm chút ngoại hình, kỷ luật cơ thể, để ý từng chi tiết nhỏ trong cách ăn mặc, làm việc, giao tiếp và yêu đương. Từ bên ngoài, họ trông thu...

NGOẠI TÌNH SAU CẬN TỬ Ở NAM GIỚI

  Sau một cơn bạo bệnh, tai biến, hay ca phẫu thuật lớn, không ít nam giới trở về đời sống thường nhật với một trạng thái tâm lý rất khác. Họ sống sót, nhưng không thực sự “trở lại” như trước. Trong bối cảnh này, một số người trở nên bất cần, tìm kiếm cảm giác...

KHI PHỤ NỮ KHÔNG THIẾU LỰA CHỌN LẠI CHỌN ĐÀN ÔNG CÓ VỢ: GẮN BÓ ÁM ẢNH TINH VI

  Có một số phụ nữ thường khiến xã hội bối rối khi quan sát: họ có học thức, có địa vị xã hội, có khả năng tự chủ tài chính và không thiếu lựa chọn trong tình yêu, nhưng lại chọn yêu đàn ông đã có vợ. Họ không tìm kiếm tiền bạc hay chu cấp, thậm chí nhấn mạnh...

SUGAR BABY – MANG CẤU TRÚC SANG CHẤN: NHỮNG CÔ GÁI KHÔNG BAO GIỜ THẤY ĐỦ

Hiện tượng sugar baby thường bị nhìn nhận đơn giản như một lựa chọn thực dụng hoặc lối sống hưởng thụ. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, tồn tại một nhóm sugar baby mang cấu trúc sang chấn rõ rệt – những cô gái không bao giờ cảm thấy đủ, dù được chu cấp tài chính,...

KHI ĐỨA TRẺ LỚN LÊN TRONG ÁNH NHÌN DÈ BỈU

TỰ TI, NGOẠI HÌNH VÀ DẤU ẤN TRÊN CƠ THỂ** Có những đứa trẻ không bị đánh đập, nhưng lớn lên trong những lời nhận xét lặp đi lặp lại từ cha mẹ về ngoại hình của mình: “xấu”, “mập”, “đen”, “không ưa nhìn”, “so với người khác thì kém”. Những lời nói ấy thường được ngụy...

CÀNG THƯƠNG CÀNG ĐAU – KHI TÌNH CẢM DÀNH CHO CHA MẸ ĐƯỢC HÌNH THÀNH TRONG BẠO LỰC

Ở những người lớn lên trong gia đình có bạo hành, kiểm soát hoặc bất ổn cảm xúc kéo dài, tình thương dành cho cha mẹ thường không được hình thành trong sự an toàn. Khi cha hoặc mẹ vừa là người chăm sóc, vừa là nguồn gây sợ hãi, đứa trẻ không có lựa chọn rời đi. Để tồn...

SỢ VỀ TẾT – KHI GIA ĐÌNH LÀ NƠI LƯU GIỮ SANG CHẤN

  Những ngày Tết Nguyên đán thường được nhắc đến như thời điểm sum vầy, trở về, đoàn tụ. Nhưng với không ít bạn trẻ, Tết lại là khoảng thời gian nặng nề. Không phải vì họ ghét gia đình, mà vì cơ thể họ không cảm thấy an toàn khi quay về. Dù lý trí hiểu rằng “về...

CHIA TÁCH – ÁM ẢNH – CƯỠNG CHẾ MANG TÍNH SANG CHẤN

  Chia tách (splitting) không phải là dấu hiệu của yếu kém tâm lý, mà là một cơ chế sinh tồn của hệ thần kinh khi con người phải lớn lên trong môi trường quá nguy hiểm, quá mâu thuẫn, hoặc quá xâm nhập để có thể xử lý bằng một bản ngã thống nhất. Khi người chăm...

SEX DOLL HAY ROBOT?

Sex doll và robot tình dục thường bị gộp chung trong các cuộc tranh luận như biểu tượng của sự suy đồi hay lệch lạc trong đời sống thân mật. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và gắn bó, câu hỏi quan trọng không phải là “chúng có đúng hay sai”, mà là: con người...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...