9 ĐIỀU MỌI PHỤ NỮ NÊN BIẾT VỀ HORMONE

9 ĐIỀU MỌI PHỤ NỮ NÊN BIẾT VỀ HORMONE

 

Hormone là một vấn đề rất phức tạp và có thể đem đến sự cân bằng đáng kinh ngạc hoặc tàn phá hoàn toàn cơ thể. Hormone thực sự có khả năng kích hoạt hoặc ức chế các tế bào và cơ quan, gây ảnh hưởng lớn đến cơ thể và thường không thể đoán trước. Nhưng như vậy không có nghĩa là ta không thể làm gì để kiểm soát được. Có nhiều thứ như chế độ ăn kiêng có thể ảnh hưởng tốt lẫn xấu đến sự cân bằng hormone.

Tôi đã trở nên quá quen thuộc với chủ đề này từ những năm học cấp hai khi bác sĩ chẩn đoán tôi bị chứng rối loạn chức năng tiền kinh nguyệt (PMDD), nghĩa là hormone trong cơ thể tôi rối loạn điên cuồng trong vòng 7 đến 10 ngày trước ngày “đèn đỏ”. Nhìn chung, tôi là một người lạc quan, cởi mở, hòa đồng. Nhưng cứ đến gần thời kỳ kinh nguyệt là tôi khó chịu kinh khủng và thường xuyên cảm thấy đói một cách phi lý.

Về cơ bản, nếu tôi không ăn được một miếng bánh là tôi đã phát điên rồi. Một đêm nọ sau khi ăn tới tô kem thứ 3 (thực lòng tôi thậm chí còn không muốn ăn), tôi bị đau dạ dày và khó ở trong người, tôi quyết định tìm kiếm trên Google: “Hormone ảnh hưởng đến tình trạng đói bụng của bạn như thế nào?” Kết quả đã dẫn tôi vào một trang web nghiên cứu và tìm hiểu một vấn đề đã mãi mãi thay đổi cuộc sống của tôi.

Dưới đây là 9 điều bạn nên biết về tác động của hormone đối với cơ thể.

1. Hormone ảnh hưởng đến mọi thứ

Hormon hình thành trong các tuyến nội tiết và được bơm vào máu cho mô và các cơ quan trong cơ thể. Chúng ảnh hưởng đến mọi quá trình của cơ thể, bao gồm tăng trưởng, tâm trạng, tình dục, sinh sản, đói, ngủ, cảm xúc và trao đổi chất. Hormone đóng vai trò điều khiển cách mà cơ thể hoạt động. Khi hormone rối loạn, một loạt các vấn đề sức khỏe có thể xảy ra. 

2. Bạn nên xem hormone là bạn thân

Nhiều người chỉ gieo tiếng xấu cho hormone, phàn nàn về việc nó có thể khiến chúng ta cảm thấy khủng khiếp đến mức nào. Nhưng sự thật là chúng ta nên trân trọng nó. Khi hormone trong cơ thể cân bằng, con người hoạt động ở trạng thái đỉnh cao: sự trao đổi chất diễn ra nhanh chóng và ta dễ dàng có giấc ngủ sâu.

Hãy bắt đầu học ngôn ngữ của hormone bằng cách làm quen với việc chú ý đến những thay đổi của cơ thể theo tâm trạng và khi cảm thấy đói. Hãy uống nhiều nước, thêm chất xơ trong chế độ ăn uống, đi ngủ đúng giờ và cười nhiều hơn! Tất cả những điều này giúp cân bằng hormone và điều chỉnh thế giới bên trong của bạn.

3. Hormone có thể đánh lừa bạn

Đôi khi cảm giác đói có thể không đơn giản chỉ báo hiệu nhu cầu cung cấp thức ăn cho cơ thể. Những thông điệp từ hormone khuấy động trong cơ thể có thể gây ra cảm giác thèm ăn. Bạn cảm thấy luôn thèm sữa vào thời kỳ kinh nguyệt? Hóa ra, trong sữa có chứa chất casomorphin thuộc nhóm opioid gây nghiện.

Bằng cách ý thức chú ý quan sát cảm giác mà thức ăn đem lại, bạn có thể xác định đó là cơn đói thực sự hay chỉ đơn thuần là cảm xúc thèm muốn mà não bộ đang tìm cách thỏa mãn.

Hãy thử kìm chế cảm giác đói một lúc. Hãy hỏi cơ thể của bạn: “Mình có thực sự muốn ăn kem hay không, hay chỉ là mình đang cố gắng đối phó với một cảm giác nào đó?” Đôi khi điều bạn thực sự muốn chỉ là một bát bột nhào bánh quy! Nhưng đôi khi bạn sẽ nhận ra mình cần một cái ôm, cần đi dạo hoặc một điều gì khác giúp bạn cảm thấy thỏa mãn.

4. Hormone tốt cần phải được hấp thu từ bên ngoài

Văn hóa sinh hoạt trong thời hiện đại tràn ngập các loại chất hóa học, chất tẩy rửa, và đôi khi thật tuyệt vời để cơ thể bạn được tái cơ cấu trở lại, nhưng sự cân bằng cho cơ thể có được là nhờ vào chế độ ăn uống hợp lý. Chế độ dinh dưỡng sạch, hữu cơ, chú trọng thực vật giúp ổn định và duy trì lượng hormone tốt cho cơ thể.

5. Say xỉn có thể ném hormone

Tất nhiên bài viết này không nhằm mục đích đả kích những người thích nhậu nhẹt. Nhưng uống rượu bia càng nhiều thì cơ thể càng cần nghỉ ngơi thường xuyên hơn. Một nghiên cứu của Viện quốc gia Mĩ về lạm dụng rượu và nghiện rượu cho thấy rượu có thể tác động đến nồng độ estrogen, lượng đường trong máu, tăng cảm giác đói và ảnh hưởng đến mật độ xương.

Theo Trung tâm chữa bệnh toàn cầu, ăn protein nạc (trứng và cá là lựa chọn tuyệt vời) cũng có thể giúp loại bỏ estrogen không mong muốn và cân bằng gan. Cà rốt, củ nghệ và bưởi cũng là chất kích thích gan được nhiều người biết đến. 

6. Đường gây tác động lớn

Ai cũng có thể đồng ý rằng đường gây ảnh hưởng khủng khiếp đối với cơ thể. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng đó là một loại thuốc gây nghiện và thường khiến chúng ta cảm thấy khó chịu và thờ ơ. Insulin quyết định cách lấy năng lượng từ các loại thực phẩm nạp vào cơ thể và cách xử lý năng lượng đó.

Khi chúng ta nạp quá nhiều đường vào cơ thể, insulin có thể chuyển từ bạn thành thù, từ công cụ đốt cháy chất béo thành trữ chất béo trong cơ thể. Đáng tiếc, đường kích hoạt trung tâm khen thưởng của não bộ và làm giảm lượng dopamine (chất đem lại cảm giác dễ chịu).

Khi lạm dụng đường liên tục, cơ thể chúng ta bắt đầu muốn nhiều hơn để đạt được mức năng lượng cao như vậy, dẫn đến sự mất cân bằng hormone vốn có thể kích thích ăn quá nhiều và tạo cảm giác xấu hổ và tội lỗi. Thực ra đó có thể đơn giản chỉ là sự mất cân bằng hormone mà thôi.

7. Thịt đỏ ảnh hưởng tiêu cực đến hormone

Estrogen là hormone sinh dục nữ, giúp đem lại sự nữ tính trên cơ thể phụ nữ. Nhưng quá nhiều estrogen có thể gây tăng cân, giữ nước và các vấn đề sức khỏe khác. Một trong những nguyên nhân thừa estrogen chính là do ăn nhiều thịt đỏ.

Thật vậy, đó là sự thật. Chẳng hạn như một cái bánh burger bò ngon lành có thể đầu độc estrogen trong cơ thể bạn. Trong hệ thống thực phẩm hiện nay, thịt thường chứa đầy hormone steroid, có thể ảnh hưởng mạnh đến estrogen.

Ngoài ra, chế độ ăn nhiều thịt thường thiếu chất xơ – công cụ để ổn định estrogen. Vi khuẩn cần thiết trong ruột để tiêu hóa một lượng lớn thịt cũng có thể là thủ phạm, vì estrogen giảm ở những người không ăn thịt. Vì vậy, nếu bạn đang gặp vấn đề tăng cân, đầy hơi, thay đổi tâm trạng hoặc đau đầu, hãy cân nhắc việc giảm lượng thịt đỏ trong chế độ ăn uống.

8. Hormone không thích caffein

Nhiều người trong chúng ta dùng cà phê như một liều thuốc đem lại cảm giác tươi tỉnh, phấn khởi, nhưng caffeine cũng làm tăng cortisol – một loại hormone quan trọng để dự trữ chất béo.

Cortisol đôi khi được gọi là hormone căng thẳng, bởi vì khi lượng hormone này tăng quá cao sẽ khiến bạn chán nản, gây mất ngủ và làm tăng trọng lượng cơ thể. Nếu bạn thường xuyên bị stress, cà phê nên là điều cuối cùng bạn nghĩ đến. Thay vào đó, hãy lựa chọn nhâm nhi trà hoặc nước chanh. 

9. Cơ thể luôn muốn nói chuyện với bạn

Hãy thực hành kỹ năng lắng nghe cơ thể. Bạn có thể đặt nhiều câu hỏi cho cơ thể của mình như: “Dạ dày, sao mày lại cảm thấy khó chịu?” Nghe có vẻ ngớ ngẩn, nhưng việc này khiến bạn chậm lại để chú ý hơn đến những gì có thể xảy ra trong cơ thể. Tập thể dục và thậm chí là tiếng cười được xem là yếu tố giúp ổn định hormone và tạo ra nhiều endorphin hơn, từ đó đem lại cảm giác tuyệt vời cho cơ thể.

LILA

 

Hormone là một vấn đề rất phức tạp và có thể đem đến sự cân bằng đáng kinh ngạc hoặc tàn phá hoàn toàn cơ thể. Hormone thực sự có khả năng kích hoạt hoặc ức chế các tế bào và cơ quan, gây ảnh hưởng lớn đến cơ thể và thường không thể đoán trước. Nhưng như vậy không có nghĩa là ta không thể làm gì để kiểm soát được. Có nhiều thứ như chế độ ăn kiêng có thể ảnh hưởng tốt lẫn xấu đến sự cân bằng hormone.

Tôi đã trở nên quá quen thuộc với chủ đề này từ những năm học cấp hai khi bác sĩ chẩn đoán tôi bị chứng rối loạn chức năng tiền kinh nguyệt (PMDD), nghĩa là hormone trong cơ thể tôi rối loạn điên cuồng trong vòng 7 đến 10 ngày trước ngày “đèn đỏ”. Nhìn chung, tôi là một người lạc quan, cởi mở, hòa đồng. Nhưng cứ đến gần thời kỳ kinh nguyệt là tôi khó chịu kinh khủng và thường xuyên cảm thấy đói một cách phi lý.

Về cơ bản, nếu tôi không ăn được một miếng bánh là tôi đã phát điên rồi. Một đêm nọ sau khi ăn tới tô kem thứ 3 (thực lòng tôi thậm chí còn không muốn ăn), tôi bị đau dạ dày và khó ở trong người, tôi quyết định tìm kiếm trên Google: “Hormone ảnh hưởng đến tình trạng đói bụng của bạn như thế nào?” Kết quả đã dẫn tôi vào một trang web nghiên cứu và tìm hiểu một vấn đề đã mãi mãi thay đổi cuộc sống của tôi.

Dưới đây là 9 điều bạn nên biết về tác động của hormone đối với cơ thể.

1. Hormone ảnh hưởng đến mọi thứ

Hormon hình thành trong các tuyến nội tiết và được bơm vào máu cho mô và các cơ quan trong cơ thể. Chúng ảnh hưởng đến mọi quá trình của cơ thể, bao gồm tăng trưởng, tâm trạng, tình dục, sinh sản, đói, ngủ, cảm xúc và trao đổi chất. Hormone đóng vai trò điều khiển cách mà cơ thể hoạt động. Khi hormone rối loạn, một loạt các vấn đề sức khỏe có thể xảy ra. 

2. Bạn nên xem hormone là bạn thân

Nhiều người chỉ gieo tiếng xấu cho hormone, phàn nàn về việc nó có thể khiến chúng ta cảm thấy khủng khiếp đến mức nào. Nhưng sự thật là chúng ta nên trân trọng nó. Khi hormone trong cơ thể cân bằng, con người hoạt động ở trạng thái đỉnh cao: sự trao đổi chất diễn ra nhanh chóng và ta dễ dàng có giấc ngủ sâu.

Hãy bắt đầu học ngôn ngữ của hormone bằng cách làm quen với việc chú ý đến những thay đổi của cơ thể theo tâm trạng và khi cảm thấy đói. Hãy uống nhiều nước, thêm chất xơ trong chế độ ăn uống, đi ngủ đúng giờ và cười nhiều hơn! Tất cả những điều này giúp cân bằng hormone và điều chỉnh thế giới bên trong của bạn.

3. Hormone có thể đánh lừa bạn

Đôi khi cảm giác đói có thể không đơn giản chỉ báo hiệu nhu cầu cung cấp thức ăn cho cơ thể. Những thông điệp từ hormone khuấy động trong cơ thể có thể gây ra cảm giác thèm ăn. Bạn cảm thấy luôn thèm sữa vào thời kỳ kinh nguyệt? Hóa ra, trong sữa có chứa chất casomorphin thuộc nhóm opioid gây nghiện.

Bằng cách ý thức chú ý quan sát cảm giác mà thức ăn đem lại, bạn có thể xác định đó là cơn đói thực sự hay chỉ đơn thuần là cảm xúc thèm muốn mà não bộ đang tìm cách thỏa mãn.

Hãy thử kìm chế cảm giác đói một lúc. Hãy hỏi cơ thể của bạn: “Mình có thực sự muốn ăn kem hay không, hay chỉ là mình đang cố gắng đối phó với một cảm giác nào đó?” Đôi khi điều bạn thực sự muốn chỉ là một bát bột nhào bánh quy! Nhưng đôi khi bạn sẽ nhận ra mình cần một cái ôm, cần đi dạo hoặc một điều gì khác giúp bạn cảm thấy thỏa mãn.

4. Hormone tốt cần phải được hấp thu từ bên ngoài

Văn hóa sinh hoạt trong thời hiện đại tràn ngập các loại chất hóa học, chất tẩy rửa, và đôi khi thật tuyệt vời để cơ thể bạn được tái cơ cấu trở lại, nhưng sự cân bằng cho cơ thể có được là nhờ vào chế độ ăn uống hợp lý. Chế độ dinh dưỡng sạch, hữu cơ, chú trọng thực vật giúp ổn định và duy trì lượng hormone tốt cho cơ thể.

5. Say xỉn có thể ném hormone

Tất nhiên bài viết này không nhằm mục đích đả kích những người thích nhậu nhẹt. Nhưng uống rượu bia càng nhiều thì cơ thể càng cần nghỉ ngơi thường xuyên hơn. Một nghiên cứu của Viện quốc gia Mĩ về lạm dụng rượu và nghiện rượu cho thấy rượu có thể tác động đến nồng độ estrogen, lượng đường trong máu, tăng cảm giác đói và ảnh hưởng đến mật độ xương.

Theo Trung tâm chữa bệnh toàn cầu, ăn protein nạc (trứng và cá là lựa chọn tuyệt vời) cũng có thể giúp loại bỏ estrogen không mong muốn và cân bằng gan. Cà rốt, củ nghệ và bưởi cũng là chất kích thích gan được nhiều người biết đến. 

6. Đường gây tác động lớn

Ai cũng có thể đồng ý rằng đường gây ảnh hưởng khủng khiếp đối với cơ thể. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng đó là một loại thuốc gây nghiện và thường khiến chúng ta cảm thấy khó chịu và thờ ơ. Insulin quyết định cách lấy năng lượng từ các loại thực phẩm nạp vào cơ thể và cách xử lý năng lượng đó.

Khi chúng ta nạp quá nhiều đường vào cơ thể, insulin có thể chuyển từ bạn thành thù, từ công cụ đốt cháy chất béo thành trữ chất béo trong cơ thể. Đáng tiếc, đường kích hoạt trung tâm khen thưởng của não bộ và làm giảm lượng dopamine (chất đem lại cảm giác dễ chịu).

Khi lạm dụng đường liên tục, cơ thể chúng ta bắt đầu muốn nhiều hơn để đạt được mức năng lượng cao như vậy, dẫn đến sự mất cân bằng hormone vốn có thể kích thích ăn quá nhiều và tạo cảm giác xấu hổ và tội lỗi. Thực ra đó có thể đơn giản chỉ là sự mất cân bằng hormone mà thôi.

7. Thịt đỏ ảnh hưởng tiêu cực đến hormone

Estrogen là hormone sinh dục nữ, giúp đem lại sự nữ tính trên cơ thể phụ nữ. Nhưng quá nhiều estrogen có thể gây tăng cân, giữ nước và các vấn đề sức khỏe khác. Một trong những nguyên nhân thừa estrogen chính là do ăn nhiều thịt đỏ.

Thật vậy, đó là sự thật. Chẳng hạn như một cái bánh burger bò ngon lành có thể đầu độc estrogen trong cơ thể bạn. Trong hệ thống thực phẩm hiện nay, thịt thường chứa đầy hormone steroid, có thể ảnh hưởng mạnh đến estrogen.

Ngoài ra, chế độ ăn nhiều thịt thường thiếu chất xơ – công cụ để ổn định estrogen. Vi khuẩn cần thiết trong ruột để tiêu hóa một lượng lớn thịt cũng có thể là thủ phạm, vì estrogen giảm ở những người không ăn thịt. Vì vậy, nếu bạn đang gặp vấn đề tăng cân, đầy hơi, thay đổi tâm trạng hoặc đau đầu, hãy cân nhắc việc giảm lượng thịt đỏ trong chế độ ăn uống.

8. Hormone không thích caffein

Nhiều người trong chúng ta dùng cà phê như một liều thuốc đem lại cảm giác tươi tỉnh, phấn khởi, nhưng caffeine cũng làm tăng cortisol – một loại hormone quan trọng để dự trữ chất béo.

Cortisol đôi khi được gọi là hormone căng thẳng, bởi vì khi lượng hormone này tăng quá cao sẽ khiến bạn chán nản, gây mất ngủ và làm tăng trọng lượng cơ thể. Nếu bạn thường xuyên bị stress, cà phê nên là điều cuối cùng bạn nghĩ đến. Thay vào đó, hãy lựa chọn nhâm nhi trà hoặc nước chanh. 

9. Cơ thể luôn muốn nói chuyện với bạn

Hãy thực hành kỹ năng lắng nghe cơ thể. Bạn có thể đặt nhiều câu hỏi cho cơ thể của mình như: “Dạ dày, sao mày lại cảm thấy khó chịu?” Nghe có vẻ ngớ ngẩn, nhưng việc này khiến bạn chậm lại để chú ý hơn đến những gì có thể xảy ra trong cơ thể. Tập thể dục và thậm chí là tiếng cười được xem là yếu tố giúp ổn định hormone và tạo ra nhiều endorphin hơn, từ đó đem lại cảm giác tuyệt vời cho cơ thể.

LILA

HÀNH TRÌNH TRỞ THÀNH NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Trở thành nhà tâm lý trị liệu không phải là một danh xưng đạt được sau vài khóa học, cũng không phải là kết quả trực tiếp của một văn bằng hay một mô hình trị liệu cụ thể. Đây là một hành trình dài, nhiều tầng, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc cả về kiến thức, kỹ năng...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

CHE GIẤU BÍ MẬT ĐỂ GIA ĐÌNH KHÔNG TAN VỠ

Trong nhiều gia đình, khi có một sự thật khó chấp nhận – như chuyện vợ hoặc chồng ngoại tình, hay việc hôn nhân không còn hạnh phúc – các thành viên thường chọn cách che giấu và né tránh. Người lớn nói dối rằng “mọi chuyện vẫn ổn”, con cái giả vờ tin, còn cả gia đình...

HÀNH TRÌNH TRỞ THÀNH NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Trở thành nhà tâm lý trị liệu không phải là một danh xưng đạt được sau vài khóa học, cũng không phải là kết quả trực tiếp của một văn bằng hay một mô hình trị liệu cụ thể. Đây là một hành trình dài, nhiều tầng, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc cả về kiến thức, kỹ năng...

PERFORMANCE ANXIETY Ở NAM GIỚI KHI QUAN HỆ: KHI CĂNG THẲNG LẤN ÁT SỰ GẦN GŨI

Performance anxiety (lo âu về khả năng tình dục) ở nam giới là một hiện tượng phổ biến hơn nhiều so với những gì xã hội thường thừa nhận. Không ít người đàn ông bước vào quan hệ tình dục với tâm thế căng thẳng, tự giám sát bản thân và sợ thất bại, thay vì cảm nhận...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...