4 LÝ DO BẠN KHÔNG NÊN ĐA NHIỆM

4 LÝ DO BẠN KHÔNG NÊN ĐA NHIỆM

  Trong nhịp sống hối hả, ắt hẳn ai trong chúng ta cũng từng rơi vào chiếc bẫy đa nhiệm. Con người hiện đại càng ngày càng cảm thấy ao ước 1 ngày có nhiều hơn 24 tiếng đồng hồ, quay cuồng hết việc này sang việc khác và rồi cuối cùng kiệt sức mà cảm thấy chẳng đâu vào đâu cả. Để tôi kể bạn nghe một buổi sáng kinh điển của tôi diễn ra như thế này. Tôi trả lời một vài email trước khi bắt đầu bỏ mẻ quần áo đầu tiên vào máy giặt. Sau đó, tôi trả lời một email khác, ghi chú vài ý tưởng cho bản thảo tác phẩm mới của tôi, lướt Instagram, và rồi lại trả lời thêm một vài email nữa. Tôi giặt một mẻ quần áo khác trong lúc gọi điện thoại cho đối tác và rồi quay trở lại với việc bản thảo tác phẩm mà tôi đã tự hứa sẽ hoàn thành muộn nhất trong sáng hôm đó. Đó là một buổi sáng kinh điển của tôi – và tôi cá là nhiều người cũng rơi vào tình huống tương tự nhiều lần trong đời. Khi những việc cần phải thực hiện dường như kéo dài vô tận mỗi ngày, đa nhiệm là một trào lưu mới dần trở nên phổ biến trong cuộc sống hiện đại. Tuy nhiên, trong trường hợp bạn chưa từng nghe nói đến khái niệm đa nhiệm và cái bẫy khó cưỡng lại của nó, những lý do sau đó chứng tỏ đa nhiệm thực sự không phải là cách hiệu quả nhất để bạn hoàn thành công việc của mình. 1. Đa nhiệm khiến bạn làm việc kém hiệu quả hơn Điều này thoạt đầu nghe có vẻ phản trực giác. Tại sao làm 2 việc cùng một lúc lại có thể khiến bạn làm việc kém hiệu quả hơn? Đối với những người mới bắt đầu hình thành thói quen đa nhiệm, bạn không thực sự có thể làm 2 việc cùng một lúc. Các nhà khoa học nói rằng hầu như con người không thể làm tốt cùng lúc 2 việc (đó là lý do tại sao lại có màn thách đố bạn có thể dùng một tay xoa bụng và tay còn lại gõ đầu cùng một lúc). Những gì bạn đang làm là chuyển đổi nhanh qua lại hai việc. Bạn nhảy từ email này sang dự án khác, v.v. Nghe cũng không hẳn là tệ, phải không? Hãy xem xét điều này: Việc chuyển đổi liên tục được xem là yếu tố gây gián đoạn. Bạn đang làm gián đoạn sự tập trung của mình đối với một công việc bằng cách phân tán tư tưởng cho một công việc khác. Và những gián đoạn liên tục này gây ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất làm việc của bạn. Nghiên cứu cho thấy rằng phải mất trung bình 23 phút và 15 giây để tập trung trở lại vào nhiệm vụ ban đầu đã bị gián đoạn. Vì vậy, nếu bạn cứ chuyển đổi tác vụ 4 lần mỗi ngày (nói thật đi, bạn đang đa nhiệm nhiều hơn thế), bạn sẽ mất gần 1 giờ đồng hồ để cố gắng bắt kịp trở lại với tiến độ của dự án đang thực hiện. Thấy chưa? Rốt cuộc thì đa nhiệm đâu có hiệu quả như bạn tưởng. 2. Đa nhiệm gây khó khăn cho bộ nhớ của bạn Ngày hôm kia, trong lúc đang xử lý email công việc thì mẹ tôi gọi điện nhắc về một cuộc hẹn quan trọng ở nhà bà dì vào cuối tuần. Đúng rồi, mãi lu bu nhiều việc mà tôi đã quên béng đi cái hẹn này và tôi vẫn còn lẩm bẩm điều này trong khi cúp điện thoại. Nhưng rồi khi quay trở lại với mớ email thì tôi đã hoàn toàn quên mất mình đã nghĩ ra cách xử lý như thế nào trước khi nghe điện thoại của mẹ. Tình cảnh này có vẻ dễ bắt gặp ở nhiều người. Đó là bởi vì áp lực đa nhiệm thực sự tàn phá trí nhớ của chúng ta. Nghiên cứu từ Đại học California San Francisco thấy rằng đa nhiệm ảnh hưởng xấu đến bộ nhớ ngắn hạn vốn có liên quan đến những kí ức trong công việc. Bộ nhớ ngắn hạn cho phép bạn ghi nhớ những cuộc hẹn quan trọng, những deadline, những việc cấp thiết cần phải làm. Vì vậy, nếu bạn gặp tình trạng bỏ quên bữa trưa đã chuẩn bị sẵn trong tủ lạnh mặc dù đã tự nhắc bản thân 8 lần trước khi đi làm hoặc không thể nhớ số điện thoại của một người bạn ngay khi cô ấy vừa nói xong, đó có thể là do thói quen đa nhiệm đã gây ảnh hưởng đến trí nhớ của bạn. 3. Đa nhiệm dẫn đến công việc kém Một hạn chế khác của việc không thể cam kết tập trung vào một thứ nhất định chính là tăng nguy cơ mắc sai lầm. Đa nhiệm làm tăng khả năng mắc sai lầm của bạn hoặc thậm chí khiến bạn bỏ lỡ những thông tin và bối cảnh quan trọng. Điều này cũng hợp lý. Bạn sẽ dễ mắc lỗi đánh máy khi vừa soạn một email quan trọng vừa xem TV hoặc nói chuyện với một người bạn. Mặc dù sự thôi thúc chuyển đổi nhanh chóng giữa các tác vụ có thể khiến bạn cảm thấy mình như một nhân vật kiệt xuất, nó thực sự có thể gây giảm chất lượng công việc so với khả năng thực sự của bạn. 4. Đa nhiệm khiến bạn kiệt sức Bạn cảm thấy như thế nào khi phải liên tục nhảy qua nhảy lại giữa các email và các nhiệm vụ khác nhau trong công việc? Riêng tôi thì cảm thấy hoàn toàn căng thẳng, mắt tôi hoa hết cả lên, nhịp tim tăng nhanh, và tôi thường cảm thấy mình chẳng gặt hái được giá trị thực sự nào vào cuối một ngày quay cuồng như thế. So với việc dành hẳn ra vài tiếng đồng hồ tập trung đẩy nhanh tiến độ của một dự án lớn, bạn cảm thấy thế nào khi kết thúc ngày làm việc đó? Có lẽ khác nhau rất nhiều đấy. Đa nhiệm được chứng minh là làm tăng mức độ căng thẳng. Khi cố gắng thực hiện một loạt các nhiệm vụ đặc biệt quan trọng cùng một lúc, bộ não của bạn phản ứng với những đòi hỏi có vẻ bất khả thi đó bằng cách giải phóng một lượng lớn adrenaline và các kích thích tố căng thẳng khác. Điều tệ hơn là gì? Về lâu dài nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, các loại kích thích tố này có thể đe dọa sức khỏe của bạn. Điều đó có nghĩa là đa nhiệm ảnh hưởng đến cơ thể bạn cả về thể chất lẫn tinh thần. Bài viết này chỉ đào sâu tìm hiểu tất cả các cạm bẫy tiềm năng liên quan đến đa nhiệm. Từ ngăn cản tính sáng tạo đến tác động tiêu cực đến các mối quan hệ của bạn, thói quen đa nhiệm vốn buộc chúng ta phải nhồi nhét càng nhiều nhiệm vụ càng tốt trong cùng một thời gian không đem lại nhiều lợi ích như nhiều người vẫn tưởng. Tuy nhiên, điều đáng nói là ngăn chặn khuynh hướng tự nhiên này có thể khó khăn, đặc biệt là khi bạn đang bị mắc kẹt với một danh sách dài đằng đẵng những việc cần làm mỗi ngày. Lần sau, khi có cảm giác thôi thúc phải đa nhiệm, hãy thử thách bản thân tập trung vào nhiệm vụ trước mặt bạn. Bạn cũng có thể thử các mẹo quản lý thời gian khác nhau – chẳng hạn như gom nhóm công việc hoặc Kỹ thuật Pomodoro để xem phương pháp nào hiệu quả nhất đối với bạn. Dù bạn thử cách nào thì nó chắc chắn sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn so với đa nhiệm. LILA
  Trong nhịp sống hối hả, ắt hẳn ai trong chúng ta cũng từng rơi vào chiếc bẫy đa nhiệm. Con người hiện đại càng ngày càng cảm thấy ao ước 1 ngày có nhiều hơn 24 tiếng đồng hồ, quay cuồng hết việc này sang việc khác và rồi cuối cùng kiệt sức mà cảm thấy chẳng đâu vào đâu cả. Để tôi kể bạn nghe một buổi sáng kinh điển của tôi diễn ra như thế này. Tôi trả lời một vài email trước khi bắt đầu bỏ mẻ quần áo đầu tiên vào máy giặt. Sau đó, tôi trả lời một email khác, ghi chú vài ý tưởng cho bản thảo tác phẩm mới của tôi, lướt Instagram, và rồi lại trả lời thêm một vài email nữa. Tôi giặt một mẻ quần áo khác trong lúc gọi điện thoại cho đối tác và rồi quay trở lại với việc bản thảo tác phẩm mà tôi đã tự hứa sẽ hoàn thành muộn nhất trong sáng hôm đó. Đó là một buổi sáng kinh điển của tôi – và tôi cá là nhiều người cũng rơi vào tình huống tương tự nhiều lần trong đời. Khi những việc cần phải thực hiện dường như kéo dài vô tận mỗi ngày, đa nhiệm là một trào lưu mới dần trở nên phổ biến trong cuộc sống hiện đại. Tuy nhiên, trong trường hợp bạn chưa từng nghe nói đến khái niệm đa nhiệm và cái bẫy khó cưỡng lại của nó, những lý do sau đó chứng tỏ đa nhiệm thực sự không phải là cách hiệu quả nhất để bạn hoàn thành công việc của mình. 1. Đa nhiệm khiến bạn làm việc kém hiệu quả hơn Điều này thoạt đầu nghe có vẻ phản trực giác. Tại sao làm 2 việc cùng một lúc lại có thể khiến bạn làm việc kém hiệu quả hơn? Đối với những người mới bắt đầu hình thành thói quen đa nhiệm, bạn không thực sự có thể làm 2 việc cùng một lúc. Các nhà khoa học nói rằng hầu như con người không thể làm tốt cùng lúc 2 việc (đó là lý do tại sao lại có màn thách đố bạn có thể dùng một tay xoa bụng và tay còn lại gõ đầu cùng một lúc). Những gì bạn đang làm là chuyển đổi nhanh qua lại hai việc. Bạn nhảy từ email này sang dự án khác, v.v. Nghe cũng không hẳn là tệ, phải không? Hãy xem xét điều này: Việc chuyển đổi liên tục được xem là yếu tố gây gián đoạn. Bạn đang làm gián đoạn sự tập trung của mình đối với một công việc bằng cách phân tán tư tưởng cho một công việc khác. Và những gián đoạn liên tục này gây ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất làm việc của bạn. Nghiên cứu cho thấy rằng phải mất trung bình 23 phút và 15 giây để tập trung trở lại vào nhiệm vụ ban đầu đã bị gián đoạn. Vì vậy, nếu bạn cứ chuyển đổi tác vụ 4 lần mỗi ngày (nói thật đi, bạn đang đa nhiệm nhiều hơn thế), bạn sẽ mất gần 1 giờ đồng hồ để cố gắng bắt kịp trở lại với tiến độ của dự án đang thực hiện. Thấy chưa? Rốt cuộc thì đa nhiệm đâu có hiệu quả như bạn tưởng. 2. Đa nhiệm gây khó khăn cho bộ nhớ của bạn Ngày hôm kia, trong lúc đang xử lý email công việc thì mẹ tôi gọi điện nhắc về một cuộc hẹn quan trọng ở nhà bà dì vào cuối tuần. Đúng rồi, mãi lu bu nhiều việc mà tôi đã quên béng đi cái hẹn này và tôi vẫn còn lẩm bẩm điều này trong khi cúp điện thoại. Nhưng rồi khi quay trở lại với mớ email thì tôi đã hoàn toàn quên mất mình đã nghĩ ra cách xử lý như thế nào trước khi nghe điện thoại của mẹ. Tình cảnh này có vẻ dễ bắt gặp ở nhiều người. Đó là bởi vì áp lực đa nhiệm thực sự tàn phá trí nhớ của chúng ta. Nghiên cứu từ Đại học California San Francisco thấy rằng đa nhiệm ảnh hưởng xấu đến bộ nhớ ngắn hạn vốn có liên quan đến những kí ức trong công việc. Bộ nhớ ngắn hạn cho phép bạn ghi nhớ những cuộc hẹn quan trọng, những deadline, những việc cấp thiết cần phải làm. Vì vậy, nếu bạn gặp tình trạng bỏ quên bữa trưa đã chuẩn bị sẵn trong tủ lạnh mặc dù đã tự nhắc bản thân 8 lần trước khi đi làm hoặc không thể nhớ số điện thoại của một người bạn ngay khi cô ấy vừa nói xong, đó có thể là do thói quen đa nhiệm đã gây ảnh hưởng đến trí nhớ của bạn. 3. Đa nhiệm dẫn đến công việc kém Một hạn chế khác của việc không thể cam kết tập trung vào một thứ nhất định chính là tăng nguy cơ mắc sai lầm. Đa nhiệm làm tăng khả năng mắc sai lầm của bạn hoặc thậm chí khiến bạn bỏ lỡ những thông tin và bối cảnh quan trọng. Điều này cũng hợp lý. Bạn sẽ dễ mắc lỗi đánh máy khi vừa soạn một email quan trọng vừa xem TV hoặc nói chuyện với một người bạn. Mặc dù sự thôi thúc chuyển đổi nhanh chóng giữa các tác vụ có thể khiến bạn cảm thấy mình như một nhân vật kiệt xuất, nó thực sự có thể gây giảm chất lượng công việc so với khả năng thực sự của bạn. 4. Đa nhiệm khiến bạn kiệt sức Bạn cảm thấy như thế nào khi phải liên tục nhảy qua nhảy lại giữa các email và các nhiệm vụ khác nhau trong công việc? Riêng tôi thì cảm thấy hoàn toàn căng thẳng, mắt tôi hoa hết cả lên, nhịp tim tăng nhanh, và tôi thường cảm thấy mình chẳng gặt hái được giá trị thực sự nào vào cuối một ngày quay cuồng như thế. So với việc dành hẳn ra vài tiếng đồng hồ tập trung đẩy nhanh tiến độ của một dự án lớn, bạn cảm thấy thế nào khi kết thúc ngày làm việc đó? Có lẽ khác nhau rất nhiều đấy. Đa nhiệm được chứng minh là làm tăng mức độ căng thẳng. Khi cố gắng thực hiện một loạt các nhiệm vụ đặc biệt quan trọng cùng một lúc, bộ não của bạn phản ứng với những đòi hỏi có vẻ bất khả thi đó bằng cách giải phóng một lượng lớn adrenaline và các kích thích tố căng thẳng khác. Điều tệ hơn là gì? Về lâu dài nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, các loại kích thích tố này có thể đe dọa sức khỏe của bạn. Điều đó có nghĩa là đa nhiệm ảnh hưởng đến cơ thể bạn cả về thể chất lẫn tinh thần. Bài viết này chỉ đào sâu tìm hiểu tất cả các cạm bẫy tiềm năng liên quan đến đa nhiệm. Từ ngăn cản tính sáng tạo đến tác động tiêu cực đến các mối quan hệ của bạn, thói quen đa nhiệm vốn buộc chúng ta phải nhồi nhét càng nhiều nhiệm vụ càng tốt trong cùng một thời gian không đem lại nhiều lợi ích như nhiều người vẫn tưởng. Tuy nhiên, điều đáng nói là ngăn chặn khuynh hướng tự nhiên này có thể khó khăn, đặc biệt là khi bạn đang bị mắc kẹt với một danh sách dài đằng đẵng những việc cần làm mỗi ngày. Lần sau, khi có cảm giác thôi thúc phải đa nhiệm, hãy thử thách bản thân tập trung vào nhiệm vụ trước mặt bạn. Bạn cũng có thể thử các mẹo quản lý thời gian khác nhau – chẳng hạn như gom nhóm công việc hoặc Kỹ thuật Pomodoro để xem phương pháp nào hiệu quả nhất đối với bạn. Dù bạn thử cách nào thì nó chắc chắn sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn so với đa nhiệm. LILA

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

CHE GIẤU BÍ MẬT ĐỂ GIA ĐÌNH KHÔNG TAN VỠ

Trong nhiều gia đình, khi có một sự thật khó chấp nhận – như chuyện vợ hoặc chồng ngoại tình, hay việc hôn nhân không còn hạnh phúc – các thành viên thường chọn cách che giấu và né tránh. Người lớn nói dối rằng “mọi chuyện vẫn ổn”, con cái giả vờ tin, còn cả gia đình...

NÓI DỐI MÃN TÍNH

  Nói dối là hành vi con người nào cũng từng trải qua, nhưng khi nó trở thành một thói quen kéo dài và dường như ăn sâu vào cách tồn tại của một người, ta gọi đó là nói dối mãn tính. Đây không chỉ đơn thuần là sự gian lận hay thiếu trung thực, mà thường là một cơ...

LGBT+ – NỖI ĐAU MANG TÊN CÔ ĐƠN

  Cô đơn là trải nghiệm mà ai cũng từng nếm trải, nhưng với cộng đồng LGBT+, nỗi cô đơn thường mang màu sắc đặc biệt sâu và đau hơn. Khi một người lớn lên trong môi trường bị kỳ thị, từ chối hay không được công nhận, não bộ họ liên tục ghi nhận tín hiệu “mình...

CÔ ĐƠN DƯỚI GÓC NHÌN SINH HỌC THẦN KINH

  Cô đơn không chỉ là cảm giác trống trải hay nỗi buồn thoáng qua, mà thực sự là một trải nghiệm đau đớn ở cấp độ sinh học thần kinh. Con người là sinh vật xã hội, bộ não chúng ta tiến hóa để duy trì kết nối với nhóm nhằm đảm bảo sự tồn tại. Khi bị tách rời hoặc...

CÔ ĐƠN VÀ TRẦM CẢM

  Cô đơn là một trải nghiệm phổ biến, ai trong chúng ta cũng từng trải qua. Thế nhưng, khi nỗi cô đơn kéo dài và không được xoa dịu bằng sự kết nối, sự lắng nghe và những vòng tay ấm áp, nó có thể trở thành mảnh đất màu mỡ cho trầm cảm hình thành. Về mặt sinh học...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...