HIỂU RÕ CÔ NÀNG “KINH NGUYỆT” CỦA BẠN

HIỂU RÕ CÔ NÀNG “KINH NGUYỆT” CỦA BẠN

 

Kinh nguyệt có lẽ là vấn đề thường tình nhưng đôi khi lại bí ẩn đối với chị em phụ nữ. Trong thế giới hoàn hảo, thời kỳ kinh nguyệt chỉ là một đốm nhỏ trong cuộc sống hàng ngày của bạn.

Khoảng thời gian “đèn đỏ” sẽ đến mỗi tháng một lần vào cùng một thời điểm và chỉ khiến bạn hơi khó chịu một chút trong khoảng một tuần. Sau đó thì bạn tiếp tục 21 ngày còn lại của tháng hoàn toàn nhẹ nhõm và không bị quấy rầy.

Nhưng tôi sẽ nhắc bạn nhớ rằng thế giới này không có khái niệm “hoàn hảo”. Cho nên thời kỳ kinh nguyệt chính là thứ không thể đoán trước được, lộn xộn và hoàn toàn phiền phức và còn có thể thay đổi cuộc sống của chúng ta. Thêm vào đó, nó khác nhau đối với tất cả phụ nữ, vì vậy khái niệm “bình thường” không hề tồn tại khi nói đến vấn đề kinh nguyệt.

Đó là lý do tại sao việc biết điều gì là bình thường đối với bản thân mình lại rất quan trọng – và trước tiên là biết chuyện gì đang thực sự diễn ra trong thời kỳ kinh nguyệt. Vì vậy, bài viết này rất quan trọng để kiểm tra kiến ​​thức của bạn và chắc chắn giúp bạn học thêm được vài điều mới mẻ.

Chủ đề mà nhiều người quan tâm nhất khi nói đến kinh nguyệt có thể kể đến khả năng mang thai khi quan hệ tình dục trong thời kỳ kinh nguyệt. Không chắc là bạn sẽ mang thai khi quan hệ tình dục trong “ngày đèn đỏ”, nhưng không thể loại trừ hoàn toàn khả năng đó. Về mặt lý thuyết, nếu bạn rụng trứng trong vòng vài ngày kể từ khi quan hệ tình dục không an toàn, có khả năng tinh trùng (có thể sống trong âm đạo trong tối đa 5 ngày) sẽ thụ tinh với trứng và bạn biết kết quả rồi đấy.

Theo Diana Hoppe, một bác sĩ phụ khoa ở Encinitas, California, trừ khi bạn muốn tăng khả năng mắc hội chứng sốc độc tố (TSS), bạn cần phải thay băng vệ sinh ít nhất 8 giờ một lần. Đúng là khả năng mắc chứng TSS là siêu hiếm, nhưng nếu bạn đang trong thời kỳ kinh nguyệt và không thể nhớ lần cuối mình thay băng vệ sinh là khi nào, và bắt đầu cảm thấy bất kỳ triệu chứng giống cảm cúm nào (sốt, nôn mửa, tiêu chảy, phát ban), hãy đến gặp bác sĩ CÀNG SỚM CÀNG TỐT.

Theo Lauren Streicher, Phó Giáo sư lâm sàng về sản phụ khoa tại Đại học Tây Bắc của Feinberg School of Medicine, máu mà bạn thấy trong thời gian dùng thuốc ngừa thai không thực sự là của thời kỳ kinh nguyệt thông thường mà thực ra là do quá trình rút bớt hormone trong cơ thể do tác dụng của thuốc. Vì vậy, bạn đã bỏ qua chu kỳ kinh nguyệt khi sử dụng biện pháp ngừa thai. Nhưng đúng là bạn có thể ngưng dùng thuốc ngừa thai nếu muốn thời kỳ kinh nguyệt đến trước.

Ngày đầu tiên của thời gian hành kinh cũng là ngày thứ nhất trong một chu kỳ kinh nguyệt kéo dài 28 ngày. Thời gian hành kinh thường kéo dài khoảng 4 đến 8 ngày. Sau đó khoảng một tuần, ngày thứ 14 là thời điểm bắt đầu rụng trứng (đó là thời điểm nhiều khả năng thụ thai). Vào ngày 15-24, trứng mới được giải phóng và bắt đầu đi xuống các ống dẫn trứng đến tử cung, nếu trứng không được thụ tinh vào ngày thứ 28, nó sẽ bong ra và rời khỏi cơ thể (cùng với lớp lót tử cung). Sau đó, quá trình này quay trở lại ngày đầu tiên.

Theo Susan Wysocki, một chuyên viên y tá và thành viên hội đồng của Hiệp hội Y tế tình dục Mỹ, không phải mọi phụ nữ đều thấy xuất hiện cục máu đông trong thời gian hành kinh, nhưng nếu bạn bắt gặp vài cục máu đông thì cũng không có gì bất thường cả. Cô nói thêm: “Cơ thể con người được cấu tạo theo cách mà cùng với sự giúp đỡ của một số chất trong cơ thể, máu sẽ đông lại để chúng ta không bị chảy máu đến chết”.

Một số “cục máu đông” cũng có thể là mô tử cung không được chia nhỏ. Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên thấy cục máu đông có kích thước quá to thì đó cũng có thể là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng hơn như u xơ tử cung, các vấn đề liên quan đến nội tiết tố hoặc các bệnh khác. Lúc này bạn nên đi khám bác sĩ để tìm hiểu nguyên nhân và được chẩn đoán chính xác.

Ngoài ra, bạn cũng có thể phải đối mặt với một số cơn đau co thắt ​​trong thời gian hành kinh (do prostaglandin – chất kích thích tử cung co thắt để giúp đẩy lớp niêm mạc ra ngoài). Nhưng cảm giác co thắt vô cùng đau đớn này làm ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn mỗi tháng có thể là một dấu hiệu của một chứng bệnh nghiêm trọng hơn như lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung, xơ gan, hoặc bệnh viêm vùng chậu.

Không có bất cứ nguyên tắc đúng sai nào ở đây, nhưng một số nghiên cứu (tiêu biểu là một nghiên cứu năm 1971 được công bố trên tạp chí Nature) cho thấy thời kỳ kinh nguyệt ở phụ nữ có thể được đồng bộ hóa nhờ các hóa chất không mùi gọi là kích thích tố. Một lý do khác mà bạn có thể có thời kỳ kinh nguyệt tương tự với cô bạn sống cùng nhà với mình là vì những người sống gần nhau có thể có chế độ ăn tương tự, thói quen tập thể dục, chu kỳ ngủ / thức và những căng thẳng chung có thể ảnh hưởng đến kinh nguyệt.

Cuối cùng nhưng cũng không kém phần quan trọng, cần nhớ rằng có rất nhiều lý do khiến bạn bị trễ hoặc mất kinh bao gồm: sụt cân nặng hoặc tập thể dục quá mức, căng thẳng, bất thường tuyến giáp, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), kiểm soát sinh sản, mãn kinh sớm và các bệnh mãn tính khác như bệnh celiac (chứng không dung nạp gluten). Hãy đi khám bác sỹ sớm khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

LILA

Kinh nguyệt có lẽ là vấn đề thường tình nhưng đôi khi lại bí ẩn đối với chị em phụ nữ. Trong thế giới hoàn hảo, thời kỳ kinh nguyệt chỉ là một đốm nhỏ trong cuộc sống hàng ngày của bạn.

Khoảng thời gian “đèn đỏ” sẽ đến mỗi tháng một lần vào cùng một thời điểm và chỉ khiến bạn hơi khó chịu một chút trong khoảng một tuần. Sau đó thì bạn tiếp tục 21 ngày còn lại của tháng hoàn toàn nhẹ nhõm và không bị quấy rầy.

Nhưng tôi sẽ nhắc bạn nhớ rằng thế giới này không có khái niệm “hoàn hảo”. Cho nên thời kỳ kinh nguyệt chính là thứ không thể đoán trước được, lộn xộn và hoàn toàn phiền phức và còn có thể thay đổi cuộc sống của chúng ta. Thêm vào đó, nó khác nhau đối với tất cả phụ nữ, vì vậy khái niệm “bình thường” không hề tồn tại khi nói đến vấn đề kinh nguyệt.

Đó là lý do tại sao việc biết điều gì là bình thường đối với bản thân mình lại rất quan trọng – và trước tiên là biết chuyện gì đang thực sự diễn ra trong thời kỳ kinh nguyệt. Vì vậy, bài viết này rất quan trọng để kiểm tra kiến ​​thức của bạn và chắc chắn giúp bạn học thêm được vài điều mới mẻ.

Chủ đề mà nhiều người quan tâm nhất khi nói đến kinh nguyệt có thể kể đến khả năng mang thai khi quan hệ tình dục trong thời kỳ kinh nguyệt. Không chắc là bạn sẽ mang thai khi quan hệ tình dục trong “ngày đèn đỏ”, nhưng không thể loại trừ hoàn toàn khả năng đó. Về mặt lý thuyết, nếu bạn rụng trứng trong vòng vài ngày kể từ khi quan hệ tình dục không an toàn, có khả năng tinh trùng (có thể sống trong âm đạo trong tối đa 5 ngày) sẽ thụ tinh với trứng và bạn biết kết quả rồi đấy.

Theo Diana Hoppe, một bác sĩ phụ khoa ở Encinitas, California, trừ khi bạn muốn tăng khả năng mắc hội chứng sốc độc tố (TSS), bạn cần phải thay băng vệ sinh ít nhất 8 giờ một lần. Đúng là khả năng mắc chứng TSS là siêu hiếm, nhưng nếu bạn đang trong thời kỳ kinh nguyệt và không thể nhớ lần cuối mình thay băng vệ sinh là khi nào, và bắt đầu cảm thấy bất kỳ triệu chứng giống cảm cúm nào (sốt, nôn mửa, tiêu chảy, phát ban), hãy đến gặp bác sĩ CÀNG SỚM CÀNG TỐT.

Theo Lauren Streicher, Phó Giáo sư lâm sàng về sản phụ khoa tại Đại học Tây Bắc của Feinberg School of Medicine, máu mà bạn thấy trong thời gian dùng thuốc ngừa thai không thực sự là của thời kỳ kinh nguyệt thông thường mà thực ra là do quá trình rút bớt hormone trong cơ thể do tác dụng của thuốc. Vì vậy, bạn đã bỏ qua chu kỳ kinh nguyệt khi sử dụng biện pháp ngừa thai. Nhưng đúng là bạn có thể ngưng dùng thuốc ngừa thai nếu muốn thời kỳ kinh nguyệt đến trước.

Ngày đầu tiên của thời gian hành kinh cũng là ngày thứ nhất trong một chu kỳ kinh nguyệt kéo dài 28 ngày. Thời gian hành kinh thường kéo dài khoảng 4 đến 8 ngày. Sau đó khoảng một tuần, ngày thứ 14 là thời điểm bắt đầu rụng trứng (đó là thời điểm nhiều khả năng thụ thai). Vào ngày 15-24, trứng mới được giải phóng và bắt đầu đi xuống các ống dẫn trứng đến tử cung, nếu trứng không được thụ tinh vào ngày thứ 28, nó sẽ bong ra và rời khỏi cơ thể (cùng với lớp lót tử cung). Sau đó, quá trình này quay trở lại ngày đầu tiên.

Theo Susan Wysocki, một chuyên viên y tá và thành viên hội đồng của Hiệp hội Y tế tình dục Mỹ, không phải mọi phụ nữ đều thấy xuất hiện cục máu đông trong thời gian hành kinh, nhưng nếu bạn bắt gặp vài cục máu đông thì cũng không có gì bất thường cả. Cô nói thêm: “Cơ thể con người được cấu tạo theo cách mà cùng với sự giúp đỡ của một số chất trong cơ thể, máu sẽ đông lại để chúng ta không bị chảy máu đến chết”.

Một số “cục máu đông” cũng có thể là mô tử cung không được chia nhỏ. Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên thấy cục máu đông có kích thước quá to thì đó cũng có thể là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng hơn như u xơ tử cung, các vấn đề liên quan đến nội tiết tố hoặc các bệnh khác. Lúc này bạn nên đi khám bác sĩ để tìm hiểu nguyên nhân và được chẩn đoán chính xác.

Ngoài ra, bạn cũng có thể phải đối mặt với một số cơn đau co thắt ​​trong thời gian hành kinh (do prostaglandin – chất kích thích tử cung co thắt để giúp đẩy lớp niêm mạc ra ngoài). Nhưng cảm giác co thắt vô cùng đau đớn này làm ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn mỗi tháng có thể là một dấu hiệu của một chứng bệnh nghiêm trọng hơn như lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung, xơ gan, hoặc bệnh viêm vùng chậu.

Không có bất cứ nguyên tắc đúng sai nào ở đây, nhưng một số nghiên cứu (tiêu biểu là một nghiên cứu năm 1971 được công bố trên tạp chí Nature) cho thấy thời kỳ kinh nguyệt ở phụ nữ có thể được đồng bộ hóa nhờ các hóa chất không mùi gọi là kích thích tố. Một lý do khác mà bạn có thể có thời kỳ kinh nguyệt tương tự với cô bạn sống cùng nhà với mình là vì những người sống gần nhau có thể có chế độ ăn tương tự, thói quen tập thể dục, chu kỳ ngủ / thức và những căng thẳng chung có thể ảnh hưởng đến kinh nguyệt.

Cuối cùng nhưng cũng không kém phần quan trọng, cần nhớ rằng có rất nhiều lý do khiến bạn bị trễ hoặc mất kinh bao gồm: sụt cân nặng hoặc tập thể dục quá mức, căng thẳng, bất thường tuyến giáp, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), kiểm soát sinh sản, mãn kinh sớm và các bệnh mãn tính khác như bệnh celiac (chứng không dung nạp gluten). Hãy đi khám bác sỹ sớm khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

LILA

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

CHE GIẤU BÍ MẬT ĐỂ GIA ĐÌNH KHÔNG TAN VỠ

Trong nhiều gia đình, khi có một sự thật khó chấp nhận – như chuyện vợ hoặc chồng ngoại tình, hay việc hôn nhân không còn hạnh phúc – các thành viên thường chọn cách che giấu và né tránh. Người lớn nói dối rằng “mọi chuyện vẫn ổn”, con cái giả vờ tin, còn cả gia đình...

NÓI DỐI MÃN TÍNH

  Nói dối là hành vi con người nào cũng từng trải qua, nhưng khi nó trở thành một thói quen kéo dài và dường như ăn sâu vào cách tồn tại của một người, ta gọi đó là nói dối mãn tính. Đây không chỉ đơn thuần là sự gian lận hay thiếu trung thực, mà thường là một cơ...

LGBT+ – NỖI ĐAU MANG TÊN CÔ ĐƠN

  Cô đơn là trải nghiệm mà ai cũng từng nếm trải, nhưng với cộng đồng LGBT+, nỗi cô đơn thường mang màu sắc đặc biệt sâu và đau hơn. Khi một người lớn lên trong môi trường bị kỳ thị, từ chối hay không được công nhận, não bộ họ liên tục ghi nhận tín hiệu “mình...

CÔ ĐƠN DƯỚI GÓC NHÌN SINH HỌC THẦN KINH

  Cô đơn không chỉ là cảm giác trống trải hay nỗi buồn thoáng qua, mà thực sự là một trải nghiệm đau đớn ở cấp độ sinh học thần kinh. Con người là sinh vật xã hội, bộ não chúng ta tiến hóa để duy trì kết nối với nhóm nhằm đảm bảo sự tồn tại. Khi bị tách rời hoặc...

CÔ ĐƠN VÀ TRẦM CẢM

  Cô đơn là một trải nghiệm phổ biến, ai trong chúng ta cũng từng trải qua. Thế nhưng, khi nỗi cô đơn kéo dài và không được xoa dịu bằng sự kết nối, sự lắng nghe và những vòng tay ấm áp, nó có thể trở thành mảnh đất màu mỡ cho trầm cảm hình thành. Về mặt sinh học...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...