9 BÍ MẬT GIÚP NÂNG CAO TUỔI THỌ

9 BÍ MẬT GIÚP NÂNG CAO TUỔI THỌ

 

Khoa học nghiên cứu bí quyết tuổi thọ ngày càng nhận được nhiều sự ưu ái hơn. Nhưng cho đến khi các nhà nghiên cứu tìm ra cách để làm chậm quá trình lão hóa của các tế bào trong cơ thể chúng ta, dưới đây là những gì ta biết được đến thời điểm này.

1. Tính cách của bạn ảnh hưởng đến tuổi thọ

Trong một dự án nghiên cứu tuổi thọ con người kéo dài tám thập kỷ, các nhà nghiên cứu Stanford, Howard S. Friedman và Leslie R. Martin nhận thấy rằng sự tận tâm là tính cách hàng đầu khi nói đến tuổi thọ.

“Phẩm chất thận trọng, kiên trì, có tính tổ chức tốt, tận tụy” là những phẩm chất nâng cao tuổi thọ. Nhiều người trong chúng ta cho rằng những người sống vô tư, thoải mái hơn sẽ có tuổi thọ cao hơn, nhưng không hẳn như vậy.

Tại sao vậy ? Hành vi có ý thức ảnh hưởng đến các hành vi khác. Những người tận tâm có xu hướng lựa chọn lành mạnh hơn, bao gồm đối tượng kết hôn, nơi làm việc, thói quen tốt cho sức khỏe.

2. Chế độ ăn uống của bạn tác động rất nhiều đến tuổi thọ

Trong nhiều nghiên cứu ở những người sống đến cả trăm tuổi, họ có chế độ ăn uống lành mạnh với rất nhiều trái cây, rau, quả hạch và chất béo lành mạnh như dầu ô liu. Ăn nhiều rau quả giúp giảm tỉ lệ đau tim, đột quỵ, ung thư và tử vong sớm. Các nhà nghiên cứu ước tính, nếu mọi người ăn đủ 10 phần rau, quả mỗi ngày có thể phòng ngừa 7,8 triệu ca tử vong sớm mỗi năm trên toàn thế giới.

Chế độ ăn uống từ lâu đã có quan hệ mật thiết với một tuổi già khỏe mạnh hơn, giảm nguy cơ mắc bệnh tim, và thậm chí chống lại bệnh mất trí nhớ . Friedman và Martin cũng thấy rằng các yếu tố lối sống như chế độ ăn uống đóng một vai trò quan trọng trong việc nâng cao tuổi thọ.

3. Tất nhiên, di truyền học cũng là một yếu tố ảnh hưởng tuổi thọ 

Nếu cha mẹ bạn sống thọ, điều đó không nhất thiết có nghĩa là bạn cũng vậy, nhưng có thể có một số yếu tố sinh học khi chơi. Mới tuần trước, trong một nghiên cứu cơ thể của người phụ nữ sống thọ đến 115 tuổi, các nhà khoa học phát hiện thấy sự tê liệt của tế bào gốc có thể là một trong những nguyên nhân gây tử vong cho những người khỏe mạnh. 

Điều đó có nghĩa là các tế bào bị bào mòn và tê liệt. Tương tự như vậy, các nghiên cứu khác cho thấy một số người có thể ít nguy cơ mắc bệnh hơn, hoặc có thể có lượng hóa chất khác nhau trong não, như serotonin hoặc dopamine giúp họ khỏe mạnh hơn bằng cách điều chỉnh các chức năng của cơ thể.

4. Học cao hơn sẽ sống thọ thêm một vài năm

Giáo dục tương quan với cuộc sống thọ hơn. Một báo cáo năm 2012 từ Trung tâm Thống kê Y tế Quốc gia của CDC cho thấy những người có bằng cử nhân hoặc cao hơn sống thọ hơn khoảng 9 năm so với những người không tốt nghiệp trung học. 

James Smith, một nhà kinh tế học sức khỏe tại RAND Corporation, cũng là người đề xuất tranh luận về mối liên hệ giữa trình độ giáo dục và tuổi thọ. Phát hiện của ông cho thấy giáo dục có thể là một yếu tố tác động đến tuổi thọ nhiều hơn cả chủng tộc và thu nhập. 

Lý do là những người học vấn cao có nhiều khả năng tìm được việc làm tốt hơn, lên kế hoạch cho tương lai và đưa ra những lựa chọn về lối sống lành mạnh hơn.

5. Áp lực công việc không nhất thiết luôn luôn có hại

Là một nhân viên chăm chỉ không nhất thiết đi đôi với việc bạn sẽ bị stress nhấn chìm. Nghiên cứu tuổi thọ cho thấy nhiều công nhân làm việc dưới cường độ áp lực cao vẫn sống rất thọ. Nhiều người có thể tự hỏi liệu những người lao động cật lực có thực sự tận hưởng cuộc sống hay không.

Chúng tôi thấy rằng những người làm việc hiệu quả, chăm chỉ (ngay cả ở tuổi già) không bị căng thẳng và khổ sở, mà ngược lại có xu hướng hạnh phúc hơn, khỏe mạnh hơn và kết nối xã hội tốt hơn những người đồng nghiệp làm việc kém hiệu quả hơn.

6. Sự tận tâm thì luôn hữu ích

Có một số phát hiện cho thấy rằng sự tận tâm có thể thực sự tác động đến tuổi thọ. Một nghiên cứu như vậy đã xem xét những người tham dự một kỳ nghỉ 3 tháng tại một khóa tu thiền định.

Nghiên cứu này tìm ra rằng sau 3 tháng những người tham gia thiền có lượng enzyme telomerase cao hơn khoảng 30% so với nhóm đối chứng, làm chậm tiến trình lão hóa. Những phát hiện này tuy rất sơ bộ, nhưng cho thấy yếu tố tinh thần cũng có ảnh hưởng đến sự lão hóa cơ thể.

7. Bạn không cần lúc nào cũng lạc quan

Mặc dù tư duy tích cực giúp mọi người hạn chế sự căng thẳng bằng cách luôn đem lại cảm giác dễ chịu (từ đó khiến họ khỏe mạnh hơn), các nhà nghiên cứu tuổi thọ nói rằng “suy nghĩ tích cực” không nhất thiết lúc nào cũng hữu ích.

“Nếu bạn… lúc nào cũng lạc quan, đặc biệt là khi đối mặt với bệnh tật, và phớt lờ các khả năng thì các trở ngại mà bạn đối mặt có thể sẽ khó giải quyết hơn”.

8. Giao tiếp xã hội rất quan trọng

Có các mối quan hệ xã hội mạnh mẽ gắn liền với cuộc sống thọ hơn. Phụ nữ có khuynh hướng giao tiếp xã hội tốt hơn, và đó có thể là một phần của lý do phụ nữ thường sống thọ hơn nam giới. 

Chúng ta thường tìm sự hỗ trợ từ bạn bè và gia đình, và một số bằng chứng cho thấy việc chăm sóc những người thân yêu có thể giúp ta chăm sóc bản thân tốt hơn. Một số nghiên cứu thậm chí còn gợi ý rằng việc ở cùng bạn bè có thể giúp cải thiện chức năng miễn dịch của cơ thể và giảm stress.

9. Ngồi nhiều có lẽ là điều tệ hại nhất

Nghiên cứu cho thấy rằng việc ngồi trong một khoảng thời gian dài khiến mọi người có nguy cơ giảm tuổi thọ cũng như dẫn đến các rủi ro khác đối với sức khỏe. Một nghiên cứu năm 2011 cho thấy rằng mỗi giờ mọi người ngồi xuống và xem TV sau 25 tuổi sẽ rút ngắn 22 phút tuổi thọ chung của họ.

LILA

Khoa học nghiên cứu bí quyết tuổi thọ ngày càng nhận được nhiều sự ưu ái hơn. Nhưng cho đến khi các nhà nghiên cứu tìm ra cách để làm chậm quá trình lão hóa của các tế bào trong cơ thể chúng ta, dưới đây là những gì ta biết được đến thời điểm này.

1. Tính cách của bạn ảnh hưởng đến tuổi thọ

Trong một dự án nghiên cứu tuổi thọ con người kéo dài tám thập kỷ, các nhà nghiên cứu Stanford, Howard S. Friedman và Leslie R. Martin nhận thấy rằng sự tận tâm là tính cách hàng đầu khi nói đến tuổi thọ.

“Phẩm chất thận trọng, kiên trì, có tính tổ chức tốt, tận tụy” là những phẩm chất nâng cao tuổi thọ. Nhiều người trong chúng ta cho rằng những người sống vô tư, thoải mái hơn sẽ có tuổi thọ cao hơn, nhưng không hẳn như vậy.

Tại sao vậy ? Hành vi có ý thức ảnh hưởng đến các hành vi khác. Những người tận tâm có xu hướng lựa chọn lành mạnh hơn, bao gồm đối tượng kết hôn, nơi làm việc, thói quen tốt cho sức khỏe.

2. Chế độ ăn uống của bạn tác động rất nhiều đến tuổi thọ

Trong nhiều nghiên cứu ở những người sống đến cả trăm tuổi, họ có chế độ ăn uống lành mạnh với rất nhiều trái cây, rau, quả hạch và chất béo lành mạnh như dầu ô liu. Ăn nhiều rau quả giúp giảm tỉ lệ đau tim, đột quỵ, ung thư và tử vong sớm. Các nhà nghiên cứu ước tính, nếu mọi người ăn đủ 10 phần rau, quả mỗi ngày có thể phòng ngừa 7,8 triệu ca tử vong sớm mỗi năm trên toàn thế giới.

Chế độ ăn uống từ lâu đã có quan hệ mật thiết với một tuổi già khỏe mạnh hơn, giảm nguy cơ mắc bệnh tim, và thậm chí chống lại bệnh mất trí nhớ . Friedman và Martin cũng thấy rằng các yếu tố lối sống như chế độ ăn uống đóng một vai trò quan trọng trong việc nâng cao tuổi thọ.

3. Tất nhiên, di truyền học cũng là một yếu tố ảnh hưởng tuổi thọ 

Nếu cha mẹ bạn sống thọ, điều đó không nhất thiết có nghĩa là bạn cũng vậy, nhưng có thể có một số yếu tố sinh học khi chơi. Mới tuần trước, trong một nghiên cứu cơ thể của người phụ nữ sống thọ đến 115 tuổi, các nhà khoa học phát hiện thấy sự tê liệt của tế bào gốc có thể là một trong những nguyên nhân gây tử vong cho những người khỏe mạnh. 

Điều đó có nghĩa là các tế bào bị bào mòn và tê liệt. Tương tự như vậy, các nghiên cứu khác cho thấy một số người có thể ít nguy cơ mắc bệnh hơn, hoặc có thể có lượng hóa chất khác nhau trong não, như serotonin hoặc dopamine giúp họ khỏe mạnh hơn bằng cách điều chỉnh các chức năng của cơ thể.

4. Học cao hơn sẽ sống thọ thêm một vài năm

Giáo dục tương quan với cuộc sống thọ hơn. Một báo cáo năm 2012 từ Trung tâm Thống kê Y tế Quốc gia của CDC cho thấy những người có bằng cử nhân hoặc cao hơn sống thọ hơn khoảng 9 năm so với những người không tốt nghiệp trung học. 

James Smith, một nhà kinh tế học sức khỏe tại RAND Corporation, cũng là người đề xuất tranh luận về mối liên hệ giữa trình độ giáo dục và tuổi thọ. Phát hiện của ông cho thấy giáo dục có thể là một yếu tố tác động đến tuổi thọ nhiều hơn cả chủng tộc và thu nhập. 

Lý do là những người học vấn cao có nhiều khả năng tìm được việc làm tốt hơn, lên kế hoạch cho tương lai và đưa ra những lựa chọn về lối sống lành mạnh hơn.

5. Áp lực công việc không nhất thiết luôn luôn có hại

Là một nhân viên chăm chỉ không nhất thiết đi đôi với việc bạn sẽ bị stress nhấn chìm. Nghiên cứu tuổi thọ cho thấy nhiều công nhân làm việc dưới cường độ áp lực cao vẫn sống rất thọ. Nhiều người có thể tự hỏi liệu những người lao động cật lực có thực sự tận hưởng cuộc sống hay không.

Chúng tôi thấy rằng những người làm việc hiệu quả, chăm chỉ (ngay cả ở tuổi già) không bị căng thẳng và khổ sở, mà ngược lại có xu hướng hạnh phúc hơn, khỏe mạnh hơn và kết nối xã hội tốt hơn những người đồng nghiệp làm việc kém hiệu quả hơn.

6. Sự tận tâm thì luôn hữu ích

Có một số phát hiện cho thấy rằng sự tận tâm có thể thực sự tác động đến tuổi thọ. Một nghiên cứu như vậy đã xem xét những người tham dự một kỳ nghỉ 3 tháng tại một khóa tu thiền định.

Nghiên cứu này tìm ra rằng sau 3 tháng những người tham gia thiền có lượng enzyme telomerase cao hơn khoảng 30% so với nhóm đối chứng, làm chậm tiến trình lão hóa. Những phát hiện này tuy rất sơ bộ, nhưng cho thấy yếu tố tinh thần cũng có ảnh hưởng đến sự lão hóa cơ thể.

7. Bạn không cần lúc nào cũng lạc quan

Mặc dù tư duy tích cực giúp mọi người hạn chế sự căng thẳng bằng cách luôn đem lại cảm giác dễ chịu (từ đó khiến họ khỏe mạnh hơn), các nhà nghiên cứu tuổi thọ nói rằng “suy nghĩ tích cực” không nhất thiết lúc nào cũng hữu ích.

“Nếu bạn… lúc nào cũng lạc quan, đặc biệt là khi đối mặt với bệnh tật, và phớt lờ các khả năng thì các trở ngại mà bạn đối mặt có thể sẽ khó giải quyết hơn”.

8. Giao tiếp xã hội rất quan trọng

Có các mối quan hệ xã hội mạnh mẽ gắn liền với cuộc sống thọ hơn. Phụ nữ có khuynh hướng giao tiếp xã hội tốt hơn, và đó có thể là một phần của lý do phụ nữ thường sống thọ hơn nam giới. 

Chúng ta thường tìm sự hỗ trợ từ bạn bè và gia đình, và một số bằng chứng cho thấy việc chăm sóc những người thân yêu có thể giúp ta chăm sóc bản thân tốt hơn. Một số nghiên cứu thậm chí còn gợi ý rằng việc ở cùng bạn bè có thể giúp cải thiện chức năng miễn dịch của cơ thể và giảm stress.

9. Ngồi nhiều có lẽ là điều tệ hại nhất

Nghiên cứu cho thấy rằng việc ngồi trong một khoảng thời gian dài khiến mọi người có nguy cơ giảm tuổi thọ cũng như dẫn đến các rủi ro khác đối với sức khỏe. Một nghiên cứu năm 2011 cho thấy rằng mỗi giờ mọi người ngồi xuống và xem TV sau 25 tuổi sẽ rút ngắn 22 phút tuổi thọ chung của họ.

LILA

NHỮNG NGƯỜI “GAY” HOÀN HẢO ĐẾN ĐAU LÒNG…

Có một kiểu hoàn hảo rất quen thuộc ở nhiều người gay: hoàn hảo đến mức không cho phép mình được thiếu, được yếu, được sai. Họ chăm chút ngoại hình, kỷ luật cơ thể, để ý từng chi tiết nhỏ trong cách ăn mặc, làm việc, giao tiếp và yêu đương. Từ bên ngoài, họ trông thu...

NGOẠI TÌNH SAU CẬN TỬ Ở NAM GIỚI

  Sau một cơn bạo bệnh, tai biến, hay ca phẫu thuật lớn, không ít nam giới trở về đời sống thường nhật với một trạng thái tâm lý rất khác. Họ sống sót, nhưng không thực sự “trở lại” như trước. Trong bối cảnh này, một số người trở nên bất cần, tìm kiếm cảm giác...

KHI PHỤ NỮ KHÔNG THIẾU LỰA CHỌN LẠI CHỌN ĐÀN ÔNG CÓ VỢ: GẮN BÓ ÁM ẢNH TINH VI

  Có một số phụ nữ thường khiến xã hội bối rối khi quan sát: họ có học thức, có địa vị xã hội, có khả năng tự chủ tài chính và không thiếu lựa chọn trong tình yêu, nhưng lại chọn yêu đàn ông đã có vợ. Họ không tìm kiếm tiền bạc hay chu cấp, thậm chí nhấn mạnh...

SUGAR BABY – MANG CẤU TRÚC SANG CHẤN: NHỮNG CÔ GÁI KHÔNG BAO GIỜ THẤY ĐỦ

Hiện tượng sugar baby thường bị nhìn nhận đơn giản như một lựa chọn thực dụng hoặc lối sống hưởng thụ. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, tồn tại một nhóm sugar baby mang cấu trúc sang chấn rõ rệt – những cô gái không bao giờ cảm thấy đủ, dù được chu cấp tài chính,...

KHI ĐỨA TRẺ LỚN LÊN TRONG ÁNH NHÌN DÈ BỈU

TỰ TI, NGOẠI HÌNH VÀ DẤU ẤN TRÊN CƠ THỂ** Có những đứa trẻ không bị đánh đập, nhưng lớn lên trong những lời nhận xét lặp đi lặp lại từ cha mẹ về ngoại hình của mình: “xấu”, “mập”, “đen”, “không ưa nhìn”, “so với người khác thì kém”. Những lời nói ấy thường được ngụy...

CÀNG THƯƠNG CÀNG ĐAU – KHI TÌNH CẢM DÀNH CHO CHA MẸ ĐƯỢC HÌNH THÀNH TRONG BẠO LỰC

Ở những người lớn lên trong gia đình có bạo hành, kiểm soát hoặc bất ổn cảm xúc kéo dài, tình thương dành cho cha mẹ thường không được hình thành trong sự an toàn. Khi cha hoặc mẹ vừa là người chăm sóc, vừa là nguồn gây sợ hãi, đứa trẻ không có lựa chọn rời đi. Để tồn...

SỢ VỀ TẾT – KHI GIA ĐÌNH LÀ NƠI LƯU GIỮ SANG CHẤN

  Những ngày Tết Nguyên đán thường được nhắc đến như thời điểm sum vầy, trở về, đoàn tụ. Nhưng với không ít bạn trẻ, Tết lại là khoảng thời gian nặng nề. Không phải vì họ ghét gia đình, mà vì cơ thể họ không cảm thấy an toàn khi quay về. Dù lý trí hiểu rằng “về...

CHIA TÁCH – ÁM ẢNH – CƯỠNG CHẾ MANG TÍNH SANG CHẤN

  Chia tách (splitting) không phải là dấu hiệu của yếu kém tâm lý, mà là một cơ chế sinh tồn của hệ thần kinh khi con người phải lớn lên trong môi trường quá nguy hiểm, quá mâu thuẫn, hoặc quá xâm nhập để có thể xử lý bằng một bản ngã thống nhất. Khi người chăm...

SEX DOLL HAY ROBOT?

Sex doll và robot tình dục thường bị gộp chung trong các cuộc tranh luận như biểu tượng của sự suy đồi hay lệch lạc trong đời sống thân mật. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và gắn bó, câu hỏi quan trọng không phải là “chúng có đúng hay sai”, mà là: con người...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

HÀNH TRÌNH TRỞ THÀNH NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Trở thành nhà tâm lý trị liệu không phải là một danh xưng đạt được sau vài khóa học, cũng không phải là kết quả trực tiếp của một văn bằng hay một mô hình trị liệu cụ thể. Đây là một hành trình dài, nhiều tầng, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc cả về kiến thức, kỹ năng...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

NHỮNG NGƯỜI “GAY” HOÀN HẢO ĐẾN ĐAU LÒNG…

Có một kiểu hoàn hảo rất quen thuộc ở nhiều người gay: hoàn hảo đến mức không cho phép mình được thiếu, được yếu, được sai. Họ chăm chút ngoại hình, kỷ luật cơ thể, để ý từng chi tiết nhỏ trong cách ăn mặc, làm việc, giao tiếp và yêu đương. Từ bên ngoài, họ trông thu...

NGOẠI TÌNH SAU CẬN TỬ Ở NAM GIỚI

  Sau một cơn bạo bệnh, tai biến, hay ca phẫu thuật lớn, không ít nam giới trở về đời sống thường nhật với một trạng thái tâm lý rất khác. Họ sống sót, nhưng không thực sự “trở lại” như trước. Trong bối cảnh này, một số người trở nên bất cần, tìm kiếm cảm giác...

KHI PHỤ NỮ KHÔNG THIẾU LỰA CHỌN LẠI CHỌN ĐÀN ÔNG CÓ VỢ: GẮN BÓ ÁM ẢNH TINH VI

  Có một số phụ nữ thường khiến xã hội bối rối khi quan sát: họ có học thức, có địa vị xã hội, có khả năng tự chủ tài chính và không thiếu lựa chọn trong tình yêu, nhưng lại chọn yêu đàn ông đã có vợ. Họ không tìm kiếm tiền bạc hay chu cấp, thậm chí nhấn mạnh...

SUGAR BABY – MANG CẤU TRÚC SANG CHẤN: NHỮNG CÔ GÁI KHÔNG BAO GIỜ THẤY ĐỦ

Hiện tượng sugar baby thường bị nhìn nhận đơn giản như một lựa chọn thực dụng hoặc lối sống hưởng thụ. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, tồn tại một nhóm sugar baby mang cấu trúc sang chấn rõ rệt – những cô gái không bao giờ cảm thấy đủ, dù được chu cấp tài chính,...

KHI ĐỨA TRẺ LỚN LÊN TRONG ÁNH NHÌN DÈ BỈU

TỰ TI, NGOẠI HÌNH VÀ DẤU ẤN TRÊN CƠ THỂ** Có những đứa trẻ không bị đánh đập, nhưng lớn lên trong những lời nhận xét lặp đi lặp lại từ cha mẹ về ngoại hình của mình: “xấu”, “mập”, “đen”, “không ưa nhìn”, “so với người khác thì kém”. Những lời nói ấy thường được ngụy...

CÀNG THƯƠNG CÀNG ĐAU – KHI TÌNH CẢM DÀNH CHO CHA MẸ ĐƯỢC HÌNH THÀNH TRONG BẠO LỰC

Ở những người lớn lên trong gia đình có bạo hành, kiểm soát hoặc bất ổn cảm xúc kéo dài, tình thương dành cho cha mẹ thường không được hình thành trong sự an toàn. Khi cha hoặc mẹ vừa là người chăm sóc, vừa là nguồn gây sợ hãi, đứa trẻ không có lựa chọn rời đi. Để tồn...

SỢ VỀ TẾT – KHI GIA ĐÌNH LÀ NƠI LƯU GIỮ SANG CHẤN

  Những ngày Tết Nguyên đán thường được nhắc đến như thời điểm sum vầy, trở về, đoàn tụ. Nhưng với không ít bạn trẻ, Tết lại là khoảng thời gian nặng nề. Không phải vì họ ghét gia đình, mà vì cơ thể họ không cảm thấy an toàn khi quay về. Dù lý trí hiểu rằng “về...

CHIA TÁCH – ÁM ẢNH – CƯỠNG CHẾ MANG TÍNH SANG CHẤN

  Chia tách (splitting) không phải là dấu hiệu của yếu kém tâm lý, mà là một cơ chế sinh tồn của hệ thần kinh khi con người phải lớn lên trong môi trường quá nguy hiểm, quá mâu thuẫn, hoặc quá xâm nhập để có thể xử lý bằng một bản ngã thống nhất. Khi người chăm...

SEX DOLL HAY ROBOT?

Sex doll và robot tình dục thường bị gộp chung trong các cuộc tranh luận như biểu tượng của sự suy đồi hay lệch lạc trong đời sống thân mật. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và gắn bó, câu hỏi quan trọng không phải là “chúng có đúng hay sai”, mà là: con người...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

HÀNH TRÌNH TRỞ THÀNH NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Trở thành nhà tâm lý trị liệu không phải là một danh xưng đạt được sau vài khóa học, cũng không phải là kết quả trực tiếp của một văn bằng hay một mô hình trị liệu cụ thể. Đây là một hành trình dài, nhiều tầng, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc cả về kiến thức, kỹ năng...

PERFORMANCE ANXIETY Ở NAM GIỚI KHI QUAN HỆ: KHI CĂNG THẲNG LẤN ÁT SỰ GẦN GŨI

Performance anxiety (lo âu về khả năng tình dục) ở nam giới là một hiện tượng phổ biến hơn nhiều so với những gì xã hội thường thừa nhận. Không ít người đàn ông bước vào quan hệ tình dục với tâm thế căng thẳng, tự giám sát bản thân và sợ thất bại, thay vì cảm nhận...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...