THỜI ĐẠI CỦA MATCHA

THỜI ĐẠI CỦA MATCHA

Dân công sở có lẽ có thói quen uống trà sữa nhiều hơn matcha. Thế nên mọi người trong công ty có vẻ rất ngạc nhiên khi tôi luôn đem theo bột trà xanh matcha mỗi ngày, và càng kinh ngạc hơn nữa khi tôi tiết lộ đã uống matcha đều đặn được gần 4 năm nay. Công thức vô cùng đơn giản, một ít bột trà xanh nguyên chất bỏ vào chai nước lọc, lắc đều. Và thế là bạn đã có một chai trà xanh thơm ngon với lợi ích thần kỳ.

Matcha đang lên ngôi, bạn có thể bắt gặp thuật ngữ này ở khắp các tiệm cà phê đến quán ăn, trong siêu thị và cả các spa làm đẹp. Matcha nổi tiếng bởi đặc tính chống oxy hóa được ứng dụng rộng rãi trong làm đẹp, nhưng liệu đó có phải chỉ là một thuật ngữ thông dụng phổ biến mà ta thấy nhan nhản ở tất cả mọi sản phẩm hữu cơ để thu hút người tiêu dùng? Hay nó thực sự có tác dụng thần kỳ như một liều thuốc giải độc cho cơ thể?

Là một phần không thể thiếu trong văn hóa Nhật Bản, matcha được làm từ lá trà xanh giàu dinh dưỡng của cây trà. Người Nhật đã tiêu thụ matcha trong 800 năm, và nổi tiếng với việc có dân số khỏe mạnh  và sống thọ nhất thế giới. Tính đến nay, ước tính có khoảng 69.785 người ở Nhật Bản ít nhất 100 tuổi theo số liệu của Bộ Y tế Nhật Bản – và matcha có thể góp phần làm nên con số ấn tượng này.

Hàm lượng chất chống oxy hóa trong matcha cao gấp 137 lần so với các loại trà xanh khác. Nhưng các nhà khoa học phương Tây chỉ mới bắt đầu nghiên cứu matcha, có nghĩa là vẫn còn nhiều bí ẩn xung quanh các lợi ích sức khỏe của siêu thực phẩm này. Dưới đây là những gì họ đã công bố cho đến nay.

1. Matcha cải thiện sức khỏe tim mạch

Bệnh tim là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới, chiếm khoảng 1/3 tổng số ca tử vong ở những người trên 35 tuổi. Nhưng một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng uống trà xanh có thể giúp chống lại bệnh tim.

Ví dụ, một nghiên cứu năm 2011 được công bố trên tạp chí American Journal of Clinical Nutrition cho thấy rằng việc tiêu thụ trà xanh tương quan với mức cholesterol LDL (cholesterol có hại) thấp hơn và một nghiên cứu khác từ năm 1997 cho thấy trà xanh cũng có thể giúp ngăn chặn quá trình oxy hóa cholesterol LDL.

Trong thực tế, các nhà nghiên cứu còn tìm thấy mối tương quan giữa matcha và mức chất béo trung tính thấp hơn – một loại chất béo (lipid) được tìm thấy trong máu có thể góp phần làm xơ cứng động mạch hoặc làm dày thành động mạch và tăng nguy cơ đột quỵ, đau tim và bệnh tim theo Mayo Clinic.

2. Matcha làm trẻ hóa làn da

Nhờ đặc tính giải độc, matcha có thể dưỡng ẩm, tẩy tế bào chết và giữ ẩm cho da. Ví dụ, chất diệp lục vốn bảo vệ lá khỏi ánh nắng mặt trời và đem lại màu xanh cho matcha sẽ làm sạch độc tố trên da và bảo vệ nó chống lại các hóa chất có thể làm cho da dễ bị mụn và xỉn màu. Tương tự như vậy, chất EGCG chống vi khuẩn tích tụ, có thể giúp ngăn ngừa mụn trứng cá.

Một nghiên cứu năm 2011 ở phụ nữ từ 40 đến 65 tuổi cho thấy những người uống trà xanh ít phản ứng hơn 25% với bức xạ tia cực tím. Da của họ cũng đàn hồi hơn, mịn màng và nhiều độ ẩm hơn so với những người không uống trà.

3. Matcha giúp chống ung thư

Chất chống oxy hóa mạnh nhất của Matcha là EGCG, đặc biệt có đặc tính chống ung thư vượt trội. Theo Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering, các nghiên cứu cho thấy EGCG có thể can thiệp vào một số quá trình liên quan đến sự sao chép tế bào, tiêu diệt tế bào khối u (apoptosis).

Nhưng dù EGCG đã cho thấy tác động vượt bậc đến ung thư, các nhà nghiên cứu cho rằng toàn bộ thành phần của matcha nói chung thậm chí còn đáng kinh ngạc hơn.

Giáo sư Michael Lisanti của Đại học Salford cho biết: “Sự kết hợp của tất cả các chất phytochemical có trong trà xanh tốt hơn là một thành phần duy nhất. Matcha di chuyển các tế bào ung thư theo hướng trạng thái chuyển hóa không yên, giúp ngăn chặn sự lây lan của chúng ở nồng độ thấp (0,2mg/ml).”

Lisanti giải thích thêm: “Chúng tôi sử dụng các dòng tế bào và quan sát các tế bào gốc ung thư – bởi vì các tế bào ung thư không gây ra ung thư. Chỉ một tế bào gốc ung thư là đủ để gây bệnh, và bạn có thể có một triệu tế bào ung thư mà không hề hấn gì cả. Nhưng hầu hết các liệu pháp hiện tại được thiết kế để điều trị các tế bào ung thư số lượng lớn. Vấn đề là chúng rất giống với các tế bào bình thường, đó là lý do tại sao các tác dụng phụ đối với bệnh nhân là vô cùng nghiêm trọng.”

Một nghiên cứu năm 2018 của Đại học Salford ở Anh đã kết luận rằng matcha có thể ức chế sự lan truyền của các tế bào gốc ung thư và an toàn cho bệnh nhân vì nó hoàn toàn tự nhiên.

4. Matcha làm tăng sự trao đổi chất và duy trì năng lượng

Truyền thuyết kể rằng các samurai Nhật Bản đã uống matcha trước trận chiến để tiếp thêm sinh lực. Trong thực tế, một bài báo năm 2015 được công bố trên tạp chí Psychopharmacology thấy rằng L-theanine trong matcha thực sự làm thay đổi tác dụng của caffeine, thúc đẩy sự tỉnh táo trong thời gian dài.

Caffein trong cà phê được giải phóng ngay lập tức… và rồi khiến cơ thể bạn mệt mỏi và hoàn toàn sụp đổ. Caffein trong matcha bám vào L-theanine, axit amin, và năng lượng của bạn được giải phóng liên tục trong vòng 3-6 giờ tùy thuộc vào cơ địa của bạn.

Mặc dù lượng caffein ít hơn trong một tách cà phê, caffein trong matcha (30-35mg trong mỗi gram matcha) có thể thúc đẩy sự trao đổi chất. Ngoài ra, uống bổ sung chất có chứa chiết xuất trà xanh có thể giúp tăng đáng kể năng lượng của bạn trong 24 giờ.

5. Matcha tăng cường trí nhớ và sự tập trung

Các tu sĩ Phật giáo Nhật Bản từ lâu đã sử dụng matcha như một trợ thủ giúp thư giãn và tỉnh táo trong khi thiền định. Yếu tố tác động chủ chốt là do L-theanine – hoạt chất đã được chứng minh là giúp tăng sự thư giãn. L-theanine cũng sản xuất dopamine và serotonin giúp tăng cường, cải thiện trí nhớ và thúc đẩy sự tập trung.

Một nghiên cứu của Đại học Wageningen (Hà Lan) năm 2017 cũng cho thấy rằng matcha giúp cải thiện sự tập trung, thời gian phản ứng và trí nhớ.

Vì vậy, lần sau khi bạn cần một nạp vào cơ thể một ít caffeine, bạn có thể lựa chọn matcha thay vì cà phê – cơ thể của bạn sẽ cảm ơn bạn đấy!

LILA

Dân công sở có lẽ có thói quen uống trà sữa nhiều hơn matcha. Thế nên mọi người trong công ty có vẻ rất ngạc nhiên khi tôi luôn đem theo bột trà xanh matcha mỗi ngày, và càng kinh ngạc hơn nữa khi tôi tiết lộ đã uống matcha đều đặn được gần 4 năm nay. Công thức vô cùng đơn giản, một ít bột trà xanh nguyên chất bỏ vào chai nước lọc, lắc đều. Và thế là bạn đã có một chai trà xanh thơm ngon với lợi ích thần kỳ.

Matcha đang lên ngôi, bạn có thể bắt gặp thuật ngữ này ở khắp các tiệm cà phê đến quán ăn, trong siêu thị và cả các spa làm đẹp. Matcha nổi tiếng bởi đặc tính chống oxy hóa được ứng dụng rộng rãi trong làm đẹp, nhưng liệu đó có phải chỉ là một thuật ngữ thông dụng phổ biến mà ta thấy nhan nhản ở tất cả mọi sản phẩm hữu cơ để thu hút người tiêu dùng? Hay nó thực sự có tác dụng thần kỳ như một liều thuốc giải độc cho cơ thể?

Là một phần không thể thiếu trong văn hóa Nhật Bản, matcha được làm từ lá trà xanh giàu dinh dưỡng của cây trà. Người Nhật đã tiêu thụ matcha trong 800 năm, và nổi tiếng với việc có dân số khỏe mạnh  và sống thọ nhất thế giới. Tính đến nay, ước tính có khoảng 69.785 người ở Nhật Bản ít nhất 100 tuổi theo số liệu của Bộ Y tế Nhật Bản – và matcha có thể góp phần làm nên con số ấn tượng này.

Hàm lượng chất chống oxy hóa trong matcha cao gấp 137 lần so với các loại trà xanh khác. Nhưng các nhà khoa học phương Tây chỉ mới bắt đầu nghiên cứu matcha, có nghĩa là vẫn còn nhiều bí ẩn xung quanh các lợi ích sức khỏe của siêu thực phẩm này. Dưới đây là những gì họ đã công bố cho đến nay.

1. Matcha cải thiện sức khỏe tim mạch

Bệnh tim là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới, chiếm khoảng 1/3 tổng số ca tử vong ở những người trên 35 tuổi. Nhưng một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng uống trà xanh có thể giúp chống lại bệnh tim.

Ví dụ, một nghiên cứu năm 2011 được công bố trên tạp chí American Journal of Clinical Nutrition cho thấy rằng việc tiêu thụ trà xanh tương quan với mức cholesterol LDL (cholesterol có hại) thấp hơn và một nghiên cứu khác từ năm 1997 cho thấy trà xanh cũng có thể giúp ngăn chặn quá trình oxy hóa cholesterol LDL.

Trong thực tế, các nhà nghiên cứu còn tìm thấy mối tương quan giữa matcha và mức chất béo trung tính thấp hơn – một loại chất béo (lipid) được tìm thấy trong máu có thể góp phần làm xơ cứng động mạch hoặc làm dày thành động mạch và tăng nguy cơ đột quỵ, đau tim và bệnh tim theo Mayo Clinic.

2. Matcha làm trẻ hóa làn da

Nhờ đặc tính giải độc, matcha có thể dưỡng ẩm, tẩy tế bào chết và giữ ẩm cho da. Ví dụ, chất diệp lục vốn bảo vệ lá khỏi ánh nắng mặt trời và đem lại màu xanh cho matcha sẽ làm sạch độc tố trên da và bảo vệ nó chống lại các hóa chất có thể làm cho da dễ bị mụn và xỉn màu. Tương tự như vậy, chất EGCG chống vi khuẩn tích tụ, có thể giúp ngăn ngừa mụn trứng cá.

Một nghiên cứu năm 2011 ở phụ nữ từ 40 đến 65 tuổi cho thấy những người uống trà xanh ít phản ứng hơn 25% với bức xạ tia cực tím. Da của họ cũng đàn hồi hơn, mịn màng và nhiều độ ẩm hơn so với những người không uống trà.

3. Matcha giúp chống ung thư

Chất chống oxy hóa mạnh nhất của Matcha là EGCG, đặc biệt có đặc tính chống ung thư vượt trội. Theo Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering, các nghiên cứu cho thấy EGCG có thể can thiệp vào một số quá trình liên quan đến sự sao chép tế bào, tiêu diệt tế bào khối u (apoptosis).

Nhưng dù EGCG đã cho thấy tác động vượt bậc đến ung thư, các nhà nghiên cứu cho rằng toàn bộ thành phần của matcha nói chung thậm chí còn đáng kinh ngạc hơn.

Giáo sư Michael Lisanti của Đại học Salford cho biết: “Sự kết hợp của tất cả các chất phytochemical có trong trà xanh tốt hơn là một thành phần duy nhất. Matcha di chuyển các tế bào ung thư theo hướng trạng thái chuyển hóa không yên, giúp ngăn chặn sự lây lan của chúng ở nồng độ thấp (0,2mg/ml).”

Lisanti giải thích thêm: “Chúng tôi sử dụng các dòng tế bào và quan sát các tế bào gốc ung thư – bởi vì các tế bào ung thư không gây ra ung thư. Chỉ một tế bào gốc ung thư là đủ để gây bệnh, và bạn có thể có một triệu tế bào ung thư mà không hề hấn gì cả. Nhưng hầu hết các liệu pháp hiện tại được thiết kế để điều trị các tế bào ung thư số lượng lớn. Vấn đề là chúng rất giống với các tế bào bình thường, đó là lý do tại sao các tác dụng phụ đối với bệnh nhân là vô cùng nghiêm trọng.”

Một nghiên cứu năm 2018 của Đại học Salford ở Anh đã kết luận rằng matcha có thể ức chế sự lan truyền của các tế bào gốc ung thư và an toàn cho bệnh nhân vì nó hoàn toàn tự nhiên.

4. Matcha làm tăng sự trao đổi chất và duy trì năng lượng

Truyền thuyết kể rằng các samurai Nhật Bản đã uống matcha trước trận chiến để tiếp thêm sinh lực. Trong thực tế, một bài báo năm 2015 được công bố trên tạp chí Psychopharmacology thấy rằng L-theanine trong matcha thực sự làm thay đổi tác dụng của caffeine, thúc đẩy sự tỉnh táo trong thời gian dài.

Caffein trong cà phê được giải phóng ngay lập tức… và rồi khiến cơ thể bạn mệt mỏi và hoàn toàn sụp đổ. Caffein trong matcha bám vào L-theanine, axit amin, và năng lượng của bạn được giải phóng liên tục trong vòng 3-6 giờ tùy thuộc vào cơ địa của bạn.

Mặc dù lượng caffein ít hơn trong một tách cà phê, caffein trong matcha (30-35mg trong mỗi gram matcha) có thể thúc đẩy sự trao đổi chất. Ngoài ra, uống bổ sung chất có chứa chiết xuất trà xanh có thể giúp tăng đáng kể năng lượng của bạn trong 24 giờ.

5. Matcha tăng cường trí nhớ và sự tập trung

Các tu sĩ Phật giáo Nhật Bản từ lâu đã sử dụng matcha như một trợ thủ giúp thư giãn và tỉnh táo trong khi thiền định. Yếu tố tác động chủ chốt là do L-theanine – hoạt chất đã được chứng minh là giúp tăng sự thư giãn. L-theanine cũng sản xuất dopamine và serotonin giúp tăng cường, cải thiện trí nhớ và thúc đẩy sự tập trung.

Một nghiên cứu của Đại học Wageningen (Hà Lan) năm 2017 cũng cho thấy rằng matcha giúp cải thiện sự tập trung, thời gian phản ứng và trí nhớ.

Vì vậy, lần sau khi bạn cần một nạp vào cơ thể một ít caffeine, bạn có thể lựa chọn matcha thay vì cà phê – cơ thể của bạn sẽ cảm ơn bạn đấy!

LILA

CẢM GIÁC “MÌNH KHÔNG ĐỦ”

Cảm giác “mình không đủ” không chỉ là một suy nghĩ thoáng qua về năng lực hay giá trị bản thân. Trong nhiều trường hợp, đó là một trạng thái tồn tại dai dẳng, ăn sâu vào cách cá nhân cảm nhận chính mình và thế giới xung quanh. Người mang cảm giác này có thể liên tục...

“MÌNH KHÔNG TIN CÓ NGƯỜI THẬT SỰ THƯƠNG MÌNH”

Trong thực hành lâm sàng, niềm tin “mình không tin có người thật sự thương mình” thường không xuất hiện như một suy nghĩ bề mặt, mà như một kết luận rất sâu được hình thành từ những trải nghiệm gắn bó sớm. Đây không đơn thuần là sự bi quan hay thiếu tự tin, mà là một...

NHỮNG NGƯỜI “GAY” HOÀN HẢO ĐẾN ĐAU LÒNG…

Có một kiểu hoàn hảo rất quen thuộc ở nhiều người gay: hoàn hảo đến mức không cho phép mình được thiếu, được yếu, được sai. Họ chăm chút ngoại hình, kỷ luật cơ thể, để ý từng chi tiết nhỏ trong cách ăn mặc, làm việc, giao tiếp và yêu đương. Từ bên ngoài, họ trông thu...

NGOẠI TÌNH SAU CẬN TỬ Ở NAM GIỚI

  Sau một cơn bạo bệnh, tai biến, hay ca phẫu thuật lớn, không ít nam giới trở về đời sống thường nhật với một trạng thái tâm lý rất khác. Họ sống sót, nhưng không thực sự “trở lại” như trước. Trong bối cảnh này, một số người trở nên bất cần, tìm kiếm cảm giác...

KHI PHỤ NỮ KHÔNG THIẾU LỰA CHỌN LẠI CHỌN ĐÀN ÔNG CÓ VỢ: GẮN BÓ ÁM ẢNH TINH VI

  Có một số phụ nữ thường khiến xã hội bối rối khi quan sát: họ có học thức, có địa vị xã hội, có khả năng tự chủ tài chính và không thiếu lựa chọn trong tình yêu, nhưng lại chọn yêu đàn ông đã có vợ. Họ không tìm kiếm tiền bạc hay chu cấp, thậm chí nhấn mạnh...

SUGAR BABY – MANG CẤU TRÚC SANG CHẤN: NHỮNG CÔ GÁI KHÔNG BAO GIỜ THẤY ĐỦ

Hiện tượng sugar baby thường bị nhìn nhận đơn giản như một lựa chọn thực dụng hoặc lối sống hưởng thụ. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, tồn tại một nhóm sugar baby mang cấu trúc sang chấn rõ rệt – những cô gái không bao giờ cảm thấy đủ, dù được chu cấp tài chính,...

KHI ĐỨA TRẺ LỚN LÊN TRONG ÁNH NHÌN DÈ BỈU

TỰ TI, NGOẠI HÌNH VÀ DẤU ẤN TRÊN CƠ THỂ** Có những đứa trẻ không bị đánh đập, nhưng lớn lên trong những lời nhận xét lặp đi lặp lại từ cha mẹ về ngoại hình của mình: “xấu”, “mập”, “đen”, “không ưa nhìn”, “so với người khác thì kém”. Những lời nói ấy thường được ngụy...

CÀNG THƯƠNG CÀNG ĐAU – KHI TÌNH CẢM DÀNH CHO CHA MẸ ĐƯỢC HÌNH THÀNH TRONG BẠO LỰC

Ở những người lớn lên trong gia đình có bạo hành, kiểm soát hoặc bất ổn cảm xúc kéo dài, tình thương dành cho cha mẹ thường không được hình thành trong sự an toàn. Khi cha hoặc mẹ vừa là người chăm sóc, vừa là nguồn gây sợ hãi, đứa trẻ không có lựa chọn rời đi. Để tồn...

SỢ VỀ TẾT – KHI GIA ĐÌNH LÀ NƠI LƯU GIỮ SANG CHẤN

  Những ngày Tết Nguyên đán thường được nhắc đến như thời điểm sum vầy, trở về, đoàn tụ. Nhưng với không ít bạn trẻ, Tết lại là khoảng thời gian nặng nề. Không phải vì họ ghét gia đình, mà vì cơ thể họ không cảm thấy an toàn khi quay về. Dù lý trí hiểu rằng “về...

CHIA TÁCH – ÁM ẢNH – CƯỠNG CHẾ MANG TÍNH SANG CHẤN

  Chia tách (splitting) không phải là dấu hiệu của yếu kém tâm lý, mà là một cơ chế sinh tồn của hệ thần kinh khi con người phải lớn lên trong môi trường quá nguy hiểm, quá mâu thuẫn, hoặc quá xâm nhập để có thể xử lý bằng một bản ngã thống nhất. Khi người chăm...

SEX DOLL HAY ROBOT?

Sex doll và robot tình dục thường bị gộp chung trong các cuộc tranh luận như biểu tượng của sự suy đồi hay lệch lạc trong đời sống thân mật. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và gắn bó, câu hỏi quan trọng không phải là “chúng có đúng hay sai”, mà là: con người...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

HÀNH TRÌNH TRỞ THÀNH NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Trở thành nhà tâm lý trị liệu không phải là một danh xưng đạt được sau vài khóa học, cũng không phải là kết quả trực tiếp của một văn bằng hay một mô hình trị liệu cụ thể. Đây là một hành trình dài, nhiều tầng, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc cả về kiến thức, kỹ năng...

CẢM GIÁC “MÌNH KHÔNG ĐỦ”

Cảm giác “mình không đủ” không chỉ là một suy nghĩ thoáng qua về năng lực hay giá trị bản thân. Trong nhiều trường hợp, đó là một trạng thái tồn tại dai dẳng, ăn sâu vào cách cá nhân cảm nhận chính mình và thế giới xung quanh. Người mang cảm giác này có thể liên tục...

“MÌNH KHÔNG TIN CÓ NGƯỜI THẬT SỰ THƯƠNG MÌNH”

Trong thực hành lâm sàng, niềm tin “mình không tin có người thật sự thương mình” thường không xuất hiện như một suy nghĩ bề mặt, mà như một kết luận rất sâu được hình thành từ những trải nghiệm gắn bó sớm. Đây không đơn thuần là sự bi quan hay thiếu tự tin, mà là một...

NHỮNG NGƯỜI “GAY” HOÀN HẢO ĐẾN ĐAU LÒNG…

Có một kiểu hoàn hảo rất quen thuộc ở nhiều người gay: hoàn hảo đến mức không cho phép mình được thiếu, được yếu, được sai. Họ chăm chút ngoại hình, kỷ luật cơ thể, để ý từng chi tiết nhỏ trong cách ăn mặc, làm việc, giao tiếp và yêu đương. Từ bên ngoài, họ trông thu...

NGOẠI TÌNH SAU CẬN TỬ Ở NAM GIỚI

  Sau một cơn bạo bệnh, tai biến, hay ca phẫu thuật lớn, không ít nam giới trở về đời sống thường nhật với một trạng thái tâm lý rất khác. Họ sống sót, nhưng không thực sự “trở lại” như trước. Trong bối cảnh này, một số người trở nên bất cần, tìm kiếm cảm giác...

KHI PHỤ NỮ KHÔNG THIẾU LỰA CHỌN LẠI CHỌN ĐÀN ÔNG CÓ VỢ: GẮN BÓ ÁM ẢNH TINH VI

  Có một số phụ nữ thường khiến xã hội bối rối khi quan sát: họ có học thức, có địa vị xã hội, có khả năng tự chủ tài chính và không thiếu lựa chọn trong tình yêu, nhưng lại chọn yêu đàn ông đã có vợ. Họ không tìm kiếm tiền bạc hay chu cấp, thậm chí nhấn mạnh...

SUGAR BABY – MANG CẤU TRÚC SANG CHẤN: NHỮNG CÔ GÁI KHÔNG BAO GIỜ THẤY ĐỦ

Hiện tượng sugar baby thường bị nhìn nhận đơn giản như một lựa chọn thực dụng hoặc lối sống hưởng thụ. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, tồn tại một nhóm sugar baby mang cấu trúc sang chấn rõ rệt – những cô gái không bao giờ cảm thấy đủ, dù được chu cấp tài chính,...

KHI ĐỨA TRẺ LỚN LÊN TRONG ÁNH NHÌN DÈ BỈU

TỰ TI, NGOẠI HÌNH VÀ DẤU ẤN TRÊN CƠ THỂ** Có những đứa trẻ không bị đánh đập, nhưng lớn lên trong những lời nhận xét lặp đi lặp lại từ cha mẹ về ngoại hình của mình: “xấu”, “mập”, “đen”, “không ưa nhìn”, “so với người khác thì kém”. Những lời nói ấy thường được ngụy...

CÀNG THƯƠNG CÀNG ĐAU – KHI TÌNH CẢM DÀNH CHO CHA MẸ ĐƯỢC HÌNH THÀNH TRONG BẠO LỰC

Ở những người lớn lên trong gia đình có bạo hành, kiểm soát hoặc bất ổn cảm xúc kéo dài, tình thương dành cho cha mẹ thường không được hình thành trong sự an toàn. Khi cha hoặc mẹ vừa là người chăm sóc, vừa là nguồn gây sợ hãi, đứa trẻ không có lựa chọn rời đi. Để tồn...

SỢ VỀ TẾT – KHI GIA ĐÌNH LÀ NƠI LƯU GIỮ SANG CHẤN

  Những ngày Tết Nguyên đán thường được nhắc đến như thời điểm sum vầy, trở về, đoàn tụ. Nhưng với không ít bạn trẻ, Tết lại là khoảng thời gian nặng nề. Không phải vì họ ghét gia đình, mà vì cơ thể họ không cảm thấy an toàn khi quay về. Dù lý trí hiểu rằng “về...

CHIA TÁCH – ÁM ẢNH – CƯỠNG CHẾ MANG TÍNH SANG CHẤN

  Chia tách (splitting) không phải là dấu hiệu của yếu kém tâm lý, mà là một cơ chế sinh tồn của hệ thần kinh khi con người phải lớn lên trong môi trường quá nguy hiểm, quá mâu thuẫn, hoặc quá xâm nhập để có thể xử lý bằng một bản ngã thống nhất. Khi người chăm...

SEX DOLL HAY ROBOT?

Sex doll và robot tình dục thường bị gộp chung trong các cuộc tranh luận như biểu tượng của sự suy đồi hay lệch lạc trong đời sống thân mật. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ tâm lý và gắn bó, câu hỏi quan trọng không phải là “chúng có đúng hay sai”, mà là: con người...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

HÀNH TRÌNH TRỞ THÀNH NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Trở thành nhà tâm lý trị liệu không phải là một danh xưng đạt được sau vài khóa học, cũng không phải là kết quả trực tiếp của một văn bằng hay một mô hình trị liệu cụ thể. Đây là một hành trình dài, nhiều tầng, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc cả về kiến thức, kỹ năng...