BẠN ĐỜI

BẠN ĐỜI

  Chúng ta vẫn thường gọi người đầu ấp tay gối của mình là “bạn đời” – một tiếng gọi nghe chừng bình dị, gần gũi và có chút gì đó rưng rưng. Và nhiều người rất thích cách gọi này nhưng chúng ta có bao giờ tự hỏi lòng mình đã thấu hiểu ý nghĩa thực sự của tiếng gọi ấy chưa? Chúng ta đã đối xử với người ấy đúng nghĩa một người bạn đời hay chưa? Những định kiến bảo thủ trước đây cho rằng trong một đất nước không thể có hai vua, trong một gia đình không thể có hai người cùng làm chủ. Sự so sánh này rất khập khiễng nhưng thật không may rằng nó đã tồn tại quá lâu. Khi xã hội tiến bộ, người ta hô hào bình đẳng giới nhưng vẫn đặt phụ nữ ở vai trò phía sau người chồng trong gia đình. Vì vậy, từ trước đến nay, vợ chồng gọi nhau là bạn đời nhưng có lẽ cũng chỉ là gọi theo số đông mà thôi. Thế nào là bạn đời? Khi lựa chọn một ai đó làm bạn đời – người sẽ cùng mình bắt đầu từ thời điểm đó chia sẻ tất cả mọi vui buồn, áp lực của cuộc sống này thì mọi sự việc xảy ra trong không gian sống của mối quan hệ được xác lập đó đã không còn là việc riêng tư và mọi quyết định không thể chỉ do ý kiến của một người. Từ “bạn” trong “bạn đời” có nghĩa là “bằng” trong “bằng hữu”. Thế nên ngay từ đầu nó đã nêu lên một mối quan hệ bình đẳng và ngang hàng với nhau. Không ai hơn kém ai. Không ai được áp đặt lên ai. Mọi điều nên được chia sẻ và thống nhất. Nếu không, mọi đau khổ hay tổn thương trong gia đình thường sẽ do một bên lấn áp bên còn lại và sự nhường nhịn chỉ luôn từ một phía sẽ tích tụ những oán giận trong lòng – một thứ ám khí gây ra sự tan vỡ, hạnh phúc đôi khi chỉ là vỏ bọc bên ngoài. Chữ “đời” trong tiếng gọi thân thương ấy mang trong nó một ý nghĩa của sự gắn kết lâu dài. Không là tạm bợ mà là sống đời bên nhau. Không phải là “bạn bè” – vui thì kết, buồn thì tan, vui là bạn, buồn là bè. Chẳng phải khi còn vui thì còn quấn quýt, lúc mất vui thì vội vã rời. Chữ “đời” ngầm hiểu như một lời hứa hẹn đồng hành trăm năm. “Bạn đời” có trong nó vừa là sự bình đẳng, chia sẻ, vừa là sự nhịn nhường, bao dung qua lại để duy trì một mối quan hệ mang tính gắn kết giữa hai con người, hai bản ngã, hai cá tính khác nhau. Sự chia sẻ, đồng hành trong khái niệm bạn đời Ở xã hội văn minh bây giờ, thế hệ chúng ta buộc phải nhìn nhận một vấn đề đa chiều hơn, sâu sắc hơn các thế hệ đi trước. Vì họ đã sai lầm khi đặt ra quá nhiều quan điểm mà sự hy sinh “nghiễm nhiên” nghiêng về một phía, họ mặc định quá nhiều thứ khiến hôn nhân gần như là một gánh nặng cho phụ nữ, đặc biệt là sau khi con cái ra đời. Sự chia sẻ có một ý nghĩa quan trọng trong đời sống hiện đại, nơi mà áp lực luôn đòi hỏi con người phải gồng mình chạy về phía trước. Chúng ta cần phải nhìn nhận thực tế rằng những định kiến cũ kĩ như “Đàn ông kiếm tiền, đàn bà bếp núc, con cái. Đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm” đã vô cùng cổ hủ, trở thành vô nghĩa và chẳng còn phù hợp với cuộc sống hiện đại này nữa. Đặc biệt ngày nay, khi gánh nặng kinh tế chất chồng, phụ nữ cũng phải bươn chải ngoài xã hội để lo tài chính nhưng lại mặc định họ vẫn phải vun vén, chăm sóc nhà cửa, con cái trong khi thời gian mỗi ngày của mỗi người là như nhau. Đây nào có phải là thành quả của việc kêu gọi bảo vệ và trân trọng phụ nữ ròng rã bao nhiêu thập kỉ vừa qua. Mỗi năm, chúng ta dành ra đến tận hai ngày (8/3 và 20/10) để mang hoa hồng tôn vinh phụ nữ, nhưng còn tất cả những ngày còn lại thì thế nào? Khi các đức ông chồng ngân nga đọc “hôm nay ngày tám tháng ba, tôi giặt dùm bà chiếc áo của tôi”, liệu các anh có thấy được sự chua chát của người vợ khi nghe câu đó không? Có thể chúng ta sẽ đặt lên bàn cân mà so sánh văn hóa phương Đông với phương Tây, ca ngợi những giá trị truyền thống, ca ngợi đức hy sinh của phụ nữ phương Đông… Chúng ta ngợi ca để rồi tiếp tục hướng phụ nữ đến đức hy sinh nhưng mà sự tôn trọng đôi khi lại chẳng có. Tất cả những điều đó chỉ để biện minh, bao che một cách thiếu sĩ diện cho một quan điểm thất bại về ý nghĩa của hôn nhân – gia đình. Bất bình đẳng giới vẫn tồn tại như một u nhọt lâu năm vì người ta chỉ nạo vét vết mưng mủ ở bề nổi nhưng chưa bao giờ nghiêm túc để đưa thuốc vào giải quyết căn cơ. Gia đình là hạt nhân của xã hội, sự thay đổi trong nhận thức của mỗi gia đình mới tạo nên sự thay đổi chung của xã hội. Chúng ta đừng quá ca ngợi một người đàn ông biết “phụ vợ” chăm sóc con cái. Bởi vì đó không phải là một việc lạ lùng hay đáng ngưỡng mộ mà đó chỉ là một việc nên làm mà lâu nay người chồng, người cha đã theo lối mòn tư duy xưa cũ để thoái thác. Thay vào đó, hãy chia sẻ những tít bài tích cực hơn về bình đẳng giới ví dụ như “Chăm sóc con cái là một công việc cần được chia sẻ trên hai đôi vai vợ chồng”. Hai tiếng “bạn đời” giữa hai con người trong một gia đình có ý nghĩa rất thiêng liêng. Nó không chỉ xác lập mối quan hệ của hai người đơn lẻ nữa mà còn là một sự nhắc nhở đến vị trí và trách nhiệm của mỗi người trong quan hệ gia đình. Chúng ta yêu thương nhau mới hướng đến hôn nhân. Vậy thì trên nền tảng của yêu thương ấy, hãy nghĩ đến một cuộc sống đúng nghĩa với cách chúng ta gọi nhau là “bạn đời”. Cam kết và ngầm hiểu với nhau ý nghĩa của một mối quan hệ nơi mà sự bình đẳng và gắn kết là trọng tâm. Ta gọi nhau hai tiếng “bạn đời” Cuộc bể dâu lắm gập ghềnh, bất trắc Hạnh phúc, đớn đau, nụ cười hay nước mắt Ta nguyện đồng hành trọn vẹn tiếng yêu thương.   Giữa đời thị phi, định kiến nhiễu nhương Hạnh phúc đôi khi mỏng manh như sợi chỉ Nếu ta sống dựa vào điều người khác nghĩ Sẽ vô tình khiến một thể phân hai.   Có yêu thương mới bước được đường dài Có sẻ chia mới giữ tròn lời hẹn hứa Có bao dung thì bếp nhà mới ấm lửa Thấu hiểu bạn đời – hạnh phúc ở trong tay.  LẠC NHIÊN
  Chúng ta vẫn thường gọi người đầu ấp tay gối của mình là “bạn đời” – một tiếng gọi nghe chừng bình dị, gần gũi và có chút gì đó rưng rưng. Và nhiều người rất thích cách gọi này nhưng chúng ta có bao giờ tự hỏi lòng mình đã thấu hiểu ý nghĩa thực sự của tiếng gọi ấy chưa? Chúng ta đã đối xử với người ấy đúng nghĩa một người bạn đời hay chưa? Những định kiến bảo thủ trước đây cho rằng trong một đất nước không thể có hai vua, trong một gia đình không thể có hai người cùng làm chủ. Sự so sánh này rất khập khiễng nhưng thật không may rằng nó đã tồn tại quá lâu. Khi xã hội tiến bộ, người ta hô hào bình đẳng giới nhưng vẫn đặt phụ nữ ở vai trò phía sau người chồng trong gia đình. Vì vậy, từ trước đến nay, vợ chồng gọi nhau là bạn đời nhưng có lẽ cũng chỉ là gọi theo số đông mà thôi. Thế nào là bạn đời? Khi lựa chọn một ai đó làm bạn đời – người sẽ cùng mình bắt đầu từ thời điểm đó chia sẻ tất cả mọi vui buồn, áp lực của cuộc sống này thì mọi sự việc xảy ra trong không gian sống của mối quan hệ được xác lập đó đã không còn là việc riêng tư và mọi quyết định không thể chỉ do ý kiến của một người. Từ “bạn” trong “bạn đời” có nghĩa là “bằng” trong “bằng hữu”. Thế nên ngay từ đầu nó đã nêu lên một mối quan hệ bình đẳng và ngang hàng với nhau. Không ai hơn kém ai. Không ai được áp đặt lên ai. Mọi điều nên được chia sẻ và thống nhất. Nếu không, mọi đau khổ hay tổn thương trong gia đình thường sẽ do một bên lấn áp bên còn lại và sự nhường nhịn chỉ luôn từ một phía sẽ tích tụ những oán giận trong lòng – một thứ ám khí gây ra sự tan vỡ, hạnh phúc đôi khi chỉ là vỏ bọc bên ngoài. Chữ “đời” trong tiếng gọi thân thương ấy mang trong nó một ý nghĩa của sự gắn kết lâu dài. Không là tạm bợ mà là sống đời bên nhau. Không phải là “bạn bè” – vui thì kết, buồn thì tan, vui là bạn, buồn là bè. Chẳng phải khi còn vui thì còn quấn quýt, lúc mất vui thì vội vã rời. Chữ “đời” ngầm hiểu như một lời hứa hẹn đồng hành trăm năm. “Bạn đời” có trong nó vừa là sự bình đẳng, chia sẻ, vừa là sự nhịn nhường, bao dung qua lại để duy trì một mối quan hệ mang tính gắn kết giữa hai con người, hai bản ngã, hai cá tính khác nhau. Sự chia sẻ, đồng hành trong khái niệm bạn đời Ở xã hội văn minh bây giờ, thế hệ chúng ta buộc phải nhìn nhận một vấn đề đa chiều hơn, sâu sắc hơn các thế hệ đi trước. Vì họ đã sai lầm khi đặt ra quá nhiều quan điểm mà sự hy sinh “nghiễm nhiên” nghiêng về một phía, họ mặc định quá nhiều thứ khiến hôn nhân gần như là một gánh nặng cho phụ nữ, đặc biệt là sau khi con cái ra đời. Sự chia sẻ có một ý nghĩa quan trọng trong đời sống hiện đại, nơi mà áp lực luôn đòi hỏi con người phải gồng mình chạy về phía trước. Chúng ta cần phải nhìn nhận thực tế rằng những định kiến cũ kĩ như “Đàn ông kiếm tiền, đàn bà bếp núc, con cái. Đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm” đã vô cùng cổ hủ, trở thành vô nghĩa và chẳng còn phù hợp với cuộc sống hiện đại này nữa. Đặc biệt ngày nay, khi gánh nặng kinh tế chất chồng, phụ nữ cũng phải bươn chải ngoài xã hội để lo tài chính nhưng lại mặc định họ vẫn phải vun vén, chăm sóc nhà cửa, con cái trong khi thời gian mỗi ngày của mỗi người là như nhau. Đây nào có phải là thành quả của việc kêu gọi bảo vệ và trân trọng phụ nữ ròng rã bao nhiêu thập kỉ vừa qua. Mỗi năm, chúng ta dành ra đến tận hai ngày (8/3 và 20/10) để mang hoa hồng tôn vinh phụ nữ, nhưng còn tất cả những ngày còn lại thì thế nào? Khi các đức ông chồng ngân nga đọc “hôm nay ngày tám tháng ba, tôi giặt dùm bà chiếc áo của tôi”, liệu các anh có thấy được sự chua chát của người vợ khi nghe câu đó không? Có thể chúng ta sẽ đặt lên bàn cân mà so sánh văn hóa phương Đông với phương Tây, ca ngợi những giá trị truyền thống, ca ngợi đức hy sinh của phụ nữ phương Đông… Chúng ta ngợi ca để rồi tiếp tục hướng phụ nữ đến đức hy sinh nhưng mà sự tôn trọng đôi khi lại chẳng có. Tất cả những điều đó chỉ để biện minh, bao che một cách thiếu sĩ diện cho một quan điểm thất bại về ý nghĩa của hôn nhân – gia đình. Bất bình đẳng giới vẫn tồn tại như một u nhọt lâu năm vì người ta chỉ nạo vét vết mưng mủ ở bề nổi nhưng chưa bao giờ nghiêm túc để đưa thuốc vào giải quyết căn cơ. Gia đình là hạt nhân của xã hội, sự thay đổi trong nhận thức của mỗi gia đình mới tạo nên sự thay đổi chung của xã hội. Chúng ta đừng quá ca ngợi một người đàn ông biết “phụ vợ” chăm sóc con cái. Bởi vì đó không phải là một việc lạ lùng hay đáng ngưỡng mộ mà đó chỉ là một việc nên làm mà lâu nay người chồng, người cha đã theo lối mòn tư duy xưa cũ để thoái thác. Thay vào đó, hãy chia sẻ những tít bài tích cực hơn về bình đẳng giới ví dụ như “Chăm sóc con cái là một công việc cần được chia sẻ trên hai đôi vai vợ chồng”. Hai tiếng “bạn đời” giữa hai con người trong một gia đình có ý nghĩa rất thiêng liêng. Nó không chỉ xác lập mối quan hệ của hai người đơn lẻ nữa mà còn là một sự nhắc nhở đến vị trí và trách nhiệm của mỗi người trong quan hệ gia đình. Chúng ta yêu thương nhau mới hướng đến hôn nhân. Vậy thì trên nền tảng của yêu thương ấy, hãy nghĩ đến một cuộc sống đúng nghĩa với cách chúng ta gọi nhau là “bạn đời”. Cam kết và ngầm hiểu với nhau ý nghĩa của một mối quan hệ nơi mà sự bình đẳng và gắn kết là trọng tâm. Ta gọi nhau hai tiếng “bạn đời” Cuộc bể dâu lắm gập ghềnh, bất trắc Hạnh phúc, đớn đau, nụ cười hay nước mắt Ta nguyện đồng hành trọn vẹn tiếng yêu thương.   Giữa đời thị phi, định kiến nhiễu nhương Hạnh phúc đôi khi mỏng manh như sợi chỉ Nếu ta sống dựa vào điều người khác nghĩ Sẽ vô tình khiến một thể phân hai.   Có yêu thương mới bước được đường dài Có sẻ chia mới giữ tròn lời hẹn hứa Có bao dung thì bếp nhà mới ấm lửa Thấu hiểu bạn đời – hạnh phúc ở trong tay.  LẠC NHIÊN

EMDR TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN PHỨC HỢP

  Sang chấn phức hợp (Complex Trauma, C-PTSD) không hình thành từ một sự kiện đơn lẻ, mà từ những trải nghiệm đau đớn lặp đi lặp lại, kéo dài và xảy ra trong các mối quan hệ quan trọng, đặc biệt là trong thời thơ ấu. Đó có thể là bị bỏ rơi về mặt cảm xúc, bị kiểm...

KHI CON GÁI BỊ CHA PHẢN BỘI

Với nhiều người con gái, người cha không chỉ là một nhân vật gia đình, mà còn là hình ảnh đầu tiên về sự bảo vệ, công bằng và giá trị của bản thân trong thế giới bên ngoài. Khi sự bảo vệ ấy bị rút lại, bị phủ nhận hoặc bị phản bội, nỗi đau để lại không ồn ào nhưng sâu...

NHỮNG CÔ CON GÁI KHÔNG ĐƯỢC MẸ BẢO VỆ

Một trong những nỗi đau sâu sắc nhưng ít được gọi tên nhất của phụ nữ là trải nghiệm không được mẹ bảo vệ. Đây không phải là nỗi đau đến từ việc thiếu tình thương rõ ràng, mà thường đến từ một nghịch lý: người mẹ vẫn ở đó, vẫn chăm lo, vẫn hy sinh, nhưng lại không...

KHI MẸ KHÔNG BÊNH VỰC CON GÁI

Trong nhiều gia đình Việt Nam, mối quan hệ mẹ – con gái mang theo một nghịch lý đau đớn: người mẹ yêu con, hy sinh vì con, nhưng lại không thể hoặc không dám bênh vực con khi con bị tổn thương. Hiện tượng này không đơn thuần là vấn đề cá nhân hay thiếu tình thương, mà...

KHI NỖI ĐAU ĐƯỢC GIỮ KÍN, CƠ THỂ NÓI THAY

  Không phải mọi sang chấn hay đau đớn đều được kể bằng lời. Trên thực tế, nhiều sang chấn – đặc biệt là sang chấn phát triển, sang chấn gắn bó và những trải nghiệm gắn liền với xấu hổ hoặc bất lực – thường được giữ kín, không phải vì cá nhân “không muốn nói”, mà...

CHỮA LÀNH BẰNG ĐẦU, CHƯA CHẠM TỚI THÂN

  “Chữa lành bằng đầu, chưa chạm tới thân” là hiện tượng phổ biến ở những người có nền sang chấn, đặc biệt là sang chấn gắn bó hoặc C-PTSD, đồng thời có xu hướng đọc nhiều sách tâm lý, liệu pháp và tự học chữa lành. Ở đây, kiến thức không chỉ đóng vai trò học...

NGHIỆN YÊU – SỰ ĐÁNH MẤT CHÍNH MÌNH

Nghiện yêu thường bị hiểu nhầm như sự yếu đuối cảm xúc, phụ thuộc tình cảm hay thiếu ranh giới cá nhân. Tuy nhiên, dưới góc nhìn sang chấn gắn bó và C-PTSD, nghiện yêu có thể được xem là một hành vi nghiện mang tính quan hệ, nơi đối tượng yêu trở thành nguồn điều hòa...

HÀNH VI NGHIỆN VÀ SANG CHẤN GẮN BÓ

  Hành vi nghiện thường được nhìn nhận như một vấn đề kiểm soát xung động hoặc lệ thuộc sinh hóa, tuy nhiên trong nhiều trường hợp lâm sàng, nghiện là biểu hiện của sang chấn gắn bó chưa được giải quyết. Khi các mối quan hệ gắn bó sớm không đủ an toàn, nhất quán...

NỖI SỢ KHI BẢN THÂN MÌNH HẠNH PHÚC

Có một nỗi sợ rất âm thầm nhưng dai dẳng: nỗi sợ khi bản thân mình hạnh phúc. Không phải vì hạnh phúc là điều xấu, mà vì với nhiều người, hạnh phúc đi kèm cảm giác tội lỗi. Họ lớn lên trong những hoàn cảnh mà nỗi đau của người thân hiện diện quá rõ ràng: một người ông...

PHÍA SAU MỘT “NỮ CƯỜNG NHÂN”… LÀ MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG KÉM NĂNG LỰC, KHÔNG HIỆN DIỆN

Hình ảnh “nữ cường nhân” thường được ca ngợi như biểu tượng của bản lĩnh, tự lập và chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, trong nhiều bối cảnh gia đình và quan hệ, phía sau sự mạnh mẽ ấy lại là một khoảng trống: một người đàn ông kém năng lực, không hiện diện, hoặc không đảm...

NGƯỜI TRỞ VỀ TỪ CÕI CHẾT: NHỮNG THAY ĐỔI TÂM LÝ SAU TRẢI NGHIỆM CẬN TỬ

Những người từng trải qua trải nghiệm cận tử hiếm khi quay trở lại cuộc sống với cùng một cấu trúc tâm lý như trước. Dù nguyên nhân là tai nạn, bệnh nặng hay một khủng hoảng sinh tồn nghiêm trọng, việc đối diện trực tiếp với ranh giới sống – chết tạo ra một sự tái tổ...

TẠI SAO NGƯỜI BỊ SO SÁNH THỜI THƠ ẤU DỄ YÊU TRONG BẤT AN

Những người lớn lên trong môi trường thường xuyên bị so sánh — với anh chị em, với người khác, hoặc với những chuẩn mực ngầm về “đứa trẻ tốt hơn” — rất dễ mang theo một kiểu yêu đầy bất an khi trưởng thành. Bất an này không phải do họ thiếu khả năng yêu, mà vì hệ...

YÊU AI CŨNG KHÔNG BAO GIỜ THẤY ĐỦ

Với nhiều người, cảm giác “mình không đủ, mình thua kém người khác” không xuất hiện một cách ngẫu nhiên trong các mối quan hệ trưởng thành. Nó thường bắt nguồn từ những trải nghiệm rất sớm, khi họ lớn lên trong môi trường bị so sánh — với anh chị em trong gia đình,...

SAU KHI RỜI NGƯỜI ÁI KỶ, VÌ SAO VẪN NHỚ VÀ QUAY LẠI

Việc rời khỏi một mối quan hệ mang tính ái kỷ không đồng nghĩa với việc cảm xúc chấm dứt. Trên thực tế, nhiều người trải nghiệm một nghịch lý đau đớn: dù đã rời đi vì bị tổn thương, họ vẫn nhớ, vẫn khao khát và đôi khi quay lại. Hiện tượng này không phản ánh sự yếu...

VÌ SAO NGƯỜI BỊ ÁI KỶ THU HÚT VÀ KHÓ RỜI ĐI

Những người ở lại lâu trong các mối quan hệ mang tính ái kỷ thường không phải vì họ “yếu đuối”, “thiếu hiểu biết” hay “mù quáng vì tình”. Ngược lại, rất nhiều người trong số họ nhạy cảm, có khả năng đồng cảm cao và quen chịu trách nhiệm cảm xúc từ sớm. Chính những đặc...

NGƯỜI ÁI KỶ CHỈ RỜI KHỎI BẠN KHI BẠN KHÔNG CÒN KHẢ NĂNG LỢI DỤNG

Trong các mối quan hệ mang tính ái kỷ cao, sự rời đi hiếm khi xảy ra vì hết tình cảm hay vì xung đột không thể giải quyết. Thay vào đó, sự đứt gãy thường xuất hiện khi đối phương không còn đáp ứng được chức năng điều tiết, nâng đỡ hoặc phục vụ cho nhu cầu tâm lý của...

KHI PHỤ NỮ DỊ TÍNH YÊU PHỤ NỮ ĐỒNG TÍNH

Trong thực hành lâm sàng, mối quan hệ giữa một phụ nữ dị tính và một phụ nữ đồng tính thường mang theo những động lực tâm lý phức tạp, không thể hiểu đơn giản như sự “lệch pha xu hướng tính dục”. Nhiều trường hợp cho thấy đây là những mối quan hệ được hình thành trong...

CẢM GIÁC “MÌNH KHÔNG ĐỦ”

Cảm giác “mình không đủ” không chỉ là một suy nghĩ thoáng qua về năng lực hay giá trị bản thân. Trong nhiều trường hợp, đó là một trạng thái tồn tại dai dẳng, ăn sâu vào cách cá nhân cảm nhận chính mình và thế giới xung quanh. Người mang cảm giác này có thể liên tục...

“MÌNH KHÔNG TIN CÓ NGƯỜI THẬT SỰ THƯƠNG MÌNH”

Trong thực hành lâm sàng, niềm tin “mình không tin có người thật sự thương mình” thường không xuất hiện như một suy nghĩ bề mặt, mà như một kết luận rất sâu được hình thành từ những trải nghiệm gắn bó sớm. Đây không đơn thuần là sự bi quan hay thiếu tự tin, mà là một...

NHỮNG NGƯỜI “GAY” HOÀN HẢO ĐẾN ĐAU LÒNG…

Có một kiểu hoàn hảo rất quen thuộc ở nhiều người gay: hoàn hảo đến mức không cho phép mình được thiếu, được yếu, được sai. Họ chăm chút ngoại hình, kỷ luật cơ thể, để ý từng chi tiết nhỏ trong cách ăn mặc, làm việc, giao tiếp và yêu đương. Từ bên ngoài, họ trông thu...

EMDR TRONG TRỊ LIỆU SANG CHẤN PHỨC HỢP

  Sang chấn phức hợp (Complex Trauma, C-PTSD) không hình thành từ một sự kiện đơn lẻ, mà từ những trải nghiệm đau đớn lặp đi lặp lại, kéo dài và xảy ra trong các mối quan hệ quan trọng, đặc biệt là trong thời thơ ấu. Đó có thể là bị bỏ rơi về mặt cảm xúc, bị kiểm...

KHI CON GÁI BỊ CHA PHẢN BỘI

Với nhiều người con gái, người cha không chỉ là một nhân vật gia đình, mà còn là hình ảnh đầu tiên về sự bảo vệ, công bằng và giá trị của bản thân trong thế giới bên ngoài. Khi sự bảo vệ ấy bị rút lại, bị phủ nhận hoặc bị phản bội, nỗi đau để lại không ồn ào nhưng sâu...

NHỮNG CÔ CON GÁI KHÔNG ĐƯỢC MẸ BẢO VỆ

Một trong những nỗi đau sâu sắc nhưng ít được gọi tên nhất của phụ nữ là trải nghiệm không được mẹ bảo vệ. Đây không phải là nỗi đau đến từ việc thiếu tình thương rõ ràng, mà thường đến từ một nghịch lý: người mẹ vẫn ở đó, vẫn chăm lo, vẫn hy sinh, nhưng lại không...

KHI MẸ KHÔNG BÊNH VỰC CON GÁI

Trong nhiều gia đình Việt Nam, mối quan hệ mẹ – con gái mang theo một nghịch lý đau đớn: người mẹ yêu con, hy sinh vì con, nhưng lại không thể hoặc không dám bênh vực con khi con bị tổn thương. Hiện tượng này không đơn thuần là vấn đề cá nhân hay thiếu tình thương, mà...

KHI NỖI ĐAU ĐƯỢC GIỮ KÍN, CƠ THỂ NÓI THAY

  Không phải mọi sang chấn hay đau đớn đều được kể bằng lời. Trên thực tế, nhiều sang chấn – đặc biệt là sang chấn phát triển, sang chấn gắn bó và những trải nghiệm gắn liền với xấu hổ hoặc bất lực – thường được giữ kín, không phải vì cá nhân “không muốn nói”, mà...

CHỮA LÀNH BẰNG ĐẦU, CHƯA CHẠM TỚI THÂN

  “Chữa lành bằng đầu, chưa chạm tới thân” là hiện tượng phổ biến ở những người có nền sang chấn, đặc biệt là sang chấn gắn bó hoặc C-PTSD, đồng thời có xu hướng đọc nhiều sách tâm lý, liệu pháp và tự học chữa lành. Ở đây, kiến thức không chỉ đóng vai trò học...

NGHIỆN YÊU – SỰ ĐÁNH MẤT CHÍNH MÌNH

Nghiện yêu thường bị hiểu nhầm như sự yếu đuối cảm xúc, phụ thuộc tình cảm hay thiếu ranh giới cá nhân. Tuy nhiên, dưới góc nhìn sang chấn gắn bó và C-PTSD, nghiện yêu có thể được xem là một hành vi nghiện mang tính quan hệ, nơi đối tượng yêu trở thành nguồn điều hòa...

HÀNH VI NGHIỆN VÀ SANG CHẤN GẮN BÓ

  Hành vi nghiện thường được nhìn nhận như một vấn đề kiểm soát xung động hoặc lệ thuộc sinh hóa, tuy nhiên trong nhiều trường hợp lâm sàng, nghiện là biểu hiện của sang chấn gắn bó chưa được giải quyết. Khi các mối quan hệ gắn bó sớm không đủ an toàn, nhất quán...

RỐI LOẠN ĂN UỐNG – HÀNH VI TỰ ĐIỀU HÒA THAY THẾ

  Rối loạn ăn uống không đơn thuần là vấn đề liên quan đến thực phẩm hay hình thể, mà là một hình thức tự điều hòa thay thế (substitute self-regulation) khi cá nhân thiếu các nguồn lực điều hòa cảm xúc và thần kinh an toàn. Trong nhiều trường hợp lâm sàng, rối...

QUAN SÁT CASE LÂM SÀNG VÀ NHỮNG RỦI RO TRONG ĐÀO TẠO

Trong đào tạo tâm lý học, việc cho sinh viên quan sát ca trị liệu thường được xem là một hình thức học tập thực tế quan trọng. Tuy nhiên, khi sinh viên hệ cử nhân hoặc thạc sĩ chưa được đào tạo bài bản về sang chấn lại được ngồi nghe hoặc quan sát các case raw trauma...

NỖI SỢ KHI BẢN THÂN MÌNH HẠNH PHÚC

Có một nỗi sợ rất âm thầm nhưng dai dẳng: nỗi sợ khi bản thân mình hạnh phúc. Không phải vì hạnh phúc là điều xấu, mà vì với nhiều người, hạnh phúc đi kèm cảm giác tội lỗi. Họ lớn lên trong những hoàn cảnh mà nỗi đau của người thân hiện diện quá rõ ràng: một người ông...

PHÍA SAU MỘT “NỮ CƯỜNG NHÂN”… LÀ MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG KÉM NĂNG LỰC, KHÔNG HIỆN DIỆN

Hình ảnh “nữ cường nhân” thường được ca ngợi như biểu tượng của bản lĩnh, tự lập và chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, trong nhiều bối cảnh gia đình và quan hệ, phía sau sự mạnh mẽ ấy lại là một khoảng trống: một người đàn ông kém năng lực, không hiện diện, hoặc không đảm...

NGƯỜI TRỞ VỀ TỪ CÕI CHẾT: NHỮNG THAY ĐỔI TÂM LÝ SAU TRẢI NGHIỆM CẬN TỬ

Những người từng trải qua trải nghiệm cận tử hiếm khi quay trở lại cuộc sống với cùng một cấu trúc tâm lý như trước. Dù nguyên nhân là tai nạn, bệnh nặng hay một khủng hoảng sinh tồn nghiêm trọng, việc đối diện trực tiếp với ranh giới sống – chết tạo ra một sự tái tổ...

NHỮNG NGƯỜI HAY ĐI CỨU RỖI…

Những người hay đi cứu rỗi thường được nhìn nhận là hiền lành, tử tế, biết thương người và rất nhạy cảm với nỗi đau của người khác. Họ dễ lắng nghe, dễ đồng cảm, dễ đặt mình vào vị trí của người đối diện. Khi ai đó gặp khủng hoảng, họ là người ở lại lâu nhất; khi...

ĐỨA TRẺ ĐƯỢC DẠY PHẢI HIỀN LÀNH, PHẢI THA THỨ, PHẢI “KỆ HỌ ĐI”

Có những đứa trẻ lớn lên với những lời dạy nghe rất đúng: phải hiền lành, phải biết tha thứ, giúp người rồi sẽ nhận lại điều tốt đẹp, đừng để bụng, kệ họ đi. Những lời dạy này thường được trao đi với mong muốn con trẻ trở thành người tử tế và dễ sống. Nhưng trong...

TẠI SAO NGƯỜI BỊ SO SÁNH THỜI THƠ ẤU DỄ YÊU TRONG BẤT AN

Những người lớn lên trong môi trường thường xuyên bị so sánh — với anh chị em, với người khác, hoặc với những chuẩn mực ngầm về “đứa trẻ tốt hơn” — rất dễ mang theo một kiểu yêu đầy bất an khi trưởng thành. Bất an này không phải do họ thiếu khả năng yêu, mà vì hệ...

YÊU AI CŨNG KHÔNG BAO GIỜ THẤY ĐỦ

Với nhiều người, cảm giác “mình không đủ, mình thua kém người khác” không xuất hiện một cách ngẫu nhiên trong các mối quan hệ trưởng thành. Nó thường bắt nguồn từ những trải nghiệm rất sớm, khi họ lớn lên trong môi trường bị so sánh — với anh chị em trong gia đình,...

SAU KHI RỜI NGƯỜI ÁI KỶ, VÌ SAO VẪN NHỚ VÀ QUAY LẠI

Việc rời khỏi một mối quan hệ mang tính ái kỷ không đồng nghĩa với việc cảm xúc chấm dứt. Trên thực tế, nhiều người trải nghiệm một nghịch lý đau đớn: dù đã rời đi vì bị tổn thương, họ vẫn nhớ, vẫn khao khát và đôi khi quay lại. Hiện tượng này không phản ánh sự yếu...

VÌ SAO NGƯỜI BỊ ÁI KỶ THU HÚT VÀ KHÓ RỜI ĐI

Những người ở lại lâu trong các mối quan hệ mang tính ái kỷ thường không phải vì họ “yếu đuối”, “thiếu hiểu biết” hay “mù quáng vì tình”. Ngược lại, rất nhiều người trong số họ nhạy cảm, có khả năng đồng cảm cao và quen chịu trách nhiệm cảm xúc từ sớm. Chính những đặc...

NGƯỜI ÁI KỶ CHỈ RỜI KHỎI BẠN KHI BẠN KHÔNG CÒN KHẢ NĂNG LỢI DỤNG

Trong các mối quan hệ mang tính ái kỷ cao, sự rời đi hiếm khi xảy ra vì hết tình cảm hay vì xung đột không thể giải quyết. Thay vào đó, sự đứt gãy thường xuất hiện khi đối phương không còn đáp ứng được chức năng điều tiết, nâng đỡ hoặc phục vụ cho nhu cầu tâm lý của...