NHỮNG THÓI QUEN GÂY STRESS

NHỮNG THÓI QUEN GÂY STRESS

 

Xã hội càng hiện đại, con người càng dễ stress hơn với bao nhiêu gánh nặng trong cuộc sống. Tất cả chúng ta đều đã từng ở trong tình huống này: tim đập loạn xạ, lòng bàn tay ướt đẫm mồ hôi, và ngày càng hoảng loạn khi nhận ra rằng mình có quá nhiều việc phải làm và có quá ít thời gian để xử lý. Sự căng thẳng có thể ảnh hưởng xấu đến nhiều khía cạnh của cuộc sống.

Đôi khi chúng ta chỉ cần sống chậm lại, dành ra một ngày phục hồi sức khỏe tinh thần, và tìm cách giảm stress. Nếu bạn liên tục cảm thấy cáu tiết, bạn có thể cần phải thay đổi một số thói quen gây ra stress và không có lúc nào tốt hơn là lúc này!

Dưới đây là một số thói quen phổ biến gây ra stress và mẹo đối phó.

1. Lạm dụng quá nhiều caffeine

Đừng lo, chúng tôi sẽ không bảo bạn phải chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng caffeine! Nhưng giảm một vài ly cà phê mỗi ngày có thể tạo nên ảnh hưởng lớn và giúp bạn tránh được những lo lắng không cần thiết. Vì vậy, hãy hạn chế tối đa việc sử dụng caffeine nhé.

2. Liên tục trút hết phiền muộn

Đôi khi tìm một người để giải tỏa hết nỗi lòng chính xác là tất cả những gì chúng ta cần. Việc trút bỏ ưu phiền là rất cần thiết nhưng chỉ với mức độ vừa phải. Nếu luôn nói về những điều tiêu cực, bạn cũng sẽ luôn suy nghĩ tiêu cực mà thôi.

Những người bị căng thẳng thường nói quá nhiều về một vấn đề, trầm trọng hóa sự việc, và không dễ dàng cho qua mọi thứ. Tốt nhất là hãy giải tỏa hết ức chế, đối mặt với nó, và sau đó quên nó đi để không có thứ phiền nhiễu nào có thể dìm bạn xuống.

3. Bị ám ảnh quá mức về những điều không thể thay đổi

Tất cả chúng ta đều cần phải chấp nhận những thứ không thể thay đổi, và mãi dằn vặt về những sai lầm trong quá khứ là điều không tốt và cũng không đem lại lợi ích gì cả. Lo lắng về những thứ không có khả năng thay đổi là vô nghĩa. Tốt nhất là nên quên đi và đơn giản là rút kinh nghiệm để lần sau làm tốt hơn thôi!

4. Ăn thức ăn không tốt cho sức khỏe

Thỉnh thoảng khi lo lắng về chuyện gì đó, dồn hết tâm trí cho một chiếc bánh pizza phô mai béo ngậy khổng lồ hoặc một ụ kem mát lạnh có vẻ là điều hay ho, hấp dẫn nhất trên đời. Nhưng ăn theo cảm xúc lúc căng thẳng thường khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn, cả về tinh thần lẫn thể chất. Nếu bạn bị cám dỗ ăn vặt khi stress, hãy tìm đến các loại thực phẩm có thể giúp giảm lo lắng.

5. Dễ bị ngộp

Tất cả mọi người đều có lúc cảm thấy choáng ngợp, nhưng quan trọng là phải giữ bình tĩnh khi nhận ra khối lượng công việc phải làm nhiều hơn mình nghĩ. Hãy hít một hơi thật sâu, chọn một mục trong danh sách việc phải làm của bạn để bắt đầu. Cố gắng phát huy khả năng đa nhiệm càng nhiều càng tốt vì nếu bạn làm việc này một ít, việc kia một ít thì rốt cuộc sẽ khiến mọi thứ trở nên nửa vời và cẩu thả.

6. Thiếu ngủ

Thiếu ngủ khiến bạn phản ứng chậm chạp, cáu kỉnh, và nhìn chung bạn sẽ không thể phát huy tốt nhất khả năng của mình. Loại bỏ yếu tố góp phần gây căng thẳng này bằng cách thử một số mẹo giúp bạn có được giấc ngủ ngon nhất có thể để bạn thức dậy tràn đầy năng lượng và sẵn sàng cho một ngày mới.

Hãy đi ngủ và thức dậy đúng giờ mỗi ngày. Để làm được điều này, hãy bắt đầu thực hiện một số việc trước khi đến giờ ngủ một vài giờ như tắt nguồn các thiết bị điện tử và tránh ăn nhiều hoặc uống bia rượu.

7. Quá tiểu tiết

Bạn đã bao giờ bỏ ra hàng giờ liền sau một cuộc trò chuyện để lo lắng về việc mình có nói điều gì sai không, lẽ ra mình nên nói điều gì đó khác biệt một chút, mình có xúc phạm ai đó không, hoặc mình có hủy hoại cơ hội thăng tiến của bản thân chăng?

Bạn có lẽ là người duy nhất quan tâm đến những điều nhỏ nhặt ấy, nhưng những người bị stress thường chú ý đến từng điều nhỏ nhặt trong cuộc sống và tìm ra những vấn đề vốn dĩ không tồn tại. Hãy suy nghĩ tích cực về bản thân! Bạn rất tuyệt vời, và sự lo lắng chỉ do bạn tưởng tượng ra mà thôi!

8. Không tập thể dục

Khi con người bận rộn quá mức và cố gắng loại bỏ một vài việc để tránh quá tải, tập thể dục có thể là một trong những điều đầu tiên được xem xét loại bỏ. Điều này hoàn toàn sai lầm! Rèn luyện thân thể có thể chiếm một ít thời gian trong ngày của bạn, nhưng đó là cách hoàn hảo để giải phóng hormone endorphin và tạo động lực cho bạn. Bạn luôn có thể tập nhẹ trước khi đi ngủ để giúp giảm căng thẳng và ngủ ngon giấc!

9. Ôm đồm quá nhiều việc

Một ngày chỉ có 24 giờ và đôi khi chúng ta cố gắng ôm đồm nhiều việc hơn khối lượng công việc mà ta có thể xử lý trong thời gian đó. Những người bị stress thường nhận nhiều việc hơn khả năng của mình, và sau đó nhận ra thực tế là họ đang sa lầy. Hãy lên kế hoạch trước một ngày của bạn để dự trù được những việc sẽ xảy ra. Hãy chỉ đảm nhận những gì bạn có thể làm được, phòng hờ những tình huống bất ngờ xảy ra, và tự cân đối tốc độ xử lý từng nhiệm vụ.

10. Cố gắng tự mình làm mọi thứ

Nhiều người bị stress nặng thường nghĩ rằng: “Nếu muốn làm điều gì đó đúng, bạn phải tự mình xử lý”, và đôi khi họ ôm đồm quá nhiều việc vì lối suy nghĩ sai lầm này. Nhưng thành thật mà nói, bạn nhận được nhiều lợi ích chỉ với một chút sự hỗ trợ từ bạn bè! Hãy để người khác giúp bạn – bạn có thể ngạc nhiên khi nhận ra rằng họ có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ đến thế nào và cảm giác mình không đơn độc thật sự rất tuyệt vời.

11. Tập trung vào sự tiêu cực thay vì tích cực

Trong cuộc đời mỗi người sẽ không tránh khỏi những ngày tồi tệ, nhưng rồi mọi chuyện buồn cũng sẽ qua đi. Những người thường hay lo lắng có xu hướng chỉ tập trung vào những mặt tiêu cực của vấn đề, và họ quên mất việc dành thời gian và tâm trí cho những điều tích cực. Thay vì bám víu vào những thông tin tồi tệ, hãy tìm kiếm những tin tốt lành, và cố gắng làm nhiều điều hơn mà những người hạnh phúc thường làm!

12. Trì hoãn

Sự trì hoãn sẽ dẫn đến lo lắng khi mức độ căng thẳng tăng lên sau khi bạn tránh né giải quyết vấn đề. Tốt nhất là dứt khoát đối mặt với vấn đề, chấp nhận thử thách và hoàn thành công việc. Lập kế hoạch chi tiết cho các nhiệm vụ của bạn và đề ra phương thức có thể giúp mọi việc dễ dàng hơn và giảm căng thẳng.

13. Sống vội

Những người bị stress có thể trở nên quá mệt mỏi vì lo lắng về mọi thứ mà vô tình quên mất việc tận hưởng những điều tốt nhất trong cuộc sống. Vậy thì tất cả những căng thẳng đó có ý nghĩa gì nếu bạn thậm chí không thể tận hưởng những thứ mà bạn nỗ lực để có được? Hãy sống chậm lại và tìm hạnh phúc của riêng bạn ở bất cứ nơi nào có thể.

LILA

 

Xã hội càng hiện đại, con người càng dễ stress hơn với bao nhiêu gánh nặng trong cuộc sống. Tất cả chúng ta đều đã từng ở trong tình huống này: tim đập loạn xạ, lòng bàn tay ướt đẫm mồ hôi, và ngày càng hoảng loạn khi nhận ra rằng mình có quá nhiều việc phải làm và có quá ít thời gian để xử lý. Sự căng thẳng có thể ảnh hưởng xấu đến nhiều khía cạnh của cuộc sống.

Đôi khi chúng ta chỉ cần sống chậm lại, dành ra một ngày phục hồi sức khỏe tinh thần, và tìm cách giảm stress. Nếu bạn liên tục cảm thấy cáu tiết, bạn có thể cần phải thay đổi một số thói quen gây ra stress và không có lúc nào tốt hơn là lúc này!

Dưới đây là một số thói quen phổ biến gây ra stress và mẹo đối phó.

1. Lạm dụng quá nhiều caffeine

Đừng lo, chúng tôi sẽ không bảo bạn phải chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng caffeine! Nhưng giảm một vài ly cà phê mỗi ngày có thể tạo nên ảnh hưởng lớn và giúp bạn tránh được những lo lắng không cần thiết. Vì vậy, hãy hạn chế tối đa việc sử dụng caffeine nhé.

2. Liên tục trút hết phiền muộn

Đôi khi tìm một người để giải tỏa hết nỗi lòng chính xác là tất cả những gì chúng ta cần. Việc trút bỏ ưu phiền là rất cần thiết nhưng chỉ với mức độ vừa phải. Nếu luôn nói về những điều tiêu cực, bạn cũng sẽ luôn suy nghĩ tiêu cực mà thôi.

Những người bị căng thẳng thường nói quá nhiều về một vấn đề, trầm trọng hóa sự việc, và không dễ dàng cho qua mọi thứ. Tốt nhất là hãy giải tỏa hết ức chế, đối mặt với nó, và sau đó quên nó đi để không có thứ phiền nhiễu nào có thể dìm bạn xuống.

3. Bị ám ảnh quá mức về những điều không thể thay đổi

Tất cả chúng ta đều cần phải chấp nhận những thứ không thể thay đổi, và mãi dằn vặt về những sai lầm trong quá khứ là điều không tốt và cũng không đem lại lợi ích gì cả. Lo lắng về những thứ không có khả năng thay đổi là vô nghĩa. Tốt nhất là nên quên đi và đơn giản là rút kinh nghiệm để lần sau làm tốt hơn thôi!

4. Ăn thức ăn không tốt cho sức khỏe

Thỉnh thoảng khi lo lắng về chuyện gì đó, dồn hết tâm trí cho một chiếc bánh pizza phô mai béo ngậy khổng lồ hoặc một ụ kem mát lạnh có vẻ là điều hay ho, hấp dẫn nhất trên đời. Nhưng ăn theo cảm xúc lúc căng thẳng thường khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn, cả về tinh thần lẫn thể chất. Nếu bạn bị cám dỗ ăn vặt khi stress, hãy tìm đến các loại thực phẩm có thể giúp giảm lo lắng.

5. Dễ bị ngộp

Tất cả mọi người đều có lúc cảm thấy choáng ngợp, nhưng quan trọng là phải giữ bình tĩnh khi nhận ra khối lượng công việc phải làm nhiều hơn mình nghĩ. Hãy hít một hơi thật sâu, chọn một mục trong danh sách việc phải làm của bạn để bắt đầu. Cố gắng phát huy khả năng đa nhiệm càng nhiều càng tốt vì nếu bạn làm việc này một ít, việc kia một ít thì rốt cuộc sẽ khiến mọi thứ trở nên nửa vời và cẩu thả.

6. Thiếu ngủ

Thiếu ngủ khiến bạn phản ứng chậm chạp, cáu kỉnh, và nhìn chung bạn sẽ không thể phát huy tốt nhất khả năng của mình. Loại bỏ yếu tố góp phần gây căng thẳng này bằng cách thử một số mẹo giúp bạn có được giấc ngủ ngon nhất có thể để bạn thức dậy tràn đầy năng lượng và sẵn sàng cho một ngày mới.

Hãy đi ngủ và thức dậy đúng giờ mỗi ngày. Để làm được điều này, hãy bắt đầu thực hiện một số việc trước khi đến giờ ngủ một vài giờ như tắt nguồn các thiết bị điện tử và tránh ăn nhiều hoặc uống bia rượu.

7. Quá tiểu tiết

Bạn đã bao giờ bỏ ra hàng giờ liền sau một cuộc trò chuyện để lo lắng về việc mình có nói điều gì sai không, lẽ ra mình nên nói điều gì đó khác biệt một chút, mình có xúc phạm ai đó không, hoặc mình có hủy hoại cơ hội thăng tiến của bản thân chăng?

Bạn có lẽ là người duy nhất quan tâm đến những điều nhỏ nhặt ấy, nhưng những người bị stress thường chú ý đến từng điều nhỏ nhặt trong cuộc sống và tìm ra những vấn đề vốn dĩ không tồn tại. Hãy suy nghĩ tích cực về bản thân! Bạn rất tuyệt vời, và sự lo lắng chỉ do bạn tưởng tượng ra mà thôi!

8. Không tập thể dục

Khi con người bận rộn quá mức và cố gắng loại bỏ một vài việc để tránh quá tải, tập thể dục có thể là một trong những điều đầu tiên được xem xét loại bỏ. Điều này hoàn toàn sai lầm! Rèn luyện thân thể có thể chiếm một ít thời gian trong ngày của bạn, nhưng đó là cách hoàn hảo để giải phóng hormone endorphin và tạo động lực cho bạn. Bạn luôn có thể tập nhẹ trước khi đi ngủ để giúp giảm căng thẳng và ngủ ngon giấc!

9. Ôm đồm quá nhiều việc

Một ngày chỉ có 24 giờ và đôi khi chúng ta cố gắng ôm đồm nhiều việc hơn khối lượng công việc mà ta có thể xử lý trong thời gian đó. Những người bị stress thường nhận nhiều việc hơn khả năng của mình, và sau đó nhận ra thực tế là họ đang sa lầy. Hãy lên kế hoạch trước một ngày của bạn để dự trù được những việc sẽ xảy ra. Hãy chỉ đảm nhận những gì bạn có thể làm được, phòng hờ những tình huống bất ngờ xảy ra, và tự cân đối tốc độ xử lý từng nhiệm vụ.

10. Cố gắng tự mình làm mọi thứ

Nhiều người bị stress nặng thường nghĩ rằng: “Nếu muốn làm điều gì đó đúng, bạn phải tự mình xử lý”, và đôi khi họ ôm đồm quá nhiều việc vì lối suy nghĩ sai lầm này. Nhưng thành thật mà nói, bạn nhận được nhiều lợi ích chỉ với một chút sự hỗ trợ từ bạn bè! Hãy để người khác giúp bạn – bạn có thể ngạc nhiên khi nhận ra rằng họ có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ đến thế nào và cảm giác mình không đơn độc thật sự rất tuyệt vời.

11. Tập trung vào sự tiêu cực thay vì tích cực

Trong cuộc đời mỗi người sẽ không tránh khỏi những ngày tồi tệ, nhưng rồi mọi chuyện buồn cũng sẽ qua đi. Những người thường hay lo lắng có xu hướng chỉ tập trung vào những mặt tiêu cực của vấn đề, và họ quên mất việc dành thời gian và tâm trí cho những điều tích cực. Thay vì bám víu vào những thông tin tồi tệ, hãy tìm kiếm những tin tốt lành, và cố gắng làm nhiều điều hơn mà những người hạnh phúc thường làm!

12. Trì hoãn

Sự trì hoãn sẽ dẫn đến lo lắng khi mức độ căng thẳng tăng lên sau khi bạn tránh né giải quyết vấn đề. Tốt nhất là dứt khoát đối mặt với vấn đề, chấp nhận thử thách và hoàn thành công việc. Lập kế hoạch chi tiết cho các nhiệm vụ của bạn và đề ra phương thức có thể giúp mọi việc dễ dàng hơn và giảm căng thẳng.

13. Sống vội

Những người bị stress có thể trở nên quá mệt mỏi vì lo lắng về mọi thứ mà vô tình quên mất việc tận hưởng những điều tốt nhất trong cuộc sống. Vậy thì tất cả những căng thẳng đó có ý nghĩa gì nếu bạn thậm chí không thể tận hưởng những thứ mà bạn nỗ lực để có được? Hãy sống chậm lại và tìm hạnh phúc của riêng bạn ở bất cứ nơi nào có thể.

LILA

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...

“NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

  Trong kỷ nguyên công nghệ, mạng xã hội, trò chơi điện tử và các ứng dụng giải trí như TikTok đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc sử dụng không còn nằm trong tầm kiểm soát, trẻ em và thanh thiếu niên rất dễ rơi vào trạng...

“NGHIỆN” MÀN HÌNH

  Trong thời đại công nghệ số, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hay máy tính trở thành công cụ không thể thiếu trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi việc sử dụng mất kiểm soát, lấn át các hoạt động cần thiết khác và gây suy...

CHE GIẤU BÍ MẬT ĐỂ GIA ĐÌNH KHÔNG TAN VỠ

Trong nhiều gia đình, khi có một sự thật khó chấp nhận – như chuyện vợ hoặc chồng ngoại tình, hay việc hôn nhân không còn hạnh phúc – các thành viên thường chọn cách che giấu và né tránh. Người lớn nói dối rằng “mọi chuyện vẫn ổn”, con cái giả vờ tin, còn cả gia đình...

NÓI DỐI MÃN TÍNH

  Nói dối là hành vi con người nào cũng từng trải qua, nhưng khi nó trở thành một thói quen kéo dài và dường như ăn sâu vào cách tồn tại của một người, ta gọi đó là nói dối mãn tính. Đây không chỉ đơn thuần là sự gian lận hay thiếu trung thực, mà thường là một cơ...

LGBT+ – NỖI ĐAU MANG TÊN CÔ ĐƠN

  Cô đơn là trải nghiệm mà ai cũng từng nếm trải, nhưng với cộng đồng LGBT+, nỗi cô đơn thường mang màu sắc đặc biệt sâu và đau hơn. Khi một người lớn lên trong môi trường bị kỳ thị, từ chối hay không được công nhận, não bộ họ liên tục ghi nhận tín hiệu “mình...

CÔ ĐƠN DƯỚI GÓC NHÌN SINH HỌC THẦN KINH

  Cô đơn không chỉ là cảm giác trống trải hay nỗi buồn thoáng qua, mà thực sự là một trải nghiệm đau đớn ở cấp độ sinh học thần kinh. Con người là sinh vật xã hội, bộ não chúng ta tiến hóa để duy trì kết nối với nhóm nhằm đảm bảo sự tồn tại. Khi bị tách rời hoặc...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...

KHI NGƯỜI MẸ ĐE DỌA BỎ MẶT CON TRAI MÌNH…

  Khi một người mẹ đe dọa bỏ mặc, rời đi, hoặc “không cần con nữa”, trải nghiệm này gây ra một dạng sang chấn gắn bó đặc biệt nặng nề đối với đứa trẻ, kể cả khi lời đe dọa không trở thành sự thật. Đối với trẻ em, người mẹ đại diện cho sự sống còn, an toàn và ổn...

NỖI ĐAU MẤT NGƯỜI THÂN

Khi cơ thể và tâm trí cùng tan vỡ Mất người thân là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể trải qua. Nó không chỉ là việc một người rời khỏi cuộc đời ta, mà còn là sự sụp đổ của cảm giác gắn bó, an toàn và ý nghĩa sống. Với nhiều người, đây không...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

NHỮNG ĐỨA TRẺ ĂN CẮP

Tiếng nói thầm lặng của nỗi đau Khi một đứa trẻ bị phát hiện ăn cắp, người lớn thường vội vàng quy kết đó là hành vi sai trái, vô đạo đức hay “mất dạy”. Thế nhưng, nếu ta dừng lại để lắng nghe phía sau hành vi ấy, ta sẽ nhận ra đó không chỉ là câu chuyện về một món đồ...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

RỐI LOẠN PHÂN LY

  Khi tâm trí tách rời để sinh tồn Rối loạn phân ly là một cơ chế tự bảo vệ phức tạp của tâm trí, xảy ra khi con người phải đối diện với những trải nghiệm quá sức chịu đựng, thường là sang chấn nghiêm trọng trong thời thơ ấu như bạo hành, xâm hại tình dục, bỏ...

CAN THIỆP BẮT BUỘC THỦ PHẠM GÂY BẠO HÀNH

  Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân gây sang chấn tâm lý nghiêm trọng và kéo dài nhất. Nhiều nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, phải sống trong trạng thái sợ hãi, bất lực và bị “đông cứng” (freeze response) trong suốt thời gian dài. Khi bị dồn...

NỖI ĐAU BẤT LỰC CỦA NGƯỜI SỐNG SÓT SAU XÂM HẠI

Trầm cảm là một trong những hệ quả tâm lý phổ biến và nặng nề nhất đối với những người từng trải qua xâm hại tình dục. Trải nghiệm bị xâm phạm không chỉ để lại nỗi đau thể chất và tinh thần tức thời mà còn làm xói mòn niềm tin cơ bản của con người vào sự an toàn, giá...

“TRẦM CẢM” DO “NGHIỆN” MẠNG XÃ HỘI

Trong xã hội hiện đại, mạng xã hội đã trở thành công cụ giao tiếp, giải trí và chia sẻ thông tin phổ biến. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức dẫn đến “nghiện mạng xã hội” đang trở thành một hiện tượng đáng báo động. Nghiện mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến thói quen...

MỐI NGUY HIỂM KHI SỬ DỤNG MÀN HÌNH VỚI TRẺ EM

  Trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi, não bộ của trẻ phát triển nhanh nhất và nhạy cảm nhất trong suốt cuộc đời. Đây là thời kỳ hình thành hàng tỷ kết nối thần kinh mới, được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm thực tế như nghe giọng nói của cha mẹ, vận động, tiếp xúc...