THỜI ĐẠI CỦA MATCHA

THỜI ĐẠI CỦA MATCHA

Dân công sở có lẽ có thói quen uống trà sữa nhiều hơn matcha. Thế nên mọi người trong công ty có vẻ rất ngạc nhiên khi tôi luôn đem theo bột trà xanh matcha mỗi ngày, và càng kinh ngạc hơn nữa khi tôi tiết lộ đã uống matcha đều đặn được gần 4 năm nay. Công thức vô cùng đơn giản, một ít bột trà xanh nguyên chất bỏ vào chai nước lọc, lắc đều. Và thế là bạn đã có một chai trà xanh thơm ngon với lợi ích thần kỳ.

Matcha đang lên ngôi, bạn có thể bắt gặp thuật ngữ này ở khắp các tiệm cà phê đến quán ăn, trong siêu thị và cả các spa làm đẹp. Matcha nổi tiếng bởi đặc tính chống oxy hóa được ứng dụng rộng rãi trong làm đẹp, nhưng liệu đó có phải chỉ là một thuật ngữ thông dụng phổ biến mà ta thấy nhan nhản ở tất cả mọi sản phẩm hữu cơ để thu hút người tiêu dùng? Hay nó thực sự có tác dụng thần kỳ như một liều thuốc giải độc cho cơ thể?

Là một phần không thể thiếu trong văn hóa Nhật Bản, matcha được làm từ lá trà xanh giàu dinh dưỡng của cây trà. Người Nhật đã tiêu thụ matcha trong 800 năm, và nổi tiếng với việc có dân số khỏe mạnh  và sống thọ nhất thế giới. Tính đến nay, ước tính có khoảng 69.785 người ở Nhật Bản ít nhất 100 tuổi theo số liệu của Bộ Y tế Nhật Bản – và matcha có thể góp phần làm nên con số ấn tượng này.

Hàm lượng chất chống oxy hóa trong matcha cao gấp 137 lần so với các loại trà xanh khác. Nhưng các nhà khoa học phương Tây chỉ mới bắt đầu nghiên cứu matcha, có nghĩa là vẫn còn nhiều bí ẩn xung quanh các lợi ích sức khỏe của siêu thực phẩm này. Dưới đây là những gì họ đã công bố cho đến nay.

1. Matcha cải thiện sức khỏe tim mạch

Bệnh tim là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới, chiếm khoảng 1/3 tổng số ca tử vong ở những người trên 35 tuổi. Nhưng một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng uống trà xanh có thể giúp chống lại bệnh tim.

Ví dụ, một nghiên cứu năm 2011 được công bố trên tạp chí American Journal of Clinical Nutrition cho thấy rằng việc tiêu thụ trà xanh tương quan với mức cholesterol LDL (cholesterol có hại) thấp hơn và một nghiên cứu khác từ năm 1997 cho thấy trà xanh cũng có thể giúp ngăn chặn quá trình oxy hóa cholesterol LDL.

Trong thực tế, các nhà nghiên cứu còn tìm thấy mối tương quan giữa matcha và mức chất béo trung tính thấp hơn – một loại chất béo (lipid) được tìm thấy trong máu có thể góp phần làm xơ cứng động mạch hoặc làm dày thành động mạch và tăng nguy cơ đột quỵ, đau tim và bệnh tim theo Mayo Clinic.

2. Matcha làm trẻ hóa làn da

Nhờ đặc tính giải độc, matcha có thể dưỡng ẩm, tẩy tế bào chết và giữ ẩm cho da. Ví dụ, chất diệp lục vốn bảo vệ lá khỏi ánh nắng mặt trời và đem lại màu xanh cho matcha sẽ làm sạch độc tố trên da và bảo vệ nó chống lại các hóa chất có thể làm cho da dễ bị mụn và xỉn màu. Tương tự như vậy, chất EGCG chống vi khuẩn tích tụ, có thể giúp ngăn ngừa mụn trứng cá.

Một nghiên cứu năm 2011 ở phụ nữ từ 40 đến 65 tuổi cho thấy những người uống trà xanh ít phản ứng hơn 25% với bức xạ tia cực tím. Da của họ cũng đàn hồi hơn, mịn màng và nhiều độ ẩm hơn so với những người không uống trà.

3. Matcha giúp chống ung thư

Chất chống oxy hóa mạnh nhất của Matcha là EGCG, đặc biệt có đặc tính chống ung thư vượt trội. Theo Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering, các nghiên cứu cho thấy EGCG có thể can thiệp vào một số quá trình liên quan đến sự sao chép tế bào, tiêu diệt tế bào khối u (apoptosis).

Nhưng dù EGCG đã cho thấy tác động vượt bậc đến ung thư, các nhà nghiên cứu cho rằng toàn bộ thành phần của matcha nói chung thậm chí còn đáng kinh ngạc hơn.

Giáo sư Michael Lisanti của Đại học Salford cho biết: “Sự kết hợp của tất cả các chất phytochemical có trong trà xanh tốt hơn là một thành phần duy nhất. Matcha di chuyển các tế bào ung thư theo hướng trạng thái chuyển hóa không yên, giúp ngăn chặn sự lây lan của chúng ở nồng độ thấp (0,2mg/ml).”

Lisanti giải thích thêm: “Chúng tôi sử dụng các dòng tế bào và quan sát các tế bào gốc ung thư – bởi vì các tế bào ung thư không gây ra ung thư. Chỉ một tế bào gốc ung thư là đủ để gây bệnh, và bạn có thể có một triệu tế bào ung thư mà không hề hấn gì cả. Nhưng hầu hết các liệu pháp hiện tại được thiết kế để điều trị các tế bào ung thư số lượng lớn. Vấn đề là chúng rất giống với các tế bào bình thường, đó là lý do tại sao các tác dụng phụ đối với bệnh nhân là vô cùng nghiêm trọng.”

Một nghiên cứu năm 2018 của Đại học Salford ở Anh đã kết luận rằng matcha có thể ức chế sự lan truyền của các tế bào gốc ung thư và an toàn cho bệnh nhân vì nó hoàn toàn tự nhiên.

4. Matcha làm tăng sự trao đổi chất và duy trì năng lượng

Truyền thuyết kể rằng các samurai Nhật Bản đã uống matcha trước trận chiến để tiếp thêm sinh lực. Trong thực tế, một bài báo năm 2015 được công bố trên tạp chí Psychopharmacology thấy rằng L-theanine trong matcha thực sự làm thay đổi tác dụng của caffeine, thúc đẩy sự tỉnh táo trong thời gian dài.

Caffein trong cà phê được giải phóng ngay lập tức… và rồi khiến cơ thể bạn mệt mỏi và hoàn toàn sụp đổ. Caffein trong matcha bám vào L-theanine, axit amin, và năng lượng của bạn được giải phóng liên tục trong vòng 3-6 giờ tùy thuộc vào cơ địa của bạn.

Mặc dù lượng caffein ít hơn trong một tách cà phê, caffein trong matcha (30-35mg trong mỗi gram matcha) có thể thúc đẩy sự trao đổi chất. Ngoài ra, uống bổ sung chất có chứa chiết xuất trà xanh có thể giúp tăng đáng kể năng lượng của bạn trong 24 giờ.

5. Matcha tăng cường trí nhớ và sự tập trung

Các tu sĩ Phật giáo Nhật Bản từ lâu đã sử dụng matcha như một trợ thủ giúp thư giãn và tỉnh táo trong khi thiền định. Yếu tố tác động chủ chốt là do L-theanine – hoạt chất đã được chứng minh là giúp tăng sự thư giãn. L-theanine cũng sản xuất dopamine và serotonin giúp tăng cường, cải thiện trí nhớ và thúc đẩy sự tập trung.

Một nghiên cứu của Đại học Wageningen (Hà Lan) năm 2017 cũng cho thấy rằng matcha giúp cải thiện sự tập trung, thời gian phản ứng và trí nhớ.

Vì vậy, lần sau khi bạn cần một nạp vào cơ thể một ít caffeine, bạn có thể lựa chọn matcha thay vì cà phê – cơ thể của bạn sẽ cảm ơn bạn đấy!

LILA

Dân công sở có lẽ có thói quen uống trà sữa nhiều hơn matcha. Thế nên mọi người trong công ty có vẻ rất ngạc nhiên khi tôi luôn đem theo bột trà xanh matcha mỗi ngày, và càng kinh ngạc hơn nữa khi tôi tiết lộ đã uống matcha đều đặn được gần 4 năm nay. Công thức vô cùng đơn giản, một ít bột trà xanh nguyên chất bỏ vào chai nước lọc, lắc đều. Và thế là bạn đã có một chai trà xanh thơm ngon với lợi ích thần kỳ.

Matcha đang lên ngôi, bạn có thể bắt gặp thuật ngữ này ở khắp các tiệm cà phê đến quán ăn, trong siêu thị và cả các spa làm đẹp. Matcha nổi tiếng bởi đặc tính chống oxy hóa được ứng dụng rộng rãi trong làm đẹp, nhưng liệu đó có phải chỉ là một thuật ngữ thông dụng phổ biến mà ta thấy nhan nhản ở tất cả mọi sản phẩm hữu cơ để thu hút người tiêu dùng? Hay nó thực sự có tác dụng thần kỳ như một liều thuốc giải độc cho cơ thể?

Là một phần không thể thiếu trong văn hóa Nhật Bản, matcha được làm từ lá trà xanh giàu dinh dưỡng của cây trà. Người Nhật đã tiêu thụ matcha trong 800 năm, và nổi tiếng với việc có dân số khỏe mạnh  và sống thọ nhất thế giới. Tính đến nay, ước tính có khoảng 69.785 người ở Nhật Bản ít nhất 100 tuổi theo số liệu của Bộ Y tế Nhật Bản – và matcha có thể góp phần làm nên con số ấn tượng này.

Hàm lượng chất chống oxy hóa trong matcha cao gấp 137 lần so với các loại trà xanh khác. Nhưng các nhà khoa học phương Tây chỉ mới bắt đầu nghiên cứu matcha, có nghĩa là vẫn còn nhiều bí ẩn xung quanh các lợi ích sức khỏe của siêu thực phẩm này. Dưới đây là những gì họ đã công bố cho đến nay.

1. Matcha cải thiện sức khỏe tim mạch

Bệnh tim là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn thế giới, chiếm khoảng 1/3 tổng số ca tử vong ở những người trên 35 tuổi. Nhưng một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng uống trà xanh có thể giúp chống lại bệnh tim.

Ví dụ, một nghiên cứu năm 2011 được công bố trên tạp chí American Journal of Clinical Nutrition cho thấy rằng việc tiêu thụ trà xanh tương quan với mức cholesterol LDL (cholesterol có hại) thấp hơn và một nghiên cứu khác từ năm 1997 cho thấy trà xanh cũng có thể giúp ngăn chặn quá trình oxy hóa cholesterol LDL.

Trong thực tế, các nhà nghiên cứu còn tìm thấy mối tương quan giữa matcha và mức chất béo trung tính thấp hơn – một loại chất béo (lipid) được tìm thấy trong máu có thể góp phần làm xơ cứng động mạch hoặc làm dày thành động mạch và tăng nguy cơ đột quỵ, đau tim và bệnh tim theo Mayo Clinic.

2. Matcha làm trẻ hóa làn da

Nhờ đặc tính giải độc, matcha có thể dưỡng ẩm, tẩy tế bào chết và giữ ẩm cho da. Ví dụ, chất diệp lục vốn bảo vệ lá khỏi ánh nắng mặt trời và đem lại màu xanh cho matcha sẽ làm sạch độc tố trên da và bảo vệ nó chống lại các hóa chất có thể làm cho da dễ bị mụn và xỉn màu. Tương tự như vậy, chất EGCG chống vi khuẩn tích tụ, có thể giúp ngăn ngừa mụn trứng cá.

Một nghiên cứu năm 2011 ở phụ nữ từ 40 đến 65 tuổi cho thấy những người uống trà xanh ít phản ứng hơn 25% với bức xạ tia cực tím. Da của họ cũng đàn hồi hơn, mịn màng và nhiều độ ẩm hơn so với những người không uống trà.

3. Matcha giúp chống ung thư

Chất chống oxy hóa mạnh nhất của Matcha là EGCG, đặc biệt có đặc tính chống ung thư vượt trội. Theo Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering, các nghiên cứu cho thấy EGCG có thể can thiệp vào một số quá trình liên quan đến sự sao chép tế bào, tiêu diệt tế bào khối u (apoptosis).

Nhưng dù EGCG đã cho thấy tác động vượt bậc đến ung thư, các nhà nghiên cứu cho rằng toàn bộ thành phần của matcha nói chung thậm chí còn đáng kinh ngạc hơn.

Giáo sư Michael Lisanti của Đại học Salford cho biết: “Sự kết hợp của tất cả các chất phytochemical có trong trà xanh tốt hơn là một thành phần duy nhất. Matcha di chuyển các tế bào ung thư theo hướng trạng thái chuyển hóa không yên, giúp ngăn chặn sự lây lan của chúng ở nồng độ thấp (0,2mg/ml).”

Lisanti giải thích thêm: “Chúng tôi sử dụng các dòng tế bào và quan sát các tế bào gốc ung thư – bởi vì các tế bào ung thư không gây ra ung thư. Chỉ một tế bào gốc ung thư là đủ để gây bệnh, và bạn có thể có một triệu tế bào ung thư mà không hề hấn gì cả. Nhưng hầu hết các liệu pháp hiện tại được thiết kế để điều trị các tế bào ung thư số lượng lớn. Vấn đề là chúng rất giống với các tế bào bình thường, đó là lý do tại sao các tác dụng phụ đối với bệnh nhân là vô cùng nghiêm trọng.”

Một nghiên cứu năm 2018 của Đại học Salford ở Anh đã kết luận rằng matcha có thể ức chế sự lan truyền của các tế bào gốc ung thư và an toàn cho bệnh nhân vì nó hoàn toàn tự nhiên.

4. Matcha làm tăng sự trao đổi chất và duy trì năng lượng

Truyền thuyết kể rằng các samurai Nhật Bản đã uống matcha trước trận chiến để tiếp thêm sinh lực. Trong thực tế, một bài báo năm 2015 được công bố trên tạp chí Psychopharmacology thấy rằng L-theanine trong matcha thực sự làm thay đổi tác dụng của caffeine, thúc đẩy sự tỉnh táo trong thời gian dài.

Caffein trong cà phê được giải phóng ngay lập tức… và rồi khiến cơ thể bạn mệt mỏi và hoàn toàn sụp đổ. Caffein trong matcha bám vào L-theanine, axit amin, và năng lượng của bạn được giải phóng liên tục trong vòng 3-6 giờ tùy thuộc vào cơ địa của bạn.

Mặc dù lượng caffein ít hơn trong một tách cà phê, caffein trong matcha (30-35mg trong mỗi gram matcha) có thể thúc đẩy sự trao đổi chất. Ngoài ra, uống bổ sung chất có chứa chiết xuất trà xanh có thể giúp tăng đáng kể năng lượng của bạn trong 24 giờ.

5. Matcha tăng cường trí nhớ và sự tập trung

Các tu sĩ Phật giáo Nhật Bản từ lâu đã sử dụng matcha như một trợ thủ giúp thư giãn và tỉnh táo trong khi thiền định. Yếu tố tác động chủ chốt là do L-theanine – hoạt chất đã được chứng minh là giúp tăng sự thư giãn. L-theanine cũng sản xuất dopamine và serotonin giúp tăng cường, cải thiện trí nhớ và thúc đẩy sự tập trung.

Một nghiên cứu của Đại học Wageningen (Hà Lan) năm 2017 cũng cho thấy rằng matcha giúp cải thiện sự tập trung, thời gian phản ứng và trí nhớ.

Vì vậy, lần sau khi bạn cần một nạp vào cơ thể một ít caffeine, bạn có thể lựa chọn matcha thay vì cà phê – cơ thể của bạn sẽ cảm ơn bạn đấy!

LILA

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

HÀNH TRÌNH TRỞ THÀNH NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Trở thành nhà tâm lý trị liệu không phải là một danh xưng đạt được sau vài khóa học, cũng không phải là kết quả trực tiếp của một văn bằng hay một mô hình trị liệu cụ thể. Đây là một hành trình dài, nhiều tầng, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc cả về kiến thức, kỹ năng...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

SANG CHẤN ĐẠO ĐỨC – MORAL INJURY

Khi vết thương nằm ở tầng sâu của lương tâm Không phải mọi sang chấn đều đến từ sợ hãi hay bạo lực. Có những tổn thương không nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng gặm nhấm con người từ bên trong – đó là sang chấn đạo đức (moral injury). Nó xuất hiện khi một người làm,...

PHÂN LY CƠ THỂ

  Phân ly cơ thể (somatic dissociation) là một dạng đặc biệt của phản ứng phân ly, trong đó sự tách rời không diễn ra ở cấp độ ý thức hay ký ức, mà biểu hiện trực tiếp thông qua cảm giác cơ thể, tri giác thân thể và các chức năng sinh học. Đây là một chiến lược...

PHÂN LY BẢN NGÃ

  Dissociative parts – hay các phần phân ly của bản ngã – là khái niệm trung tâm trong tâm lý học sang chấn hiện đại, mô tả hiện tượng tâm trí con người “tách ra” thành nhiều phần tương đối độc lập nhằm thích nghi với các trải nghiệm đau thương vượt quá khả năng...

PHÂN LY, TÊ LIỆT, ĐÔNG CỨNG GÂY ĐAU KHI QUAN HỆ

  Hiện tượng tê liệt, đông cứng hoặc phân ly ở bộ phận sinh dục nữ là một chủ đề nhạy cảm nhưng rất quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tình dục và sang chấn. Đây không phải là dấu hiệu của sự “lạnh lùng” hay “thiếu ham muốn” như nhiều người lầm tưởng, mà là phản...

KHI BẠN YÊU AVATAR

  Yêu một avatar không còn là điều hiếm gặp trong thế giới số. Đó có thể là một nhân vật AI, một hình đại diện được cá nhân hóa, hay một thực thể không có thân thể nhưng luôn hiện diện. Nhiều người trải nghiệm cảm xúc gắn bó sâu sắc, thậm chí đau buồn, ghen...

KHI BẠN THÂN LÀ CHATBOT

Có một khoảnh khắc rất lạ của thời đại này: khi người mà ta trò chuyện nhiều nhất, hiểu ta nhanh nhất, và ở bên ta đều đặn nhất… lại không phải là một con người. Khi “bạn thân” là chatbot, nhiều người vội vàng gọi đó là lệch lạc, trốn tránh đời thực, hay suy thoái...

TẠI SAO CƯỠNG ÉP, BẠO LỰC KHÔNG HIỆU QUẢ VỚI TRẺ

Trước hết, các biện pháp cưỡng ép dựa trên giả định sai lầm rằng trẻ “cố tình hư”, “lười”, “nghiện”, hay “chống đối”. Trong thực tế, nhiều hành vi của trẻ là chiến lược sinh tồn của hệ thần kinh khi phải đối mặt với quá tải, thiếu an toàn hoặc thiếu khả năng tự điều...

KHI GAME TRỞ THÀNH CÁCH ĐIỀU HÒA THẦN KINH Ở TRẺ ADHD VÀ TỰ KỶ

  Trẻ ADHD và Tự kỷ không “dễ hư” hay “khó bảo” hơn, mà các em đang tự tìm cách điều hòa hệ thần kinh trong một thế giới quá tải và không được thiết kế cho não của mình. Game trở thành công cụ mạnh vì nó đáp ứng rất chính xác những nhu cầu sinh học–thần kinh mà...

TỔN THƯƠNG ÂM THẦM Ở TRẺ TRƯỜNG CHUYÊN, LỚP CHỌN

Trong tưởng tượng phổ biến, trẻ học ở trường chuyên, lớp chọn thường được xem là nhóm có năng lực vượt trội, được đầu tư tốt và có nhiều cơ hội phát triển. Các em “hoạt động tốt”, đạt thành tích cao, có vẻ tự tin và kỷ luật. Chính vì vậy, những khó khăn tâm lý của...

ĐỂ TANG LIÊN TỤC CHO MỘT CÁI CHẾT CHƯA XẢY RA

  Để tang liên tục cho một cái chết chưa xảy ra là một trạng thái tâm lý – thần kinh ít được gọi tên, nhưng lại khá phổ biến ở những người lớn lên cùng cha mẹ hoặc người chăm sóc mắc bệnh mãn tính, bệnh nặng, hoặc thường xuyên nói về nỗi đau và mong muốn không...

SANG CHẤN KHI SỐNG VỚI CHA MẸ MẮC BỆNH MÃN TÍNH

  Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không xuất phát từ một biến cố bạo lực đơn lẻ, mà hình thành khi con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại: sự sống – cái chết – ý nghĩa – sự mong manh – trách nhiệm sống. Ở...

SANG CHẤN HIỆN SINH

Sang chấn hiện sinh (existential trauma) không hình thành từ một biến cố bạo lực rõ ràng, mà phát triển khi một con người phải sống lâu dài trong sự đối diện với những câu hỏi cốt lõi của tồn tại như sự sống, cái chết, ý nghĩa và tính mong manh của đời người. Với...

HÀNH TRÌNH TRỞ THÀNH NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

Trở thành nhà tâm lý trị liệu không phải là một danh xưng đạt được sau vài khóa học, cũng không phải là kết quả trực tiếp của một văn bằng hay một mô hình trị liệu cụ thể. Đây là một hành trình dài, nhiều tầng, đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc cả về kiến thức, kỹ năng...

PERFORMANCE ANXIETY Ở NAM GIỚI KHI QUAN HỆ: KHI CĂNG THẲNG LẤN ÁT SỰ GẦN GŨI

Performance anxiety (lo âu về khả năng tình dục) ở nam giới là một hiện tượng phổ biến hơn nhiều so với những gì xã hội thường thừa nhận. Không ít người đàn ông bước vào quan hệ tình dục với tâm thế căng thẳng, tự giám sát bản thân và sợ thất bại, thay vì cảm nhận...

SÁNG CHẤN HẬU NGOẠI TÌNH

Sang chấn hậu ngoại tình (Post-Infidelity Trauma – PIT) là trạng thái tâm lý xảy ra khi một người phát hiện bạn đời hoặc người yêu phản bội. Đây không chỉ là nỗi buồn hay thất vọng thông thường, mà là tổn thương sâu sắc chạm vào cảm giác an toàn, tin tưởng và giá trị...

NHỮNG ĐÀN BÀ KHÔNG DÁM TỐT HƠN

Nhiều phụ nữ thông minh, có năng lực và giàu tiềm năng lại chọn sống trong những mối quan hệ không có tình yêu, những công việc không tương xứng với khả năng, hoặc những hoàn cảnh “tạm ổn nhưng không hạnh phúc”. Họ không dám lựa chọn tốt hơn, không phải vì thiếu khả...

PHÂN BIỆT NHÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU, BÁC SĨ TÂM THẦN VÀ BÁC SĨ THẦN KINH

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần, việc phân biệt nhà tâm lý trị liệu, bác sĩ tâm thần và bác sĩ thần kinh không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc một người có nhận được sự hỗ trợ phù hợp hay không. Mỗi chuyên môn có vai trò riêng,...

NỖI SỢ MẤT NGƯỜI THÂN

Nỗi sợ mất người thân là một trong những nỗi sợ cảm xúc mạnh mẽ nhất mà con người có thể trải nghiệm. Ở mức bề mặt, nó có thể xuất hiện như lo âu khi người mình thương không hồi đáp, hoảng hốt khi có dấu hiệu xung đột, hoặc cảm giác bất an mỗi khi có khoảng cách....

KHI BẠN BỊ HẤP DẪN BỞI NGƯỜI “KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC”

  Nhiều người, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới, đều trải nghiệm một mô thức lặp lại: họ chỉ rung động với những người “không thể thuộc về mình” — người đã có gia đình, người không quan tâm, người lạnh nhạt, hoặc những đối tượng mà ngay từ đầu họ biết...

XẤU HỔ TÌNH DỤC MANG TÍNH VĂN HÓA

  Rất nhiều phụ nữ dị tính không hề thiếu ham muốn tình dục, nhưng họ mong muốn sự gần gũi, vuốt ve và kết nối cảm xúc nhiều hơn là quan hệ thâm nhập. Điều này không phải dấu hiệu lãnh cảm hay xa cách, mà xuất phát từ cơ chế xấu hổ tình dục (sexual shame) được...

KHI TA BỊ HẤP DẪN BỞI ĐIỀU LÀM TA TỔN THƯƠNG

  Trong trị liệu tâm lý, đặc biệt khi làm việc với sang chấn gắn bó, một hiện tượng lặp đi lặp lại thường thấy là việc thân chủ liên tục bị hấp dẫn bởi những kiểu người hoặc mối quan hệ gây tổn thương cho họ. Douglas C. Kort (2018) gọi hiện tượng này là CCSA –...

PHÂN BIỆT THAM VẤN TÂM LÝ, TÂM LÝ LÂM SÀNG VÀ TÂM LÝ TRỊ LIỆU

  Hiểu đúng để tiếp cận đúng dịch vụ sức khỏe tâm thần Trong bối cảnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam ngày càng được quan tâm, hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như counseling (tham vấn tâm lý), clinical psychology (tâm lý lâm sàng) và psychotherapy (tâm lý trị liệu)...

TẠI SAO VIỆT NAM ÍT NƠI ĐÀO TẠO TÂM LÝ TRỊ LIỆU?

Tâm lý trị liệu – hiểu như một ngành khoa học ứng dụng đòi hỏi đào tạo bài bản, giám sát lâm sàng và tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt – hiện còn khan hiếm tại Việt Nam. Sự thiếu hụt này không chỉ đến từ khó khăn trong hệ thống giáo dục mà còn bắt nguồn từ văn hóa, chính...

ĐỨA TRẺ VÀ NGƯỜI MẸ TRẦM CẢM

  Khi người mẹ rơi vào trầm cảm, đứa trẻ không chỉ mất đi nguồn chăm sóc thường xuyên mà còn thiếu vắng sự kết nối cảm xúc – yếu tố thiết yếu cho sự phát triển thần kinh và gắn bó. Trầm cảm khiến người mẹ trở nên rút lui, nét mặt ít biểu cảm, giọng nói phẳng, khả...